Jaarstukken 2020 definitief
Tekst van het document
62
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
Doelstelling 3:
Vrijkomende agrarische bedrijfsbebouwing (Vab)
AchtergrondDe agrarische sector is volop in beweging. Er zijn boerenbedrijven die groeien en moderniseren. Andere boeren stoppen met hun bedrijf of zijn reeds gestopt, al dan niet noodgedwongen. Wat te doen met deze vrijkomende locaties of reeds vrijgekomen locaties is een vraag waar veel gemeenten mee worstelen en zo dus ook de gemeente Baarle-Nassau. Niet in de laatste plaats omdat deze problematiek gepaard gaat met veel leegstand van de (voormalige) agrarische bedrijfsbebouwing op de betreffende locaties. Buiten het feit dat deze leegstand sociaal maatschappelijk ongewenst is kan ook planologisch strijdig en oneigenlijk gebruik plaatsvinden. Prognose agrarische leegstandIn opdracht van de Provincie Noord-Brabant heeft Alterra in 2016 een onderzoeksrapport opgeleverd met daarin een prognose van de agrarische leegstand in Brabant. Deze rapportage is in 2019 nog van een update voorzien. De prognose (2030) voor de drie ABG-gemeenten betreft circa 200.000 m² waarvan circa 93.000 m² in de gemeente Baarle-Nassau. In deze prognose zit al een stukje verrekening op het gebied van herbestemming. De genoemde oppervlaktematen betreft dus daadwerkelijk overtollige bebouwing.
De verwachting is dat deze prognose nog hoger uitvalt met de versnelde doorvoering van de provinciale regels voor aanpassing van de stalsystemen van veehouderijen van eind 2016.De Vab-aanpakStartnotitieInmiddels zijn we actief aan de slag met de vab-aanpak. Het college heeft in maart ingestemd met de startnotitie waarin het plan van aanpak en de projectopdracht geformuleerd zijn. De eerste stap van de vab-aanpak voorziet in een inventarisatie waarmee concreet inzicht verkregen wordt in de omvang van de vab-problematiek in de gemeente Baarle-Nassau.ABG-brede aanpakDe aanpak zoals voorgesteld in de startnotitie voorziet in een ABG-brede werkwijze waarmee, met een eerste inventarisatie-stap, op een gestructureerde manier inzicht verkregen wordt in de vab-problematiek in de drie gemeenten en dus ook in de gemeente Baarle-Nassau. Daarmee wordt de basis gelegd voor de volgende twee stappen welke voorzien in een evaluatie en ontwikkeling van het (nieuwe) beleid dat voorziet in de gereedschappen om de vab-problematiek aan te pakken. In 2020 komt de focus te liggen op de vervolgstappen ná de inventarisatie.KeukentafelgesprekkenHet voeren van keukentafelgesprekken met vab-eigenaren is onderdeel van de vab-aanpak. Vanuit de ABG-brede samenwerking voor de vab-aanpak is afgesproken dat het voeren van keukentafelgesprekken per gemeente maatwerk betreft.
Hiervoor is derhalve apart budget nodig. Voor het kunnen voeren van keukentafelgesprekken met veehouderijen en vab-eigenaren is in de begroting een bedrag van € 10.000 opgenomen.Update over inventarisatieresultatenOp dit moment wordt hard gewerkt aan een interactieve viewer waarop de inventarisatieresultaten inzichtelijk gemaakt worden. In het najaar van 2019 worden de commissie Ruimte en Economie en de raad meegenomen in de resultaten van de inventarisatie, de stappen die we daarna gaan zetten en de wijze waarop de commissie en de raad meegenomen en betrokken worden bij deze vervolgstappen. Specifieke activiteiten in 2020 1. Evaluatie van inventarisatieresultaten en visievorming over nieuw beleid In de zomer van 2020 hebben we onze inventarisatie en analyse voor het thema vab’s en veehouderijen afgerond. De resultaten hiervan zijn opgenomen in een notitie ‘vab’s en veehouderijen’ welke in het najaar van 2020 is afgerond. In deze notitie zijn korte termijn acties en lange termijn acties voorgesteld waarmee we beter kunnen inspelen op de actualiteit omtrent dit thema. 2. Starten met de uitwerking van het nieuwe beleid In de notitie ‘Vab’s en veehouderijen’ is een sloopkwaliteitsregeling benoemd als wenselijke korte termijn actie. Dit is een stimuleringsmaatregel om initiatiefnemers te verleiden tot herbestemming en vooral om overtollige bebouwing te slopen.
In het najaar van 2020 is gewerkt aan het ambtelijke voorstel aan het college en de raad om fase 1 van de sloopkwaliteitsregel (in Q1 2021) vast te stellen. Tevens is in het najaar van 2020 gestart met het opstellen van een geurgebiedsvisie waaruit ons nieuwe beleidskader voor het aspect geur voortvloeit. Dit beleidskader is van belang voor de hergebruikmogelijkheden voor vab-locaties. 3. Het voeren van keukentafelgesprekken met eigenaren van (toekomstige) vab's Door toedoen van de landelijke maatregelen in het kader van COVID19, hebben we enkel tussen de eerste en tweede lockdown de keukentafelgesprekken kunnen voeren. De tussenstand voor het aantal gesprekken in Baarle-Nassau ligt op 13 stuks (december 2020). In 2021 en daarop volgende jaren zetten we het voeren van deze gesprekken voort. Doelstelling 4:
Bestemmingplan Buitengebied
De voorbereidende werkzaamheden zijn in 2018 gestart. Het project hangt samen met de invoering van de Omgevingswet en het project Vrijkomende Agrarische Bebouwing. In 2020 zal meer duidelijkheid komen over keuzes die voor verschillende beleidsthema's gemaakt worden en zal meer duidelijk worden over het op te leveren product in samenhang met de implementatie van de Omgevingswet.
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
63
Specifieke activiteiten in 2020 1. Participatie in en communicatie over beleidskeuzes en inhoud In 2020 is het project om een omgevingsplan voor het buitengebied van Baarle-Nassau op te stellen aanbesteed aan BugelHajema. In het plan van aanpak is een stappenplan opgenomen om tot uitvoering te komen. In 2021 wordt gestart met dit stappenplan.Een belangrijk onderdeel van deze aanpak is participatie van de raad en de samenleving. 2. Voorbereiding bestuurlijke beleidskeuzes In het plan van aanpak is opgenomen op welke wijze de raad wordt betrokken bij de voorbereiding van bestuurlijke keuzes. Hierbij worden reeds genomen voorbereidingshandelingen meegenomen. BugelHajema is het bureau dat het omgevingsplan zal opstellen en ons zal begeleiden in het maken van keuzes. Het stappenplan zal vanaf 2021 ten uitvoer worden gebracht.
Taakveld 830: Wonen en bouwen Doelstelling 1:
Prettig wonen in Baarle-Nassau (volkshuisvesting)
In 2018 heeft de gemeenteraad de woonvisie 'Baarle BRUIST, in Baarle kom je thuis' vastgesteld. Op basis daarvan zorgt de gemeente - samen met huiseigenaren, Woonstichting Leystromen en de in de gemeente actieve marktpartijen - voor een toekomstbestendige woningvoorraad, zodat het prettig wonen is in Baarle-Nassau. Daarbij kijken we niet alleen naar nieuwbouw, maar ook nadrukkelijk naar de bestaande woningvoorraad. Welke acties in de bestaande voorraad of in de vorm van nieuwbouw nodig zijn om tot een toekomstige woningvoorraad te komen, wordt bepaald aan de hand van de woonvisie. Op basis daarvan wordt jaarlijks een uitvoeringsprogramma opgesteld, waarin het beleid wordt vertaald naar concrete actiepunten. Specifieke activiteiten in 2020 1. Het college van Burgemeester en wethouders stelt jaarlijks, na afstemming met de Commissie Ruimte en Economie, een uitvoeringsagenda op basis van de woonvisie vast. De uitvoeringsagenda Woonvisie stelde het college vast op 17 maart 2020. Het college heeft de vastgestelde uitvoeringsagenda, via een memo, ter kennisname voorgelegd aan de gemeenteraad. Doelstelling 2:
We zorgen voor continuïteit in woningbouw
We zorgen voor continuïteit in woningbouw, door voldoende woningbouwlocaties in ontwikkeling en/of in voorbereiding te hebben. We staan positief tegenover nieuwe ontwikkelingen als die kwaliteit toevoegen en kunnen voorzien in een behoefte. Hierna geven we inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen per kern. Baarle-NassauIn Baarle-Nassau werken we de komende jaren met projectontwikkelaars aan de verdere ontwikkeling van het plan Limfa e.o. We verwachten hier tot ongeveer 2023 bouwmogelijkheden te hebben. Aan de oostzijde van BaarleNassau zal Ruimte voor Ruimte de komende jaren de locatie Ruimte voor Ruimte Nassaulaan afronden. In 2019 wordt gestart met de bouw van appartementen aan het Sint Annaplein. Na afronding van dat bouwplan zal de voormalige locatie van Amarant aan de Rector van den Broekstraat worden ontwikkeld met zorgappartementen. We gaan er vanuit dat in 2020 de langverwachte “start bouw” zal zijn van de herontwikkeling van de woon/zorglocatie Janshove. Vanaf 2020 zal Thebe aan het bouwen zijn aan een woongebouw voor bewoners met dementie of een somatische zorgvraag. Vervolgens wordt een nieuwe Gasterij gebouwd en een aantal commerciële huurappartementen.
In 2023 of 2024 rondt Leystromen het project af met de oplevering van de laatste fase in de vorm van sociale huurappartementen.In 2020 starten we de planvorming voor de gemeentelijke woningbouwlocatie Loveren fase 2. Deze locatie zal ontwikkeld kunnen worden na de woningbouwlocatie Limfa e.o. Op de locatie Loveren fase 2 willen we ruimte bieden aan zelfbouwkavels (particulier opdrachtgeverschap.UlicotenVoor Ulicoten vindt woningbouw vooral plaats in het plan Maaijkant 2e fase. De eerste bouwkavels zijn in 2019 uitgegeven. Deze wijk zal zich in de komende 5 jaar langzaam ontwikkelen. Aangrenzend komen binnenkort 8 Ruimte voor Ruimte kavels in de verkoop. Op de langere termijn kan Ulicoten zich ontwikkelen op de gronden tussen de weg Maaijkant en de Kloosterstraat.
64
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
Specifieke activiteiten in 2020 1. In samenwerking met de projectontwikkelaar werken we aan een bestemmingsplan voor het vervolg van Limfa (plandeel Focus) en brengen dit in procedure. Dit plan heet "De Lanen van Baerle". Het college heeft op 11-8-2020 positief besloten op een ingediend principeverzoek voor circa 45 woningen. In de 2e helft van 2020 is door de ontwikkelaar gewerkt aan het bestemmingsplan, maar dat is nog niet bij de gemeente ingediend. 2. Thebe start in 2020 met de bouw van de eerste fase van de herontwikkeling van de woon/zorglocatie Janshove. Thebe heeft eind 2019 een concept-aanvraag omgevingsvergunning ingediend. Dit betreft het bouwdeel met het woonzorggebouw, de gasterij en een appartementengebouw aan de Sint Janstraat. Eind 2020 heeft Thebe geconcludeerd dat de aanbesteding niet succesvol was en heeft besloten tot aanpassing van het plan (geen commerciële huurappartementen meer) en het zorggebouw in eigendom te houden. De aanbesteding voor de aannemer loopt nu en men verwacht op korte termijn de aanvraag omgevingsvergunning te kunnen indienen.
De planning is nog steeds:- Begin 2021: aanvraag omgevingsvergunning Thebe; - Tweede helft 2021: start bouw 1e fase, woonzorggebouw aan zijde Rector van den Broekstraat; - Eind 2022: sloop Janshove en start bouw 2e fase, gasterij en appartementen aan zijde Sint Janstraat; - 2024: start bouw 3e fase, huurappartementen Leystromen. 3. We starten in 2020 de planvorming op voor de gemeentelijke woningbouwlocatie Loveren fase 2. Op 1 juli 2020 stemde de gemeenteraad in met het raadsvoorstel voor een voorbereidingskrediet voor de locatie Loveren fase 2. In de tweede helft van 2020 hebben we een onderzoek uit laten voeren naar de milieubelemmeringen van agrarische bedrijven rondom de locatie. Dat onderzoek is in december 2020 opgeleverd, waaruit bleek dat de locatie niet vrij is van belemmeringen. Nu kijken we wat de consequenties zijn voor woningbouw op het perceel. 4. We verkopen bouwgrond ten behoeve van de ontwikkeling van de woonwijk Maaijkant 2e fase. De eerste woningen zullen in 2020 opgeleverd worden. De locatie Maaijkant 2e fase ontwikkelen we in een gestaag tempo, om zo aan te kunnen sluiten bij de (lokale) vraag. De eerste vrijstaande woningen worden inmiddels gebouwd en zijn eind 2020 in een afrondende fase. In december 2020 is ook de bouw gestart van 3 levensloopbestendige woningen en 5 rijwoningen.
De bouwkavels aan de rand van het plangebied (voor zelfbouwers) staan allemaal in de verkoop. Er is beperkt belangstelling voor. Om de komende jaren ook bouwkavels beschikbaar te hebben zijn deze nog niet bij een makelaar onder gebracht. Er zijn nog twee bouwblokken in het plan waarvoor nog geen concreet plan is. In 2021 bepalen we welke ontwikkeling daar wenselijk is.
Wat heeft het gekost? tableCell43 TV
Bedragen X € 1.000
Omschrijving taakveld
Nr. 810 Ruimtelijke Ordening
Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2020
2020
2020
Rek - Begr
L
461
504
581
-77
B
17
17
99
82
820 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) L
563
584
1.509
-925
B
563
563
1.586
1.023
L
240
241
239
2
B
267
292
257
-35
Totaal lasten programma 8
1.264
1.329
2.329
-1.000
Totaal baten programma 8
847
872
1.942
1.070
Saldo lasten en baten programma 8
417
457
387
70
830 Wonen en bouwen
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
65
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2020 zijn: Bedragen x € 1.000 Omschrijving Het budget "Advieskosten ruimtelijke ordening" is in 2020 niet volledig aangewend. 810 Het grootste deel van de kosten m.b.t. de private ontwikkelingen kan verhaald worden. De lasten en baten worden niet geraamd, begrotingstechnisch gaan we er vanuit dat de lasten en baten neutraal zijn. 820 De lasten en baten binnen het grondbedrijf vormen een gesloten exploitatie. In 2020 is zowel op de grondexploitatie "De Maaijkant, 2e fase" (€ 19.000) als op de grondexploitatie "Nassaulaan" (€ 79.000) tussentijds winst genomen. Omdat de winstnemingen worden toegevoegd aan de algemene reserve voor grondexploitaties, leidt dit op de post reserves tot een nadeel van € 98.000. 830 De legesopbrengsten in 2020 zijn lager dan begroot (€ 253.000 versus € 292.000) Diverse kleine verschillen Totaal 810
66
L/B L
Bedrag 8
V/N V
I/S I
L B
85 84
N V
I I
L B
925 1.023
N V
I I
B
39
N
I
L/B
4 70
V V
I
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
Indicatoren BBV Indicator eenheid Gemiddelde WOZ x €1.000 waarde Gemiddelde WOZ x €1.000 waarde Gemiddelde WOZ x €1.000 waarde Gemiddelde WOZ x €1.000 waarde Gemiddelde WOZ x €1.000 waarde Gemiddelde WOZ x €1.000 waarde Gemiddelde WOZ x €1.000 waarde Gemiddelde WOZ x €1.000 waarde Gemiddelde WOZ x €1.000 waarde Gemiddelde WOZ x €1.000 waarde Nieuw gebouwde per 1.000 woningen woningen
periode regio / dimensie 2016 Baarle-Nassau
waarde bron omschrijving 247 CBS - Statistiek De gemiddelde WOZ waarde van woningen. Waarde Onroerende 209 Zaken
2016
Nederland
2017
Baarle-Nassau
254
2017
Nederland
217
2018
Baarle-Nassau
265
2018
Nederland
230
2019
Baarle-Nassau
274
2019
Nederland
248
2020
Baarle-Nassau
291
2020
Nederland
270
2019
Baarle-Nassau
Nieuw gebouwde per 1.000 woningen woningen
2019
Nederland
Demografische % druk Demografische % druk Gemeentelijke € woonlasten éénpersoonshuishouden Gemeentelijke € woonlasten éénpersoonshuishouden Gemeentelijke € woonlasten meerpersoonshuishouden Gemeentelijke € woonlasten meerpersoonshuishouden
2020
Baarle-Nassau
2020
Nederland
2020
Baarle-Nassau
7,4 Basisregistraties adressen en gebouwen bewerking ABF Research 9,2 Basisregistraties adressen en gebouwen bewerking ABF Research 84,6 CBS Bevolkingsstatistiek 70 CBS Bevolkingsstatistiek 486 COELO, Groningen
2020
Nederland
700 COELO, Groningen
2020
Baarle-Nassau
674 COELO, Groningen
2020
Nederland
773 COELO, Groningen
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties.
De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten.
Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten.
67
Algemene dekkingsmiddelen Dit programma bestaat uit de volgende producten: Nr.
Taakveld omschrijving
050
Treasury
061
OZB woningen
062
OZB niet woningen
064
Belastingen overig
070
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
080
Overige baten en lasten
341
Economische promotie
Wat willen we bereiken? Algemeen We onderscheiden algemene en specifieke dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen zijn de inkomsten die direct samenhangen met een bepaald programma. Dat kunnen de inkomsten zijn van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel, de opbrengsten van gronden of opbrengsten uit verleende diensten zoals het verstrekken van een paspoort. Ook de rioolheffing en afvalstoffenheffing zijn specifieke dekkingsmiddelen. De specifieke dekkingsmiddelen verantwoorden we steeds binnen het betreffende programma. De algemene dekkingsmiddelen zijn dekkingsmiddelen die we vrij kunnen aanwenden. Dit geld is op voorhand dus niet gebonden aan een bepaald programma of doel, maar zetten we in om tekorten op de programma's te dekken. De dekking bestaat voor het grootste gedeelte uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de lokale heffingen die niet bestedingsgebonden zijn. De overige dekkingsmiddelen bestaan uit rentebaten en dividend. Context en achtergronden Kaderstellende beleidsnota's • Treasurystatuut (2019) • Nota reserves en voorzieningen (2018) • Nota waardering en afschrijving vaste activa (2017) • Verordening OZB • Verordening Precariobelasting • Verordening Reclamebelasting • Verordening Forensenbelasting • Verordening Toeristenbelasting
Wat hebben we ervoor gedaan? Taakveld 050 Treasury De uitvoering van treasury is geregeld in de wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen.
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
69
Op 11 december 2013 is de Wet Houdbare Overheidsfinanciën van kracht geworden. In die wet worden de Europese normen verankerd voor de hoogte van de overheidsschuld en de jaarlijkse groei van de overheidsschuld. Die normen raken ook gemeenten, omdat de gemeenteschulden en financieringstekorten van gemeenten meetellen in de overheidsschuld van Nederland. Alle gemeenten samen krijgen een plafond voor het totale EMU-tekort van gemeenten in een jaar. Bij wet van 11 december 2013 tot wijziging van de Wet financiering decentrale overheden zijn decentrale overheden verplicht hun overtollige liquide middelen aan te houden in 's Rijks schatkist (verplicht schatkistbankieren). Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf Financiering. Taakveld 061 OZB woningen Taxeren woningen op gebruiksoppervlakte. Op 8 september 2016 heeft de Waarderingskamer besloten dat het taxeren van woningen op basis van de gebruiksoppervlakte verplicht wordt. Dit betekent dat het vanaf 1 januari 2022 verplicht wordt dat de WOZ-taxaties van woningen zijn gebaseerd op de gebruiksoppervlakte. In 2019 is het proces gestart om de WOZ-administratie tijdig over betrouwbare gebruiksoppervlakten, voor alle relevante WOZ-deelobjecten bij woningen, te laten beschikken. OZB-woningen Bij de OZB is er geen directe relatie met een prestatie die de gemeente levert.
Voor meer informatie over de ozb wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Taakveld 062 OZB niet woningen Bij de OZB is er geen directe relatie met een prestatie die de gemeente levert. Voor meer informatie over de ozb wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Taakveld 064 Belastingen overig Bij deze belastingen is er geen directe relatie met een prestatie die de gemeente levert. De overige belastingen die de gemeente int betreffen de reclamebelasting en precariobelasting. Voor meer informatie over deze belastingen wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Taakveld 070 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Jaarlijks ontvangt elke gemeente volgens een bepaald verdeelstelsel een uitkering uit het Gemeentefonds. De uitkering is bestemd voor de bekostiging van autonome taken van de gemeente, taken die veelal dicht bij de burger liggen. Het verdeelstelsel is opgenomen in de Financiële verhoudingswet. In de verdeling wordt rekening gehouden met onderlinge kostenverschillen waar gemeenten mee te maken hebben en met de draagkracht van de gemeenten (de belastingcapaciteit). Karakteristiek voor de algemene uitkering is dat iedere gemeente vrij is in de besteding. De omvang van de algemene uitkering is voor de gemeenten een gegeven, maar de gemeente kan zelf bepalen aan welke voorzieningen zij haar geld besteedt (eigen prioriteitenstelling).
De groei of afname van het gemeentefonds is gekoppeld aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven (de netto gecorrigeerde rijksuitgaven). Eenvoudig gezegd: wanneer het Rijk meer uitgeeft, dan neemt de omvang van het gemeentefonds toe. Geeft het Rijk daarentegen minder uit, dan neemt de omvang van het gemeentefonds af. De verwachte ontwikkeling van de algemene uitkering wordt jaarlijks toegelicht in de (meerjaren)begroting.
70
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
De algemene uitkering is in de jaarstukken 2020 begrotingstechnisch verwerkt op basis van de septembercirculaire 2020. De werkelijke inkomsten zijn gebaseerd op de meest recente specificatie van het gemeentefonds. Begroot versus werkelijk: Begroting 2020 (conform septembercirculaire 2020) Werkelijk 2020 Verschil
€ 11.321.000 € 11.345.000 € 24.000
voordelig
Dit voordeel wordt veroorzaakt doordat in de decembercirculaire 2020 een groot aantal bedragen (22 stuks) per eenheid gewijzigd zijn. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het bedrag dat wij per inwoner ontvangen. Hierdoor stijgt de algemene uitkering met € 9.000. Doordat het rijk meer geld heeft uitgegeven in 2020 (ontwikkeling netto gecorrigeerde rijksuitgaven) stijgt de algemene uitkering daar bovenop met € 15.000.
Wat heeft het gekost? tableCell43 TV
Bedragen X € 1.000
Omschrijving taakveld
Nr. 050 Treasury
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2020
2020
2020
Rek - Begr
L
75
1
9
-8
B
32
39
43
4
L
0
0
0
0
B
879
879
894
15
L
147
148
148
0
B
634
664
702
38
L
1
1
1
0
B
48
48
42
-6
Algemene uitkering en overige uitkeringen L gemeentefonds
0
0
0
0
B
10.668
11.321
11.357
36
L
198
120
188
-68
B
0
0
0
0
L
0
0
0
0
B
352
350
361
11
Totaal lasten programma 9A
421
270
346
-76
Totaal baten programma 9A
12.613
13.301
13.399
98
Saldo lasten en baten programma 9A
-12.192
-13.031
-13.053
22
061 OZB woningen
062 OZB niet woningen
064 Belastingen overig
070
Begroting primair
080 Overige baten en lasten
341 Economische promotie
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
71
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2020 zijn: Bedragen x € 1.000 Omschrijving 061 Per saldo is € 53.000 meer aan ozb ontvangen ten opzichte van het geraamde 062 bedrag (begroot € 1.543.000 versus werkelijk € 1.596.000). Het betreft hier zowel een hogere opbrengst bij de woningen (€ 15.000) als bij de niet-woningen (€ 38.000). 070 De algemene uitkering over 2020 valt € 24.000 hoger uit dan waar in de begroting, op basis van de septembercirculaire, rekening mee is gehouden. Voor een toelichting op het verschil wordt verwezen naar het taakveld "Algemene uitkering". 070 Op de algemene uitkering over 2018 en 2019 heeft een verrekening vanuit het Rijk plaats gevonden. Definitieve afrekening volgt telkens in het 3e jaar na het jaar waarop de algemene uitkering betrekking heeft. 080 Aan de voorziening debiteuren (excl. sociale zaken) heeft, op basis van een risicoanalyse van de openstaande vorderingen, een extra dotatie plaatsgevonden. 341 In 2020 is ten opzichte van de begroting € 8.000 meer forensenbelasting ontvangen. Diverse kleine verschillen Totaal
72
L/B B
Bedrag V/N 53 V
I/S I
B
24
V
I
B
12
V
I
L
67
N
I
B
8
V
I
L/B
8 22
N V
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
Overhead Dit programma bestaat uit de volgende producten: Nr.
Taakveld omschrijving
040
Overhead
Taakveld 040 Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces worden gerekend tot de overhead. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. Leidinggevenden in het primaire proces. 2. Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. 3. P&O/HRM. 4. Inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement). 5. Interne en externe communicatie met uitzondering van communicatie met de klant. 6. Juridische zaken. 7. Bestuurszaken en bestuursondersteuning 8. Informatievoorziening en automatisering (ICT). 9. Facilitaire zaken en huisvesting. 10. Documentaire Informatie Voorziening (DIV). 11. Managementondersteuning in het primair proces. De totale overheadkosten van de gemeente Baarle-Nassau bedragen in 2020 € 2.663.936 (zie tabel 1). Een groot deel van deze kosten is gemaakt en verantwoord in de ABG-organisatie. Op basis van een in het verleden vastgestelde verdeelsleutel is 21,6% van de kosten door de ABGorganisatie in rekening gebracht bij de gemeente Baarle-Nassau. De totale bijdrage aan de ABG wordt op basis van vaste bedragen (afval en riool) en vaste percentages doorbelast aan de diverse taakvelden. Zowel de vaste bedragen als de vaste percentages zijn gebaseerd op historische gegevens (urenverantwoording) van voor 1 januari 2016. Tabel 1 Omschrijving
2019
Aandeel overheadkosten in bijdrage ABG Nog niet aan taakvelden toegerekende bijdrage aan de ABG Kap.last. materieel/huisvesting + onderhoud huisvesting Salariskosten secretaris (100%) Overige kosten secretaris Wervingskosten secretaris Vergoeding besluit Nationale Ombudsman VNG P&C (art. 213a, betalingsverkeer, begroting en jaarrekening) Archief Verzekeringen Juridische advieskosten Huuropbrengst ABG (materieel/huisvesting) Opgelegde kosten dwangbevelen en aanmaningen Meeropbrengst verhuur gemeentehuis t.o.v. kosten Vergoeding salariskosten secretaris (40% i.v.m. directie ABG) Totale overheadkosten
2.407.953 0 0 127.295 1.426 8.000 1.365 11.118 7.449 75.665 12.848 0 0 -7.437 -16.331 -51.455 2.577.896
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
2020 (primair) 2.531.883 0 254.879 120.000 3.000 0 0 11.474 8.200 48.700 12.276 6.500 -254.879 -8.100 0 -47.000 2.686.933
2020 2020 (wijzigingen) (gewijzigd) 7.990 100.000 -4.734 0 0 0 0 0 0 4.000 0 -3.000 4.734 0 0 0 108.990
2.539.873 100.000 250.145 120.000 3.000 0 0 11.474 8.200 52.700 12.276 3.500 -250.145 -8.100 0 -47.000 2.795.923
73
2020 (Rekening) 2.538.258 0 222.456 116.825 2.490 0 0 11.559 7.170 52.735 12.824 2.949 -222.456 -5.905 -27.689 -47.278 2.663.936
Wat heeft het gekost? tableCell43 TV
Bedragen X € 1.000
Omschrijving taakveld
Nr. 040 Overhead
Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2020
2020
2020
Rek - Begr
L
2.997
3.101
2.967
134
B
310
305
303
-2
Totaal lasten programma 9B
2.997
3.101
2.967
134
Totaal baten programma 9B
310
305
303
-2
2.687
2.796
2.664
132
Saldo lasten en baten programma 9B
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2020 zijn: Bedragen x € 1.000 Omschrijving 040 Voorzichtigheidshalve heeft de gemeente Baarle-Nassau, met ingang van 2020, een extra structureel bedrag van € 100.000 geraamd voor de inzet van ambtelijke capaciteit vanuit de ABG-organisatie. Dit bedrag is in 2020 niet aangewend. 040 Van de ABG wordt jaarlijks een bedrag aan huur ontvangen dat gelijk is aan de begrote kapitaallasten en onderhoudskosten van het gemeentehuis en de gemeentewerf. Omdat de onderhoudskosten in 2020 lager zijn dan het geraamde bedrag, ontstaat een voordeel in de exploitatie. Dit voordeel wordt toegevoegd aan de reserve onderhoud gemeentehuis + gemeentewerf en veroorzaakt op de post reserves een nadeel. 040 Diverse kleine verschillen Totaal
74
L/B L
Bedrag V/N 100 V
I/S I/S
B
28
V
I
L/B
4 132
V V
I
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
Vennootschapsbelasting Dit programma bestaat uit de volgende producten: Nr.
Taakveld omschrijving
090
Vennootschapsbelasting (VpB)
Taakveld 090 Vennootschapsbelasting (VpB) Met ingang van 2016 zijn publiekrechtelijke rechtspersonen, zoals Gemeenschappelijke Regelingen en Gemeenten, Vennootschapsbelasting (VpB) plichtig indien, en voor zover, zij een onderneming drijven. Er is sprake van een onderneming indien cumulatief voldaan wordt aan de volgende voorwaarden: • • •
Een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; die deelneemt aan het economische verkeer; met het oogmerk om winst te behalen.
Wanneer aan alle bovenstaande voorwaarden wordt voldaan dan wordt de betreffende activiteit aangemerkt als een onderneming. Het gevolg daarvan is dat de onderneming (lees: gemeente) een aangifte VpB moet indienen bij de belastingdienst. Wij zijn tot de conclusie gekomen dat van alle activiteiten 'slechts' het grondbedrijf aangemerkt wordt als winstgevende onderneming. Om te kunnen bepalen wat de daadwerkelijke belastingdruk op het grondbedrijf wordt, dient het BBV resultaat gecorrigeerd te worden naar het fiscale resultaat. In het oog springende verschillen tussen beide winstbepalingen zijn: • • • •
Slechts de werkelijk betaalde rente mag als kosten opgevoerd worden; grondbedrijf vreemde activiteiten moeten geëlimineerd worden; toekomstige prijsstijgingen mogen niet opgevoerd worden als kosten/baten; kapitaalstortingen en onttrekkingen moeten geëlimineerd worden.
Het belastingtarief van de VpB is als volgt: Winst Tarief ≤ € 200.000 16,50% > € 200.000 25,00% In 2020 is op de twee lopende grondexploitaties voor een bedrag van € 98.000 tussentijds aan winst genomen. Voor beide lopende grondexploitaties geldt dat hier naar verwachting geen vennootschapsbelasting over afgedragen hoeft te worden.
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
75
Wat heeft het gekost? tableCell43 TV
Bedragen X € 1.000
Omschrijving taakveld
Nr. 090 Vennootschapsbelasting (VpB)
Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2020
2020
2020
Rek - Begr
L
0
0
0
0
B
0
0
0
0
Totaal lasten programma 9C
0
0
0
0
Totaal baten programma 9C
0
0
0
0
Saldo lasten en baten programma 9C
0
0
0
0
Toelichting budgetverschillen Niet van toepassing.
76
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
Onvoorzien Dit programma bestaat uit de volgende producten: Nr.
Taakveld omschrijving
081
Overige baten en lasten
Taakveld 081 Overige baten en lasten Wettelijk is voorgeschreven dat in de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven is geraamd. Er zijn geen voorschriften, of normen, over de omvang van deze post. Het is aan de raad om aan te geven welke omvang zij nodig acht. De raming voor 2020 bedraagt € 28.000. Dit is het totaalbedrag dat beschikbaar is voor alle programma's tezamen. Bij aanwending moet worden voldaan aan de volgende criteria (de drie O’s): Onvoorzien, Onontkoombaar en Onuitstelbaar. In 2020 is de post onvoorzien niet aangewend.
Wat heeft het gekost? tableCell43 TV
Bedragen X € 1.000
Omschrijving taakveld
Nr. 081 Overige baten en lasten
Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2020
2020
2020
Rek - Begr
L
28
28
0
28
B
0
0
0
0
Totaal lasten programma 9D
28
28
0
28
Totaal baten programma 9D
0
0
0
0
Saldo lasten en baten programma 9D
28
28
0
28
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2020 zijn: Bedragen x € 1.000 Omschrijving 081 De stelpost "Onvoorziene uitgaven 2020" is niet aangewend. Totaal
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
L/B L
Bedrag 28 28
77
V/N V V
I/S I
Paragrafen
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
79
Lokale heffingen Inleiding De gemeentelijke heffingen zijn na de doeluitkeringen en de algemene uitkering uit het Gemeentefonds de belangrijkste bron van inkomsten. In de paragraaf Lokale heffingen doen wij verslag van: • de gerealiseerde inkomsten; • het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; • de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven en welke beleidsuitgangspunten hieraan ten grondslag liggen; • de ontwikkeling van de lokale lastendruk; • het kwijtscheldingsbeleid.
Lokale heffingen De lokale heffingen zijn met € 3,6 mln. goed voor 20% van de inkomsten in Baarle-Nassau. In onderstaande tabel zijn de gerealiseerde inkomsten in 2020 afgezet tegen de begroting. Hierbij is een onderverdeling gemaakt in gebonden heffingen (aan te wenden voor doel) en ongebonden heffingen (vrij besteedbaar). De inkomsten uit lokale heffingen vallen per saldo € 77.000 hoger uit dan begroot. De afwijkingen worden hieronder per heffing toegelicht.
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
81
Begroot 2020
Realisatie 2020
Gebonden heffingen Afvalstoffenheffing Bouwleges Leges bestemmingsplannen Markten en kermissen Rioolheffing Secretarieleges
558.250 293.777 16.726 23.066 570.000 80.088
579.523 255.046 15.549 15.176 621.671 74.011
Totaal Gebonden heffingen
1.541.907
1.560.976
Vrij besteedbare heffingen Forensenbelasting Hondenbelasting OZB Niet-woningen eigenaren OZB Niet-woningen gebruikers OZB Woningen eigenaren Reclame en precariobelasting Toeristenbelasting
284.714 0 409.873 254.521 878.818 47.935 65.504
292.543 0 433.073 268.801 893.914 42.436 68.090
Totaal Vrij besteedbare heffingen
1.941.365
1.998.857
Totaal opbrengsten
3.483.272
3.559.833
Heffingen
Gebonden heffingen Bij de gebonden heffingen is kostendekkendheid het uitgangspunt. De gebruiker betaalt in principe de integrale kosten van de geleverde producten en diensten. Een meer dan kostendekkende heffing is niet toegestaan; daarentegen kunnen bestuurlijke overwegingen aanleiding zijn tot het vaststellen van lagere tarieven. Het BBV schrijft voor dat gemeenten in de paragraaf lokale heffingen inzicht verschaffen in de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven. Naast de kosten op de betreffende taakvelden
82
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
worden namelijk nog een aantal posten extracomptabel toegerekend aan de tarieven, zoals overhead, rente en BTW. Waar het in de begroting ging over de tariefberekeningen voor de afvalstoffen-, de rioolheffing en de gemeentelijke leges, gaat het in de jaarrekening over het behaalde resultaat van deze heffingen. Afvalstoffenheffing De gemeente is verplicht om huishoudelijk afval op te halen. Van de opbrengst betaalt de gemeente de kosten voor het inzamelen en verwerken van restafval, gft-afval, plastic afval, klein chemisch afval, oud papier, glas en de exploitatie van de milieustraat. Inwoners van Baarle-Nassau betalen een vast tarief per jaar, welke afhankelijk is van de soort en de grootte van de containers die ze in bezit hebben. De afvalstoffenheffing wordt geïncasseerd door Brabant Water. De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing, dit houdt in dat de geïnde gelden aangewend moeten worden voor het doel. Uitgangspunt in Baarle-Nassau is een 100% kostendekkende afvalstoffenheffing: de tarieven bewegen mee met de ontwikkeling van de toerekenbare kosten. De voorziening Afvalstoffenheffing vormt de sluitpost van de exploitatie. De voorziening heeft een egaliserende functie, ze kan worden gebruikt om via het tarief te sparen voor grote uitgaven in de toekomst (onderhoud, vervanging) of om ongewenste schommelingen van het tarief op te vangen.
In onderstaande tabel is de exploitatie van de afvalinzameling in de begroting afgezet tegen de realisatie. Begroting 2020
Realisatie 2020
Kosten taakvelden Begroting gemeente Baarle-Nassau Begroting ABG (60%) Inkomsten taakvelden Netto kosten taakveld Afval
408.744 192.878 -203.534 398.088
373.332 192.878 -219.344 346.867
Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten
128.586 101.918 628.592
128.586 101.918 577.370
Opbrengst heffingen
558.250
579.523
Dekking Mutatie voorziening (saldo voorziening per 01-01-2020 = € 0, het begrote tekort 2020 zou daarom t.l.v. de exploitatiebegroting komen) (positief = toevoegen, negatief = onttrekken)
89% -70.342
100% 2.153
Uit de tabel valt af te lezen dat de opbrengst afvalstoffenheffing in 2020 € 72.000 meer kostendekkend is dan begroot. Op basis van de werkelijke lasten (o.a. lagere verwerkingskosten kunststoffen) en baten (hogere opbrengsten afvalstoffenheffing) binnen de exploitatie afvalstoffen is er sprake van een klein voordeel. Het exploitatieoverschot wordt toegevoegd aan de voorziening afvalstoffenheffing.
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
83
Rioolheffing Voor de afvoer van afvalwater en de zuivering daarvan, heeft de gemeente de plicht om voor een goed werkend rioleringsstelsel te zorgen. Ook heeft de gemeente de zorgplicht om de grondwaterstand en de afvoer van hemelwater (regenwater) te beheren. Om al deze watertaken te bekostigen wordt er één belasting geheven, de rioolheffing. De gemeentelijke watertaken gaan gepaard met relatief grote uitgaven en hebben een langjarige planning. In het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (VGRP) 2012-2016 is het onderhoud aan het rioleringsstelsel voor de komende 85 jaar in kaart gebracht. In 2020 is het huidige verlengde VGRP nog gehanteerd. Op 4 november 2020 heeft de raad een nieuw VGRP voor de planperiode 2021-2025 vastgesteld. Voor de rioolheffing geldt een vast tarief (€ 1,23 in 2020) per kubieke meter water dat vanuit het perceel van de belastingplichtige wordt afgevoerd. De rioolheffing is, evenals de afvalstoffenheffing, een bestemmingsheffing. Ook hier is een 100% kostendekkende heffing het uitgangspunt in Baarle-Nassau. In onderstaande tabel is de exploitatie van het rioolbeheer in de begroting afgezet tegen de realisatie. Begroting 2020
Realisatie 2020
Kosten taakvelden Begroting gemeente Baarle-Nassau Begroting ABG (60%) Inkomsten taakvelden Netto kosten taakveld riool
351.445 70.240 -3.934 417.751
316.531 70.240 -5.597 381.174
Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten
46.826 115.215 579.792
46.826 115.215 543.215
Opbrengst heffingen
570.000
621.671
98%
114%
-9.792
78.456
Dekking Mutatie voorziening (positief = toevoegen, negatief = onttrekken)
Uit de tabel valt af te lezen dat de rioolheffing in 2020 voor een bedrag van € 88.000 meer kostendekkend is dan begroot. Waar in de begroting nog uitgegaan werd van een tekort op de uitvoering laat de realisatie uiteindelijk een overschot zien. Het verschil wordt met name veroorzaakt door de lagere onderhoudsuitgaven en door het hogere waterverbruik (meeropbrengst heffing). Ten behoeve van de sluitende exploitatie wordt het overschot toegevoegd aan de voorziening VGRP. Retributies Retributies worden geheven als de gemeente aan een individu een dienst verleent of haar bezittingen ter beschikking stelt. Retributies of rechten komen in diverse vormen voor, voorbeelden zijn leges, markt- en standplaatsgelden en lijkbezorgingsrechten (grafrechten). In tegenstelling tot de afvalstoffen- en rioolheffing bestaan de toerekenbare lasten aan retributies hoofdzakelijk uit ambtelijke uren.
84
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
In 2017 zijn de werkprocessen achter titel 1 (algemene dienstverlening) en titel 2 (dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning) van de legesverordening geharmoniseerd tussen de drie ABG gemeenten. Dit heeft ertoe geleid dat vanaf 2018 in alle drie de gemeenten dezelfde tarieven worden geheven voor de gemeentelijke dienstverlening op het gebied van burgerzaken en omgevingsvergunningen, enkele uitzonderingen daargelaten (met name het tarief bouwleges). Om te voorkomen dat de tarieven weer uit elkaar gaan groeien wordt aan alle drie de ABG gemeenten voorgesteld om de geharmoniseerde tarieven met hetzelfde percentage te indexeren. Dit percentage is gekoppeld aan het inflatiecijfer van het gemeentefonds (1,4% in 2020). De inkomsten uit retributies zijn € 54.000 lager dan begroot, met name door de lagere opbrengst leges omgevingsvergunningen (€ 39.000).
Vrij besteedbare heffingen De vrij besteedbare heffingen zijn een belangrijk politiek instrument en maken integraal onderdeel uit van het gemeentelijk (belasting-)beleid. De heffingsinkomsten zijn in principe vrij besteedbaar. In de begroting was rekening gehouden met een stijging van de belastingopbrengsten met 3%. Onroerende Zaakbelasting (OZB) Inwoners betalen onroerendezaakbelasting (OZB) als zij op 1 januari van een belastingjaar eigenaar zijn van een woning of gebruiker/eigenaar van een niet-woning. De OZB is gebaseerd op de WOZwaarde op 1 januari van het voorgaande jaar. De gemeente bepaalt de aanslag op basis van de getaxeerde waarde van de onroerende zaak (de WOZ-waarde). Deze waarderingsgrondslag wordt jaarlijks middels hertaxatie, volgens de regels in de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ), vastgesteld. Het beleid tot nu toe is altijd geweest dat de OZB-opbrengst niet beïnvloed wordt door de hertaxaties van het onroerend goed. Met andere woorden: als de totale waarde van het onroerend goed daalt, als gevolg van lagere taxatiewaarden, zullen de OZB-tarieven extra stijgen zodat de totale opbrengst gelijk blijft. Net als in voorgaande jaren is ook in 2020 dit beleidsuitgangspunt gehanteerd. De gerealiseerde OZB opbrengst is € 53.000 (3%) hoger dan begroot.
Toeristenbelasting Voor personen die niet staan ingeschreven in de gemeente heffen wij een toeristenbelasting als zij blijven overnachten in een hotel, een pension of een ander vakantieonderkomen. Voor de toeristenbelasting zijn de houders van de hotels, pensions en campings belastingplichtig. Zij kunnen het tarief aan de toerist doorberekenen. De toeristenbelasting wordt na afloop van het boekjaar opgelegd op basis van de ontvangen aangiften. Omdat de toeristenbelasting jaarlijks achteraf wordt geheven, is voor de jaarrekening een inschatting gemaakt van de opbrengst 2020. De uiteindelijke minder- of meeropbrengst wordt dan in het volgend boekjaar verantwoord. De meeropbrengst in 2020 (4%) is met name het gevolg van de hogere aanslagen over 2019. Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven van natuurlijke personen, die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, er op meer dan 90 dagen van het belastingjaar voor zich of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. Twee keer per jaar, in april en oktober, wordt bij de beheerders van de bungalow- en chaletparken een overzicht van heffingsplichtigen opgevraagd. Aan de hand van deze overzichten worden de aanslagen opgelegd. De opbrengst forensenbelasting valt circa € 8.000 (3%) hoger uit dan begroot.
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
85
Reclamebelasting Deze belasting wordt geheven van elke ondernemer die een reclame-uiting heeft binnen de bebouwde kom van de gemeente Baarle-Nassau. De opbrengst van deze belasting wordt geheel aangewend ter bevordering van de lokale economie. In Baarle-Nassau zijn 2 zones aangewezen waarbinnen de belastingplicht geldt. De belasting wordt berekend op basis van de WOZ-waarde van de bedrijfsvestiging. Tot een WOZ-waarde van € 150.000 geldt een vast tarief, daarboven wordt dit bedrag vermeerderd met een vast bedrag per € 1.000. De reclamebelasting bedraagt maximaal € 750,00 per vestiging. In afwijking van de overige ongebonden heffingen is bij de reclamebelasting vooralsnog geen index toegepast. De opbrengst reclamebelasting valt circa € 1.000 (7%) lager uit dan begroot. Precario De precariobelasting is een aanslagbelasting, welke wordt geheven van degenen die één of meer voorwerpen heeft in de openbare ruimte, zoals terrassen. De opbrengst precariobelasting valt circa € 4.000 (46%) lager uit dan begroot als gevolg van de coronacrisis.
Ontwikkeling van de lokale lastendruk Jaarlijks brengt het Coelo (het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) een Atlas van de lokale lasten uit. Daarin is op het vlak van de lokale lastendruk een vergelijking van alle Nederlandse gemeenten gemaakt. Uitgangspunt voor de berekening van de lokale lastendruk zijn de lasten OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing voor een gemiddeld meerpersoonshuishouden. De volgende tabel geeft de meerjarige ontwikkeling van de lokale woonlasten weer voor de jaren 2018-2020: Woonlasten Onroerende zaakbelasting Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal woonlasten Stijging (Absoluut) Stijging (Relatief)
2018 € 285 € 205 € 154 € 644 € 22 3,6%
2019 € 279 € 208 € 166 € 653 €9 1,4%
2020 € 288 € 211 € 175 € 674 € 21 3,2%
Gemiddelde woonlasten (COELO) Provincie Noord-Brabant Gemeenten < 25.000 inwoners Gemeente Alphen-Chaam Gemeente Gilze en Rijen Gemeente Goirle Gemeente Hilvarenbeek Gemeente Zundert
€ 711 € 764 € 905 € 567 € 680 € 725 € 753
€ 714 € 784 € 939 € 511 € 726 € 738 € 739
€ 745 € 827 € 941 € 598 € 831 € 784 € 880
(Bron: COELO)
Uitgangspunten berekening Baarle-Nassau 2020: - OZB: gemiddelde woningwaarde volgens COELO op waarde peildatum (2020 = € 287.974); - Afvalstoffenheffing: meerpersoonshuishouden 2 losse 140 liter containers inclusief basistarief; - Rioolheffing: waterverbruik meerpersoonshuishouden met een waterverbruik van 142 m3.
86
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
Kwijtscheldingsbeleid Zoals binnen onze gemeente gebruikelijk bestaat de mogelijkheid om voor de aanslagen rioolheffing en afvalstoffenheffingen jaarlijks een verzoek om kwijtschelding in te dienen. Personen die aan de voorwaarden voldoen (betrokkenen hebben geen vermogen en de betalingscapaciteit is te laag om de aanslag te betalen), kunnen door het indienen van een dergelijk verzoek voor één of beide heffingen kwijtschelding ontvangen. In de tariefberekeningen voor de afvalstoffen- en rioolheffing is rekening gehouden met de inkomstenderving door kwijtschelding. In 2020 is voor een bedrag van € 14.000 aan kwijtscheldingen verleend, dat is € 2.000 lager dan begroot.
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
87
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risicoprofiel De risicoanalyse heeft plaatsgevonden ten tijde van het opstellen van de jaarrekening 2020. Er zijn circa 50 risico’s geïdentificeerd waarvan de kans en het financieel gevolg zijn geschat. De risico's zijn ook getypeerd met incidenteel (we hebben slechts een keer last van het gevolg) of structureel (we hebben meerdere jaren last van het gevolg). Bij de uiteindelijke berekening van de benodigde weerstandscapaciteit worden structurele risico's vermenigvuldigd met de factor 3. In onderstaande tabel zijn per programma de financiële risico's van meer dan € 50.000 opgenomen. Pro Programma
Omschrijving risico
0. Bestuur en ondersteuning
Onjuist uitgevoerde bestuurlijke processen leiden tot juridische claims en/of extra kosten Aftreden burgemeester of wethouder 1. Veiligheid Er doet zich een ramp voor 2. Verkeer en vervoer Bovenmatige kosten onderhoud bestrating, asfalt en gladheidsbestrijding. 6. Sociaal Domein Gebruik huishoudelijke hulp Coronacrisis 7. Volksgezondheid en Hogere bijdrage omgevingsdienst milieu 8. Volkshuisves-ting, Lagere legesopbrengsten Ruimtelijke Ordening omgevingsvergunningen en Stedelijke Vernieuwing 9. Algemene Door aanpassing dekkingsmiddelen verdeelmaatstaven of lagere uitgaven van het rijk kan de algemene uitkering dalen Hogere financiële bijdrage aan ABG
Kans
financieel gevolg
10%
€
1.000.000
I
Benodigde weerstandscapaciteit € 100.000
35%
€
55.000
S
€
57.750
10% 20%
€ €
500.000 400.000
I I
€ €
50.000 80.000
50% 38% 30%
€ € €
50.000 250.000 90.000
S S
€ € €
75.000 93.750 81.000
50%
€
75.000
S
€
112.500
38%
€
100.000
S
€
112.500
40%
€
150.000
S
€
180.000
€
942.500 g
Totaal:
I/ S
De benodigde weerstandscapaciteit van bovenstaande risico's bedraagt € 942.500. De totale benodigde weerstandscapaciteit van alle risico's bedraagt (afgerond) € 1,4 miljoen. Met dit bedrag kunnen de gevolgen van alle risico's worden opgevangen. Dit is een daling van circa € 600.000 ten opzichte van de benodigde weerstandscapaciteit in de begroting 2021. De belangrijkste wijzigingen zijn: -verlagen risico algemene uitkering -verhogen risico coronacrisis
- € 700.000 + € 100.000 - € 600.000
Berekening weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bevat drie componenten: de algemene reserve minus de claims (verplichtingen) die daar op zijn gelegd door de raad de algemene bedrijfsreserve grondexploitaties Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
89
de begrotingspost onvoorzien In onderstaande tabel is de ontwikkeling van deze drie componenten weergegeven. Meerjarenprognose beschikbare weerstandscapaciteit nr. Omschrijving
2020
2021
2022
2023
2024
3.836.435
3.728.669
3.219.108
3.122.008
3.096.508
-25.500
-25.500
A Algemene reserve stand per 01 januari Claims op basis van raadsbesluiten 1 BP met verbrede reikwijdte 2 Notitie "vergunninghouders"/Inburgering/Integratie 3 Implementatiekosten jeugdzorg in eigen beheer 4 Beleid Vrijkomende Agrarische Verbouwing 5 Duurzaamheid (eenmalige projecten) 6 Omgevingswet (projectmanager ABG) 7 Omgevingswet 8 Taxeren woningen o.b.v. gebruiksoppervlakte 9 Bluswatervoorzieningen 10 Aanpak vroegsignalering schulden 11 Digital. milieu-, bouw- en omgevingsvergunningen 12 Organisatieontwikkeling ABG 13 Advieskosten t.b.v. kerntakendiscussie 14 Noodfonds t.b.v. coronacrisis 15 Bestuurlijke toekomst Baarle 16 Afboek. kst. aanleg hockeyveld locatie TC Baarle 17 Bestemming resultaat jaarrekening 2019 18 Visie sociaal domein 19 Woonwagenbeleid
-3.877 -8.251 -3.508 -13.103 -21.600 -16.914 -10.000 -2.569 -25.500 -43.200 -25.000 -1.283 -14.820 -107.000 188.859
-8.779 -65.041 -21.600 -58.280
-12.431 -25.500 -21.600
-21.600
-25.500
-98.717 -10.180
-50.000 -5.000
-50.000
pm
pm
pm
pm
3.728.669
3.219.108
3.122.008
3.096.508
3.071.008
1.167.687
1.230.072
1.192.365
1.222.253
1.234.735
79.240 18.763
5.150 9.643 -30.000
20.100 9.788
12.482
9.510
(Meerjaren)begroting 20 Bestemming resultaat jaarrekening 2020 t/m 2023 stand per 31-12 (afgerond)
-115.000 -17.433
B Algemene bedrijfsreserve grondexploitaties stand per 01 januari 1 Winstneming Nassaulaan 2 Winstneming Maaijkant 2e fase 3 Hondseindsebaan 4 Kwaliteitsverbetering landschap 5 Gebiedsvisie voor transformatiegebieden kern BLN stand per 31-12 (afgerond)
-35.618 -22.500 1.230.072
1.192.365
1.222.253
1.234.735
1.244.245
27.670
27.670
27.670
27.670
27.670
D beschikbare weerstandscapaciteit
4.986.411
4.439.143
4.371.931
4.358.913
4.342.923
E benodigde weerstandscapaciteit
1.400.000
1.400.000
1.400.000
1.400.000
1.400.000
3,56
3,17
3,12
3,11
3,10
C Onvoorzien
F weerstandsvermogen (ratio) kwalificatie
90
uitstekend uitstekend uitstekend
uitstekend uitstekend
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
Ontwikkelingen weerstandsvermogen De prognose van het weerstandsvermogen op 31 december 2020 is een momentopname. Uit de meerjarenprognose van de algemene reserve blijkt dat het weerstandsvermogen naar verwachting de komende jaren uitstekend blijft. Wel is een dalende trend zichtbaar; van 3,56 ultimo 2020 naar 3,10 ultimo 2024.
Inzicht in financiële status Het is belangrijk dat we inzicht hebben in de financiële status en de financiële weerbaarheid van onze gemeente.
Financiële kengetallen In het gewijzigde BBV is een basisset van vijf kengetallen verplicht gesteld. Deze kengetallen geven in samenhang informatie over de financiële status van de gemeente. Het BBV geeft geen landelijke normering voor de kengetallen. De kengetallen zijn een weerspiegeling van het gevoerde beleid binnen een gemeente. De kengetallen moeten zodoende in samenhang worden beoordeeld, wat ook de onderlinge vergelijkbaarheid met andere gemeenten bemoeilijkt.
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
91
Verloop kengetallen Financiële kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
Rekening 2019 Begroting 2020 -4% 31% -5% 30% 74% 60% 1% 0% 10% 0% 88% 88%
Rekening 2020 -3% -3% 69% 0% 2% 87%
Nadere toelichting Legenda: Voldoende
Attentie/kwetsbaar
Kwetsbaar
Kengetal: Netto schuldquote De netto schuldquote beoordeelt de schuld als aandeel van de inkomsten. Eenvoudig gezegd betekent een netto-schuldquote van 100% dat de schuldenlast de omvang heeft van een jaaromzet. Op basis van de jaarrekeningcijfers 2020 bedraagt de netto schuldquote voor Baarle-Nassau -3%. Het model beoordeelt een netto schuldquote tot 100% als goed (“groen”), tussen de 100% en 130% is voorzichtigheid geboden (“oranje”) en boven de 130% doet een gemeente er goed aan de schulden af te bouwen (“rood”). Met een netto schuldquote van -3% zit Baarle-Nassau diep in het groen. Kengetal: Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote wordt tevens berekend met een correctie voor verstrekte leningen (uitgaand geld). Het verschil met de netto schuldquote (zonder correctie) vertegenwoordigt het mogelijke risico dat de gemeente loopt als alle verstrekte leningen niet terug betaald zouden worden.
Kengetal: Solvabiliteitsratio/schuldratio Onze financieringsstructuur is zodanig dat we veel met eigen vermogen hebben gefinancierd en daardoor weinig schulden hebben. We beschikken dan ook over een gezonde financieringspositie. De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarin bezit op de balans is afbetaald. Hoe hoger de uitkomst hoe gunstiger. We financieren dan immers meer met eigen vermogen. Op basis van de jaarrekeningcijfers 2020 scoort Baarle-Nassau een solvabiliteitsratio van 69%. De schuldratio geeft aan welk aandeel van het gemeentebezit is belast met schulden. Dit is het spiegelbeeld van de solvabiliteitsratio. BaarleNassau heeft dus een schuldratio van 31% (100% - 69%). Het model beoordeelt een schuldratio tot 70% als goed (“groen”), tussen de 70% en 80% is het opletten (“oranje”) en boven de 80% is bijsturing gewenst (“rood”). Met een schuldratio van 31% zit Baarle-Nassau diep in het groen.
92
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
Kengetal: Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder rente en afschrijvingen) te dekken.
Kengetal: Grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond is van belang omdat deze waarde nog moet worden terugverdiend door middel van verkopen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. Wanneer een gemeente grond tegen de veel lagere prijs van landbouwgrond heeft aangekocht, loopt ze minder risico dan wanneer er dure grond is aangekocht. Ultimo 2020 bedraagt de boekwaarde van de grondexploitaties 2% van de totale baten (voor bestemming). Het risico voor de gemeente is dus beperkt. Kengetal: Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft de mate aan waarin de lokale lasten, en hiermee de gemeentelijke baten, eventueel kunnen worden verhoogd om financiële tegenvallers op te kunnen vangen of om ruimte voor nieuw beleid te creëren. Onze woonlasten van meerpersoonshuishoudens bedragen 87% van het landelijk gemiddelde. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde hebben we dus nog ruimte om de woonlasten te verhogen. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat feitelijk alleen het onderdeel OZB verhoogd kan worden, omdat wij voor riool- en afvalstoffenheffing 100% kostendekkendheid hanteren. De belastingcapaciteit is gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden (kosten van rioolheffing, afvalstoffenheffing en OZB).
Een percentage van minder dan 100% geeft aan dat de woonlasten onder de landelijk gemiddelde tarieven liggen. De gemiddelde woonlasten bedragen in 2020 € 674. Het landelijk gemiddelde over 2020 bedraagt € 773.
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
93
Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Het beheer van kapitaalgoederen zoals wegen, openbaar groen, riolering, openbare verlichting en gebouwen kost jaarlijks veel geld. Voor deze kapitaalgoederen hebben wij onderhoudsplannen opgesteld. Deze plannen actualiseren we met enige regelmaat. Op basis van de onderhoudsplannen wordt jaarlijks een budget opgenomen in de exploitatiebegroting.
Beleidsdocumenten • • • •
Wegbeheerplan 2019-2024 VGRP 2012-2016 (verlengd t/m 2018) Onderhoudsplanningen gebouwen 2018-2027 Groenvisie Grenzeloos groen 2017
Wegbeheerplan Beleidskader Wegbeheer is een wezenlijk onderdeel van het beheer van de openbare ruimte. Om deze openbare ruimte, welke voor een belangrijk gedeelte het leefgenot en de veiligheid voor onze inwoners bepaalt, op een verantwoorde wijze te kunnen beheren zijn middelen nodig. Om deze middelen zo efficiënt en effectief mogelijk in te zetten is bestuurlijk gekozen voor de methode van Rationeel wegbeheer van de CROW. In het door de raad op 7 november 2018 vastgestelde wegbeheerplan is opgenomen de minimale technische kwaliteit van de verharding conform de CROW-richtlijn te houden (minimaal niveau B) Financiële consequenties In 2020 is een budget geraamd van € 322.000 ten behoeve van de jaarlijkse onderhoudskosten. De werkelijke uitgaven in 2020 bedragen € 496.000. Daarnaast is in verband met onderhoudswerkzaamheden aan kabels en leidingen een bedrag van € 10.000 aan degeneratiekosten ontvangen. Tevens is van de provincie een bijdrage van € 6.000 ontvangen voor het vervangen van de grasbetontegels aan de Visweg. Het tekort aan middelen ad. € 158.000 (€ 322.000 + € 10.000 + € 6.000 - € 496.000) is conform het raadsbesluit onttrokken aan de reserve wegen.
Verbreed gemeentelijk rioleringsplan Beleidskader Het GOB-plenair heeft op 13 december 2016 besloten de looptijd van het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2012-2016 (VGRP) met twee jaar te verlengen (t/m 2018). In 2020 is het huidige verlengde VGRP nog gehanteerd. Op 4 november 2020 heeft de raad een nieuw VGRP voor de planperiode 2021-2025 vastgesteld. Het beleid, zoals opgenomen in het VGRP, is gericht op: • • •
Het doelmatig inzamelen en transporteren van stedelijk afvalwater; Het doelmatig inzamelen en verwerken van hemelwater; Het voorkomen dat grondwater een structureel nadelige invloed heeft op de bestemming van een gebied.
Financiële consequenties Voor 2020 is een onttrekking aan de voorziening riolering geraamd van € 10.000 (lasten hoger dan de baten). Uiteindelijk is in 2020 een bedrag van € 78.000 aan de voorziening toegevoegd. Per saldo is binnen de exploitatie riolering dus sprake van een voordeel van € 88.000 (€ 10.000 + € 78.000) ten Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
95
opzichte van de begroting 2020. Dit voordeel wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere onderhoudskosten riolering en rioolgemalen (€ 47.000), hogere onderhoudskosten sloten, waterlopen en bermen (-€ 8.000) en hogere opbrengsten rioolheffing (€ 52.000).
Water Hiervoor wordt verwezen naar het Verbreed gemeentelijk rioleringsplan.
Meerjarig onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen Beleidskader Het college van B&W heeft op 11 december 2018 de meerjaren-onderhoudsplanning 2018-2027 voor de gemeentelijke gebouwen vastgesteld. Jaarlijks wordt bekeken of er tussentijdse aanpassingen nodig zijn. De nota gebouwenbeheer geeft inzicht in het jaarlijks geplande groot en klein onderhoud. Voor al het in 2020 geplande onderhoud is telkens bekeken in hoeverre het onderhoud echt noodzakelijk is. Op basis daarvan is bepaald de werkzaamheden uit te voeren dan wel door te schuiven naar de toekomst. Daarnaast zijn de onderhoudswerkzaamheden zoveel mogelijk afgestemd met de gebruikers van de gebouwen. Financiële consequenties • Gemeentewerf In 2020 is geen groot onderhoud uitgevoerd. Omdat hiervoor een bedrag van € 1.000 was geraamd, is € 1.000 toegevoegd aan de reserve Gemeentewerf. •
Gemeentehuis In 2020 is geen groot onderhoud uitgevoerd. Omdat hiervoor een bedrag van € 27.000 was geraamd, is € 27.000 toegevoegd aan de reserve Gemeentehuis.
•
Brede school In 2020 is een bedrag van € 35.000 uitgegeven aan groot onderhoud. Omdat hiervoor een bedrag van € 10.000 was geraamd, is € 25.000 onttrokken aan de reserve Brede school De Uilenpoort.
•
Cultureel Centrum In 2020 is een bedrag van € 9.000 uitgegeven aan groot onderhoud. Omdat hiervoor een bedrag van € 20.000 was geraamd, is € 11.000 toegevoegd aan de reserve Cultureel Centrum Baarle.
•
Bremerpoort In 2020 is een bedrag van € 900 uitgegeven aan groot onderhoud. Omdat hiervoor een bedrag van € 1.200 was geraamd, is € 300 toegevoegd aan de reserve MFA De Bremerpoort.
•
Brandweerkazerne In 2020 is een bedrag van € 4.000 uitgegeven aan groot onderhoud. Omdat hiervoor een bedrag van € 14.000 was geraamd, is € 10.000 toegevoegd aan de reserve Brandweerkazerne.
Groenstructuur- en groenbeheerplan Beleidskader In 2017 heeft de gemeenteraad de groenvisie “Grenzeloos Groen” vastgesteld. Grenzeloos groen betekent dat groen geen barrières vormt. Ook niet voor flora en fauna. Bij de inrichting van het groen is (bio)diversiteit daarom een belangrijk uitgangspunt. Ons groen dient voor het toekomstbestendig behouden en versterken van de groene karakteristiek van Baarle Nassau. Ten behoeve van de groenvisie is een inventarisatie gedaan van het huidige groen, de uitkomsten hiervan zijn verwerkt in het beheersysteem. Verder zijn er (bomen) structuurkaarten gemaakt. Bij de groeninventarisatie zijn slechte plantvakken in kaart gebracht. Dit betekent dat deze plantvakken
96
Jaarstukken 2020 Baarle-Nassau
omgevormd of gerenoveerd moeten worden. Daarbij gelden voor het groen de kwaliteitsaspecten toekomstbestendig, duurzaam en (bio)diversiteitsproof. Hierdoor kunnen de plantvakken ook in de toekomst goed onderhouden worden. Financiële consequenties In 2020 is een deel van de werkzaamheden uitgevoerd op basis van de groenvisie "Grenzeloos Groen". De kosten hiervan bedragen € 58.000.