GR22.11.09B Begroting 2023.pdf
Tekst van het document
Wij helpen en begeleiden hen deze verandering goed in beeld te brengen zodat mensen weer verder kunnen in hun leven. Activiteit 1. Grip houden op zorg(kosten) en kwaliteit van zorg. 2. Onderzoeken welke ondersteuning we als gemeente bieden (normaliseren). 3. Bureaucratie en regeldruk verminderen. 4. Zorgvoorzieningen op peil houden en samenwerken met partners. 5. Actief ondersteunen en faciliteren vrijwilligers en mantelzorgers. 6. Project "Eén tegen eenzaamheid". 7. Preventieve projecten voor ouderen, project dementievriendelijke gemeenten en projecten waarin jong en oud met elkaar worden verbonden.
37
Planning (jaartal) Continu 2022-2024 Continu Continu Continu 2023 2023-2026
8. Sociale en/of psychische problemen bij jongeren: Samenhangend programma van (preventieve) projecten uitvoeren waaronder de uitvoering van alcohol- en drugsbeleid. Project STORM. 9. Nationaal Programma Onderwijs. 10. Werken met ervaringsdeskundigen. 11. Meer aandacht geven aan gezond sport(beleid), verenigingsleven en cultuur. 12. Opvolgen aanbevelingen uit Lokaal Sportakkoord en Sportmanifest. 13. Uitvoeren Lokaal preventieakkoord. 14. Meer aandacht geven aan armoedebeleid. 15. Plan maken om taalontwikkeling te bevorderen en laaggeletterdheid terug te dringen. 16. Begeleiden van mensen bij levensgebeurtenissen.
2023-2026 2022-2025 2022-2025 Continu 2024 2023-2026 2022-2023 2023-2026 2023-2024 Continu
Bruisende en aantrekkelijke kernen Vitale kernen
Wat willen we bereiken? Van Asten, Heusden en Ommel willen wij nog aantrekkelijkere kernen maken voor (jonge) gezinnen om zich hier te vestigen. Op die manier zijn bijvoorbeeld het verenigingsleven, de lokale middenstand en de scholen het beste geholpen en gloort er een mooiere toekomst voor iedereen. Dat betekent investeringen doen in de centra, in de uitstraling en in belangrijke voorzieningen zoals scholen en de verkeersveiligheid.
Welke beleidsnota's zijn relevant?
Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Asten 2022-2027; Bestuursopdracht binnensport Asten (in voorbereiding).
38
Activiteiten 1. De integrale visie Ommel 1000+ is in uitvoering en hier gaan wij dan ook volop mee verder. Ommel 1000+ moet de komende jaren voortdurend leiden tot concrete besluiten over extra woningbouw en bijbehorende investeringen gericht op de vitaliteit van het dorp. 2. Ook de Heusdense inwoners zorgen met gemeentelijke ondersteuning voor een toekomstgerichte-, vitale en realistische dorpsvisie, met aandacht voor het Vorstermansplein en het vraagstuk van voldoende horeca. 3. Sport- en zwembadcomplex de Schop, de gymzaal aan de Schoolstraat en die van het Varendonck College zijn verouderd. We realiseren een passende binnensportaccommodatie inclusief overdekt zwembad in de kern Asten die weer minimaal 40 jaar meegaat. We starten met het opstellen van een bestuursopdracht door de raad. Vervolgens voeren we in 3 fasen deze opdracht uit: fase 1 van vooronderzoek, fase 2 van locatie- en scenariokeuze en fase 3 van realisatie. Activiteit
Planning (jaartal) 2022-2023 2023
1. Visie Ommel 1000+ uitvoeren. 2. Dorpsvisie Heusden. 3. Binnensport Asten: Fase 1: Vooronderzoek; Fase 2: Locatie- en scenariokeuze; Fase 3: Realisatie.
2023 2023-2024 Nog niet bekend
Veilige buurt en thuis Veilig thuis
Wat willen we bereiken? Het is belangrijk dat we ons veilig voelen in onze eigen buurt en thuis. Zonder veiligheid geen vrijheid. Wij willen dat iedereen in Asten veilig kan wonen, verblijven, werken en ondernemen. Een betrouwbare overheid zorgt voor een veilige woon-, werk- en leefomgeving vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners en ondernemers. Wij vinden het dan ook essentieel om veiligheid te garanderen in ons dorp en blijven een beroep doen op ieders eigen verantwoordelijkheid als het gaat om preventie. Wij stimuleren bijvoorbeeld het gebruik van de buurtapps en de politie (wijkagent) en de Buitengewoon Opsporingsambtenaar (BOA) zijn zichtbaar op straat.
39
Welke beleidsnota's zijn relevant?
Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Asten 2022-2027.
Activiteiten 1. Wij hebben aandacht voor veiligheid ‘achter de voordeur’. Samen met de betrokken instanties en organisaties willen wij huiselijk geweld en (kinder-)mishandeling zoveel mogelijk voorkomen. Activiteit 1. Voorkomen van huiselijk geweld en (kinder-)mishandeling. We geven uitvoering aan het in 2022 opgestelde borgings- en implementatieplan.
40
Planning (jaartal) 2023
Wat mag het kosten? Onderstaande tabel geeft inzicht in de totale baten en lasten van dit programma. Rekening Begroting Begroting bedragen x € 1.000
2021
Lasten
-19.125 -21.785 -22.772 -22.522 -22.546 -22.410
Bruisende en aantrekkelijke kernen Vitale kernen Sociaal en gezond
2022
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
-1.475
-2.170
-2.294
-2.235
-2.235
-2.235
-1.475
-2.170
-2.294
-2.235
-2.235
-2.235
-17.559 -19.524 -20.380 -20.190 -20.214 -20.078
WMO en Jeugd
-9.428
-9.035
-9.852
-9.972
-10.066
-10.058
Participatie
-4.802
-6.984
-6.505
-6.325
-6.279
-6.137
Gezondheid, Sport en Cultuur
-2.464
-2.530
-2.954
-2.838
-2.815
-2.828
Welzijn, Vrijwilligerswerk en Mantelzorg Veilige buurt en thuis
-865
-975
-1.070
-1.055
-1.055
-1.055
-91
-91
-97
-97
-97
-97
Veilig thuis
-91
-91
-97
-97
-97
-97
5.376
7.403
6.301
6.143
6.095
6.063
253
936
911
837
837
837
253
936
911
837
837
837
5.123
6.468
5.390
5.306
5.258
5.226
905
1.169
186
186
186
186
3.419
4.595
4.507
4.431
4.383
4.351
800
703
695
688
688
688
1
1
1
1
1
Baten Bruisende en aantrekkelijke kernen Vitale kernen Sociaal en gezond WMO en Jeugd Participatie Gezondheid, Sport en Cultuur Welzijn, Vrijwilligerswerk en Mantelzorg Saldo van baten en lasten
-13.749 -14.382 -16.471 -16.378 -16.451 -16.347
Resultaat
-13.749 -14.382 -16.471 -16.378 -16.451 -16.347
Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de Begroting 2022 naar de nieuwe stand in de Begroting 2023 weer. Begroting
Meerjarenbegroting
bedragen x € 1.000
2023
2024
2025
2026
Meerjarenbegroting 2022-2025
-13.992
-13.895
-13.805
-13.613
Begroting na wijziging t/m juli
-119
-116
-117
-121
-1.755
-1.854
-2.019
-2.117
Voorjaarsnota 2023 Saldo na Voorjaarsnota 2023
-15.867 -15.865 -15.941 -15.851
Mutaties meerjarenbegroting 2023-2026
-604
Meerjarenbegroting 2023-2026
-513
-510
-496
-16.471 -16.378 -16.451 -16.347
41
In onderstaande tabel worden de mutaties in de Meerjarenbegroting 2023-2026 nader toegelicht. Begroting bedragen x € 1.000
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
Nieuwe wens Begroting 2023
-100
Compensatie inwoners, instellingen, verenigingen
-100
Concretiseren P.M.
-125
-125
-125
-125
Actualisatie onderhoud sportvelden
-125
-125
-125
-125
Overige mutaties
-379
-388
-385
-371
Uitvoerings- en zorgkosten Sociaal Domein De uitvoerings- en zorgkosten Sociaal Domein zijn opgenomen in programma 3 Sociaal Domein. Hieronder wordt aanvullend wat meer detailinformatie gegeven. Uitvoeringskosten GR Peelgemeenten (Salaris)kosten voor Wmo-consulenten, Gezins- en Jongerencoaches, gedragswetenschapper, Bizob en de backoffice. Voor 2023 zijn de uitvoeringskosten als volgt opgebouwd: Asten - structureel Werkelijke inzet Wmo Werkelijke inzet Jeugd Werkelijke inzet Schuldhulpverlening Directe salariskosten primair proces DVO Senzer, Inkoop Jeugd en bijdrage Bizob Overheadkosten primair proces Post onvoorzien
2023 396.124 506.606 0 517.710 224.610 143.234 9.688 1.797.972
Verdeelsleutel Werkelijke inzet Werkelijke inzet Werkelijke inzet Inwoneraantal Inwoneraantal Inwoneraantal Inwoneraantal
Zorgkosten GR Peelgemeenten Zorgkosten zijn de kosten voor geïndiceerde zorg, die geleverd wordt door zorgaanbieders.
42
De werkelijke kosten 2021 en prognose 2023 van GR Peelgemeenten zijn de basis voor de budgetten in onze begroting. Voor 2023 wordt rekening gehouden met indexering en toename cliëntaantallen o.a. door vergrijzing. Voor Wmo is ook in 2024 tot en met 2026 rekening gehouden met een toename van cliënten als gevolg van vergrijzing.
Investeringen programma bedragen x € 1.000 Kredieten
Begroting t/m 2022
2023
2024
2025
2026
3.2 Bruisende en aantrekkelijke kernen Burgerinitiatief Herinrichting Vorstermansplein
100
Burgerinitiatief Processiepark Ommel
100
Skatepark TiPi
50
Visie binnensport Asten (vooronderzoek)
150
Totaal
150
43
250
0
0
0
4. Financiën, Control en Economie
Visie We zijn een aantrekkelijke woon-, werk- en verblijfsgemeente. We stimuleren en faciliteren economische initiatieven en bieden naar vermogen vestigingsmogelijkheden voor onze bestaande en nieuwe bedrijven. We zorgen voor een goed ondernemersklimaat en een levendig en economisch vitaal centrum van Asten. We geven ondernemers de ruimte die kwaliteit aan onze gemeente toevoegen en bijdragen aan het behalen van de opgaven zoals opgenomen in onze Toekomstagenda Asten 2030. We voeren een actief recreatiebeleid waarbij we flexibel meedenken met onze inwoners en ondernemers en ons richten op de (lokale) recreatiebehoefte. Het moet bijdragen aan meer overnachtingen en meer bestedingen door toeristen en dagrecreanten. We willen financieel gezond blijven. Dit betekent een reële en structureel sluitende meerjarenbegroting. We blijven primair kritisch op de uitgaven en op de inkomsten, om onnodige lastenverzwaringen te voorkomen. We monitoren daarbij ook uitdrukkelijk de landelijke en Rijksontwikkelingen op financieel gebied.
Portefeuillehouder Wethouder L. van de Moosdijk
44
Baten en lasten van het programma
Sterke lokale economie en mobiliteit
Wat willen we bereiken? De lokale economie willen wij verder versterken. Wij hebben vertrouwen in de kracht van onze ondernemers en we realiseren ons dat ze na een pittige Coronatijd ons als gemeente extra nodig hebben door hen te faciliteren met een ondernemingsvriendelijk klimaat. Wij geven ondernemers dan ook de ruimte, hanteren alleen regels waar het nodig is en investeren meer in de relatie met bedrijven.
45
Onze inwoners, bezoekers en het bedrijfsleven hebben daarnaast baat bij een bereikbaar en veilig verkeersnetwerk voor alle vervoerswijzen in en rondom onze gemeente. Nu de regio groeit vanwege de sterke economie moeten er passende investeringen worden gedaan op het gebied van het bewustzijn rondom vervoerskeuze en veilige verkeersdeelname, het openbaar vervoer, provinciale- en rijkswegen. Ook lokaal moeten wij blijven investeren in het bewust maken van de verkeersdeelnemer en verbeteren van de infrastructuur waarmee de gebruiker zo effectief en veilig mogelijk zijn bestemming kan bereiken.
Welke beleidsnota's zijn relevant?
Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan Asten 2016-2025 (GVVP Asten); Beleidsregels Oplaadpunten elektrische vervoer 2018; Tussentijdse evaluatie GVVP 2016 (2021); Omgevingsvisie Asten; Toekomst agenda Asten 2030; Nationale agenda Laadinfrastructuur; Strategisch plan verkeersveiligheid 2030; Centrumvisie 2007; Economische Agenda De Peel 2022-2027 "De Peel maakt het!"; Visie Bedrijventerreinen 2009-2023.
Activiteiten 1. We zorgen voor voldoende en passende huisvestingsmogelijkheden voor onze bedrijven op nieuwe en bestaande bedrijventerreinen. 2. We zetten ons in voor de realisatie van een nieuw regionaal bedrijventerrein buiten onze gemeentegrenzen, maar zo dicht mogelijk in de buurt van Asten. 3. Lokaal ondernemerschap vinden wij belangrijk. Daarom verstrekken wij zoveel mogelijk opdrachten aan lokale ondernemers waar dat kan. 4. Het midden- en kleinbedrijf is de banenmotor van de gemeente. Wij denken met hen mee om te zorgen voor extra lokale werkgelegenheid. 5. Samen met ondernemers en onderwijs zetten wij ons in om de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren. Doen we op lokaal niveau, in de Peel en binnen onze Brainportregio (portefeuillehouder voor dit onderdeel is J. Spoor). 6. Ondernemers krijgen van ons meer mogelijkheden om creatief te ondernemen. Wij zetten ons in en denken mee om goede plannen met een toegevoegde waarde voor Asten te verwezenlijken. 7. Wij maken ons hard voor een structurele oplossing voor het verkeersknooppunt A67N279, verbreding van de A67 en aanpassing van de N279 tussen Asten en Veghel. Dit doen wij door actief deel te nemen aan de regionale projectgroep en stuurgroep N279 en aan regionale mobiliteitsoverleggen binnen MRE verband. Binnen MRE verband leveren de 21 gemeenten een Streefbeeld Mobiliteit 2040 op. 8.
Wij willen dat de dienstverlening van het openbaar vervoer zo snel mogelijk terugkeert naar het niveau van voor Corona. Dat wil zeggen meer bussen van en naar station Helmond. Daarnaast willen wij de mogelijkheden onderzoeken voor een betere verbinding met het openbaar vervoer naar de gemeente Deurne. Hiervoor gaan wij in gesprek met de concessiehouder, provincie en MRE.
46
9. Onze inwoners moeten zich prettig en veilig door Asten kunnen bewegen. Dit vraagt om een risicogestuurde aanpak waarbij wij onze fietspaden en wegen veilig inrichten. In samenwerking met MRE en Royal Haskoning DHV maken wij een risicoanalyse van onze wegen en fietspaden. We koppelen het risicoprofiel van onze wegen en fietspaden aan een uitvoeringsagenda verkeersveiligheid. 10. Een veilig en bereikbaar netwerk is sterk afhankelijk van de keuzes die de weggebruiker maakt. Wij investeren daarom (samen met de provincie) aan het bewuster maken van de weggebruiker middels educatie en voorlichting. 11. Ons verkeer- en vervoersplan heeft een beleidshorizon tot 2025. Dit beleid en de bijbehorende visie gaan we samen met inwoners en ondernemers opnieuw vormgeven. 12. Om de wateroverlast in de Voorste Heusden aan te pakken moet het riool in een deel van de Voorste Heusden worden vervangen. Het betreft het deel vanaf d’n Tip tot de Patrijsweg. Er komt een afzonderlijk riool voor vuil en regenwater. Het regenwater wordt middels een nieuw te leggen regenwaterriool in de Patrijsweg afgevoerd naar het trapveldje. Dat wordt aangepast tot infiltratiebuffer. Om het riool te kunnen leggen moet de verharding er volledig uitgehaald worden. Er komt een verkeersveilige inrichting terug. Ook het deel tussen de Patrijsweg en de Pastoor Arnoldstaat wordt hierin meegenomen. 13.
In het GVVP is opgenomen om ter plaatse van de kruising Burgemeester Wijnenstraat/Dijkstraat een rotonde aan te leggen. Dit wordt mede gedaan in het kader van een veilige schoolroute en veilige fietsroute. 14. Bij de herinrichting van de Burgemeester Wijnenstraat zijn de kruispunten met de Langstraat en de Wilhelminastraat aangepast. De aansluitingen worden soms als onduidelijk en onoverzichtelijk ervaren. Met de belijning hebben we de situatie verbeterd. We wachten de resultaten hiervan af. Mocht blijken dat er meer aanpassingen nodig zijn dan wordt gekeken hoe we dit kunnen verbeteren. 15. Vanwege het voorlopig uitblijven van investeringen in de regionale infrastructuur én de aanwezige ruimtelijke kwaliteit, zijn wij tegen de komst van een extra truckparking aan de noordzijde van Asten. We blijven hierover in gesprek met de provincie. 16. Wij realiseren een goede en veilige fietsverbinding tussen Asten en het Bedrijventerrein Zuidoost Brabant in Helmond. Dit doen we door de ontbrekende schakels op de fietsroute Marialaan-Kranenvenweg-Oostappensedijk aan te pakken. De fiets wordt daarmee een veilig alternatief voor de auto op deze verbinding. 17. Wij onderzoeken de haalbaarheid van de mogelijkheden om het doorgaand vrachtverkeer uit de bebouwde kom van Heusden te weren. 18.
We herijken ons beleid op het gebied van laadinfrastructuur voor mobiliteit en stellen samen met inwoners en ondernemers een visie op hoe we deze laadinfrastructuur voor iedereen toegankelijk kunnen maken. Ook kijken we vooruit naar ontwikkelingen (zoals waterstofstation) en spelen hier tijdig op in. 19. Wij gaan aan de slag met een nieuwe centrumvisie. Middels een evaluatie van de blauwe zone brengen wij de huidige parkeersituatie in het centrum in beeld. De resultaten kunnen vervolgens mee worden genomen bij de op te stellen centrumvisie. 20. Om een objectief beeld te krijgen van de verkeerssituatie meten wij jaarlijks op diverse locaties de verkeersintensiteit. 47
21. Om weggebruikers bewust te maken van hun verkeersgedrag en snelheid hangen wij vraaggestuurd snelheidsdisplays op. 22. Wij vinden het belangrijk dat inwoners betrokken zijn bij het verkeersbeleid, daarom betrekken wij belangorganisaties en inwoners bij verkeersprojecten. Een voorbeeld hiervan is de verkeerswerkgroep. Activiteit 1. Nieuw lokaal bedrijventerrein. 2. Nieuw regionaal bedrijventerrein. 3. Opdrachten verstrekken aan lokale ondernemers. 4. Extra lokale werkgelegenheid via het midden- en kleinbedrijf. 5. Verbeteren aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. 6. Creatief ondernemen door ondernemers stimuleren / ondersteunen. 7. Oplossing verkeersknooppunt A67-N279, verbreding A67 en N279 AstenVeghel. 8. Dienstverlening via openbaar vervoer verbeteren. 9. Maken risicoanalyse en uitvoeringsplan van onze wegen en fietspaden. 10. Investeren in verkeerseducatie en voorlichting. 11. Opstellen nieuw gemeentelijk verkeers- en vervoersplan. 12. Herinrichten Voorste Heusden (Aanpassen kruispunten en tussenliggende delen Voorste Heusden). 13. Rotonde Dijkstraat. 14. Aansluiting Burgemeester Wijnenstraat-Langstraat en KoningspleinWilhelminastraat. 15. Met provincie in gesprek blijven over extra truckparking. 16. Realiseren goede en veilige fietsverbinding tussen Asten en Bedrijventerrein Zuidoost Brabant in Helmond. 17. Uitvoeren onderzoek vrachtverkeer Heusden. 18.
Opstellen beleid en visie laadinfrastructuur. 19. Evalueren blauwe zone. 20. Uitvoeren verkeerstellingen. 21. Ophangen snelheidsdisplay. 22. Handhaven participatie inwoners/verkeerswerkgroep.
Planning (jaartal) 2023-2025 2023-2028 Continu Continu Continu Continu 2023-2026 2024 2023 2023-2026 2024-2025 2023 2023 Nog niet bekend Continu 2025-2026 2023 2024 2024 Continu Continu Continu
Bruisende en aantrekkelijke kernen Centrumontwikkeling en recreatie
Wat willen we bereiken? Een aantrekkelijke gemeente is er op de eerste plaats voor onze inwoners, maar ook de recreatieve en toeristische sector heeft daar baat bij. Asten als toeristische parel in de Peel: er liggen nog volop kansen. Denk je aan De Peel, dan denk je aan natuur, weidse landschappen, gezellige cafés, gastvrijheid, karakteristieke dorpen en goede voorzieningen. De Peel en de gemeente Asten verdienen het om gezien te worden en dat geldt zeker niet alleen voor het verleden ervan. Wij willen het recreatieve en toeristische potentieel van Asten, Heusden en Ommel de komende jaren zo optimaal mogelijk benutten.
48
Welke beleidsnota's zijn relevant?
Kaders Aanpak Vitalisering Recreatieve Locaties; Perspectief Vrijetijdseconomie De Peel 2030; Rapport Marketing voor de Peel; Toekomstagenda Asten 2030; Economische agenda De Peel 2022-2026 "De Peel maakt het!"; Uitvoeringsprogramma recreatie en toerisme 2007-2010; Centrumvisie 2007; Afsprakenkader Detailhandel in de Peel.
Activiteiten 1. Wij stimuleren ondernemerschap dat bijdraagt aan de gastvrijheid en levendigheid van ons centrum. Ondernemers krijgen daarbij de ruimte om te ondernemen. 2. We stellen samen met inwoners en ondernemers een nieuw centrumplan op, met als doel een gastvrij en levendig centrum, waar we de komende jaren samen concreet uitvoering aan gaan geven. 3. Met een goede Peelmarketing zetten de Peelmarketeers van Land van de Peel het merk "De Peel", het gebied en haar toekomstplannen op de kaart. We werken samen met de Peelmarketeers aan een organisatiemodel waarbij Land van de Peel gaat opereren als zelfstandige stichting en niet langer onder het Innovatiehuis valt. Wij werken maximaal mee aan deze positionering van het Land van de Peel. 4. Wij zoeken actief de samenwerking op tussen de recreatieve sector, de toeristische sector, de cultuursector en centrumondernemers om het toerisme in Asten te stimuleren. Samen met deze partijen actualiseren wij het Uitvoeringsprogramma Recreatie en Toerisme uit 2007. We stimuleren ontwikkelingen bij Museum Klok & Peel en het Kasteel en we sluiten aan bij de ontwikkeling van een Peellandse Heksenroute.
We brengen de recreatieve basisvoorzieningen op orde, onder andere door het realiseren van een ruiterroutenetwerk, het optimaliseren van de toeristische bewegwijzering, door investeringen te doen in het recreatieve wandel- en fietsnetwerk, het aanbrengen van parkeervoorzieningen op recreatieve routes, plaatsen van bankjes, prullenbakken, elektrische laadpunten en dergelijke. Activiteit 1. Opstellen nieuwe centrumvisie. 2. Bestrijden leegstand en stimuleren ontwikkelingen zodat winkelaanbod op peil blijft. 3. Samen met Peelmarketeers Land van de Peel als zelfstandige stichting positioneren. 4. Actualiseren uitvoeringsprogramma Recreatie en Toerisme; Ontwikkelingen bij Museum Klok & Peel en het kasteel stimuleren; Recreatieve basisvoorzieningen op orde brengen.
49
Planning (jaartal) 2023 Continu 2023 2024 Continu Continu
Veilige buurt en thuis Aanpak cybercriminaliteit
Wat willen we bereiken? Het is belangrijk dat we ons veilig voelen in onze eigen buurt en thuis. Zonder veiligheid geen vrijheid. Wij willen dat iedereen in Asten veilig kan wonen, verblijven, werken en ondernemen. Een betrouwbare overheid zorgt voor een veilige woon-, werk- en leefomgeving vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners en ondernemers.
Welke beleidsnota's zijn relevant?
Informatiebeveiligingsbeleid -en uitvoeringsplan 2023 -2025; Informatiebeleid 2023-2025.
Activiteiten 1. Cybercriminaliteit, het slachtoffer worden van (inter-) nationale bendes die systemen hacken in ruil voor losgeld, ligt op de loer. Dit is een direct gevaar voor onze dienstverlening. Vitale processen kunnen dan niet meer worden uitgevoerd en privégegevens kunnen worden ontvreemd. Wij willen preventief beleid voeren op dit vlak, vroegtijdig risico's signaleren en voorbereid zijn op mogelijke scenario's, in verbinding met onze samenwerkingspartner ICT-NML en andere partners. Activiteit 1. Cybercriminaliteit vroegtijdig aanpakken.
Planning (jaartal) 2023-2026
Financieel gezond
Wat willen we bereiken? Het nationaal en internationaal financieel en economisch klimaat verandert voortdurend. De nafase van Corona en internationale politieke ontwikkelingen hebben ook lokaal hun effect. We hebben de afgelopen jaren veel economische en financiële klappen op moeten vangen. Wij zien dat er weliswaar meer vet op onze botten aan het ontstaan is, maar wij houden nog een slag om de arm. Uiteindelijk zijn wij in grote mate afhankelijk van het geld dat de Rijksoverheid aan ons uitkeert. Wij rekenen erop dat het toegezegde extra geld vanuit de Rijksoverheid komt, maar wij rekenen ook met negatievere scenario’s. Wij willen immers een structureel financieel gezonde en solide gemeentelijke huishouding. Kortom, wij investeren gedurfd, doen dat op grond van een solide basis en met meerdere scenario’s. Niet alleen voor deze bestuursperiode, maar met het oog op de toekomst. 50
Welke beleidsnota's zijn relevant?
Financiële verordening 2016; Treasurystatuut 2014; Nota verbonden partijen.
Activiteiten 1. Wij zorgen voor een begroting die transparant is en goed leesbaar. 2. Ons beleidsprincipe is dat we de lokale lasten zo laag mogelijk houden en niet harder laten stijgen dan de inflatie. Waar mogelijk draaien we eerdere lastenverhoging terug. 3. Verenigingen gaan OZB betalen zoals een particulier, dit betekent voor hen een lastenverlaging. Activiteit 1. Transparante en goed leesbare begroting. 2. Lokale lasten zo laag mogelijk. 3. Verenigingen gaan OZB betalen als een particulier, hiervoor dient een subsidieregeling opgesteld te worden.
51
Planning (jaartal) 2023-2024 2023-2026 2023
Wat mag het kosten? Onderstaande tabel geeft inzicht in de totale baten en lasten van dit programma. Rekening Begroting Begroting
Meerjarenbegroting
bedragen x € 1.000
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
-5.483
-4.747
-3.779
-3.459
-3.514
-3.528
Sterke lokale economie en mobiliteit Economische zaken
-2.753
-824
-1.135
-788
-788
-788
-2.607
-712
-975
-668
-668
-668
Mobiliteit
-146
-112
-160
-121
-121
-121
Bruisende en aantrekkelijke kernen Centrumontwikkeling en Recreatie
-218
-216
-322
-157
-157
-157
-218
-216
-322
-157
-157
-157
Veilige buurt en thuis
-1.390
-1.402
-1.553
-1.558
-1.569
-1.548
Informatie en Automatisering
-1.390
-1.402
-1.553
-1.558
-1.569
-1.548
Financieel gezond
-1.121
-2.306
-768
-955
-999
-1.034
Financiën en Control
-1.121
-2.306
-768
-955
-999
-1.034
Baten
32.870
32.105
33.940
34.743
35.240
33.285
4.045
1.233
815
833
655
715
4.015
1.212
795
812
634
694
30
21
21
21
21
21
812
506
436
436
436
436
812
506
436
436
436
436
Veilige buurt en thuis
10
7
7
7
7
7
Informatie en Automatisering
10
7
7
7
7
7
Financieel gezond
28.004
30.358
32.681
33.467
34.142
32.126
Financiën en Control
28.004
30.358
32.681
33.667
34.342
32.326
Saldo van baten en lasten
27.388
27.358
30.161
31.284
31.726
29.757
Stortingen in reserves
-906
-2.303
-502
-505
-327
-387
Onttrekkingen aan reserves
2.402
2.676
2.363
1.333
469
397
Mutaties reserves
1.496
373
1.861
828
142
10
28.884
27.730
32.022
32.112
31.868
29.767
Sterke lokale economie en mobiliteit Economische zaken Mobiliteit Bruisende en aantrekkelijke kernen Centrumontwikkeling en Recreatie
Resultaat
52
Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de Begroting 2022 naar de nieuwe stand in de Begroting 2023 weer. Begroting
Meerjarenbegroting
bedragen x € 1.000
2023
2024
2025
2026
Meerjarenbegroting 2022-2025
27.135
26.989
27.186
27.133
Begroting na wijziging t/m juli
135
132
133
123
3.438
4.005
3.934
1.305
30.708
31.127
31.253
28.561
1.314
985
615
1.207
32.022
32.112
31.868
29.767
Voorjaarsnota 2023 Saldo na Voorjaarsnota 2023 Mutaties meerjarenbegroting 2023-2026 Meerjarenbegroting 2023-2026
In onderstaande tabel worden de mutaties in de Meerjarenbegroting 2023-2026 nader toegelicht. Begroting bedragen x € 1.000
2023
Nieuwe wens Begroting 2023
-259
Toeristisch-recreatieve ontwikkelingen
-150
Terugdraaien verhoging OZB (motie Voorjaarsnota 2023)
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
-109
-109
-109
-109
-109
-109
-109
Concretiseren P.M.
-10
-10
-10
-10
Subsidiemogelijkheden evenementen
-10
-10
-10
-10
1.583
1.104
733
1.325
Overige mutaties
53
Investeringen programma bedragen x € 1.000 Kredieten
Begroting t/m 2022
2023
2024
2025
2026
4.1 Sterke lokale economie en mobiliteit Nieuw regionaal bedrijventerrein De Peel
300
Oplossing verkeersknooppunt A67-N279
P.M.
Herinrichten Voorste Heusden
548
Rotonde Dijkstraat
400
Aansluiting Burg. Wijnenstraat-Langstraat en Koningsplein-Wilhelminastraat
117
Fietsverbinding BZOB
50
Visie elektrisch laden
13
Evaluatie blauwe zone
7
Inventarisatie wegmarkeringen
20
Totaal
1.065
390
bedragen x € 1.000 Kredieten
P.M.
0
0
0
Begroting t/m 2022
2023
2024
2025
2026
4.2 Bruisende en aantrekkelijke kernen Toeristisch-recreatieve ontwikkelingen
150
Totaal
0
54
150
0
0
0
Paragrafen De paragrafen geven een ‘dwarsdoorsnede’ van het programmaplan, bezien vanuit een bepaald perspectief. Het gaat vooral om onderdelen waarbij sprake kan zijn van een grote financiële impact, een grote politieke betekenis of een aanzienlijk belang voor de realisatie van de programma’s. Over deze onderdelen is in het programmaplan informatie te vinden, maar deze informatie is versnipperd. Doel van de paragrafen is de raad een instrument te geven om de beleidskaders van deze diverse onderdelen vast te stellen en om de uitvoering te kunnen controleren.
55
1. Lokale heffingen De lokale heffingen en belastingen De paragraaf lokale heffingen geeft inzicht in de door de gemeente Asten geheven heffingen (belastingen en retributies). De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke inkomsten. Het (tarieven)beleid voor de lokale heffingen is vastgelegd in de diverse verordeningen die jaarlijkse geactualiseerd worden. Meer algemene informatie over alle lokale heffingen is terug te vinden via de site van de gemeente Gemeentelijke belastingen en WOZ - Gemeente Asten De gemeentelijke heffingen zijn te onderscheiden in drie typen: 1. Algemene belastingen De opbrengsten uit algemene belastingen komen ten gunste aan de algemene dekkingsmiddelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten ingezet worden voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen. De algemene belastingen in Asten zijn de onroerendezaakbelasting, toeristenbelasting en reclamebelasting. 2. Bestemmingsbelastingen Bestemmingsbelastingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten bestemd zijn voor specifieke taken of voorzieningen met een algemeen belang. Voor deze belastingen geldt dat de gemeente niet meer mag heffen dan de kosten die zij voor deze voorziening maakt (maximaal kostendekkend). De bestemmingsbelastingen in Asten zijn de rioolheffing, afvalstoffenheffing en hondenbelasting.
Het uitgangspunt in Asten is dat de hondenbelasting slechts wordt ingezet voor kosten die samenhangen met het verminderen van overlast (budgettair neutraal). Deze belasting kan dus worden beschouwd als een bestemmingsbelasting. 3. Retributies (rechten en leges) Retributies worden geheven van inwoners aan wie de gemeente een specifieke dienst verleent. De belangrijkste retributies zijn de leges; vergoedingen voor een bij de gemeente aangevraagde dienst zoals het aanvragen van een paspoort of vergunning. Ook deze retributies mogen net als bestemmingsbelastingen niet meer dan kostendekkend zijn. De heffing van de algemene belastingen en bestemmingsbelastingen wordt uitgevoerd door de Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB). De gemeentelijke belastingen die door de BSOB worden opgelegd zijn de onroerendezaakbelasting, rioolheffing, afvalstoffenheffing, toeristenbelasting, hondenbelasting en de reclamebelasting. Kwijtscheldingsbeleid Ter bestrijding van armoede voert de gemeente Asten een actief kwijtscheldingsbeleid. Wanneer een inwoner op grond van een laag inkomen de gemeentelijke belastingen moeilijk kan betalen, kan een verzoek om kwijtschelding ingediend worden. Voorbeelden van inwoner die voor kwijtschelding in aanmerking komen, zijn huishoudens die uitsluitend zijn aangewezen op een bijstandsuitkering of AOW-uitkering en zonder enig vermogen.
Kwijtschelding kan worden aangevraagd voor onroerendezaakbelasting, rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een maximaal aantal ledigingen. Meer informatie over de procedure en regels rondom kwijtschelding is te vinden via de website van de gemeente Kwijtschelding gemeentelijke belastingen - Gemeente Asten
56
Overzicht lokale heffingen Tarieven 2023 Tarieven**
Werkelijk 2022
Begroting 2023
- Eigenaar woning
0,1046%
0,1153%
- Eigenaar niet-woning
0,2698%
0,2975%
- Gebruiker niet-woning
0,2210%
0,2437%
- Gemiddelde waarde woning
€ 306.710
€ 306.710
Onroerendezaakbelasting - OZB (in procenten van de WOZ-waarde)
Rioolheffing (per aangesloten perceel) - Eigenaar
€ 270,65
€ 294,50
- Kwart tarief
€
€
- Gebruiker (per volle 500 m afgevoerd afvalwater >500 m3 en <15.000 m3) - Gebruiker (per volle 500 m3 afgevoerd afvalwater >15.000 m3)
67,55
73,65
€ 182,65
€ 187,65
€ 91,75
€ 94,30
- Vastrecht
€ 75,90
€ 83,23
- Lediging 140 liter container rest
€ 12,00
€ 12,00
- Lediging 140 liter container GFT
€ 4,00
€ 4,00
- Lediging 40 liter container rest
€ 6,50
€ 6,50
- Lediging 25 liter container GFT
€ 2,00
€ 2,00
- Paspoort vanaf 18 jaar
€ 75,80
€ 77,90
- Identiteitskaart vanaf 18 jaar
€ 68,50
€ 70,40
- Rijbewijs
€ 41,60
€ 42,75
€ 6.875,00
€ 7.064,00
- Hotel
€ 2,15
€ 2,15
- Bed & Breakfast en daaraan gelijk gestelde
€ 2,15
€ 2,15
€ 1,40
€ 1,40
€ 74,64
€ 65,04
3
Afvalstoffenheffing (Diftar)
Leges (diverse tarieven)
- Omgevingsvergunning van € 250.000,= bouwkosten Toeristenbelasting (per persoon, per overnachting)
accommodaties - Overige accommodaties Hondenbelasting - Voor de 1e hond - Voor de 2 hond
€ 95,76
€ 83,64
- Voor de 3e en volgende hond
€ 127,08
€ 110,88
- “Kenneltarief”
€ 173,88
€ 151,80
- Vast bedrag per vestiging
€ 255,00
€ 255,00
- Bij WOZ-waarde > € 139.000,-, vermeerderd met
€
€
e
Reclamebelasting
0,85
0,85
het tarief per € 1.000 waarde tot een maximum van € 510,-
**De definitieve tarieven 2023 worden door de raad in december 2022 vastgesteld bij de besluitvorming over de verschillende verordeningen.
57
Wijziging tarieven t.o.v. werkelijk 2022 Alle tarieven van de lokale heffingen worden ten opzicht van 2022 geïndexeerd met 2,75% voor het gestegen loon- en prijsniveau (inflatiecorrectie). Nadere toelichting en eventuele uitzonderingen ten opzichte van 2022 worden hieronder per heffingssoort beschreven: Onroerendezaakbelasting De OZB zou in 2023 verhoogd worden met 10% + 2,75% inflatiecorrectie op basis van de maatregel uit de Voorjaarsnota 2019 (5%) en het dekkingsplan bij de begroting 2021 (5%). Bij de Voorjaarsnota 2023 is een motie aangenomen om indien mogelijk deze maatregelen terug te draaien. In deze begroting is deze maatregel uit de begroting 2021 voor de helft teruggedraaid met 2,5%. Rioolheffing Het Gemeentelijk Rioleringsplan Asten 2021-2025 (GRP) is vastgesteld. De tarieven voor de rioolheffing worden conform het GRP voor de jaren 2021 tot en met 2025 verhoogd met 5,9%. De totale verhoging voor 2023 komt dus incl. de inflatiecorrectie van 2,75% op 8,65%. De gebruikerstarieven voor grootverbruikers (bijv. agrarische bedrijven) worden verhoogd met de inflatiecorrectie. Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing hebben als uitgangspunt 100% kostendekkendheid. De totale kosten voor afval zijn met € 10.353,= gestegen. Dit komt onder andere door een verlaging van de bijdrage van Nedvang en verhoging in de overhead.
Voor de begroting 2023 is besloten om de variabele tarieven voor zowel de GFTcontainers als voor de restcontainers gelijk te houden aan het tarief van 2022. Dit heeft als consequentie een stijging van het vastrecht met € 7,33. Leges De tarieven voor paspoorten, rijbewijzen en andere uittreksels worden bij wettelijke regeling vastgesteld, maar zijn ten tijde van het opstellen van deze begroting nog niet bekend. In het bovenstaande tarief is uitgegaan van de tarieven 2022 verhoogd met de inflatiecorrectie. De leges voor omgevingsvergunningen worden jaarlijks verhoogd met de inflatiecorrectie. Toeristenbelasting De tarieven van de toeristenbelasting zijn niet verhoogd/verlaagd t.o.v. de begroting 2022. Hondenbelasting De tarieven van de hondenbelasting zijn gedaald ten opzichte van 2022, omdat de oude hondentoiletten zijn vervangen door een nieuw soort hondentoiletten. Doordat deze de gemeente minder kosten om te legen, dalen de kosten. Daarnaast is het aantal honden gestegen. Per saldo kan de vereiste opbrengst hondenbelasting omlaag. Op deze manier blijft de belasting volledig kostendekkend. De komende jaren zullen we onderzoeken of de kosten nog verder om laag kunnen, zodat de tarieven voor de hondenbelasting ook verder omlaag kunnen.
Reclamebelasting Het minimale tarief voor de reclamebelasting is € 255,= en het variabele deel is naar verwachting € 0,85 op basis van de totaal op te brengen reclamebelasting.
58
Opbrengsten Lokale heffingen en belastingen
Werkelijk 2021
Begroting 2022 na wijziging
Begroting 2023
1.185.297
1.172.178
1.175.954
Hondenbelasting
96.288
93.820
86.025
Leges burgerzaken
226.435
189.586
220.801
Leges omgevingsvergunningen
1.219.950
865.870
865.870
OZB
4.253.966
4.534.747
5.017.854
31.582
32.737
33.637
2.068.099
2.222.082
2.427.000
811.512
506.485
436.405
9.893.129
9.617.505
10.263.546
Afvalstoffenheffing
Reclamebelasting Rioolheffing Toeristenbelasting Totaal
Kostendekking Voor de bestemmingsbelastingen (rioolheffing, afvalstoffenheffing en hondenbelasting) en de retributies (rechten en leges) geldt dat deze niet meer dan kostendekkend mogen zijn. Voor bepaalde leges stelt het Rijk een maximumtarief vast. Hieronder wordt van de diverse lokale heffingen de kostendekking van de tarieven inzichtelijk gemaakt. Kostendekking bestemmingsbelastingen Lasten taakvelden
Baten Overhead taakvelden
Rioolheffing 2.018.875 13.300 Afvalstoffenheffing 1.033.788 115.000 Hondenbelasting 52.048 0
BTW
Totale lasten
Baten heffing
Kostendekking
202.756
218.668
2.427.000
2.427.000
100%
65.014
192.152
1.175.954
1.175.954
100%
29.526
4.451
86.025
86.025
100%
Kostendekking retributies (leges) Titel
Lasten Baten taakvelden taakvelden
Overhead
BTW
Totale netto lasten
Baten Leges
Kostendekking
Titel 1 Algemene dienstverlening / burgerzaken 187.208 0 121.042 2.554 310.804 242.141 77,9% Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning 473.403 0 367.535 29.249 870.187 865.870 99,5% Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn 105.684 0 101.314 0 206.998 21.672 10,5% Totaal 766.295 0 589.891 31.803 1.387.989 1.129.683 81,4%
59
Lokale lastendruk In dit onderdeel wordt de lokale lastendruk per woonruimte berekend (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing).
Lokale lastendruk
Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Gebruiker Afvalstoffenheffing (variabel) 1. Afvalstoffenheffing (vast)
100,00 88,20
100,00 75,90
84,00 83,23
Totaal gebruiker
188,20
175,90
167,23
€ 294.213 307,75 252,00
€ 306.710 320,82 270,65
€ 306.710 353,70 294,50
Totaal eigenaar
559,75
591,47
648,20
Totaal lastendruk
747,95
767,37
815,43
Eigenaar Gemiddelde waarde woning Onroerendezaakbelasting (OZB) 2. Rioolheffing
1. Bij de berekening van het variabele deel van de afvalstoffenheffing voor de begroting 2023 wordt uitgegaan van een gemiddeld aantal ledigingen van 5 containers restafval à 140 liter en 6 containers GFT-afval à 140 liter per huishouden. 2. Het tarief onroerendezaakbelasting (OZB) is gebaseerd op de gemiddelde waarde van een woning. Voor 2022 is deze € 306.710,=. Vooralsnog is deze waarde aangehouden voor 2023. De lokale lastendruk in de begroting 2023 bedraagt € 799,39. De stijging van de lokale lastendruk ten opzichte van 2022 wordt veroorzaakt door het volgende: De totale kosten voor afval stijgen, de variabele tarieven voor de containers blijven gelijk aan 2022, waardoor de stijging van de kosten verwerkt is in het vaste tarief afvalstoffenheffing. Het OZB-tarief is gestegen met 10,25% (5%+2,5%+2,75% indexering) als maatregel uit de voorjaarsnota 2019 en het dekkingsplan bij de begroting 2021 inclusief de motie; De rioolheffing is gestegen met 8,65% (5,9% +2,75% indexering) conform het Gemeentelijk Rioleringsplan. De definitieve tarieven 2023 voor de lokale heffingen worden door de gemeenteraad in december 2022 vastgesteld bij de besluitvorming over de verschillende belastingverordeningen
60
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Informatie over het weerstandsvermogen is van belang om te weten of en in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen. Deze tegenvallers kunnen incidenteel en structureel van aard zijn, maar hebben altijd invloed op de financiële positie van de gemeente. Hoe hoog het weerstandsvermogen zou moeten zijn is niet exact aan te geven. De omvang is afhankelijk van de (financiële) risico’s die de gemeente loopt en de kans dat de risico’s daadwerkelijk effectief worden. De definitie van een risico = kans x effect. Een risico is de kans op een gebeurtenis met een negatief financieel gevolg voor de gemeente, waarvoor geen dekking aanwezig is. Risicomanagement Risico's zijn onlosmakelijk verbonden met menselijk handelen. Elke organisatie zal risico's moeten nemen om zijn doelen te realiseren. Inzicht in het beheersen van risico's begint bij het risicobewustzijn van medewerkers in de primaire processen. Met een structurele aanpak van risicomanagement krijg je als organisatie grip op het beheersen van risico's. Beleidsnota Nota risicomanagement Gemeente Asten. Weerstandsvermogen Om een uitspraak te kunnen doen over de mate waarin de gemeente Asten financiële tegenvallers kan opvangen is inzicht nodig in: 1.
De risico’s: een risico is de kans op een gebeurtenis met een negatief financieel gevolg voor de gemeente, waarvoor geen dekking aanwezig is. 2. De buffer: hoe groot is onze “spaarpot” om deze risico’s op te kunnen vangen?
Ratio weerstandsvermogen :
2,00
Deze ratio hoort bij de normering uitstekend en betekent dat er ruim voldoende middelen zijn om de gekwantificeerde risico’s af te dekken wanneer zij zich voordoen. In het vervolg van deze paragraaf zijn deze 3 elementen berekend. Onderdeel 1: berekening benodigde weerstandscapaciteit (risico's) Voor de begroting 2022 zijn de op dit moment bekende risico's opnieuw geïnventariseerd en waar nodig geactualiseerd. Voor elk risico is een inschatting gemaakt van de kans van het optreden van het risico en de financiële impact indien het risico zich voor doet. Elk risico is vertaald in geld, dus bijvoorbeeld ook een risico op imago schade. Het indelen in kansklasse en financieel gevolg klasse leidt tot de risicoscore. Risicoscore = inschaling kans x inschaling financieel gevolg. Hoe hoger de risicoscore, hoe hoger de prioriteit voor beheersing van het risico. 61
We onderscheiden zoals in onderstaande risicomatrix zichtbaar, drie categorieën: Categorie rood: risicoscore is 15 punten of meer. Categorie oranje: risicoscore is 5 t/m 14 punten. Categorie groen: risicoscore is 1 t/m 4 punten. Alleen de risico's van de categorie rood en oranje noemen we financieel materieel en tellen mee in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. De categorie rood risico's wordt extra gemonitord. De risicomatrix ziet er als volgt uit: IMPACT K A N S
Klasse
Minder dan € 20.000
Tussen € 20.001 en € 50.000
Tussen € 50.001 en € 200.000
Tussen € 200.001 en € 400.000
Meer dan € 400.001 (*)
score 1
score 2
score 3 6, 7
score 4 4
score 5 1
27
10, 13 15, 17
5
2
22, 28
12, 14 18, 23
16, 19, 21
3, 8 9
Zeer groot Vaker dan 1x/jaar score 5 90% Groot 1x per 1-2 jaar score 4 70% Gemiddeld 1x per 2-5 jaar score 3 50% Klein 1x per 5-10 jaar score 2 30% Zeer klein Minder dan 1x per 10 jaar score 1 10%
11, 20 24, 25 26
(*) In de berekening van het bedrag per risico in onderstaande 2 tabellen wordt voor de klasse gerekend met het gemiddelde bedrag behorende bij de categorie. Bij score 5 wordt als gemiddelde € 700.000 aangehouden (gemiddelde van € 400.000 € 1.000.000), tenzij een hoger bedrag bekend is. Wanneer het financieel gevolg van een risico structureel is, heeft het niet alleen financiële gevolgen voor 2023, maar ook voor verdere jaren. Wanneer een structureel risico zich voordoet zal in de toekomst structurele dekking binnen de begroting moeten worden gezocht.
62
In de volgende twee tabellen zijn de risico's van de categorieën rood en oranje nader gespecificeerd. Het nummer uit de bovenstaande grafiek komt overeen met het nummer uit de onderstaande tabellen. Risicoscore Rood Risico
Nr
Toelichting
Onzekerheid Algemene Uitkering Rijksoverheid
1
Realisatie (grote) projecten
2
Toepassen bestuursdwang
3
Afhankelijkheid ICT systemen / Uitvoering project I&A
4
De herijking van de verdeelsystematiek van het gemeentefonds (sociaal domein en klassiek deel) pakt positief uit voor de gemeente Asten. Invoering van het nieuwe verdeelmodel is op 1-1-2023. Evaluatie vindt plaats in 2025. Er wordt gestreefd naar een nieuwe financieringssystematiek van 2026. Er zijn nog grote onzekerheden vanaf 2026 en verder. (Grote) projecten zoals bijvoorbeeld herstructurering wegen, gemeenschapshuis, strategisch huisvestingsplan onderwijs: investeringsbedrag gemeente is niet toereikend en / of betrokken partijen bereiken geen overeenstemming over uitwerking / onderlinge samenwerking planontwikkeling. Civieltechnisch: bodemverontreiniging, verleggen kabels en leidingen, nadeelcompensatieregeling (overlast tijdens de uitvoering), scheuren in bebouwing a.g.v. verzakking (bronbemaling) waarbij de kosten hoger zijn dan de geraamde post hiervoor in het project. Riolering: bij sommige projecten wordt een (groot) deel van de kosten ten laste van de reserve riolering gebracht. Wanneer bij inspectie blijkt dat de riolering nog voldoende is, maar de weg toch vervangen moeten worden, stijgen de structurele (afschrijving)lasten in de begroting omdat minder kosten ten laste van de reserve kunnen worden gebracht. Recent is aan het licht gekomen dat in een bepaalde periode asbesthoudende kit is gebruikt bij het verbinden van rioolbuizen.
Er is nog onduidelijkheid hoe hiermee om te gaan. Bij rioolvervangingsprojecten kan dit kostenverhogend werken. Explosieven: we beschikken over een risicokaart waaruit blijkt dat grote delen van de gemeente verdacht zijn. We moeten hier nog beleid op ontwikkelen. Bij projecten en werken in de grond kan dit kostenverhogend werken. Daarnaast gaat de stikstofproblematiek een risico vormen. Op dit moment is nog niet bekend wat hier de impact van zal zijn. De prijzen van brandstof en overige grondstoffen fluctueren momenteel gigantisch. Veelal is sprake van forse prijsstijgingen. Vanuit de aannemerij komen al signalen binnen dat ze hun prijzen geen gestand kunnen houden en men beroept zich op artikel 47 van de UAV waarin vermeld staat hoe om te gaan met onvoorziene kostenverhogende omstandigheden. Wanneer er sprake is van spoedeisend belang of de overtreder draagt geen zorg voor het ongedaan maken van de overtreding, is het aan het bestuursorgaan om bestuursdwang toe te passen. Wij verhalen de kosten op overtreder. Als overtreder ons niet betaalt (om diverse redenen) komen deze voor onze rekening. Afhankelijkheid ICT systemen Beschikbaarheid ICT middelen: storing of uitval van de infrastructuur, stroomstoring, cybercriminaliteit. Beschikbaarheid van essentiële programmatuur i.c.m. verplichtingen in ketens, juist en tijdig verstrekken informatie aan landelijke voorziening (bv BAG).
Uitval en/of storingen vormen een bedreiging voor de bedrijfsvoering en daarmee de dienstverlening.
Kans
63
Impact
Bedrag P.M.
70%
700.000
490.000
50%
700.000
350.000
90%
300.000
270.000
Risico
Nr
Organisatieontwikkeling
5
Juridische procedures / schadeclaims handhaving
6
Beheer openbare ruimte: voldoende middelen en schade
7
Juridisering samenleving / niet tijdige besluitvorming
8
Sociaal domein zorgkosten
9
Toelichting
Kans
Impact
70%
300.000
210.000
90%
125.000
112.500
Door klimaatsverandering zien we het risico op schade in de openbare ruimte door extreem weer zoals windhozen, droogte en hagelbuien toenemen. In de laatste jaren zien we de kosten om de openbare ruimte na extreem weer opnieuw veilig te krijgen/op niveau te krijgen oplopen. Gezien het grote aantal elementen in de openbare ruimte kunnen deze kosten bij extreem weer flink oplopen. Daarbij kunnen ook nog schadeclaims komen vanuit de burger (de gemeente is hiervoor verzekerd, eigen risico van € 2.500 per toegekende schadeclaims). Opgelegde kosten planologische procedures, leges (bijv. voor een aanvraag omgevingsvergunning) en privaatrechtelijke heffingen (bijv. rioolheffing, OZB, toeristenbelasting, afvalstoffenheffing) die leiden tot juridische procedures. Risico op verplichting geheel of gedeeltelijk terugbetalen leges en proceskostenvergoeding.
90%
125.000
112.500
50%
450.000
225.000
GR Peelgemeenten: De budgetten voor 2023 en verder zijn gebaseerd op de meest realistische inschatting van de zorgkosten Wmo, Jeugd en BMS o.b.v. ervaringsinformatie en bekende ontwikkelingen. Dit blijven we continu monitoren en inzichtelijk maken. De zorgkosten m.b.t. Jeugd blijven stijgen. Dit heeft met name te maken met de inzet van dure voorzieningen. De zorgkosten voor Wmo vallen momenteel binnen de begroting. We hebben als gemeente zorgplicht, dit is een open einde regeling waarbij we verplicht zijn om zorg in te zetten. Dit betekent een risico voor de begrote budgetten.
50%
700.000
350.000
Uitvoering project I&A In het kader van de aansluiting bij ICT-NML zijn er nog een aantal afrondende activiteiten rondom de uitfasering van de ICT infrastructuur die in Asten is achtergebleven. Deze projecten zijn zorgvuldig voorbereid en leveren naar verwachting geen risico's op. Organisatieontwikkeling i.r.t. het huidige personeelsbestand: meegaan in de ontwikkelingen is niet voor iedereen gemakkelijk. Daarnaast neemt de druk op de organisatie toe door groei van ons takenpakket, wettelijke ontwikkelingen en voortdurende krapte op de arbeidsmarkt. Ontwikkeling van organisatie op het gebied van verbinding en ontwikkeling van mens op het gebied van persoonlijk leiderschap zijn blijvende doelen. Het risico op extra kosten, bijv. voor inhuur, opleiding, frictie, w&s is gegroeid als gevolg van diverse crises en toenemende werkzaamheden. De gemeente Asten is daarnaast eigen risicodrager voor de WW en WAO/WIA. Tijdens procedures kan blijken dat we niet de juiste procedures hebben gevolgd of een onjuiste beslissing hebben genomen jegens inwoners van Asten of bedrijven. Hiermee staat de onrechtmatigheid in de meeste gevallen vast. Ook kan er vertragingsschade zijn of schade bij niet tijdig beslissen ingebrekestelling).
Totaal
Bedrag
2.120.000
64
Risicoscore Oranje Risico
Nr
Toelichting
Kans
Impact
Bedrag
Beheer openbare ruimte: voldoende middelen en schade
10
Door bezuinigingen op de beheerbudgetten van groen kan vernietiging van de waarde van de openbare ruimte ontstaan. Denk hierbij aan bijv. niet tijdig snoeien waardoor te grote wonden ontstaan en daardoor verkorting levensduur van bomen. Het risico op ziektes bij bomen en planten neemt toe. In het verleden is veel eentonig plantmateriaal gezet. Daarbij neemt de impact en verspreiding van ziektes en exoten door o.a. klimaatverandering en het uit balans raken van het ecosysteem (o.a. insectenafname) toe. In de laatste jaren hebben we daardoor al verschillende ziektes en exoten de kop op zien steken in Asten. Voorbeelden hiervan zijn de eikenprocessierups, letterzetter, essentaksterfte, kastanje bloedingsziekte en de Japanse duizendknoop. Naar verwachting zal dit alleen maar toenemen in de komende jaren. Het risico en schade verschilt per ziekte/exoot. In slechte gevallen kunnen de kosten hoog oplopen. In 2022 wordt er nieuw beheer- en beleidsplan Wegen opgesteld. Er wordt een nieuwe doorrekening gemaakt en hieruit zal blijken of de (huidige) jaarlijkse storting in de onderhoudsvoorziening voldoende is om ons wegennet op orde te houden. Opslag strooizout locatie Venbergweg: De vloer onder de halfopen opslaglocatie voldoet mogelijk niet aan de gestelde eisen t.b.v. opslag van strooizout voor gladheidsbestrijding.
Dit wordt onderzocht en kan leiden tot een investering om aanpassingen aan de opslag door te voeren. Er is een eindvonnis in het geschil tussen Attero en de Brabantse gewesten over de garantieplicht van aanlevering van brandbaar restafval over de jaren 2015-januari 2017. Het NAI heeft geoordeeld dat, in tegenstelling tot de jaren 2011-2014, de Brabantse gewesten en gemeenten verplicht zijn een naheffing te betalen voor de minderlevering. De Metropoolregio Eindhoven heeft als contractpartner namens de 21 gemeenten uitvoering gegeven aan het financiële deel van het vonnis wat betrekking heeft op deze regio. Er is een procedure gestart bij het Gerechtshof om dit vonnis te vernietigen en op 29 juni 2021 is deze toegewezen en heeft Attero het bedrag terugbetaald aan de MRE. Op 29 september 2021 is Attero in cassatie gegaan bij de Hoge Raad. De verwachting is dat deze cassatieprocedure ongeveer 1,5 jaar zal duren. De arbeidsmarkt staat al een langere periode onder druk. In de volle breedte ervaren we dat het meer inspanning en geld kost om gekwalificeerd personeel aan te trekken. Het gaat zowel om geschikte kwalificaties als de juiste persoonskenmerken (aansluiting op kernbegrippen A4 bedrijfsplan). Daarnaast constateren we dat de kosten voor het inhuren van gekwalificeerd personeel oploopt, de markt is krap en de prijs neemt toe.
Hierdoor ontstaat het risico dat onze ambities in de knel komen. Er wordt maximaal gebruik gemaakt van de regeling leerlingenvervoer gemeente Asten. Het aantal leerlingen dat gebruik maakt van leerlingenvervoer kan sterk verschillen. Een open einde regeling houdt in dat alle aanvragen die aan de regelgeving voldoen toegekend worden. Omgevingswet: gemeente Asten bereidt zich voor op de invoering van de Omgevingswet. Er zijn hiervoor incidentele middelen voorzien. De praktijk na implementatie gaat uitwijzen of er ook sprake zal zijn van hogere structurele bedrijfsvoeringskosten. Uit onderzoek in 2021 blijkt dat budgetneutrale invoering onder druk staat. Er wordt nog onderhandeld over
70%
125.000
87.500
10%
700.000
70.000
50%
125.000
62.500
70%
125.000
87.500
50%
125.000
62.500
70%
125.000
87.500
50%
35.000
17.500
70%
125.000
87.500
11
12
Opslag strooizout
13
Arbitrage Attero
14
Arbeidsmarktontwikkeling
15
Open einde regeling leerlingenvervoer
16
Veranderende regelgeving
17
65
Risico
Nr
18
Verbonden partijen (financieel, imago)
19
20
21
22
Toelichting financiële compensatie. Zolang dit onduidelijk is blijft er sprake van risico. Klimaatbestendig en energie neutraal: gemeenten gaan plannen maken om van het gas af te gaan, duurzame energie te produceren en klimaatbestendig te worden en meer circulair. Deze taken zullen zeker deels maar mogelijk allemaal door het Rijk opgelegd worden aan de gemeenten. Daarnaast gaat o.a. de stikstofwetgeving druk op onze capaciteit leggen: de toekomst van het buitengebied zal nog meer aandacht gaan krijgen. Wat de kosten en/of vergoeding daarvan zal zijn is nog niet in te schatten. We pakken veel van deze zaken in de regio (in Peel- of MRE-verband) op. Veiligheidsregio (VRBZO) bluswater: Door de aangepaste ontwerpnorm van Brabant Water in 2014 neemt het aantal brandkranen jaarlijks af. Dit betekent minder brandkranen in nieuwe situaties maar ook sanering van waterleidingen. Alternatieven zijn gevonden in door VRBZO aangeschafte waterbakken en in het optimaliseren van pendelsystemen. Deze oplossingen zijn echter niet gelijkwaardig aan brandkranen. Het blijft een gemeentelijke afweging welke voorzieningen extra worden aangelegd om brandweerzorg voldoende te borgen. Door de coronacrisis is nog niet volledig in beeld waar bluswatervoorzieningen zijn aangelegd. Ook de risicoafweging openbaar bluswater volgt in 2023. Ook in 2023 worden waterleidingen gesaneerd door Brabant Water.
Wat de impact hiervan is kunnen we vooraf niet bepalen. Telkens zal een risicoafweging noodzakelijk zijn en mogelijk aanleg van openbaar bluswater. Verbonden partijen kunnen in financiële problemen komen (zie paragraaf verbonden partijen). Meer geld nodig dan geraamd. GR Werkbedrijf Senzer: De weerstandscapaciteit van Senzer is (ruim) voldoende. Ondanks de voldoende weerstandscapaciteit van Senzer voor 2023 worden vanwege onzekerheden over de afgelopen jaren de risico's van Senzer wel meegewogen in de weerstandscapaciteit van Asten. Het aandeel van Asten in de totale risico's bedraagt 3,95% (het percentage van de bijdrage algemene middelen aan Senzer). De risico's zijn in de begroting 2023 van Senzer toegelicht. Het betreft met name de onzekerheid over de financiering door het Rijk (BUIG, WSW, Participatie) en het wegvallen van opdrachten en detacheringen door toenemende concurrentie en een slechtere economische situatie (omzetverlies en extra inzet voor herplaatsingen). De gevolgen van corona lijken voor Senzer mee te vallen en de economie in onze regio lijkt minder geraakt te zijn dan die in andere regio’s. De bestandsontwikkeling is en blijft echter een onzekere factor. ICT NML Met ICT NML is afgesproken dat 50% van hun benodigde weerstandsvermogen wordt opgebouwd bij ICT NML en de andere 50% wordt verdeeld over de deelnemende gemeenten.
Voor de gemeente Asten betekent dit op basis van de jaarrekening 2021 van ICT NML een bedrag van € 22.054,=. Blink De Gemeenschappelijke regeling Blink bestaat uit de 9 deelnemende gemeenten en een private partij, PreZero. In 2021 heeft de Gemeenschappelijke Regeling Blink een driejaarlijkse evaluatie uit laten voeren door Berenschot waarin is opgenomen dat er grote aanbestedingsrechtelijke risico’s kleven aan de huidige
66
Kans
Impact
Bedrag
50%
125.000
62.500
50%
300.000
150.000
10%
450.000
45.000
50%
300.000
150.000
22.054
P.M.
Risico
Nr
Imagoschade, aansprakelijkheid bij verstrekken onjuiste informatie.
23
Verzekering / Garantstelling aansprakelijkheid burger (o.a. bij schade burger)
24 25 26 27 28
Crises
Toelichting constructie. In de opgestelde evaluatie worden twijfels geuit over juridische, aanbestedingsrechtelijke, rechtmatigheid, verhouding gemeenten en GR Blink, verhouding GR Blink en PreZero en wordt geadviseerd dit verder te laten onderzoeken door een gespecialiseerde aanbestedingsadvocaat. De omvang van het risico is nog niet in te schatten, maar is substantieel. Gemeente verstrekt verkeerde info, externe hack op onze systemen (cybercriminaliteit). Privacyregels worden geschonden en er wordt een bestuurlijke boete opgelegd door de Autoriteit Persoonsgegevens. Gemeente is verantwoordelijke voor actueel houden risicokaart, WKPB etc. Gegevens kunnen kwijt raken of onbedoeld wijzigen. Audit extern orgaan (bijv. waarderingskamer WOZ) kan dit ook melden. Software kan problemen/storingen bevatten. Dit kan leiden tot negatieve berichtgeving media en herstelkosten. Met klachtafhandeling zijn hoge kosten gemoeid. Gemeentelijke borgstellingen: de gemeente heeft een achtervangfunctie indien een corporatie in financiële problemen komt. Risico schade inventaris gemeentelijke gebouwen (aanvulling op verzekering). Risico aansprakelijkheid gemeente bij brandschade aan naburige panden en inventaris (indien schade groter dan 2 x € 2.500.000,= per jaar). Risico op aansprakelijkheid wat niet onder de dekking van de verzekering valt (bijv. niet tijdig beslissen).
Het eigen risico van de diverse verzekeringen en aansprakelijkheden komt t.l.v. de gemeente Asten. Het zijn onzekere tijden door de oorlog in Oekraïne, de asielcrisis, de wooncrisis, de stikstofdiscussie, prijsstijgingen en de problemen rondom de bestaanszekerheid van inwoners (onder andere door de hoge gas- en elektriciteitsprijzen). Dit brengt ook voor de gemeente (financiële) risico's met zich mee. Al deze ontwikkelingen kunnen leiden tot een economische recessie waarvan de omvang nu niet te bepalen is.
Kans
Impact
Bedrag
50%
125.000
62.500
10%
47.239.254
4.723.925
10%
700.000
70.000
10%
700.000
70.000
70%
35.000
24.500
50%
35.000
17.500
Totaal
P.M.
5.960.479
Benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit op basis van de reguliere risico's (geïdentificeerde en in de risicomatrix ingedeelde risico's met een zekerheidspercentage van 90%) en de impact Coronacrisis is als volgt: Totaal bedrag reguliere risico's - rood Totaal bedrag reguliere risico's - oranje Totaal bedrag risico's
€ 2.120.000 € 5.960.479 € 8.080.479
De reguliere risico's worden vermenigvuldigd met een zekerheidspercentage van 90%, omdat niet alle risico's zich tegelijk voor doen. De bandbreedte voor de totaal benodigde weerstandscapaciteit is uiteindelijk als volgt: De reguliere risico's worden vermenigvuldigd met een zekerheidspercentage van 90%, omdat niet alle risico's zich tegelijk voor doen. De bandbreedte voor de totaal benodigde weerstandscapaciteit is uiteindelijk als volgt: Benodigde weerstandscapaciteit = € 7.272.400
67
Onderdeel 2: berekening beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt, of kan beschikken, om niet begrote kosten te dekken. Deze bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Algemene reserve 2. Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) 3. Post onvoorzien 4. Stille reserves 5. Onbenutte belastingcapaciteit. Overzicht beschikbare weerstandscapaciteit In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de geprognosticeerde beschikbare weerstandscapaciteit per 01-01-2023. Beschikbare weerstandscapaciteit per 01-01-2023 1. Algemene reserve 2. Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) 3. Post onvoorzien 4. Stille reserves 5. Onbenutte belastingcapaciteit Totaal beschikbaar
Incidenteel
Structureel
12.020.450 640.474 55.000 1.167.345 13.883.269
726.921 726.921
De beschikbare weerstandscapaciteit op basis van de optelsom van de incidentele en structurele buffer is als volgt: Totaal beschikbare weerstandscapaciteit = € 14.610.190 Ad 1. Algemene reserve De algemene reserve is vrij aanwendbaar voor nieuw beleid (of het opvangen van tegenvallers in het jaarrekeningresultaat). Daarnaast kan deze reserve worden ingezet ter afdekking van (niet begrote) financiële tegenvallers. De stand van de Algemene reserve ontwikkelt zich als volgt: Algemene reserve Beginstand Algemene Reserve 1-1-2023
2023 € 12.020.450
Ad 2. Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) Indien er bestemmingsreserves zijn waarbij de raad nog vrij kan besluiten over de bestemming van het geld én de rente wordt niet als dekkingsmiddel voor de exploitatie ingezet, dan kan dit deel worden ingezet voor de beschikbare weerstandscapaciteit. Het gevolg kan wel zijn dat geplande investeringen (bijvoorbeeld gedekt uit de Reserve Eenmalige Bestedingen) niet door kunnen gaan.
68
Deze vrij aanwendbare bestemmingsreserves omvatten de volgende (stand 1-1-2023): Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) Reserve personeelskosten
2023
Reserve I&A algemeen
€ 37.074
Reserve info- en computertechniek
€ 28.033
Reserve groenfonds
€ 484.733