Bijlage 1 - BLN Jaarstukken 2023
Tekst van het document
Voor (bijzondere) bijstand en minimaregelingen is in 2023 per saldo een bedrag geraamd van € 490.000 (langdurigheidstoeslag, bijzondere bijstand, energietoeslag, kwijtschelding, armoedebestrijding en schuldhulpverlening). De werkelijke kosten bedragen per saldo € 699.000. De op deze post uitbetaalde energietoeslag ad. € 170.000 is als baat verantwoord bij de algemene uitkering en leidt daar dus tot een voordeel. Het feitelijke nadeel op de bijzondere bijstand bedraagt dus € 39.000. Op basis van een risicoanalyse van de debiteuren sociale zaken is een bedrag aan de voorziening debiteuren toegevoegd. Het geraamde WMO-budget is in 2023 per saldo met € 141.000 onderschreden (€ 1.687.000 versus € 1.828.000). Het geraamde budget voor Jeugdzorg is in 2023 met € 192.000 overschreden (€ 1.445.000 versus € 1.253.000). We zagen een toename in zowel veelvoorkomende en lichtere vormen van jeugdhulp als in het aantal jeugdigen met complexere problematiek, wat hoger was dan verwacht. Bovendien was er een overlap van oude en nieuwe inkoopmethoden. Deze jaarrekening bevat een voorlopige tussenstand, gebaseerd op de tweede regionale prognose, de definitieve afrekening verwachten we medio 2024. Diverse kleine verschillen Totaal
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
L/B L B
Bedrag -33 33
V/N N V
L B
-104 123
N V
L
7
V
L
8
V
L B
6 27
V V
L
8
V
L B
17 -14
V N
L B
-55 55
N V
L
-19
N
L
27
V
L B
-37 13
N V
L B
-240 31
N V
L
-36
N
L B L
149 -8 -192
V N N
L/B
2 -202
V N
45
Volksgezondheid en milieu
Volksgezondheid en milieu Wat willen we bereiken? Fit en veerkrachtig. Een goede lichamelijke en mentale gezondheid biedt meer kansen om volwaardig mee te kunnen doen aan onze samenleving. We willen daarom bereiken dat onze inwoners 'fit en veerkrachtig zijn'. Wij gaan hierbij uit van het concept 'positieve gezondheid' Met ons gezondheidsbeleid spelen we hierop in en verbinden ons gezondheidsbeleid steeds meer aan opgaven in het sociale domein en het sportbeleid. We willen daarom ook belangrijk om (preventieve) zorg vanuit het medisch domein beter te verbinden aan ondersteuning, voorzieningen en activiteiten vanuit het gemeentelijk domein. Riolering Het beleid en het beheer van de riolering is vastgelegd in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) voor de periode 2021-2025. Hierin zijn activiteiten benoemd om de riolering te onderhouden en te verbeteren. Belangrijke aandachtspunten hierin zijn niet alleen de gevolgen van de klimaatomslag, maar ook die van energietransitie en circulaire economie. Duurzaamheid We geven uitvoering aan de activiteiten die voortvloeien uit onze Duurzaamheidsvisie. Afvalinzameling In 2020 is het nieuwe afval- en grondstoffenbeleid voor Baarle-Nassau vastgesteld. Per 1 januari 2022 doen we de inzameling van het huishoudelijk afval samen met Baarle-Hertog. IOK Afvalbeheer draagt zorg voor de inzameling.
De gemeenten Baarle-Nassau en Baarle-Hertog zijn middels de BGTS aangesloten bij IOK Afvalbeheer.
Wat hebben we ervoor gedaan? Nr.
Doelstelling
7.1
Samenwerking medisch domein
Nr.
Specifieke activiteit
1
Uitvoeren samenwerkingsagenda huisartsen We zijn gestart met structureel overleg om samenwerking met huisartsen uit te breiden, mede in het kader van GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) en IZA (Integraal Zorg Akkoord)
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
Gerealiseerd op 31-12-2023
47
Nr.
Doelstelling
7.2.1
De duurzaamheidsvisie wordt vernieuwd
Nr.
Specifieke activiteit
1
Klimaatadaptatie borgen in nieuw duurzaamheidsbeleid
Gerealiseerd op 31-12-2023
In 2023 heeft, in aansluiting met het traject van de omgevingsvisie en wonen, een participatie traject over duurzaamheid plaats gevonden. Dit wordt in 2024 behandeld als strategie Duurzaamheid in de gemeenteraad. Deze afstemming heeft, samen met het participatietraject, meer tijd gekost. Nr.
Doelstelling
7.2.2
Meer handvatten over duurzaam bouwen
Nr.
Specifieke activiteit
1
De handreiking duurzaam bouwen wordt opgesteld De handreiking duurzaam bouwen is opgesteld en wordt in 2024 ter kennisgeving gedeeld met de gemeenteraad. De handreiking dient als praktisch instrument voor zowel gemeentelijke als private bouwprojecten.
Nr.
Doelstelling
7.2.3
Effecten van klimaatverandering (hittestress, wateroverlast, droogte, overstroming) verminderen of voorkomen Specifieke activiteit Gerealiseerd op 31-12-2023
Nr. 1
Gerealiseerd op 31-12-2023
Voortzetten van de subsidieregeling en informatiecampagne die het voor de bewoners en bedrijven aantrekkelijk maakt om regenwater niet af te voeren naar het riool, maar te infiltreren of op te vangen en te hergebruiken De subsidieregeling wordt voortgezet. Het NK Tegelwippen is succesvol verlopen. Landelijk zijn we op plaats 9 geëindigd van de 106 deelnemers in de categorie kleine gemeenten.
Nr.
Doelstelling
7.2.4
Uitvoering geven aan de energietransitie
Nr.
Specifieke activiteit
1
In regionaal verband werken aan de herijking van de RES richting RES 2.0 De voortgangsrapportage is opgeleverd en de voorbereidingen voor het opstellen van de RES 2.0, welke begin 2025 wordt opgeleverd, zijn gestart. Lokale maatregelen en communicatie stimuleren voor duurzame opwek kleinschalig kader Opwek binnen het kleinschalig kader wordt gestimuleerd via het Fonds RES.
2
48
Gerealiseerd op 31-12-2023
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
Nr.
Doelstelling
7.2.5
Uitvoering geven aan de Transitievisie Warmte (TVW)
Nr.
Specifieke activiteit
1
Bewoners stimuleren en faciliteren om de spijtvrije maatregelen te treffen (stap 1 TVW)
Gerealiseerd op 31-12-2023
De wijkaanpak Hoogbraak is lopend en wordt ondersteund door de energiecoaches. Verder communiceren we gemeentebreed over het verduurzamen van de woning. Daarnaast is vanuit de rijksoverheid de subsidieregeling Lokale Isolatie Aanpak opgesteld (komt voort uit het Nationaal Isolatie Programma). We hebben hier een subsidieaanvraag voor ingediend en deze is toegekend. Nr.
Doelstelling
7.2.6
Aanpak voor energiearmoede uitvoeren
Nr.
Specifieke activiteit
1
Samen met onze partners voeren we de aanpak Energiearmoede uit Het project met de energieklussers is in 2023 afgerond. De witgoedregeling heeft meer voorbereidingstijd nodig dan eerder was verwacht. Naar verwachting zal de witgoedregeling begin 2024 starten.
Nr.
Doelstelling
7.3
Verminderen restafval en meer gescheiden afvalinzameling
Nr.
Specifieke activiteit
1
Monitoren VANG-doelstellingen en evalueren nieuw afvalbeleid De resultaten van de afvalinzameling 2022 en 2023 worden in 2024 aan de raad gestuurd.
Nr.
Doelstelling
7.4
Onderhoud riolering en verbetermaatregelen riolering
Nr.
Specifieke activiteit
1
Onderzoek en planvorming afkoppeling regenwater Centrum Baarle inclusief blauwe ader Het onderzoek naar de mogelijkheden van afkoppelen en infiltreren van schoon regenwater is augustus 2023 afgerond. De conclusies en aanbevelingen uit dit hemelwater structuurplan nemen we mee bij de reconstructie van het Centrum.
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
Gerealiseerd op 31-12-2023
Gerealiseerd op 31-12-2023
Gerealiseerd op 31-12-2023
49
Nr.
Doelstelling
7.5
Schone Luchtakkoord
Nr.
Specifieke activiteit
1
Verbeteren communicatie en stimuleringsmaatregelen
Gerealiseerd op 31-12-2023
Met betrekking tot houtstook is er in 2023 gecommuniceerd vanuit de gemeente. Verdere communicatie zal plaatsvinden nadat mogelijk aangesloten is bij het Schone Lucht Akkoord. 2
Onderzoek verdere samenwerking regionaal en met provincie In 2023 hebben we met de geïnteresseerde gemeenten een verdiepingsslag gemaakt om te bezien of een (regionale) samenwerking in het kader van het Schone Lucht Akkoord haalbaar is. In 2024 wordt deze fase afgerond en zal duidelijk worden wat de consequenties zijn van deelname en op welke manier er deelgenomen kan worden aan het Schone Lucht Akkoord.
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten
Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2023
2023
2023
Rek - Begr
Totaal lasten programma 7
2.126
2.779
2.463
316
Totaal baten programma 7
1.612
2.154
1.892
-262
Saldo lasten en baten programma 7
-514
-625
-571
54
50
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1
2
3 4 5
Omschrijving De exploitatie riolering vormt een gesloten exploitatie. Voor- en nadelen ten opzichte van de geraamde lasten en baten worden vereffend door middel van een mutatie ten gunste of ten laste van de voorziening riolering. In 2023 zijn de onderhoudskosten (€ 17.000) en met name de energiekosten van de gemalen (€ 59.000) hoger dan de hiervoor geraamde budgetten. De opbrengsten rioolheffing zijn iets lager dan geraamd (€ 652.000 versus € 659.000). De onttrekking t.l.v. de voorziening riolering is € 95.000 hoger dan geraamd. De exploitatie afval vormt een gesloten exploitatie. Voor- en nadelen ten opzichte van de geraamde lasten en baten worden vereffend door middel van een mutatie ten gunste of ten laste van de voorziening afval. De hogere lasten worden met name veroorzaakt door de inzamelingskosten van IOK waarvan de prijsstijging nog niet (volledig) in de begroting was verwerkt. De hogere baten worden hoofdzakelijk veroorzaakt door: - Hogere onttrekking t.l.v. de voorziening afval € 63.000 - Lagere opbrengsten glas, pmd en papier € 19.000 - Lagere afvalstoffenheffing € 37.000 De uiteindelijke bijdrage aan de Omgevingsdienst is lager dan begroot (€ 392.000 versus € 455.000). In 2023 zijn minder advieskosten voor bodem, geluid en lucht gemaakt dan geraamd. Diverse kleine verschillen Totaal
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
L/B L B
Bedrag -94 93
V/N N V
L B
-33 15
N V
L
63
V
L L/B
7 3 54
V V V
51
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken? De gemeente Baarle-Nassau is een aantrekkelijke gemeente met vitale kernen en een aantrekkelijk buitengebied. We willen deze positie behouden en versterken. In onze toekomstvisie Baarle BRUIST en onze omgevingsvisie hebben we vastgelegd welke doelen we willen bereiken. We doen dit samen met onze partners, inwoners en ondernemers.
Wat hebben we ervoor gedaan? Nr.
Doelstelling
8.1
Actualiseren Omgevingsvisie
Nr.
Specifieke activiteit
1
Actualiseren omgevingsvisie In 2023-2024 stellen wij een actualisatie van de Omgevingsvisie Baarle Nassau op. Daarin kun je zien en lezen hoe de fysieke leefomgeving van Baarle Nassau er in 2040 uit kan zien en hoe we ermee om willen gaan. De samenleving praat en denkt mee. In 2023 hebben stakeholder- en bewonersbijeenkomsten plaatsgevonden, alsook een raadinformatiebijeenkomst. We zetten het participatietraject voort in 2024. De vaststelling in de raad is gepland voor het najaar van 2024.
Nr.
Doelstelling
8.2
Omgevingsplan
Nr.
Specifieke activiteit
1
Starten van de formele procedure In 2023 is gewerkt aan een update van de nota van uitgangspunten. Deze update is nog niet vastgesteld. Het kost meer tijd dan verwacht om tot een goede afstemming met de implementatie van de Omgevingswet te komen. Een nota van uitgangspunten 2.0 waarin beleidskeuzes worden voorgesteld zal in de eerste helft van 2024 aan de raad aangeboden kunnen worden.
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
Gerealiseerd op 31-12-2023
Gerealiseerd op 31-12-2023
53
Nr.
Doelstelling
8.3
Ontwikkelen Programma Wonen+Plus
Nr.
Specifieke activiteit
1
Opstellen en vaststellen woonvisie
Gerealiseerd op 31-12-2023
Het Omgevingsprogramma Wonen (voorheen woonvisie) geeft inzicht in de woonopgave en de koers die we daarbij als gemeente de komende jaren willen volgen. Het vormt daarmee een van de pijlers van de Omgevingsvisie. In Q2 van 2024 wordt het Omgevingsprogramma Wonen vastgesteld. De uitwerking en uitvoering van het Omgevingsprogramma Wonen loopt door in 2024. 2
3
Opstellen actieprogramma en uitvoeringsagenda (parallel en volgend aan/uit woonvisie) Het Omgevingsprogramma Wonen krijgt het karakter van een uitvoeringsagenda waarin de activiteiten in de tijd worden neergezet: daarin staat wat we gaan doen om meer grip te krijgen op het thema Wonen. Onderzoek en indien mogelijk definitieve planvorming/realisatie flex-woningen tbv spoedzoekers De opdrachtomschrijving van flexwoningen is in concept opgesteld en er vindt regionale afstemming plaats. Verdere vaststelling en voortgang rapporteren wij in 2024.
Nr.
Doelstelling
8.4
Ontwikkeling woningbouwplan Loveren fase 2
Nr.
Specifieke activiteit
1
Vaststellen stedenbouwkundig plan en start planologische procedure Het stedenbouwkundig plan is in concept opgesteld en gedeeld met de gemeenteraad. De planologische (voor)onderzoeken zijn gestart. De juridische samenwerking met de mede ontwikkelende partijen en het stedenbouwkundig plan worden verder uitgewerkt.
Nr.
Doelstelling
8.5
Uitbreiding bedrijventerrein Baarle-Nassau
Nr.
Specifieke activiteit
1
Start met planologische procedure, mits locatie in regionale afstemming op 'groen' gaat De ontwikkelaar heeft op 31 augustus 2023 een concept bestemmingsplan toegezonden. Na intensief afstemmen met initiatiefnemer hebben we moeten constateren dat het concept bestemmingsplan niet rijp was voor ter inzage legging. We zetten in op starten van de planologische procedure in 2024.
Nr.
Doelstelling
8.6
Gebiedsvisie transformatiegebieden Baarle-Nassau
Nr.
Specifieke activiteit
1
Vaststellen gebiedsvisie Bij de totstandkoming van de gebiedsvisie zoeken we aansluiting op het proces van de Omgevingsvisie. Het participatietraject van de gebiedsvisie en de omgevingsvisie is gelijktijdig doorlopen op 21 december 2023.
54
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
Gerealiseerd op 31-12-2023
Gerealiseerd op 31-12-2023
Gerealiseerd op 31-12-2023
Nr.
Doelstelling
8.7
Vervolg woningbouwplan Maaijkant Ulicoten
Nr.
Specifieke activiteit
1
Herhalen fase 1 bestaand programma (gronduitgifte uitgezonderd)
Gerealiseerd op 31-12-2023
De realisatie verloopt volgens planning. Nr.
Doelstelling
8.8
Parapluplan
Nr.
Specifieke activiteit
1
Vaststellen parapluplan We bereiden zowel een paraplu-beheersverordening als een paraplu-bestemmingsplan voor. De paraplu-beheersverordening is in 2023 vastgesteld door de raad. Het paraplubestemmingsplan is tijdig, nog vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet (1-1-2024), als ontwerp ter inzage gelegd. Het paraplu-bestemmingsplan kan naar verwachting in 2024 worden vastgesteld door de raad.
Gerealiseerd op 31-12-2023
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten
Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2023
2023
2023
Rek - Begr
Totaal lasten programma 8
1.125
1.408
1.766
-358
Totaal baten programma 8
685
676
1.132
456
Saldo lasten en baten programma 8
-440
-732
-634
98
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
55
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1
2 3
4 5 6 7
8 9
10 11 12 13
56
Omschrijving De totale bijdrage aan de ABG die in de reguliere exploitatie wordt verantwoord is € 161.000 lager dan geraamd. Dit voordeel wordt voor € 15.000 toegerekend aan het programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing. Het jaarlijkse budget voor het actualiseren van de omgevingsvisie, het omgevingsbeleid en het omgevingsplan is onderschreden (€ 6.000 versus € 12.000). Het grootste deel van de kosten m.b.t. de private ontwikkelingen kan verhaald worden. De lasten en baten worden niet geraamd, begrotingstechnisch gaan we er vanuit dat de lasten en baten neutraal zijn. Het jaarlijkse budget voor algemene advieskosten op het gebied van ruimtelijke ordening is niet aangewend. Het jaarlijkse budget voor plattelandsontwikkeling is niet aangewend De legesopbrengsten voor principeverzoeken in 2023 zijn lager dan begroot (€ 8.000 versus € 12.000) De lasten en baten binnen het grondbedrijf vormen een gesloten exploitatie. Het voordeel op deze post ad. € 60.000 wordt veroorzaakt door het verschil tussen de begrote winstneming (€ 7.000) en de werkelijke winstneming (€ 67.000) in 2023. Het voordeel van € 60.000 op deze post leidt tot een nadeel van € 60.000 op de post reserves. Het totale financiële effect op de gemeentelijke exploitatie is dus neutraal. De structurele rijksmiddelen t.b.v. de Wet goed verhuurderschap zijn niet aangewend.
Het budget voor het beoordelen en toetsen van bouwvergunningen is in 2023 overschreden (€ 58.000 versus € 30.000). Dit wordt veroorzaakt door het aantal vergunningen dat is getoetst/beoordeeld. In 2023 zijn twee dwangsommen opgelegd (recreatiewoningen). In 2023 is rente ontvangen over de verstrekte starters-, blijvers- en duurzaamheidsleningen. Deze rentebaten worden niet geraamd. De legesopbrengsten voor omgevingsvergunningen in 2023 zijn lager dan begroot (€ 382.000 versus € 413.000) Diverse kleine verschillen Totaal
L/B L
Bedrag 15
V/N V
L
6
V
L B
-42 59
N V
L
5
V
L B
5 -4
V N
L B
-320 380
N V
L L
6 -28
V N
B B
40 11
V V
B
-31
N
L/B
-4 98
N V
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
Algemeen
Algemeen Algemene Dekkingsmiddelen Algemeen We onderscheiden algemene en specifieke dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen zijn de inkomsten die direct samenhangen met een bepaald programma. Dat kunnen de inkomsten zijn van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel, de opbrengsten van gronden of opbrengsten uit verleende diensten zoals het verstrekken van een paspoort. Ook de rioolheffing en afvalstoffenheffing zijn specifieke dekkingsmiddelen. De specifieke dekkingsmiddelen verantwoorden we steeds binnen het betreffende programma. De algemene dekkingsmiddelen zijn dekkingsmiddelen die we vrij kunnen aanwenden. Dit geld is op voorhand dus niet gebonden aan een bepaald programma of doel, maar zetten we in om tekorten op de programma's te dekken. De dekking bestaat voor het grootste gedeelte uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de lokale heffingen die niet bestedingsgebonden zijn. De overige dekkingsmiddelen bestaan uit rentebaten en dividend. Treasury De uitvoering van treasury is geregeld in de wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen. Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf Financiering.
Belastingen Voor nadere informatie over de belastingen wordt ook verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Algemene uitkering Jaarlijks ontvangt elke gemeente volgens een bepaald verdeelstelsel een uitkering uit het Gemeentefonds. De uitkering is bestemd voor de bekostiging van autonome taken van de gemeente, taken die veelal dicht bij de burger liggen. Het verdeelstelsel is opgenomen in de Financiële verhoudingswet. In de verdeling wordt rekening gehouden met onderlinge kostenverschillen waar gemeenten mee te maken hebben en met de draagkracht van de gemeenten (de belastingcapaciteit). Karakteristiek voor de algemene uitkering is dat iedere gemeente vrij is in de besteding. De omvang van de algemene uitkering is voor de gemeenten een gegeven, maar de gemeente kan zelf bepalen aan welke voorzieningen zij haar geld besteedt (eigen prioriteitenstelling).
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
57
De algemene uitkering is in de jaarstukken 2023 begrotingstechnisch verwerkt op basis van de septembercirculaire 2023. De werkelijke inkomsten zijn gebaseerd op de meest recente specificatie van het gemeentefonds. Begroot versus werkelijk: Begroting 2023 (conform septembercirculaire 2023) Werkelijk 2023 Verschil
€ 14.156.000 € 14.672.000 € 516.000
voordelig
Dit voordeel wordt veroorzaakt door: Verrekeningen voorgaande jaren € 18.000 Voordelig Rijksbijdrage energietoeslag 2023-2024 € 337.000 Voordelig* Rijksbijdrage compensatie te weinig uitgekeerde energietoeslag 2022 € 90.000 Voordelig* Invoeringskosten Omgevingswet € 129.000 Voordelig** Uitvoeringskosten gebiedsgerichte aanpak € 28.000 Voordelig*** Daling van de uitkeringsfactor met 7 punten -/- € 83.000 Nadelig Overige verschillen -/- € 3.000 Nadelig Totaal € 516.000 voordelig *Energietoeslag Via de decembercirculaire 2023 zijn middelen aan het gemeentefonds toegevoegd om mensen met een laag inkomen te ondersteunen bij het voldoen van de energierekening. Voor 2023-2024 hebben wij via het gemeentefonds € 337.000 extra ontvangen. Hiervan hebben wij in 2023 (ambtshalve) al € 170.000 uitbetaald. (Zie hiervoor punt 15 van de verschillenverklaring op programma 6) Het restant zijnde € 167.000 is nodig om in 2024 resterende aanvragen te kunnen toekennen. Daarnaast worden hieruit ook de uitvoeringskosten betaald. Daarom stellen wij voor het restant via de resultaatbestemming beschikbaar te stellen in 2024. Daarnaast is gebleken dat de toekenning van de rijksmiddelen aan de gemeenten over 2022 niet toereikend was. Hiervoor worden wij nu gecompenseerd met een extra rijksbijdrage van € 90.000. Deze kosten hebben wij reeds in 2022 gehad waardoor wij dit bedrag niet hoeven te reserveren.
**Invoeringskosten Omgevingswet De financiële middelen vanuit het Coalitieakkoord (CA) van het kabinet-Rutte IV worden ingezet voor het bereiken van de doelen van de Omgevingswet. Met het uitkeren van deze € 103 miljoen in 2023 (€ 129.000 voor Baarle-Nassau) kunnen de ontvangende partijen in hun transitie zorgdragen dat ze aangesloten, geoefend en ingeregeld zijn en voldoen aan de in de Omgevingswet gestelde eisen. Wij stellen voor deze middelen via de resultaatbestemming beschikbaar te stellen in 2024. ***Uitvoeringskosten gebiedsgerichte aanpak Gemeenten spelen naast provincies en waterschappen een belangrijke rol bij de totstandkoming van de provinciale gebiedsprogramma’s en dat heeft extra inzet gevraagd van personeel. Deze decentralisatie-uitkering is een bijdrage in de gemaakte kosten vanuit gemeenten voor hun bijdrage aan gebiedsprogramma’s in 2023. Stelpost inflatie De stelpost indexeringen 2023 is volledig aangewend in 2023.
58
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces worden gerekend tot de overhead. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. Leidinggevenden in het primaire proces. 2. Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. 3. P&O/HRM. 4. Inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement). 5. Interne en externe communicatie met uitzondering van communicatie met de klant. 6. Juridische zaken. 7. Bestuurszaken en bestuursondersteuning 8. Informatievoorziening en automatisering (ICT). 9. Facilitaire zaken en huisvesting. 10. Documentaire Informatie Voorziening (DIV). 11. Managementondersteuning in het primair proces. De totale overheadkosten van de gemeente Baarle-Nassau bedragen in 2023 ongeveer € 3.741.000 (zie tabel 1). Een groot deel van deze kosten wordt gemaakt en verantwoord in de ABG-organisatie. Op basis van een in het verleden vastgestelde verdeelsleutel worden de kosten door de ABGorganisatie in rekening gebracht bij de gemeente Baarle-Nassau. Tabel 1 Omschrijving
2022
Aandeel overheadkosten in bijdrage ABG Nog niet aan taakvelden toegerekende bijdrage aan de ABG Kap.last. materieel/huisvesting + onderhoud huisvesting Salariskosten secretaris (100%) Inhuur derden Overige kosten secretaris Werving en selectie Robuust rechtbeschermingssysteem VNG P&C (art. 213a, betalingsverkeer, begroting en jaarrekening) Archief Verzekeringen Juridische advieskosten Gemeentehuis en -werf (advieskosten) Huuropbrengst ABG (materieel/huisvesting) Opgelegde kosten dwangbevelen en aanmaningen Minderopbrengst verhuur gemeentehuis t.o.v. kosten Vergoeding uitgeleend personeel Vergoeding salariskosten secretaris (40% i.v.m. directie ABG) Totale overheadkosten
2.974.010 254.676 111.200 44.200 9.124
2023 (primair) 3.109.134 139.000 240.036 130.000
2023 2023 (wijzigingen) (gewijzigd) 447.903 -139.000 -13.800 26.400
3.000 17.000
7.007 12.309 5.838 91.982 13.333 9.181 8.518 -254.676 -9.153 2.287 -9.180 -55.293 3.215.363
9.222 12.474 18.200 44.200 12.276 3.500
3.347 17.000 2.400 41.011
-240.036 -8.100
-52.000 3.420.906
402.261
3.557.037 0 240.036 116.200 26.400 3.000 17.000 9.222 12.474 21.547 61.200 14.676 3.500 41.011 -240.036 -8.100 0 0 -52.000 3.823.167
2023 (Rekening) 3.494.109 0 252.171 119.321 29.500 5.488 18.450 0 12.879 20.817 66.698 14.614 2.051 37.701 -252.171 -4.506 -21.868 0 -54.520 3.740.734
Zelfevaluatie basisregistraties & belastingen In de collegevergaderingen van 6 februari jl. zijn bevindingen over de zelfevaluaties BAG, BGT en BRO 2023 vastgesteld door de 3 colleges. Het betreft de volgende basisregistraties: BAG: Basisregistratie Adressen en Gebouwen BGT: Basisregistratie Grootschalige Topografie BRO: Basisregistratie Ondergrond
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
59
Deze rapportages zijn opgesteld om verantwoording af te leggen over de uitvoering van de Wet BAG, Wet BGT en Wet BRO en aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties als formeel toezichthouder. De scores van deze basisregistraties gaven de afgelopen jaren al een positief beeld te zien en in 2023 zijn deze scores nog verder gestabiliseerd. Door de werkprocessen continue te blijven verbeteren, kunnen de scores hooggehouden worden. (Voorgaande jaren was ook de WOZ -Waardering Onroerende Zaken- onderdeel van de zelfevaluaties. Vanaf 2023 gaat de Waarderingskamer op zoek naar een andere evaluatiesystematiek).
Vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 zijn publiekrechtelijke rechtspersonen, zoals Gemeenschappelijke Regelingen en Gemeenten, Vennootschapsbelasting (VpB) plichtig indien, en voor zover, zij een onderneming drijven. Er is sprake van een onderneming indien cumulatief voldaan wordt aan de volgende voorwaarden: • • •
Een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; die deelneemt aan het economische verkeer; met het oogmerk om winst te behalen.
Wanneer aan alle bovenstaande voorwaarden wordt voldaan dan wordt de betreffende activiteit aangemerkt als een onderneming. Het gevolg daarvan is dat de onderneming (lees: gemeente) een aangifte VpB moet indienen bij de belastingdienst. Wij zijn tot de conclusie gekomen dat van alle activiteiten 'slechts' het grondbedrijf aangemerkt wordt als winstgevende onderneming. Om te kunnen bepalen wat de daadwerkelijke belastingdruk op het grondbedrijf wordt, dient het BBV resultaat gecorrigeerd te worden naar het fiscale resultaat. In het oog springende verschillen tussen beide winstbepalingen zijn: • • • •
Slechts de werkelijk betaalde rente mag als kosten opgevoerd worden; grondbedrijf vreemde activiteiten moeten geëlimineerd worden; toekomstige prijsstijgingen mogen niet opgevoerd worden als kosten/baten; kapitaalstortingen en onttrekkingen moeten geëlimineerd worden.
Het belastingtarief van de VpB is als volgt: Belastbaar bedrag 2022
Tarief 2022
Belastbaar bedrag 2023
Tarief 2023
t/m € 395.000
15%
t/m € 200.000
19%
meer dan € 395.000
25,8%
meer dan € 200.000
25,8%
De aangifte over fiscaal jaar 2022 is bij de fiscus ingediend. Op deze aangifte gaan wij uit van een fiscale winst van € 155.098. Door verrekenbare verliezen uit voorgaande jaren leidt dit voor 2022 niet tot belastingbetaling.
60
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
Na vaststelling van de jaarstukken 2023 zal de aangifte over 2023 opgesteld en ingediend worden. Op basis van de prognoses over 2023 verwachten wij in 2023 een fiscale winst van ongeveer € 230.000. Door verrekenbare verliezen uit voorgaande jaren leidt dit ook voor 2023 niet tot belastingbetaling.
Onvoorzien Wettelijk is voorgeschreven dat in de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven is geraamd. Er zijn geen voorschriften, of normen, over de omvang van deze post. Het is aan de raad om aan te geven welke omvang zij nodig acht. De raming voor 2023 bedraagt € 28.000. Dit is het totaalbedrag dat beschikbaar is voor alle programma's tezamen. Bij aanwending moet worden voldaan aan de volgende criteria (de drie O’s): Onvoorzien, Onontkoombaar en Onuitstelbaar. In 2023 is de post onvoorzien niet aangewend.
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
61
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000
Nr. Omschrijving 9A Algemene dekkingsmiddelen
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2023
2023
2023
Rek - Begr
L
393
404
211
193
B
15.901
16.383
16.976
593
L
3.721
4.123
4.074
49
B
300
300
333
33
L
0
0
0
0
B
0
0
0
0
L
28
28
0
28
B
0
0
0
0
Totaal lasten Algemeen
4.142
4.555
4.285
270
Totaal baten Algemeen
16.201
16.683
17.309
626
Saldo lasten en baten Algemeen
12.059
12.128
13.024
896
9B Overhead
9C Vennootschapsbelasting
9D Onvoorzien
62
Begroting primair
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1
2
3 4 5 6
7
8
9
10
11
12
13
14 15
Omschrijving De totale bijdrage aan de ABG die in de reguliere exploitatie wordt verantwoord is € 161.000 lager dan geraamd. Dit voordeel wordt voor € 3.000 toegerekend aan de algemene dekkingsmiddelen. Met ingang van 2023 worden de rentelasten van langlopende geldleningen toegerekend aan de investeringen, op basis van de boekwaarde per 1 januari. Tegenover de toegerekende rentelasten staat eenzelfde bedrag aan rentebaten. Per saldo betreft het hier dus een neutrale post. Rentebaten i.v.m. toegerekende rentelasten aan de investeringen (neutraal). Extra huuropbrengsten ABG i.v.m. toegerekende rentelasten aan huisvesting. Van de BNG is meer dividend ontvangen, het betreft hier met name een hogere dividenduitkering over 2022. Van de voorziening debiteuren (excl. sociale zaken) is, op basis van een risicoanalyse van de openstaande vorderingen, een deel vrijgevallen. De begrote rentelasten voor langlopende geldleningen bedragen € 236.000, de werkelijke rentelasten bedragen € 221.000. Dit wordt met name veroorzaakt doordat we € 1 mln. minder aan langlopend geld hebben aangetrokken. Tevens hebben we over het overtollige saldo aan liquide middelen, dat we verplicht bij DNB moeten stallen (schatkistbankieren), rente ontvangen. Deze inkomsten zijn niet geraamd.
Per saldo is € 11.000 minder aan ozb ontvangen ten opzichte van het geraamde bedrag (begroot € 1.674.000 versus werkelijk € 1.685.000). Het betreft hier een hogere opbrengst bij de woningen (€ 11.000) door een hogere waardestijging dan verwacht en een lagere opbrengst bij de niet-woningen (€ 22.000) door een nieuwe methode van waarderen, de TIOX methode. Bij dit rekenmodel maken we gebruik van de landelijke taxatiewijzers voor niet-woningen. In 2023 is ten opzichte van de begroting minder reclamebelasting (€ 9.000) en minder precariobelasting (€ 2.000) ontvangen. De reclamebelasting is gedeeltelijk gebaseerd op de WOZ-waarde. De gemiddelde WOZ-waarde is gedaald door het waarderen met de TIOX-methode. De algemene uitkering over 2023 valt € 498.000 hoger uit dan waar in de begroting, op basis van de septembercirculaire, rekening mee is gehouden. € 170.000 hiervan betreft energietoeslag die is uitbetaald in 2023 via de post bijzondere bijstand (zie toelichting programma 6). Tevens is € 167.000 aan energietoeslag ontvangen die nog niet is uitbetaald in 2023 en is € 129.000 ontvangen t.b.v. de Omgevingswet. Het college stelt bij de resultaatbestemming voor deze middelen over te hevelen naar 2024. Daarnaast heeft een positieve verrekening plaatsgevonden voor de jaren 2021 en 2022 van per saldo € 18.000.
Voor een toelichting op het verschil wordt verwezen naar het taakveld "Algemene uitkering". Voor het versterken van de inkoopfunctie zijn extra middelen ter beschikking gesteld aan de ABG. Tegenover deze middelen staan behaalde inkoopvoordelen op posten binnen de gehele exploitatiebegroting. In 2023 is ten opzichte van de begroting minder forensenbelasting ontvangen (€ 286.000 versus € 320.000). Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een verschuiving van een deel van de opbrengsten naar de toeristenbelasting. In 2023 is ten opzichte van de begroting meer toeristenbelasting ontvangen (€ 163.000 versus € 142.000). Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een verschuiving van een deel van de opbrengsten naar de toeristenbelasting. Van de ABG wordt jaarlijks een bedrag aan huur ontvangen dat gelijk is aan de begrote kapitaallasten en onderhoudskosten van het gemeentehuis en de gemeentewerf. Omdat de onderhoudskosten in 2023 lager zijn dan het geraamde bedrag, ontstaat een voordeel in de exploitatie. Een deel van dit voordeel (€ 18.000) wordt toegevoegd aan de reserve onderhoud gemeentehuis + gemeentewerf en veroorzaakt op de post reserves een nadeel. De stelpost "Onvoorziene uitgaven 2023" is niet aangewend. Diverse kleine verschillen Totaal
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
L/B L
Bedrag 66
V/N V
L
-5
N
B B B
165 34 8
V V V
B
41
V
L
15
V
B
63
V
B
-11
N
B
-11
N
B
516
V
L
-20
N
B
-34
N
B
21
V
B
22
V
L L/B
28 -2 896
V N V
63
Paragrafen
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
65
Lokale heffingen Inleiding De gemeentelijke heffingen zijn na de doeluitkeringen en de algemene uitkering de belangrijkste bron van inkomsten. In de paragraaf Lokale heffingen doen wij verslag van: • de gerealiseerde inkomsten; • het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; • de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven en welke beleidsuitgangspunten hieraan ten grondslag liggen; • de ontwikkeling van de lokale lastendruk; • het kwijtscheldingsbeleid.
Lokale heffingen De lokale heffingen zijn met € 4,1 mln. goed voor 17% van de inkomsten in Baarle-Nassau. In onderstaande tabel zijn de gerealiseerde inkomsten in 2023 afgezet tegen de begroting. Hierbij is een onderverdeling gemaakt in gebonden heffingen (aan te wenden voor doel) en vrij besteedbare heffingen. De inkomsten uit lokale heffingen vallen per saldo € 59.000 lager uit dan begroot. De afwijkingen worden hieronder per heffing toegelicht.
Heffingen Gebonden heffingen Afvalstoffenheffing Leges Markten en kermissen Rioolheffing
Begroot 2023
Realisatie 2023
690.000 605.650 25.812 659.000
653.189 631.898 19.606 651.851
Totaal Gebonden heffingen
1.980.462
1.956.544
Vrij besteedbare heffingen Forensenbelasting OZB Niet-woningen eigenaren OZB Niet-woningen gebruikers OZB Woningen eigenaren Reclame en precariobelasting Toeristenbelasting
320.415 439.519 266.707 978.269 49.803 142.019
286.456 417.193 267.377 989.318 38.514 163.005
Totaal Vrij besteedbare heffingen
2.196.732
2.161.863
Totaal opbrengsten
4.177.194
4.118.407
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
67
Gebonden heffingen Bij de gebonden heffingen is kostendekkendheid het uitgangspunt. De gebruiker betaalt in principe de integrale kosten van de geleverde producten en diensten. Een meer dan kostendekkende heffing is niet toegestaan; daarentegen kunnen bestuurlijke overwegingen aanleiding zijn tot het vaststellen van lagere tarieven. Het BBV schrijft voor dat gemeenten in de paragraaf lokale heffingen inzicht verschaffen in de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven. Naast de kosten op de betreffende taakvelden worden namelijk nog een aantal posten extracomptabel toegerekend aan de tarieven, zoals overhead, rente en BTW. Waar het in de begroting ging over de tariefberekeningen voor de afvalstoffen-, de rioolheffing en de gemeentelijke leges, gaat het in de jaarrekening over het behaalde resultaat van deze heffingen. Afvalstoffenheffing De gemeente is verplicht om huishoudelijk afval op te halen. Van de opbrengst betaalt de gemeente de kosten voor het inzamelen en verwerken van restafval, gft-afval, plastic afval, klein chemisch afval, oud papier, glas en de exploitatie van de milieustraat. De inzameling van het afval in Baarle-Nassau wordt uitgevoerd door IOK Afvalbeheer. Als gevolg van de invoering van diftar, bestaat de heffing uit een vastrecht en een variabel tarief (per kilo restafval). De afvalstoffenheffing wordt geïncasseerd door Brabant Water.
De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing, dit houdt in dat de geïnde gelden aangewend moeten worden voor het doel. Uitgangspunt in Baarle-Nassau is een 100% kostendekkende afvalstoffenheffing: de tarieven bewegen mee met de ontwikkeling van de toerekenbare kosten. De voorziening Afvalstoffenheffing vormt de sluitpost van de exploitatie. De voorziening heeft een egaliserende functie, ze kan worden gebruikt om via het tarief te sparen voor grote uitgaven in de toekomst (onderhoud, vervanging) of om ongewenste schommelingen van het tarief op te vangen.
68
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
In onderstaande tabel is de exploitatie van de afvalstoffenheffing in de begroting afgezet tegen de realisatie. Begroting 2023
Realisatie 2023
Kosten taakvelden Begroting gemeente Baarle-Nassau Begroting ABG (60%) Inkomsten taakvelden Netto kosten taakveld Afval
802.069 39.485 232.934608.620
809.220 39.485 220.220628.485
Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten
26.324 71.130 706.074
26.324 61.516 716.324
Opbrengst heffingen
690.000
653.189
Dekking Mutatie voorziening (positief = toevoegen, negatief = onttrekken)
98% 16.074-
91% 63.135-
Uit de tabel valt af te lezen dat de opbrengst afvalstoffenheffing in 2023 € 47.000 minder kostendekkend is dan begroot. Op basis van de netto lasten (o.a. minder inkomsten uit afvalstromen) en baten (lagere opbrengsten afvalstoffenheffing) binnen de exploitatie afvalstoffen is er sprake van een nadeel. Het exploitatietekort wordt onttrokken aan de voorziening afvalstoffenheffing. Rioolheffing Voor de afvoer van afvalwater en de zuivering daarvan, heeft de gemeente de plicht om voor een goed werkend rioleringsstelsel te zorgen. Ook heeft de gemeente de zorgplicht om de grondwaterstand en de afvoer van hemelwater (regenwater) te beheren. Om al deze watertaken te bekostigen wordt er één belasting geheven, de rioolheffing. De gemeentelijke watertaken gaan gepaard met relatief grote uitgaven en hebben een langjarige planning. In het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (VGRP) is het onderhoud aan het rioleringsstelsel voor de komende jaren in kaart gebracht. Voor de rioolheffing geldt een vast tarief (€ 1,41 in 2023) per kubieke meter water dat vanuit het perceel van de belastingplichtige wordt afgevoerd. De rioolheffing is, evenals de afvalstoffenheffing, een bestemmingsheffing. Ook hier is een 100% kostendekkende heffing het uitgangspunt in Baarle-Nassau.
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
69
In onderstaande tabel is de exploitatie van de rioolheffing in de begroting afgezet tegen de realisatie. Begroting 2023
Realisatie 2023
Kosten taakvelden Begroting gemeente Baarle-Nassau Begroting ABG (60%) Inkomsten taakvelden Netto kosten taakveld riool
423.460 94.120 -3.934 513.646
499.042 94.120 -7.350 585.812
Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten
62.746 109.843 686.235
62.746 125.531 774.089
Opbrengst heffingen
659.000
651.851
Dekking Mutatie voorziening (positief = toevoegen, negatief = onttrekken)
96% -27.235
84% -122.238
Uit de tabel valt af te lezen dat de rioolheffing in 2023 voor een bedrag van € 95.000 minder kostendekkend is dan begroot. De onderhoudsuitgaven en de energielasten zijn hoger, maar ook de opbrengsten rioolheffing zijn lager (door het lagere waterverbruik). Binnen de exploitatie van de rioolheffing is er sprake van een nadeel. Ten behoeve van de sluitende exploitatie wordt het tekort onttrokken aan de voorziening VGRP. Retributies Retributies worden geheven als de gemeente een dienst verleent aan een individu of een van haar bezittingen ter beschikking stelt. Voorbeelden van retributies zijn leges, markt- en standplaatsgelden en lijkbezorgingsrechten (grafrechten). In 2017 zijn de werkprocessen achter titel 1 (algemene dienstverlening) en titel 2 (dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning) van de legesverordening geharmoniseerd tussen de drie ABG gemeenten. Dit heeft ertoe geleid dat vanaf 2018 in alle drie de gemeenten dezelfde tarieven worden geheven voor de gemeentelijke dienstverlening op het gebied van burgerzaken en omgevingsvergunningen, enkele uitzonderingen daargelaten (met name het tarief bouwleges). Om te voorkomen dat de tarieven weer uit elkaar gaan groeien wordt aan alle drie de ABG gemeenten voorgesteld om de geharmoniseerde tarieven steeds met hetzelfde percentage te indexeren.
Dit percentage is gekoppeld aan het inflatiecijfer van het gemeentefonds (3% in 2023). De inkomsten uit retributies zijn € 26.000 hoger dan begroot, met name door de hogere opbrengst leges bestemmingsplannen.
Vrij besteedbare heffingen De vrij besteedbare heffingen zijn een belangrijk politiek instrument en maken integraal onderdeel uit van het gemeentelijk (belasting-)beleid. De heffingsinkomsten zijn in principe vrij besteedbaar. In de begroting was rekening gehouden met een stijging van de belastingopbrengsten met 3%.
70
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
Onroerende Zaakbelasting (OZB) Inwoners betalen onroerendezaakbelasting (OZB) als zij op 1 januari van een belastingjaar eigenaar zijn van een woning of gebruiker/eigenaar van een niet-woning. De OZB is gebaseerd op de WOZwaarde op 1 januari van het voorgaande jaar. De gemeente bepaalt de aanslag op basis van de getaxeerde waarde van de onroerende zaak (de WOZ-waarde). Deze waarderingsgrondslag wordt jaarlijks middels hertaxatie, volgens de regels in de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ), vastgesteld. Het beleid tot nu toe is altijd geweest dat de OZB-opbrengst niet beïnvloed wordt door de hertaxaties van het onroerend goed. Met andere woorden: als de totale waarde van het onroerend goed daalt, als gevolg van lagere taxatiewaarden, zullen de OZB-tarieven extra stijgen opdat de totale opbrengst gelijk blijft. Net als in voorgaande jaren is ook in 2023 dit beleidsuitgangspunt gehanteerd. De gerealiseerde OZB opbrengst is € 11.000 (1%) lager dan begroot. Toeristenbelasting Voor personen die niet staan ingeschreven in de gemeente wordt toeristenbelasting geheven als zij blijven overnachten in een hotel, een pension of een ander vakantieonderkomen. Voor de toeristenbelasting zijn de houders van de hotels, pensions en campings belastingplichtig. Zij kunnen het tarief aan de toerist doorberekenen.
De toeristenbelasting wordt na afloop van het boekjaar opgelegd op basis van de ontvangen aangiften. Voor de jaarrekening is een inschatting gemaakt van de opbrengst 2023. De uiteindelijke minder- of meeropbrengst wordt dan in het volgend boekjaar verantwoord. De verantwoorde opbrengst in 2023 is € 21.000 hoger dan begroot, als gevolg van de afwikkeling 2022. Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven aan natuurlijke personen, die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, er op meer dan 90 dagen van het belastingjaar voor zichzelf of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. Twee keer per jaar, in april en oktober, wordt bij de beheerders van de bungalow- en chaletparken een overzicht van de belastingplichtigen opgevraagd. Aan de hand van deze overzichten worden de aanslagen opgelegd. De opbrengst forensenbelasting valt € 34.000 (11%) lager uit dan begroot. Reclamebelasting Deze belasting wordt geheven aan elke ondernemer die een reclame-uiting heeft binnen de bebouwde kom van de gemeente Baarle-Nassau. De opbrengst van deze belasting wordt geheel aangewend ter bevordering van de lokale economie. In Baarle-Nassau zijn 2 zones aangewezen waarbinnen de belastingplicht geldt. De belasting wordt berekend op basis van de WOZ-waarde van de bedrijfsvestiging.
Tot een WOZ-waarde van € 150.000 geldt een vast tarief, daarboven wordt dit bedrag vermeerderd met een vast bedrag per € 1.000. De reclamebelasting bedraagt maximaal € 785,00 per vestiging. De opbrengst reclamebelasting valt circa € 9.000 (22%) lager uit dan begroot. Precario De precariobelasting is een aanslagbelasting, welke wordt geheven van degenen die één of meer voorwerpen heeft in de openbare ruimte, zoals terrassen. De opbrengst precariobelasting valt circa € 2.000 (25%) lager uit dan begroot. Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
71
Ontwikkeling van de lokale lastendruk Jaarlijks brengt het Coelo (het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) een Atlas van de lokale lasten uit. Daarin is op het vlak van de lokale lastendruk een vergelijking van alle Nederlandse gemeenten gemaakt. Uitgangspunt voor de berekening van de lokale lastendruk zijn de lasten OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing voor een gemiddeld meerpersoonshuishouden. De volgende tabel geeft de meerjarige ontwikkeling van de lokale woonlasten weer voor de jaren 2021-2023: Woonlasten Onroerende zaakbelasting* Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal woonlasten Stijging (Absoluut) Stijging (Relatief)
2021 € 306 € 260 € 174 € 740 € 75 11,3%
2022 € 361 € 266 € 183 € 810 € 70 9,4%
2023 € 371 € 270 € 173 € 814 €4 0,5%
Gemiddelde woonlasten (COELO) Provincie Noord-Brabant Gemeenten < 25.000 inwoners Gemeente Alphen-Chaam Gemeente Gilze en Rijen Gemeente Goirle Gemeente Hilvarenbeek Gemeente Zundert
€ 776 € 862 € 961 € 621 € 857 € 804 € 975
€ 841 n.t.b.* € 1.058 € 683 € 938 € 914 € 975
€ 871 € 985 € 1.062 € 736 € 942 € 790 € 1.124
(Bron: COELO)
(*) Deze informatie is niet beschikbaar via waarstaatjegemeente.nl
Uitgangspunten berekening Baarle-Nassau 2023: - OZB: gemiddelde woningwaarde volgens COELO op waarde peildatum (2023 = € 447.330); - Afvalstoffenheffing: het COELO gaat voor een meerpersoonshuishouden in 2023 uit van 165 kg aangeboden restafval; - Rioolheffing: waterverbruik meerpersoonshuishouden met een waterverbruik van 130 m3.
Kwijtscheldingsbeleid Zoals binnen onze gemeente gebruikelijk bestaat de mogelijkheid om voor de aanslagen rioolheffing en afvalstoffenheffingen jaarlijks een verzoek om kwijtschelding in te dienen. Personen die aan de voorwaarden voldoen (betrokkenen hebben geen vermogen en de betalingscapaciteit is te laag om de aanslag te betalen), kunnen door het indienen van een dergelijk verzoek voor één of beide heffingen kwijtschelding ontvangen. In de tariefberekeningen voor de afvalstoffen- en rioolheffing is rekening gehouden met de inkomstenderving door kwijtschelding. In 2023 is voor een bedrag van € 14.000 aan kwijtscheldingen verleend, dat is € 2.000 lager dan begroot.
72
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risicoprofiel De risicoanalyse heeft plaats gevonden ten tijde van het opstellen van de jaarrekening 2023. Er zijn circa 40 risico’s geïdentificeerd waarvan de kans en financieel gevolg zijn ingeschat. Door aan elk risico een score toe te kennen zijn risico’s te rangschikken en te prioriteren om te managen. De risicoscore wordt bepaald door de formule kans x geldgevolg. In deze paragraaf worden de tien risico’s met de hoogste score gepresenteerd waarbij de risico’s van de bouwgrondexploitaties niet zijn meegenomen. De tien grootste risico’s per 1 januari 2024 zijn: Pro Programma Omschrijving risico Kans Financieel Benodigde gevolg weerstandscapaciteit 0. Bestuur en Hogere fin. bijdrage aan ABG 40% € 400.000 € 160.000 ondersteuning Hogere bijdrage ABG interne 20% € 400.000 € 80.000 organisatie Onjuist uitgevoerde bestuurlijke 10% € 1.000.000 € 100.000 processen leiden tot juridische claims en/of extra kosten ABG ICT (o.a.een mogelijke hack) 25% € 280.800 € 71.280 2. Verkeer, vervoer en Onderhoud openbare ruimte 20% € 500.000 € 100.000 waterstaat 5. Sport, cultuur en recreatie
Onderhoud openbaar groen (parken/plantsoenen) 6. Sociaal Domein Gebruik huishoudelijke hulp 8. Volkshuisvesting, Lagere legesopbrengsten Ruimtelijke Ordening omgevingsvergunningen en Stedelijke Vernieuwing 9. Algemene Door de stijgende inflatie is de dekkingsmiddelen stelpost indexatie niet toereikend Door aanpassing verdeelmaatstaven of lagere uitgaven van het Rijk kan de algemene uitkering dalen
30%
€
175.000 €
52.500
50% 50%
€ €
150.000 € 125.000 €
75.000 62.500
50%
€
250.000 €
125.000
80%
€
140.000 €
112.000
Totaal: € 938.280 g De totaal benodigde weerstandscapaciteit van alle risico's van de gemeente Baarle-Nassau bedraagt € 1.352.000. Dat is € 6.000 meer dan de berekende benodigde weerstandscapaciteit bij het opstellen van de begroting 2024. De belangrijkste wijzigingen zijn: - verhogen risico HR (ABG) -€ 6.000
Berekening weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bevat drie componenten: de algemene reserve minus de claims (verplichtingen) die daar op zijn gelegd door de raad de algemene bedrijfsreserve grondexploitaties de begrotingspost onvoorzien
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
73
In onderstaande tabel is de ontwikkeling van deze drie componenten weergegeven.
Meerjarenprognose beschikbare weerstandscapaciteit nr. Omschrijving
2023
2024
2025
2026
2027
2.585.498
2.536.509
2.260.928
2.260.928
2.260.928
pm
pm
pm
pm
2.536.509
2.260.928
2.260.928
2.260.928
2.260.928
1.210.538
1.265.975
1.283.069
1.308.786
1.309.687
67.527 -12.090
23.004 -5.910
25.717
901
1.265.975
1.283.069
1.308.786
1.309.687
1.309.687
27.670
27.670
27.670
27.670
27.670
D beschikbare weerstandscapaciteit
3.830.154
3.571.667
3.597.384
3.598.285
3.598.285
E benodigde weerstandscapaciteit
1.352.000
1.352.000
1.352.000
1.352.000
1.352.000
2,83
2,64
2,66
2,66
2,66
A Algemene reserve stand per 01 januari Claims op basis van raadsbesluiten 1 Bestemming resultaat jaarrekening 2022 2 Omgevingswet 3 Deelname Van Gogh Nationaal Park 4 Onderzoek toekomstig gebruik gemeentehuis 5 Externe inhuur t.b.v. opstellen exploitatie CCB 6 Digitalisering persoonskaarten 7 Achterstallig onderhoud wegen 8 Afboeken deel voorbereid.kosten nieuwbouw CCB 9 Aanpak vroegsignalering schulden 10 Uittredingskosten GR Veilig thuis 11 Opstellen woonvisie 12 BP met verbrede reikwijdte 13 Pilot subsidieverwerving 14 Opstellen cultuurhistorische waardenkaart 15 Ondernemerspeiling 16 Realisatie basisinfrastructuur Bels Lijntje 17 Beleid Vrijkomende Agrarische Verbouwing 18 Visie sociaal domein 19 Woonwagenbeleid 20 Extra capaciteit wonen 21 Grensstation 22 Actualis. omgevingsvisie + opstellen programma's
512.340 -19.074 -8.500 -11.482 -11.000 -7.000 -69.000 -344.208 -3.429 -35.650 -7.944 -44.042
(Meerjaren)begroting 23 Bestemming resultaat jaarrekening 2023 t/m 2026 stand per 31-12 (afgerond)
-5.357 -17.559 -6.056 -49.002 -20.000 -35.000 -15.000 -30.000 -8.179 -39.087 -5.000 -10.341 -10.000 -25.000
B Algemene bedrijfsreserve grondexploitaties stand per 01 januari 24 Winstneming Maaijkant 2e fase 25 Gebiedsvisie voor transformatiegebieden kern BLN stand per 31-12 (afgerond) C Onvoorzien
F weerstandsvermogen (ratio) kwalificatie
74
uitstekend uitstekend uitstekend uitstekend uitstekend
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
Ontwikkelingen weerstandsvermogen De prognose van het weerstandsvermogen op 31 december 2023 is een momentopname. Uit de meerjarenprognose van de algemene reserve blijkt dat het weerstandsvermogen naar verwachting de komende jaren uitstekend blijft. Wel is een dalende trend zichtbaar; van 2,83 ultimo 2023 naar 2,66 ultimo 2027.
Inzicht in financiële status Het is belangrijk dat we inzicht hebben in de financiële status en de financiële weerbaarheid van onze gemeente.
Financiële kengetallen In het gewijzigde BBV is een basisset van vijf kengetallen verplicht gesteld. Deze kengetallen geven in samenhang informatie over de financiële status van de gemeente. Het BBV geeft geen landelijke normering voor de kengetallen. De kengetallen zijn een weerspiegeling van het gevoerde beleid binnen een gemeente. De kengetallen moeten zodoende in samenhang worden beoordeeld, wat ook de onderlinge vergelijkbaarheid met andere gemeenten bemoeilijkt.
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
75
Verloop kengetallen Financiële kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
Rekening 2022 12% 12% 60% 3% -1% 90%
Begroting 2023 25% 25% 50% 0% -3% 89%
Rekening 2023 12% 12% 48% 1% -3% 86%
Nadere toelichting Legenda: Voldoende
Attentie/kwetsbaar
Kwetsbaar
Kengetal: Netto schuldquote De netto schuldquote beoordeelt de schuld als aandeel van de inkomsten. Eenvoudig gezegd betekent een netto-schuldquote van 100% dat de schuldenlast de omvang heeft van een jaaromzet. Op basis van de jaarrekeningcijfers 2023 bedraagt de netto schuldquote voor Baarle-Nassau 12%. Het model beoordeelt een netto schuldquote tot 100% als goed (“groen”), tussen de 100% en 130% is voorzichtigheid geboden (“oranje”) en boven de 130% doet een gemeente er goed aan de schulden af te bouwen (“rood”). Met een netto schuldquote van 12% zit Baarle-Nassau diep in het groen. Kengetal: Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote wordt tevens berekend met een correctie voor verstrekte leningen (uitgaand geld). Het verschil met de netto schuldquote (zonder correctie) vertegenwoordigt het mogelijke risico dat de gemeente loopt als alle verstrekte leningen niet terug betaald zouden worden.
Kengetal: Solvabiliteitsratio/schuldratio Onze financieringsstructuur is zodanig dat we een deel met eigen vermogen hebben gefinancierd en daardoor een aanvaardbaar bedrag aan schulden hebben. We beschikken dan ook over een gezonde financieringspositie. De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarin bezit op de balans is afbetaald. Hoe hoger de uitkomst hoe gunstiger. We financieren dan immers meer met eigen vermogen. Op basis van de jaarrekeningcijfers 2023 scoort BaarleNassau een solvabiliteitsratio van 48%. De schuldratio geeft aan welk aandeel van het gemeentebezit is belast met schulden. Dit is het spiegelbeeld van de solvabiliteitsratio. Baarle-Nassau heeft dus een schuldratio van 52% (100% - 48%).
76
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
Kengetal: Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder rente en afschrijvingen) te dekken. In Baarle-Nassau is dit in 2023 het geval.
Kengetal: Grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond is van belang omdat deze waarde nog moet worden terugverdiend door middel van verkopen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. Wanneer een gemeente grond tegen de veel lagere prijs van landbouwgrond heeft aangekocht, loopt ze minder risico dan wanneer er dure grond is aangekocht. Ultimo 2023 bedraagt de boekwaarde van de grondexploitaties -3% van de totale baten (voor bestemming). Het risico voor de gemeente is dus nihil. Kengetal: Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft de mate aan waarin de lokale lasten, en hiermee de gemeentelijke baten, eventueel kunnen worden verhoogd om financiële tegenvallers op te kunnen vangen of om ruimte voor nieuw beleid te creëren. Onze woonlasten van meerpersoonshuishoudens bedragen 91% van het landelijk gemiddelde. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde hebben we dus nog ruimte om de woonlasten te verhogen. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat feitelijk alleen het onderdeel OZB verhoogd kan worden, omdat wij voor riool- en afvalstoffenheffing 100% kostendekkendheid hanteren. De belastingcapaciteit is gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden (kosten van rioolheffing, afvalstoffenheffing en OZB).
Een percentage van minder dan 100% geeft aan dat de woonlasten onder de landelijk gemiddelde tarieven liggen. De gemiddelde woonlasten bedragen in 2023 € 814. Het landelijk gemiddelde over 2023 bedraagt € 942.
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
77
Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Wij zijn inrichter, beheerder en voor een groot deel ook eigenaar van de openbare ruimte in BaarleNassau. Bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte ontstaan kapitaalgoederen zoals wegen, riolering, water en groen. Kapitaalgoederen zijn van directe invloed op een goed, veilig en efficiënt leef-, werk- en woonmilieu voor de inwoners. Daarnaast is het financieel belang van goed beheer en onderhoud van kapitaalgoederen groot, omdat we de waarde ervan dienen te behouden en het een aanzienlijk beslag op onze begroting legt. Naast producent en beheerder van die kapitaalgoederen zijn we er zelf ook gebruiker van. Bij het uitvoeren van onze taken maken we bijvoorbeeld gebruik van het gemeentehuis en de gemeentewerf.
Beleidsdocumenten • • • • •
Wegbeheerplan 2023-2027 VGRP 2021-2025 Onderhoudsplanningen gebouwen 2023-2033 Beleidsplan sport en bewegen 2021-2025 "Baarle Beweegt" Groenvisie Grenzeloos groen 2017
Wegbeheerplan Beleidskader Wegbeheer is een wezenlijk onderdeel van het beheer van de openbare ruimte. Om deze openbare ruimte, welke voor een belangrijk gedeelte het leefgenot en de veiligheid voor onze inwoners bepaalt, op een verantwoorde wijze te kunnen beheren zijn middelen nodig. Om deze middelen zo efficiënt en effectief mogelijk in te zetten is gekozen voor de CROW methodiek. In het najaar van 2022 heeft voor alle wegen, door een extern bureau, een globale visuele inspectie plaats gevonden. Op basis van deze inspecties is het concept-wegbeheerplan 2023-2027 opgesteld. In het wegbeheerplan is opgenomen de minimale technische kwaliteit van de verharding conform de CROW-richtlijn te houden (minimaal niveau B). Het concept-wegbeheerplan 2023-2027 heeft als basis gediend voor het uitvoeringsprogramma van 2023. Het definitieve wegbeheerplan zal nog dit jaar aan de raad voorgelegd worden. Omdat bij de laatste weg-inspecties achterstallig onderhoud is geconstateerd, dient hiervoor, op basis van het BBV, een voorziening gevormd te worden. Financiële consequenties In 2023 is een budget geraamd van € 359.000 ten behoeve van de jaarlijkse onderhoudskosten. De werkelijke uitgaven in 2023 bedragen € 208.000. Daarnaast is in verband met onderhoudswerkzaamheden aan kabels en leidingen een bedrag van € 13.000 aan degeneratiekosten ontvangen.
Tevens is een subsidie van € 8.000 ontvangen voor verkeersveiligheid i.v.m. het verwijderen van oneffenheden en het repareren van scheuren. Het overschot aan middelen ad. € 172.000 (€ 359.000 - € 208.000 + € 13.000 + € 8.000) is conform het raadsbesluit toegevoegd aan de reserve wegen. De totale kosten van het achterstallig onderhoud op basis van de weg-inspecties zijn becijferd op een bedrag van € 893.000. Dit bedrag is in 2023 dan ook toegevoegd aan de voorziening achterstallig onderhoud wegen.
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
79
Verbreed gemeentelijk rioleringsplan Beleidskader De raad heeft op 4 november 2020 het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (VGRP) vastgesteld. Het beleid, zoals opgenomen in het VGRP, is gericht op:
• • • • • •
Het inzamelen van het binnen gemeentelijk gebied geproduceerde afvalwater; Het inzamelen van hemelwater; Het transporteren van het ingezamelde water naar een geschikt lozingspunt; Het voorkomen van ongewenste emissies naar oppervlaktewater, bodem en grondwater; Het zoveel mogelijk beperken van overlast voor de woonomgeving (in de breedste zin van het woord); Het doelmatig beheren van de riolering, het oppervlaktewater en grondwater tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten.
Financiële consequenties Voor 2023 is een onttrekking aan de voorziening riolering geraamd van € 27.000 (lasten hoger dan de baten). De daadwerkelijke aan de voorziening riolering bedraagt € 122.000. De hogere onttrekking ad. € 95.000 wordt met name veroorzaakt door: - hogere onderhoudskosten - hogere elektriciteitskosten gemalen - lagere rioolheffing - overige verschillen
€ € € € €
17.000 60.000 7.000 11.000 95.000 -
(zie ook toelichting op programma 7)
Water Hiervoor wordt verwezen naar het Verbreed gemeentelijk rioleringsplan.
80
Jaarstukken 2023 Baarle-Nassau
Meerjarig onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen Beleidskader In 2023 is de meerjaren-onderhoudsplanning voor de gemeentelijke gebouwen geactualiseerd voor de periode 2023-2033. Jaarlijks wordt bekeken of er tussentijdse aanpassingen nodig zijn. De onderhoudsplanning geeft inzicht in het jaarlijks geplande groot en klein onderhoud. Voor al het in 2023 geplande onderhoud is telkens bekeken in hoeverre het onderhoud echt noodzakelijk is. Op basis daarvan is bepaald de werkzaamheden uit te voeren dan wel door te schuiven naar de toekomst. Daarnaast zijn de onderhoudswerkzaamheden zoveel mogelijk afgestemd met de gebruikers van de gebouwen. Financiële consequenties
•
Gemeentewerf In 2023 is een bedrag van € 1.300 uitgegeven aan groot onderhoud. Omdat hiervoor een bedrag van € 1.000 was geraamd, is € 300 onttrokken aan de reserve Gemeentewerf.
•
Gemeentehuis In 2023 is een bedrag van € 9.000 uitgegeven aan groot onderhoud. Omdat hiervoor een bedrag van € 27.000 was geraamd, is € 18.000 toegevoegd aan de reserve Gemeentehuis.
•
Brede school In 2023 is een bedrag van € 26.000 uitgegeven aan groot onderhoud. Omdat hiervoor een bedrag van € 9.000 was geraamd, is € 17.000 onttrokken aan de reserve Brede school De Uilenpoort.