GR22.11.09B Begroting 2023.pdf
Tekst van het document
Begroting 2023
Investeren in ambitie
Inhoudsopgave
Samenvatting ......................................................................................... 3
Beleidsbegroting .................................................................. 11 Programmaplan ........................................................................... 12 1. Bestuur en Veiligheid .......................................................................... 13 2. Ruimtelijk Domein .............................................................................. 20 3. Sociaal Domein .................................................................................. 34 4. Financiën, Control en Economie ............................................................ 44
Paragrafen ................................................................................... 55
1. Lokale heffingen ................................................................................. 56 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................... 61 3. Bedrijfsvoering ................................................................................... 73 4. Grondbeleid ....................................................................................... 76 5. Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................ 79 6. Financiering ....................................................................................... 83 7. Verbonden partijen ............................................................................. 86 8. Toekomstagenda 2030......................................................................... 91
Financiële begroting ............................................................ 95 1. Overzicht van baten en lasten ................................................ 96 2. Overzicht financiële positie……………………………………………..110
Bijlagen .............................................................................. 119 Bijlage taakvelden ................................................................................ 120 Bijlage beleidsindicatoren....................................................................... 122 Bijlage algemene uitkering gemeentefonds ............................................... 124
Met dank aan Rob Fritsen voor de foto's. 2
Investeren in ambitie Inleiding Voor u ligt de begroting 2023. De opzet van de begroting is iets anders dan u gewend bent. In het Coalitieakkoord is onder de ambitie financieel gezond opgenomen: “Wij zorgen voor een begroting die transparant is en goed leesbaar”. Deze begroting 2023 is een eerste aanzet tot verbetering. Doorontwikkeling vindt plaats in de begroting 2024 en verder. Hierbij wordt de Financiële werkgroep van de Raad betrokken. We horen graag de reactie van de raad over de nieuwe opzet van de begroting. We zijn daarnaast bezig met het onderzoek "realisatievermogen organisatie” (de SWOTen formatieanalyse). De analyse verloopt in fasen waarvan de laatste in het eerste kwartaal van 2023 wordt afgerond. Een belangrijke fase is dat het gemeentebestuur bij de begroting 2023 e.v. kerninformatie uit de analyse ontvangt die nodig is om inhoudelijke en financiële keuzes te kunnen maken, vooral om richting te kunnen geven aan (planning van) de uitvoering van bestaande en nieuwe plannen. Bestuurlijke samenvatting Alle nieuwe wensen en ontwikkelingen (zowel structureel als incidenteel) uit de voorjaarsnota 2023 zijn verwerkt in deze begroting. Meerjarenbegroting 2023-2026 (structureel) De meerjarenbegroting laat een oplopend positief resultaat zien in 2023 t/m 2025. In 2026 is het resultaat flink negatief. Begroting bedragen x € 1.000
2023
Resultaat
2023
Meerjarenbegroting 2024
43
Inkomsten x € 1.000
totale omzet 49.515
6.488 10.465 32.562
Rijk
Gemeentelijke belastingen en heffingen
3
Overige
227
2025 656
2026 -1.308
Uitgaven 2023 Per Ambitie Lasten: Bestuur en veiligheid Goed bestuur op z'n Astens Veilige buurt en thuis Ruimtelijk domein Bouwen en goed wonen Bruisende en aantrekkelijke kernen Klimaat, energie en duurzaamheid Vitaal buitengebied Sociaal domein Bruisende en aantrekkelijke kernen Sociaal en gezond Veilige buurt en thuis Financiën, control & economie Bruisende en aantrekkelijke kernen Financieel gezond Sterke lokale economie en mobiliteit Veilige buurt en thuis
19,5% 4,5% 5,3% 11,5% 4,4% 0,1% 4,6% 41,2% 0,2% 0,7% 2,6% 2,3% 3,1%
(x 1.000) € 11.908 € 9.663 € 2.244 € 10.512 € 2.608 € 5.682 € 2.188 € 35 € 22.771 € 2.294 € 20.380 € 97 € 4.281 € 322 € 1.270 € 1.135 € 1.553 € 49.472
Reserve eenmalige bestedingen 2023-2026 (incidenteel)
bedragen x € 1.000 Stand op 31-12
Reserve Eenmalig Bestedingen 2023 2024 1.192 230
2025 132
2026 95
Ontwikkelingen Herijking gemeentefonds Het voordeel voor Asten van de herijking gemeentefonds is eigenlijk € 134,= per inwoner. Dit is echter afgetopt naar maximaal € 37,50 per inwoner t/m 2025. De suppletieuitkering voor Asten (korting op het gemeentefonds) is € 1,6 miljoen in 2025 en 2026. De korting is in afwachting van de evaluatie van het nieuwe verdeelmodel in 2025, ook in 2026 opgenomen. De herijking van de algemene uitkering is geen eindstation en heeft continu onderhoud nodig. Daarom staan er voor 2022 en volgende jaren diverse onderzoeken gepland die de verdeling van het gemeentefonds beïnvloeden. De onderzoeken gaan over financiële draagkracht, sociaal domein, groot stedelijkheid, centrumfunctie, eenpersoonshuishoudens, overige eigen middelen, gemeenten met specifieke kenmerken, bestuur en ondersteuning etc. Als gemeente Asten zullen we deelnemen, onder andere via de K80, aan mogelijke overleggen om ons standpunt duidelijk te maken. Extra Rijksmiddelen Jeugd In de voorjaarsnota zijn de extra inkomsten Jeugd 2023 meegenomen. Inmiddels is duidelijk dat ook voor 2024 t/m 2026 100% van de extra inkomsten meegenomen mag worden (i.p.v. eerder 75%). Dit betekent een voordeel van € 284.000,= in 2024 aflopend naar € 180.000,= in 2026.
4
Tekorten 2026 en volgende jaren Uit de cijfers van de voorjaarsnota 2023 bleek al dat we af stevenen op een groot tekort in 2026 als gevolg van de daling van de algemene uitkering. Dit komt doordat in de Rijksbegroting wordt uitgegaan van een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten (daling van de inkomsten voor gemeenten). Hoe de financiering van gemeenten er vanaf 2026 uitziet is onbekend, mogelijk krijgen gemeenten een groter belastinggebied. Het Rijk heeft het probleem van 2026 onderkent en in de septembercirculaire incidenteel € 1 miljard vrijgemaakt voor 2026. In de media heeft de VNG al gereageerd dat het bedrag verre van voldoende is (tekorten zijn € 3,9 miljard). Het gevolg van het incidentele bedrag in 2026 is dat in 2027 het tekort wederom met globaal € 1 miljoen zal oplopen t.o.v. het saldo 2026. Hopelijk geeft het Rijk op korte termijn meer duidelijkheid over de nieuwe financieringsmethodiek. Volgens een gemeentefondsspecialist van de VNG is het Rijk voor wat betreft de financiële verhoudingen gemeenten, de weg volslagen kwijt. De fluctuerende rijksinkomsten maken het onmogelijk een reële meerjarenprognose te maken. Crises Het zijn onzekere tijden door de oorlog in Oekraïne, de asielcrisis, de wooncrisis, de stikstofdiscussie, prijsstijgingen en de problemen rondom de bestaanszekerheid van inwoners (onder andere door de hoge gas- en elektriciteitsprijzen).
Dit brengt ook voor de gemeente (financiële) risico's met zich mee. Al deze ontwikkelingen kunnen leiden tot een economische recessie waarvan de omvang nu niet te bepalen is. Inflatie Omdat de inflatie na 2023 hoogst waarschijnlijk stijgt, is rekening gehouden met een inflatiebudget € 200.000,= vanaf 2024. Veel contracten lopen nog tot en met 2023 en moeten daarna opnieuw worden afgesloten. Naast deze structurele budgetten is er vanuit de jaarrekening 2021 een eenmalig budget van € 950.000,= beschikbaar voor inflatie. Realisatievermogen organisatie (SWOT- en formatieanalyse). Het onderzoeksbureau presenteert uiteraard later zelf de resultaten van zijn onderzoek aan de raad. De conclusies in de kern zijn als volgt. De balans tussen de benodigde formatie en beschikbare formatie van de organisatie van de gemeente Asten is scheef als gevolg van jarenlange bezuinigingsronden, regelmatige toename van taken vanuit het Rijk en toename van lokale ambities. We onderscheiden drie niveaus: 1. De basistaken (wettelijk, dienstverlening, minimale inspanningsverplichtingen maatschappelijke opgaven). 2. De bestaande ambities, vooral die van de Toekomstagenda en bestaande beleidsplannen. 3. De aanvullende nieuwe ambities van raad en het coalitieakkoord. De niveaus 1 en 2 vragen de meeste formatie en die is niet volledig beschikbaar.
Daarbij moet bedacht worden dat vooral de grotere maatschappelijke opgaven (zoals Klimaatadaptatie, Energie, Transitie Buitengebied, Invoering Omgevingswet) heel veel menskracht vragen, zelfs bij optimale gemeentelijke samenwerking. Alleen al voor Klimaat (norm 5,7 fte extra) en Invoering Omgevingswet (norm 6 fte extra) zijn niet haalbare investeringen nodig. Niet haalbaar vanwege de financiële gevolgen, maar ook vanwege de overspannen arbeidsmarkt. In 2023 zetten we in op herstel van de balans, dat de basis moet bieden om de wettelijke taken goed uit te voeren, de dienstverlening op peil te houden en de hoogste bestuurlijke prioriteiten op goede wijze in gang te zetten en houden. 5
Dit doen we door structurele en incidentele gerichte formatie-investeringen, vooral in bouwen, groen, transformatie buitengebied, veiligheid en herstel van ondersteunende functies. Deze structurele investering bedraagt in 2023 € 588.000,= en loopt op naar € 688.000,= in 2024 en volgende jaren. We kunnen niet alles tegelijk en meteen en dat hoeft ook niet. De Toekomstagenda bijvoorbeeld loopt niet voor niets tot 2030. Bovendien mag van het Rijk verwacht worden dat er daadwerkelijk extra geld komt voor uitvoering van de grote maatschappelijke opgaven. Er is sprake van een ingroeipad. In de jaren na 2023 zullen er noodzakelijke verdere investeringen gedaan worden die we zo mogelijk koppelen aan het extra budget dat we daarvoor van het Rijk ontvangen en aan de eindresultaten van de SWOT- en formatieanalyse (maart 2023). Terugdraaien verhoging OZB Bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2023 is de motie "Mogelijkheid terugdraaien van de verhoging OZB" unaniem aangenomen. In deze begroting stellen wij voor om de 5% verhogingsmaatregel die bij de begroting 2021 is genomen terug te draaien tot een verhoging van 2,5%. De financiële consequentie hiervan bedraagt € 109.000,=. Compensatie inwoners, instellingen en verenigingen Wij realiseren ons dat het voor onze inwoners, instellingen en verenigingen door de verschillende maatschappelijke ontwikkelingen zware tijden kunnen zijn.
Wij willen onderzoeken of we door middel van een doelgroepbenadering hier een compenserende rol in kunnen hebben. We stellen voor om hiervoor een incidenteel bedrag van € 100.000,= beschikbaar in 2023. Deze maatschappelijke opgave willen we samen met de gemeenteraad realiseren. Septembercirculaire 2022 De algemene uitkering stijgt als gevolg van de septembercirculaire in de jaren 2023, 2024 en 2026, om vervolgens weer te dalen in 2027. De daling in 2027, ten opzichte van 2026, is ruim € 1 miljoen negatief. Septembercirculaire 2022
2023
bedragen x € 1.000
Septembercirculaire 2022
525
2024 184
2025
2026
-66
2027
582
De voordelen komen voornamelijk door accresontwikkeling en aanpassing van de maatstaven (toename inwoners etc.). De eenmalige rijksbijdrage van € 1 miljard landelijk zorgt voor een toename in het jaar 2026. Onzekere toekomst / focus op 2023 en 2024 Bovenstaande ontwikkelingen maken het moeilijk om een meerjarenprognose te maken, de ontwikkelingen stapelen zich op en daarop sturen is moeilijk. We proberen burgers die het zwaar hebben te ondersteunen met de instrumenten die beschikbaar zijn. Het jaar 2026 en de jaren daarna baren ons zorgen, maar dit wordt veroorzaakt door de korting op de algemene uitkering. We verwachten dat het Rijk met passende maatregelen komt om dit op te lossen. De druk van alle gemeenten (VNG) naar het Rijk om met een oplossing te komen is onverminderd groot. Een bezuinigingsronde om 2026 sluitend te maken is te prematuur en leidt tot een lager voorzieningenniveau en tot kapitaalvernietiging. Door de ontwikkelingen lokaal, regionaal en wereldwijd zijn we vooral gericht op de jaren 2023-2024. Wanneer we verder vooruit kijken zijn er teveel onzekerheden die een betrouwbaar beeld vertroebelen.
6
-480
Verschillen voorjaarsnota 2023 en begroting 2023 Verschillen meerjarenbegroting 2023-2026 (structureel) Begroting bedragen x € 1.000
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
Meerjarenbegroting 2022-2025
159
281
281
524
Begroting na wijziging t/m juli
0
0
0
0
Voorjaarsnota 2023
272
830
1.574
-1.208
Saldo na Voorjaarsnota 2023
431
1.111
1.855
-684
Mutaties meerjarenbegroting 2023-2026
-389
-884
-1.199
-624
43
227
656
-1.308
Meerjarenbegroting 2023-2026
In onderstaande tabel worden de mutaties in de Meerjarenbegroting 2023-2026 nader toegelicht. Begroting bedragen x € 1.000
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
Realisatievermogen organisatie (basis op orde)
-588
-688
-688
-688
Formatieonderzoek
-588
-688
-688
-688
Nieuwe wens Begroting 2023
-209
-139
-139
-139
Terugdraaien verhoging OZB (motie Voorjaarsnota 2023)
-109
-109
-109
-109
Compensatie inwoners, instellingen, verenigingen
-100 -30
-30
-30
Planten extra bomen Concretiseren P.M.
-135
-150
-150
-150
Actualisatie onderhoud sportvelden
-125
-125
-125
-125
-15
-15
-15
Inrichten schoolomgeving Voordeldonk Subsidiemogelijkheden evenementen
-10
-10
-10
-10
Overige mutaties
543
93
-222
353
Totaal mutaties meerjarenbegroting 2023-2026
-389
-884
-1.199
-624
7
Toelichting overige mutaties Uit bovenstaande tabel blijkt dat een deel van de verschillen tussen de begroting 2023 en de voorjaarsnota 2023 worden veroorzaakt door realisatievermogen organisatie (basis op orde), nieuwe wensen en door concretisering van P.M. posten. De grootste verschillen bij overige mutaties zijn: Overige mutaties bedragen x € 1.000 · Extra kosten voor bedrijfsvoering / formatie · Verkeerscirculatieplan · Rentekosten · Extra inkomsten Rijk Jeugd 75% -> 100% · Reservering voor prijsstijging · Septembercirculaire 2022 · Overige verschillen Totaal
2023 -84
2024 -84 -20 -200 284 -100 184 29 93
100 525 2 543
2025 -84 -20 -200 262 -100 -66 -14 -222
2026 -84 -20 -200 180 -100 582 -5 353
Verschillen reserve eenmalige bestedingen 2023-2026 (incidenteel): Stand Reserve Eenmalig Bestedingen bedragen x € 1.000
2022
2023
2024
2025
2026
Saldo 1-1
6.332
3.169
1.192
230
132
Claims voorgaande jaren
-5.607
Resultaat jaarrekening 2021
2.064
Meerjarenbegroting 2022-2025
417
Begroting na wijziging t/m juli
-2
Voorjaarsnota 2023
-35
Meerjarenbegroting 2023-2026 Geactualiseerd saldo 31-12
-226
-37
-1.469
-924
-98
-37
132
95
-283 3.169
1.192
230
Het verschil in de reserve eenmalige bestedingen is € 282.500,= nadelig. Dit wordt veroorzaakt door: Versnelde overdracht archief naar RHC (Regionaal Historisch Centrum) € 82.500,= Toeristisch-recreatieve ontwikkelingen € 150.000,= Voorbereidingskosten project veilige fietsverbinding BZOB € 50.000,= € 282.500,=
8
Lokale lastendruk Lokale lastendruk
Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Gebruiker Afvalstoffenheffing (variabel)
100,00
100,00
84,00
Afvalstoffenheffing (vast)
88,20
75,90
83,23
188,20
175,90
167,23
Totaal gebruiker Eigenaar Gemiddelde waarde woning
€ 294.213
€ 306.710
€ 306.710
Onroerendezaakbelasting (OZB)
307,75
320,82
353,70
Rioolheffing
252,00
270,65
294,50
Totaal eigenaar
559,75
591,47
648,20
Totaal lastendruk
747,95
767,37
815,43
De stijging van de lokale lastendruk is 6,25%.
9
Beleidsbegroting
11
Programmaplan Het coalitieakkoord 2022-2026 is de basis voor de begroting 2023. De begroting 2023 is opgebouwd uit 4 programma's: 1. Bestuur en Veiligheid 2. Ruimtelijk Domein 3. Sociaal Domein 4. Financiën, Control en Economie Bij ieder programma worden de visie, de verantwoordelijke portefeuillehouder en een taartdiagram met baten en lasten van het programma vermeld. Onder de programma's worden de ambities uitgewerkt. Het gaat hierbij om de volgende ambities: Goed bestuur op z'n Astens Bouwen en goed wonen Vitaal buitengebied Klimaat, energie en duurzaamheid Sterke lokale economie en mobiliteit Bruisende en aantrekkelijke kernen Sociaal en gezond Veilige buurt en thuis Financieel gezond Per ambitie wordt het volgende opgenomen: Wat willen we bereiken? De tekst sluit aan bij het coalitieakkoord. Welke beleidsnota's zijn relevant? De beleidsnota's die vastgesteld zijn door de raad en waar rekening mee moet worden gehouden bij de uitvoering van het beleid. Activiteiten en planning. Welke activiteiten en planning hanteren we om onze doelstelling te kunnen realiseren. Een visualisatie om de ambitie te meten en de begroting leesbaarder te maken. Wat mag het kosten? Per programma worden hier de baten en lasten vermeld. Dit gebeurt voor 2023 visueel en voor de meerjarenbegroting 2023-2026 in een tabel.
12
1. Bestuur en Veiligheid
Visie We leveren publieke dienstverlening aan de Astense samenleving. Gezamenlijk bouwen we aan een duurzaam vitaal en veilig Asten. Dit betekent onder meer dat we de grote maatschappelijke opgaven, die daaruit voortvloeien, samen realiseren. Dit vereist een wijze van bestuur, gericht op de inzet en verantwoordelijkheid van de gemeenschap zelf, die we daartoe stimuleren en faciliteren.
Portefeuillehouder Burgemeester A. van Extel-Van Katwijk
Baten en lasten van het programma
13
Goed bestuur op z'n Astens Wat willen we bereiken? We leveren publieke dienstverlening aan de Astense samenleving. Gezamenlijk bouwen we aan een fijne woon-, werk- en leefomgeving vanuit eigen kracht dichtbij en samen met de inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Wij geven ruimte aan creativiteit en nemen obstakels weg om goede dingen te kunnen doen. We nemen een ondernemende houding aan, werken vanuit 'de bedoeling', handelen vanuit 'ja-tenzij' en hanteren alleen regels waar ze nodig zijn. We werken integraal, handelen pro-actief en zijn flexibel genoeg om te schakelen tussen verschillende (overheids)netwerken, partners en uitvoeringsvormen. We pakken de regie waar dat nodig is. Het vertrouwen van inwoners in de politiek en in de overheid staat in algemene zin onder druk. Een gezonde bestuurscultuur, integriteit en onderlinge verhoudingen zijn zaken die wij als absolute basis van goed bestuur zien. Daarom besteden wij de komende periode veel aandacht aan deze thema’s. Wij gaan regelmatig met elkaar en met de gemeenteraad in gesprek. Het actief betrekken van inwoners is daarbij heel belangrijk. Op die manier behouden en verstevigen wij het vertrouwen in de Astense politiek.
Goed bestuur betekent voor ons: Collegiaal: gelijkwaardigheid als uitgangspunt, zorgen voor een open en constructief debat tussen coalitie en oppositie, college en gemeenteraad én met inwoners en maatschappelijke partners; Transparant en integer: betrouwbaar, betrokken, duidelijk en met respect naar eenieder; Midden in de gemeenschap: inwoners en ondernemers opzoeken, ook bijeenkomsten buiten het gemeentehuis; Met visie, lef en plezier: ‘samen aanpakken en genieten’; Lerend en zelfcorrigerend vermogen: kwetsbaar durven opstellen, regelmatig met elkaar en met inwoners/ondernemers evalueren; Open communicatie: laten zien wat de gemeente voor haar inwoners doet en op een passende wijze communiceren naar alle doelgroepen.
Welke beleidsnota's zijn relevant?
Toekomstagenda Asten 2030; Programma-opdrachten voor de onderliggende programma's uit de Toekomstagenda Asten 2030: Transformatie buitengebied, Vitale kernen, Centrumontwikkeling, Klimaatbestendig en energieneutraal Asten, Omgevingswet en Vitale democratie; Nota integrale sturing programma's en organisatie; Bedrijfsplan Asten, terug naar de bedoeling (A4); Optimalisatie grote burgerinitiatieven (mei 2021); Nota verbonden partijen; Gedragscode integriteit en procedure integriteitsbeleid; Algemeen privacybeleid (AVG) gemeente Asten; Plan van aanpak Veilige publieke taak.
Activiteiten 1. Goed bestuur op z'n Astens Midden in de gemeenschap staan: vaker opzoeken van ondernemers en inwoners. Creatiever omgaan met de dialoog, meer naar buiten. Integriteit: blijven toetsen van het bestuur aan de beginselen van de gedragscode integriteit en de overige geactualiseerde normen en protocollen.
14
2. Dienstverlening op z'n Astens: gewoon goed helpen! We bieden een vraaggerichte, goede en snelle dienstverlening. Het is onze ambitie om verder te groeien in die dienstverlenende rol (ook indirect via onze samenwerkingspartners zoals BSOB, Blink e.d.), zowel aan inwoners en ondernemers die producten en diensten van de Gemeente Asten vragen als aan inwoners en ondernemers die partner zijn. We maken hiervoor een dynamisch actieplan waarbij we ook bij onze stakeholders ophalen wat zij hierin van belang vinden. 3. Communicatie: laten zien wat we doen voor onze inwoners We zijn voor een zichtbare, toegankelijke en transparante gemeentelijke organisatie. We besteden veel aandacht aan hoe de gemeente zich naar buiten toe presenteert aan de diverse doelgroepen en hoe we nog beter zichtbaar kunnen zijn. We onderzoeken via welke communicatiekanalen en communicatiestrategie dit wordt bereikt. 4. Vitale democratie & burgerinitiatieven Verder stimuleren en faciliteren van burgerinitiatieven. Meer doen met de opbrengst uit de TIP Asten onderzoeken. Ook kijken naar de overkoepelende lijnen hieruit. Blijven doorontwikkelen van het anders besturen en werken gericht op de inzet en verantwoordelijkheid van de gemeenschap zelf. We maken hiervoor een dynamisch actieplan waarbij we ook bij onze stakeholders ophalen wat zij hierin van belang vinden. 5.
Veilige publieke taak Uitvoeren actieplan Veilige publieke taak. Voldoen aan de Brabantse norm voor de weerbare overheid van mei 2022. 6. Samenwerking & verbonden partijen Asten is een sterke, zelfstandige gemeente die actief en intensief samenwerkt met andere gemeenten in de regio en met verbonden partijen. We zien noodzaak en kansen in het versterken van de samenwerking binnen de Peel als gevolg van de grotere maatschappelijke opgaven zoals klimaat en energie, wonen, (vrijetijds)economie, mobiliteit en de transitie van het landelijk gebied en gaan hier mee aan de slag. Wij zijn daarnaast aangesloten bij de K80, de pas gestarte samenwerking tussen gemeenten tot ongeveer 25.000 inwoners, die in direct contact staat met de Rijksoverheid en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Op deze manier kunnen wij de belangen van de gemeente Asten en haar inwoners zo goed mogelijk behartigen. Activiteit
Planning (jaartal)
1. Goed bestuur op z'n Astens midden in de gemeenschap staan; integriteit. 2. Dienstverlening op z'n Astens: gewoon goed helpen! vraaggerichte, goede en snelle dienstverlening bieden. 3. Communicatie: laten zien wat we doen voor onze inwoners presenteren van gemeente naar buiten toe. 4. Vitale democratie & burgerinitiatieven verder stimuleren en faciliteren van burgerinitiatieven; meer doen met opbrengst uit TIP Asten; anders besturen en werken gericht op inzet en verantwoordelijkheid gemeenschap zelf. 15
Continu Continu Continu Continu Continu 2023-2026 Continu
5. Veilige publieke taak uitvoeren actieplan Veilige publieke taak. 6. Samenwerking & verbonden partijen samenwerking binnen de Peel; actief samenwerken binnen de K80 (samenwerking gemeenten tot 25.000 inwoners).
2023 Continu Continu
Veilige buurt en thuis Veilige woon-,werk- en leefomgeving
Wat willen we bereiken? Het is belangrijk dat we ons veilig voelen in onze eigen buurt en thuis. Zonder veiligheid geen vrijheid. Wij willen dat iedereen in Asten veilig kan wonen, verblijven, werken en ondernemen. Een betrouwbare overheid zorgt voor een veilige woon-, werk- en leefomgeving vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners en ondernemers. Wij vinden het dan ook essentieel om veiligheid te garanderen in ons dorp en blijven een beroep doen op ieders eigen verantwoordelijkheid als het gaat om preventie. Wij stimuleren bijvoorbeeld het gebruik van de buurtapps en de politie (wijkagent) en de Buitengewoon Opsporingsambtenaar (BOA) zijn zichtbaar op straat.
Welke beleidsnota's zijn relevant?
Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Asten 2023-2026 (vast te stellen in 2022); Visie VRBZO 2025; Beleidsregels Bereikbaarheid en Bluswatervoorziening Brabant; Beleidsplan risicocommunicatie Zuidoost-Brabant 2022-2025; Regionaal Risicoprofiel 2019; Beleidsregel handhavingsprotocol Opiumwet 13b Asten 2021; Beleidsregels wet BIBOB; Algemene Plaatselijke Verordening (APV); VTH beleidskader 2022 (vast te stellen in 2022).
Activiteiten 1. De strijd tegen ondermijnende criminaliteit zetten wij stevig door, samen met politie, het Peelland Interventie Team (PIT), het regionaal/landelijk Platform Fraudebestrijding en andere overheidsinstanties. Ondermijnende criminaliteit werkt ontwrichtend voor de samenleving, het brengt mensen in gevaar en gaat ook ten koste van (financieel) kwetsbare inwoners.
16
2. Wij zetten samen in op veiligheid voor onze politici, bestuurders en medewerkers bij de uitvoering van hun werk voor de gemeenschap. We pakken elke vorm van agressiviteit tegenover hen aan en investeren verder in een veilige werkomgeving en weerbaarheid. We noemen dit Veilige Publieke Taak (VPT). 3. Uitvoering geven aan het nog op te stellen integraal veiligheidsbeleid voor de periode 2023-2026. De Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Asten 2023-2026 geeft richting aan de strategische thema's en prioriteiten voor deze beleidsperiode; waarbij flexibiliteit een uitgangspunt is. 4. Aanpak illegale bewoning recreatievoorzieningen op recreatieterreinen en huisvestingslocaties arbeidsmigranten. 5. Het opstellen van en vervolgens uitvoering geven aan een risico-inventarisatie natuurgebieden. Activiteit 1. Stevig doorzetten van strijd tegen ondermijnende criminaliteit. 2. Investeren in veilige werkomgeving en weerbaarheid voor de politici, bestuurders en medewerkers van de gemeente Asten. 3. Opstellen integraal veiligheidsbeleid 2023-2026 en daarna uitvoering geven aan dit veiligheidsbeleid. 4. Aanpak illegale bewoning recreatievoorzieningen op recreatieterreinen en huisvestingslocaties arbeidsmigranten. 5. Opstellen van en uitvoering geven aan een risico-inventarisatie natuurgebieden.
17
Planning (jaartal) 2023-2026 2023-2026 2023-2026 2023-2024 2023
Wat mag het kosten? Onderstaande tabel geeft inzicht in de totale baten en lasten van dit programma. Rekening Begroting Begroting 2022
2023
Meerjarenbegroting
bedragen x € 1.000
2021
2024
2025
2026
Lasten
-10.126 -10.562 -11.908 -11.742 -11.300 -11.266
Veilige buurt en thuis
-2.212
-2.012
-2.244
-2.229
-1.802
-1.790
Integrale Veiligheid
-1.794
-1.487
-1.556
-1.537
-1.535
-1.523
-418
-525
-689
-691
-267
-267
-7.914
-8.550
-9.663
-9.514
-9.498
-9.476
Inwoners
-369
-662
-651
-548
-548
-548
Bestuur
-1.325
-1.337
-1.437
-1.438
-1.408
-1.378
Organisatie
-6.023
-6.342
-7.363
-7.299
-7.314
-7.321
-196
-208
-311
-229
-229
-229
2.229
1.974
1.512
1.444
1.444
1.444
Veilige buurt en thuis
509
176
114
114
114
114
Integrale Veiligheid
438
55
56
56
56
56
Integraal toezicht en handhaving
71
122
58
58
58
58
1.720
1.798
1.398
1.330
1.330
1.330
Inwoners
279
259
278
278
278
278
Bestuur
251
500
1.190
1.038
1.120
1.052
1.052
1.052
Integraal toezicht en handhaving Goed bestuur op z'n Astens
Intergemeentelijke samenwerking Baten
Goed bestuur op z'n Astens
Organisatie Saldo van baten en lasten
-7.897
-8.588 -10.395 -10.298
-9.856
-9.822
Resultaat
-7.897
-8.588 -10.395 -10.298
-9.856
-9.822
Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de Begroting 2022 naar de nieuwe stand in de Begroting 2023 weer. Begroting
Meerjarenbegroting
bedragen x € 1.000
2023
2024
2025
2026
Meerjarenbegroting 2022-2025
-8.832
-8.684
-8.753
-8.755
Begroting na wijziging t/m juli
71
71
71
85
-683
-685
-248
-249
-9.444
-9.299
-8.931
-8.918
-951
-1.000
-925
-904
-10.395 -10.298
-9.856
-9.822
Voorjaarsnota 2023 Saldo na Voorjaarsnota 2023 Mutaties meerjarenbegroting 2023-2026 Meerjarenbegroting 2023-2026
18
In onderstaande tabel worden de mutaties in de Meerjarenbegroting 2023-2026 nader toegelicht. Begroting bedragen x € 1.000
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
Realisatievermogen organisatie (basis op orde)
-588
-688
-688
-688
Formatieonderzoek
-588
-688
-688
-688
Nieuwe wens Begroting 2023
-83
Overdracht streekarchief
-83 -312
-237
-216
Overige mutaties
-281
19
2. Ruimtelijk Domein
Visie De gemeente Asten blijft een aantrekkelijke gemeente om te wonen: voor alle doelgroepen in de drie kerkdorpen moet voldoende aanbod zijn of worden gecreëerd. Je wooncarrière starten of doorgroeien: we maken het mogelijk in Asten. Zo willen we bijvoorbeeld aantrekkelijk blijven voor jongeren om na hun studie terug te keren in Asten en faciliteren we passende woonvormen voor senioren. We werken mee aan passende huisvesting voor onze economisch belangrijke arbeidsmigranten. We wonen en werken in een omgeving waarvan het klimaat verandert. We nemen onze verantwoordelijkheid voor het tegengaan van klimaatverandering door het verkleinen van onze CO2-uitstoot en het stimuleren van duurzame energieopwekking. We willen de gevolgen van klimaatverandering op kunnen vangen en klimaatbestendig worden door minder verstening, meer groen, een betere wateropvang, minder hittestress en een grote biodiversiteit in flora en fauna. We staan ook voor de opgave de agrarische sector te verduurzamen en meer in balans te brengen met natuur en landschap en de gezondheid van onze inwoners. We nemen een faciliterende rol aan in het ruimtelijk domein. We denken en werken mee aan het verwezenlijken van (ruimtelijke) plannen van onze inwoners die kwaliteit aan onze gemeente toevoegen en bijdragen aan het behalen van de opgaven zoals opgenomen in onze Toekomstagenda Asten 2030.
Daarbij werken we al in het begin van 2023 in de geest van de op handen zijnde Omgevingswet, die het de burgers makkelijker moet maken om hun plannen te realiseren.
Portefeuillehouder Wethouder J. Bankers
20
Baten en lasten van het programma
Bouwen en goed wonen Wat willen we bereiken? Het moet voor iedereen mogelijk gemaakt worden om in Asten betaalbaar en/of naar behoefte te kunnen wonen. Iedereen verdient een kans op de woningmarkt. Wij gaan daarom nog meer en sneller bouwen in alle drie de kernen. In een actuele woonvisie, op te stellen in 2023, leggen wij vast hoe wij in de komende jaren gaan inzetten op aspecten als hoeveel woningen we willen bouwen, wat de kwaliteit van deze woningen moet zijn, op welke locaties we gaan inzetten, hoe we omgaan met (sociale) huur- en koopwoningen, welke doelgroepen we willen bedienen en welke woonvormen we mogelijk willen maken. De woonvisie vormt ook de basis voor prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties. Ons doel is om de eigen inwoners meer kansen te geven op de woningmarkt en ongewenste ontwikkelingen met woningen tegen te gaan.
Welke beleidsnota's zijn relevant?
Toekomstagenda Asten 2030; Versnellingsagenda woningbouw gemeente Asten; Woonvisie gemeente Asten 2015 t/m 2024; Nota grondbeleid.
21
Activiteiten 1. Wij bouwen door: Minimaal 100 woningen toe te voegen in en om het centrum van Asten; Realisatie van Loverbosch fase 3; Verdere uitbreiding in Ommel met het project Kluizendries-Kluisstraat; Zoveel mogelijk woningbouw in Ommel-Oost; In Heusden onderzoek te doen en plannen te maken voor nieuwe uitbreidingswijken. 2. Om ook in de toekomst Asten, Heusden en Ommel voor te bereiden op de woonwensen van de inwoners ontwikkelen wij daarnaast nieuwe plannen. Hiervoor is actieve grondpolitiek nodig vanuit de gemeente. Wij denken onder meer aan Loverbosch fase 4, maar wij onderzoeken ook andere locaties. 3. Wij bouwen extra voor starters en voor senioren om de doorstroming op de woningmarkt te verbeteren. Wij verwachten tevens dat er meer eenpersoonshuishoudens komen. Samen met de woningcorporaties bekijken we de mogelijkheden voor alternatieve- en/of tijdelijke woningbouw in diverse vormen en voor verschillende doelgroepen. 4. Wij willen starters helpen om in Asten te kunnen wonen. Hiervoor stellen wij extra middelen beschikbaar. Wij onderzoeken de mogelijkheden om zowel de starterslening als de maximale koop/aanneemsom (verwervingskosten van een starterswoning) mee te laten groeien met de ontwikkelingen op de woningmarkt. 5. Speciale aandacht is nodig voor wonen met zorg voor alle leeftijdscategorieën.
Er worden plannen ontwikkeld om inzichtelijk te maken hoeveel woningen voor senioren de gemeente Asten op termijn nodig heeft. We zetten dan ook in op het bouwen van woningen waarin je goed oud kunt worden en woonvormen die passen bij wensen van senioren. Dit alles gericht op zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. 6. Als het gaat over wonen dan is er ook aandacht nodig voor specifieke groepen: arbeidsmigranten, vluchtelingen, asielzoekers en woonwagenbewoners. Kwalitatief goede huisvesting is een vereiste. Dit doen wij samen met de markt en de woningbouwcorporaties, onder regie van de gemeente. 7. In de nieuw op te stellen woonvisie maken we keuzes hoe we de komende jaren met woonaspecten als kwantiteit, kwaliteit, doelgroepen en locaties om willen gaan en wat er nog meer gedaan kan worden om ongewenste ontwikkelingen op de woningmarkt tegen te gaan. 8. Wij geven meer ruimte aan inwoners om in collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) te kunnen bouwen. 9. Wij kijken naar de meerwaarde van welstand en naar de mogelijkheden om procedures te versnellen. 10. Wij streven ernaar om 10% van het positief exploitatieresultaat bij woningbouwplannen in samenspraak met inwoners te gebruiken om te investeren in voorzieningen: bijvoorbeeld meer groen, speelgelegenheden of verkeersveiligheidsmaatregelen. 11.
Met woningcorporaties sluiten wij nieuwe prestatieafspraken, waarbij wij breed kijken naar wat inwoners die wonen in sociale woningbouw nodig hebben. Wij handhaven het eerder vastgestelde beleid, dat minimaal 25% van de nieuw te bouwen woningen is bestemd voor de sociale woningbouw.
22
12. Het programma Transitie Omgevingswet draait al meerdere jaren. Er zijn diverse activiteiten afgerond zoals opstellen omgevingsvisie, handreiking participatiebeleid, aanschaf nieuwe software. Andere activiteiten lopen of worden nu voorbereid zoals opleidingen medewerkers, opstellen omgevingsplan of implementeren nieuwe software, om klaar te zijn voor geplande de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2023. Activiteit
Planning (jaartal)
1. Wij bouwen door: minimaal 100 woningen in en om centrum Asten; realisatie Loverbosch fase 3; Kluizendries-Kluisstraat Ommel; Ommel-Oost; Onderzoek en plannen maken voor nieuwe uitbreidingswijken Heusden. 2. Actieve grondpolitiek voor ontwikkelingen van nieuwe plannen, zoals Loverbosch fase 4. 3. Extra bouwen voor starters en senioren en hiervoor samen met de woningbouwcorporaties de mogelijkheden onderzoeken. 4. Extra middelen beschikbaar stellen voor starters. 5. Ontwikkelen van plannen met het oog op woonvormen voor senioren. 6. Kwalitatief goede huisvesting onderzoeken voor specifieke groepen, zoals arbeidsmigranten, vluchtelingen en woonwagenbewoners. 7. Opstellen woonvisie. 8. Meer ruimte geven voor het bouwen in collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO). 9. Kijken naar meerwaarde van welstand en naar mogelijkheden om procedures te versnellen. 10. Investeren in voorzieningen bij nieuwe woningbouwplannen. 11. Met woningcorporaties nieuwe prestatieafspraken sluiten. 12. Transitie Omgevingswet: opstellen gebiedsdekkend omgevingsplan; uitvoeren onderzoeken t.b.v. omgevingsplan (bijv. MER); doorontwikkeling digitale systemen en DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet); verdere opleidingen.
23
2023 -2026 2023-2026 2023 2023-2033 2024-2026 Continu 2023-2026 2023 2023 -2026 2023 -2026 2023 2023-2024 2024 2025 2023 2023-2028 2023-2028 2023-2024 2023-2024
Vitaal buitengebied
Wat willen we bereiken? De agrarische sector is en blijft belangrijk voor Asten. De komende jaren komt de transitie in het landelijke gebied in een stroomversnelling als gevolg van toegenomen landelijke en provinciale wet- en regelgeving. Wij willen dat de gemeente Asten stoppende bedrijven en bedrijven die doorgaan zo goed mogelijk begeleidt. Daarnaast staan wij samen met onze boeren voor de opgave om de sector te verduurzamen, meer in balans te brengen met natuur en landschap en de gezondheid van inwoners. Technologische ontwikkelingen en innovatie zijn belangrijke middelen om deze doelen te kunnen realiseren.
Welke beleidsnota's zijn relevant?
Regionaal streefbeeld van ons landelijk gebied (MRE); Ruimtelijke Agenda de Peel (RAP); Ruimtelijk afwegingskader De Peel; Geurverordening.
Activiteiten 1. Wij bieden ruimte aan gezonde agrarische familiebedrijven, maar willen geen ontwikkelingen van te grote stallen die niet op draagvlak kunnen rekenen. Wij geven boeren de ruimte om hun grond voor meerdere doeleinden te gebruiken, zoals toerisme, agrarisch natuurbeheer, recreatie of andere bedrijvigheid. 2. Wij denken constructief mee met initiatieven voor meer natuurinclusieve en extensieve vormen van landbouw. Om de transitie kans van slagen te geven onderzoeken wij de mogelijkheden om te komen tot vrijwillige kavelruil en staan wij open voor andere innovatieve ideeën. 3. Wij gaan gebiedsgericht aan de slag, als de vraag vanuit inwoners zelf komt of als de situatie daar vanwege de leefbaarheid om vraagt. Voorbeelden hiervan zijn de Waardjesweg-Hazeldonk-Heesakkerweg en het gebied rondom Nationaal Park de Groote Peel. 4. Gelet op de ontwikkelingen in de land- en tuinbouw willen wij komen tot nieuwe toekomstvisies op de agrarische sector en tot een nieuwe glastuinbouwvisie. 5. Asten als groene woongemeente betekent ruimte voor natuur en milieu. Wij zorgen voor een haalbaar en realistisch natuurbeleid met een juiste balans tussen wonen, ondernemen en recreatie. 24
6. Wij zien volop kansen in het verbinden van het buitengebied met het centrum en de kernen door extra te investeren in wandel-, fiets- en ruiterpaden. Activiteit 1. Ruimte geven aan boeren om grond voor meerdere doeleinden te gebruiken. 2. Meedenken met / stimuleren van initiatieven voor meer natuurinclusieve en extensieve vormen van landbouw. 3. Gebiedsgerichte aanpak: Waardjesweg-Hazeldonk-Heesakkerweg; gebied rondom Nationaal Park de Groote Peel. 4. Nieuwe toekomstvisies op de agrarische sector en nieuwe glastuinbouwvisie. 5. Natuurbeleid met balans tussen wonen, ondernemen en recreëren. 6. Extra investeren in wandel-, fiets- en ruiterpaden om het buitengebied te verbinden met het centrum en de kernen.
Planning (jaartal) Continu Continu 2023 2023-2026 2024 Continu 2025
Klimaat, energie en duurzaamheid Wat willen we bereiken? Ook in Asten leveren we gezamenlijk met onze inwoners en ondernemers een bijdrage aan de aanpassingen in energiegebruik en klimaatverandering. Daarbij hebben we oog voor de betrouwbaarheid, betaalbaarheid en haalbaarheid van plannen, maar tonen ook gezonde ambitie. Energie en klimaat zijn grote opgaven, waarbij wij de samenwerking opzoeken op de schaal van de MRE en de Peelgemeenten. We beginnen met het benutten van mogelijkheden die geen of weinig effect hebben op de woon- of leefomgeving, bijvoorbeeld door in te steken op het zoveel mogelijk besparen van energie en het plaatsen van zonnepanelen op daken. Voor grootschalige energieopwekking is het nodig dat de netwerkcapaciteit wordt vergroot. De gemeente Asten gaat met andere gemeenten en de provincie druk uitoefenen op de verantwoordelijke partijen om dit zo snel mogelijk op te lossen.
Welke beleidsnota's zijn relevant?
Regionale Energiestrategie (RES-MRE); Programma Warmtetransitie.
Activiteiten 1. Klimaatbestendige bossen; De gemeente Asten streeft ernaar om haar bossen middels een revitaliseringsimpuls verder om te vormen naar bossen die natuurlijker, weerbaarder, soortenrijker en aantrekkelijker zijn. De gemeente Asten gaat hiervoor in een periode van 10 jaar actie ondernemen en kansen aangrijpen om gebiedsgericht al haar bossen van een dergelijke impuls te voorzien. 2. Planten duizenden extra bomen; We willen een gemeente zijn met minder verstening en meer groen, een betere wateropvang, minder hittestress en een grotere biodiversiteit in flora en fauna. Daarom gaan we investeren in de aanplant van duizenden nieuwe bomen. In de komende jaren gaan we actief zoeken naar locaties in en rond de kernen Asten, Ommel en Heusden waar we extra bomen kunnen zetten in een kwalitatief goede groeiplaats.
25
3. Wij gaan een beleidsplan duurzaamheid opstellen, waarmee we concreet onze ambities op het gebied van duurzaamheid en circulariteit vormgeven. Op basis van de door de raad aangegeven reikwijdte (raadssessie oktober 2022) stellen we in 2023 het nieuwe programma afval/grondstoffen op. 4. Wij stimuleren inwoners en ondernemers om te investeren in duurzaamheid. Hiervoor breiden wij waar mogelijk de subsidieregelingen uit en maken ze breder inzetbaar, bijvoorbeeld door een duurzaamheidslening. Met een uitvoeringsprogramma warmtetransitie zetten we sterk in op het stimuleren en ondersteunen van onze inwoners bij het besparen op het energieverbruik. Onderdelen van het uitvoeringsprogramma zijn onder andere: uitbouwen en professionaliseren energiehuis slim wonen; collectieve inkoopacties isolatie; prestatieafspraken met woningbouwcorporaties; handhaving op energiebesparingsplicht bedrijven; jaarlijkse week van de duurzaamheid; ondersteuningsacties energiebesparing in het kader van energiearmoede; ontzorgingsacties isolatie en financiering. 5. In samenwerking met de MRE en het bedrijfsleven moet onderzoek worden gedaan naar de mogelijkheden van energieopslag om de aanpassingen in het energiegebruik aantrekkelijker te maken en daarmee te versnellen.
Wij hebben daarbij specifieke aandacht voor samenwerking met het bedrijfsleven, onder andere op de combinatie energie-opwek en landbouw en op waterstof. 6. De gemeente moet het goede voorbeeld zijn en voorop lopen in verduurzaming. Wij willen dat de gemeente zelf ook investeert in verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed en het wagenpark.
Routekaart gemeentelijk vastgoed. We stellen een routekaart op voor het verduurzamen van het eigen vastgoed. In de routekaart wordt het gemeentelijk vastgoed van de gemeente in beeld gebracht, een planning gegeven voor het realiseren van de ambities uit het Klimaatakkoord en een financiële onderbouwing gegeven van de (additionele) kosten.
Plan verduurzamen gemeentelijke mobiliteit. We stellen een plan op voor het verduurzamen van onze eigen mobiliteit. In 2022 hebben we ten behoeve van het veilig uitvoeren van de publieke taak elektrische en hybride voertuigen aangeschaft. We stellen een uitvoeringsplan op waarmee we de overige mobiliteit van de gemeente verder planmatig verduurzamen. Zo mogelijk sluiten we aan bij initiatieven in de regio om efficiënter en effectiever te verduurzamen.
7. Met het waterschap en andere partners blijft de gemeente Asten werken aan voorkoming en vermindering van wateroverlast in bijvoorbeeld de Wolfsberg, Voorste Heusden, Wilhelminastraat en Penningkruid en zorgen we voor waterberging voor Loverbosch I op het evenemententerrein. In de komende jaren komt er ook meer aandacht voor het nemen van maatregelen om de gevolgen van hitte en droogte op te vangen. Naast de geplande uitvoeringsprojecten om wateroverlast te voorkomen en te verminderen, stellen we met de Peelgemeenten een uitvoeringsplan op om de gevolgen van hitte en droogte op te vangen. We maken daarbij gebruik van elkaars kennis en ervaringen en nemen zowel gezamenlijke als eigen acties in het uitvoeringsplan op. 26
8. We gaan een regionaal uitvoeringsplan klimaatadaptatie opstellen. Dit plan omvat een regionale visie, strategie en uitvoeringsprogramma. Dit doen we samen met de andere gemeenten in de Peel. In het uitvoeringsprogramma komt ruimte voor zowel lokale als regionale projecten. Activiteit 1. Bossen revitaliseringsimpuls geven. 2. Planten duizenden extra bomen. 3. Opstellen programma afval/grondstoffen. 4. Uitvoeringsprogramma energiebesparing gebouwde omgeving. 5. Onderzoek naar mogelijkheden voor energieopslag in samenwerking met MRE en bedrijfsleven. 6. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed en wagenpark Opstellen routekaart gemeentelijk vastgoed. Opstellen plan verduurzamen gemeentelijke mobiliteit. 7. Voorkomen en verminderen van wateroverlast in: Wolfsberg; Voorste Heusden; Wilhelminastraat / parallelweg Heesakkerweg (Noord en Zuid); Waterberging nieuwe wijk Loverbosch; Plutostraat/Kosmosplein; Penningkruid; Rozenstraat 7-15; Julianastraat-Emmastraat-Hemel-Margrietstraat-LaurierstraatDalkruid; Bergbezinkbassin Beatrixlaan (elektromechanische renovatie); Riolering buitengebied (elektromechanische renovatie); Verbeteren drukrioleringsclusters 27, 30 en 35. (V) start voorbereiding, (U) start uitvoering 8. Opstellen uitvoeringsagenda klimaatadaptatie.
27
Planning (jaartal) 2023-2033 2023-2026 2023 2023-2026 2023-2024 2025 2025 2023 (U) 2023 (U) 2023 (V) 2023 (U) 2025 (V) 2023 (V) 2023 (V) 2026 (V) 2023 (U) 2022 (U) 2023 (U) 2023
Bruisende en aantrekkelijke kernen Openbare ruimte
Wat willen we bereiken? Van Asten, Heusden en Ommel willen wij nog aantrekkelijkere kernen maken voor (jonge) gezinnen om zich hier te vestigen. Op die manier zijn bijvoorbeeld het verenigingsleven, de lokale middenstand en de scholen het beste geholpen en gloort er een mooiere toekomst voor iedereen. Dat betekent investeringen doen in de centra, in de uitstraling en in belangrijke voorzieningen zoals scholen en de verkeersveiligheid.
Welke beleidsnota's zijn relevant?
Kaders Aanpak Vitalisering Recreatieve Locaties; Perspectief Vrijetijdseconomie De Peel 2030; Rapport Marketing voor de Peel; Toekomstagenda Asten 2030; Economische agenda De Peel 2022-2026 "De Peel maakt het!"; Uitvoeringsprogramma recreatie en toerisme 2007-2010; Centrumvisie 2007; Afsprakenkader Detailhandel in de Peel. 28
Activiteiten 1. Wij gaan extra investeren in groen waardoor Asten nog meer de uitstraling krijgt van een hoogwaardige woongemeente waar het goed toeven is. We denken daarbij onder meer aan de volgende projecten/ontwikkelingen:
Herinrichten van het Burgemeester Ploegmakerspark; Binnen een bruisende en aantrekkelijke kern is een park als het Burgemeester Ploegmakerspark een onmisbare aanvulling op de bebouwing en verharde ruimte. Door zijn ligging is dit park uniek in het centrum van Asten. De huidige inrichting kent echter zijn problemen, elementen zijn verouderd en gebruiksmogelijkheden zijn beperkt. Wens is daarom om samen met de inwoners van Asten te komen tot een nieuwe inrichting van het Burgemeester Ploegmakerspark. Op dit moment is nog onduidelijk wat de kosten voor de uitvoering zijn. Ook een bandbreedte aangeven is moeilijk omdat dit geheel afhangt van de onderzoeken, wensen en ambities die uit de voorbereiding/ontwerpfase komen. Gedurende de voorbereiding zullen deze onderzoeken, wensen en ambities aan bod komen en aan de hand van de wensen en ambities, gekoppeld aan de kosten, zullen keuzes gemaakt moeten worden.
Groene entree Heesakkerweg; Een entree is je visitekaartje, de eerste indruk en een plek waar veel mensen passeren in en uit het dorp. In lijn met de ambitie van de gemeente Asten om uit te stralen dat Asten een mooie groene en aantrekkelijke gemeente is, is het belangrijk deze mooi in te richten. In de komende jaren zijn in en rondom de entree Heesakkerweg diverse projecten/ontwikkelingen gepland. Nadat deze zijn afgerond willen we deze entree een mooie groene (definitieve) inrichting geven.
Vergroening Koningsplein en Markt; Meer groen in het centrum van Asten vinden wij belangrijk. Groen heeft enerzijds een positief effect op de uitstraling en beleving van het centrum en anderzijds ook een belangrijke functie op het gebied van waterberging en hittestress. Samen met Centrum Management, de ondernemers en inwoners willen wij het Koningsplein en de Markt verder vergroenen.
Kwaliteitsimpuls evenemententerrein; Voor de herinrichting van het evenemententerrein ’t Loverveld en omgeving wordt een plan opgesteld. Het park heeft veel potentie op het gebied van onder andere natuur, klimaatadaptatie en recreatie. Met de herinrichting van het evenemententerrein willen we het park toekomstbestendig maken en zo duurzaam behouden. Hierbij willen we onder andere dat het park beter aansluit bij de omgeving, de huidige potentie van het park beter benut wordt, ervoor zorgen dat Asten klimaatrobuuster wordt maar ook dat het een plek wordt waar mensen (burger-) initiatieven kunnen ontplooien. Op dit moment is nog onduidelijk wat de kosten voor de uitvoering zijn. Een onderdeel van het opstellen van de visie is het opstellen van een (gefaseerd) uitvoeringsplan inclusief een kosteninschatting. Naar verwachting wordt het totale plan inclusief financiële doorkijk begin 2023 aan de raad aangeboden. Wenselijk is de eerste fase in 2024 uit te voeren. Om dit mogelijk te maken moeten de voorbereidingen hiervoor starten in 2023, hiervoor is een bedrag van € 20.000,= opgenomen. De kosten voor de uitvoering kunnen via diverse budgetten en/of projecten worden gedekt. De verwachting is echter dat niet alle kosten hiermee zijn afgedekt. Hiervoor zal extra krediet worden aangevraagd. In de begroting van 2024 wordt dit bedrag geconcretiseerd.
29
2. Wij blijven met de drie schoolorganisaties PlatOO, Prodas en OMO constructief in overleg over onderwijshuisvesting in de gemeente Asten. Op dit moment wordt er volop gebouwd aan Kindcentrum de Ontdekking aan de Beatrixlaan. De omgevingsvergunning voor de nieuwbouw van de Voordeldonk is verleend en de aanbestedingsprocedure loopt. Ons doel is om het vastgestelde Strategisch Huisvestingsplan (SHP) voor primair onderwijs af te ronden, waarbij de komende jaren de focus ligt op de schoollocatie in de wijk Loverbosch en het handhaven van de school in Ommel. 3. Door het verminderen en verplaatsen van basisscholen ontstaan nieuwe schoolroutes en -omgevingen. Verkeersveiligheid zien wij als een belangrijke taak voor de gemeente. Om die reden investeren wij in het optimaliseren van schoolomgevingen zoals bij basisschool Voordeldonk. 3. Activiteit
Planning (jaartal)
1. Extra investeren in groen: herinrichten Burgemeester Ploegmakerspark; herinrichten Burgemeester Ploegmakerspark; meer groen aan Heesakkerweg; meer groen aan Koningsplein en Markt; kwaliteitsimpuls evenemententerrein; kwaliteitsimpuls evenemententerrein. (V) start voorbereiding, (U) start uitvoering 2. Onderwijshuisvesting (SHP): realisatie Kindcentrum 'de Ontdekking' aan de Beatrixlaan; realisatie nieuw schoolgebouw Voordeldonk; realisatie nieuw schoolgebouw in wijk Loverbosch; handhaven school in Ommel. 3. Investeren in optimaliseren van schoolomgeving zoals bij basisschool Voordeldonk.
30
2024 (V) 2025 (U) 2025 2024 2023 (V) 2024-2026 (U) 2023 2024 Nog niet bekend Continu 2024
Wat mag het kosten? Onderstaande tabel geeft inzicht in de totale baten en lasten van dit programma. Rekening Begroting Begroting bedragen x € 1.000
2021
Lasten
-9.333 -10.111 -10.512 -10.620 -10.280 -10.271
Bouwen en goed wonen
-2.220
-2.244
-2.608
-2.608
-2.103
-2.101
Huisvesting en bouwen
-1.954
-2.244
-2.108
-2.108
-2.103
-2.101
-266
-500
-500
Vitaal buitengebied
48
-35
Transitie buitengebied
48
-35
Implementatie Omgevingswet
2022
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
Klimaat, energie en duurzaamheid Klimaat, energie en duurzaamheid
-1.843
-2.300
-2.188
-2.192
-2.195
-2.195
-1.843
-2.300
-2.188
-2.192
-2.195
-2.195
Bruisende en aantrekkelijke kernen Openbare werken
-5.318
-5.567
-5.682
-5.820
-5.982
-5.974
-2.055
-2.317
-2.339
-2.333
-2.416
-2.363
Groen, natuur en milieu
-2.276
-2.431
-2.524
-2.515
-2.502
-2.511
Onderwijshuisvesting
-987
-819
-819
-973
-1.064
-1.100
Baten
5.318
5.350
5.399
5.412
5.375
5.364
Bouwen en goed wonen
1.278
925
925
925
925
925
Huisvesting en bouwen
1.278
925
925
925
925
925
Vitaal buitengebied
-159
Transitie buitengebied
-159
Klimaat, energie en duurzaamheid Klimaat, energie en duurzaamheid
2.102
2.363
2.440
2.440
2.440
2.440
2.102
2.363
2.440
2.440
2.440
2.440
Bruisende en aantrekkelijke kernen Openbare werken
2.097
2.062
2.034
2.046
2.009
1.999
191
326
339
319
299
284
Groen, natuur en milieu
1.633
1.646
1.603
1.605
1.588
1.593
Onderwijshuisvesting
273
90
92
123
123
123
Saldo van baten en lasten
-4.015
-4.761
-5.113
-5.208
-4.905
-4.906
Resultaat
-4.015
-4.761
-5.113
-5.208
-4.905
-4.906
31
Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de Begroting 2022 naar de nieuwe stand in de Begroting 2023 weer. Begroting
Meerjarenbegroting
bedragen x € 1.000
2023
2024
2025
2026
Meerjarenbegroting 2022-2025
-4.151
-4.129
-4.347
-4.241
Begroting na wijziging t/m juli
-87
-87
-87
-87
Voorjaarsnota 2023
-728
-635
-92
-147
-4.966
-4.852
-4.527
-4.475
-147
-357
-378
-431
-5.113
-5.208
-4.905
-4.906
Saldo na Voorjaarsnota 2023 Mutaties meerjarenbegroting 2023-2026 Meerjarenbegroting 2023-2026
In onderstaande tabel worden de mutaties in de Meerjarenbegroting 2023-2026 nader toegelicht. Begroting bedragen x € 1.000
2023
Meerjarenbegroting 2024
2025
2026
Nieuwe wens Begroting 2023
-30
-30
-30
Planten extra bomen
-30
-30
-30
-15
-15
-15
-15
-15
-15
-312
-334
-386
Concretiseren P.M.
-50
Inrichten schoolomgeving Voordeldonk Voorbereidingskosten nieuwe fietsverbinding BZOB
-50
Overige mutaties
-97
32
Investeringen programma bedragen x € 1.000 Kredieten
Begroting t/m 2022
2023
2024
2025
2026
2.1 Bouwen en goed wonen Invoering omgevingswet
1.000
Uitbreiding uren i.v.m. omgevingswet en versnellingsagenda woningbouw Totaal
1.000
500
500
424
424
924
924
bedragen x € 1.000 Kredieten
0
0
Begroting t/m 2022
2023
2024
2025
2026
2.2 Vitaal buitengebied Gebiedsgerichte aanpak Vitale Peel
35
0
Totaal
35
bedragen x € 1.000 Kredieten
0
0
0
Begroting t/m 2022
2023
2024
2025
2026
2.3 Klimaat, energie en duurzaamheid Planten extra bomen
1.200
Voorkomen en verminderen wateroverlast in: - Wolfsberg
380
- Voorste Heusden
1.025
- Wilhelminastraat / parallelweg Heesakkerweg
2.700
- Plutostraat / Kosmosplein
600
- Penningkruid
50
- Rozenstraat 7-15
55
- Julianastraat-Emmastraat-HemelMargrietstraat-Laurierstraat-Dalkruid - BBB Beatrixlaan (elektromechanische renovatie)
P.M. 35
- Riolering buitengebied
450
- Verbeteren drukrioleringsclusters 27, 30 en 35
450
Totaal
2.305
450
450
450
450
4.490
450
1.050
450
bedragen x € 1.000 Kredieten
Begroting t/m 2022
2023
2024
2025
2026
2.4 Bruisende en aantrekkelijke kernen Herinrichten Burgemeester Ploegmakerspark (voorbereiding)
50
Groene entree Heesakkerweg
60
Kwaliteitsimpuls evenemententerrein
20
Schoolgebouw Voordeldonk
6.073
Schoolomgeving Voordeldonk
50
Schoolgebouw Varendonck
5.102
Totaal
11.225
33
744
814
0
60
0
3. Sociaal Domein
Visie Elke inwoner in Asten, jong en oud, kan en mag meedoen. Samen, voor en met elkaar. Als gemeente Asten dragen wij bij aan optimale ontwikkelingskansen in een aantrekkelijke omgeving, waarbij we oog hebben voor jong en oud. We zetten in op preventie en organiseren zorg en ondersteuning dicht bij huis, met professionals waar je terecht kan met al je ondersteuningsvragen. Alle inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag wordt een passende oplossing richting de toekomst geboden. Zodat ze uiteindelijk op eigen kracht, eventueel met hulp van hun netwerk, verder kunnen. We geven bijzondere aandacht aan voorliggende voorzieningen en stimuleren maatschappelijke initiatieven. Zo geven we vorm aan een vitaal Asten, aantrekkelijk voor iedere inwoner.
Portefeuillehouder Wethouder J. Spoor
34
Baten en lasten van het programma
Sociaal en gezond
Wat willen we bereiken? Binnen het sociaal domein staan voor ons een aantal pijlers centraal: Kansen voor iedereen; Sterke, sociale omgeving; Gezondheid en vitaliteit; Financieel gezond; Samen met elkaar; Ondersteuning & voorzieningen. 35
Deze pijlers zijn gericht op alle leeftijdsfasen en voor alle vormen van ondersteuning: vanaf preventie en zelfredzaamheid tot professionele ondersteuning. Ze zijn uitgewerkt in het beleidsplan sociaal domein en dit plan is voor ons een goede basis voor de doorontwikkeling de komende jaren. In uitvoeringsplannen wordt per jaar aangegeven waar in dat jaar de focus op ligt. Werk is van groot belang voor mensen en houdt de samenleving draaiende. Werk zorgt voor contact met andere mensen en leidt tot zelfstandigheid en eigenwaarde. Wie werkt, investeert in zichzelf en draagt zijn steentje bij aan de toekomst van onze samenleving. Soms lukt werken niet of hebben mensen moeite met rond te komen met het geld dat zij verdienen; in dat geval kan men op onze ondersteuning rekenen en dragen we de mogelijkheden van gemeentelijke regelingen uit.
Welke beleidsnota's zijn relevant?
Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Asten 2022-2027; Koersagenda GR Peelgemeenten 2022-2024; Positioneringsnotitie Senzer; Beleidsplan Schuldhulpverlening 2019-2022; Meerjarig Beleidsplan GGD Brabant-Zuidoost 2018-2022; Lokale Educatieve Agenda gemeente Asten 2020-2023.
Activiteiten 1. Wij blijven zicht en grip behouden op zorg(kosten) en de kwaliteit van de zorg. Hiervoor is een sterke verbinding met het lokale, voorliggende veld van groot belang. 2. In navolging op landelijk beleid onderzoeken wij welke ondersteuning wij als gemeente moeten bieden. De samenleving is niet ‘maakbaar’. 3. Bureaucratie en regeldruk bij de uitvoering van regelingen voorkomen wij zoveel als mogelijk. De menselijke maat moet zichtbaar en voelbaar zijn en blijven (doelmatigheid voorop). 4. Wij houden de zorgvoorzieningen op peil en werken hierin samen met onze sociale netwerkpartners en verbonden partijen. Wanneer zorg nodig is dan moet deze snel beschikbaar en van goede kwaliteit zijn. Daarover maken we afspraken met zorgorganisaties. 5. Het aantal vrijwilligers neemt vermoedelijk, gelet op de vergrijzing, af en hetzelfde geldt voor de mantelzorgers. Wij ondersteunen en faciliteren deze groepen actief en zetten in op programma’s die dat mogelijk maken. 6. Eenzaamheid is een serieus vraagstuk. Met het project ‘Eén tegen eenzaamheid’ investeert de gemeente Asten al in de aanpak. Wij willen deze inzet de komende jaren minimaal continueren. 7.
Gelet op de vergrijzing werken wij actief aan meer preventieve projecten voor ouderen (voeding, beweging), zetten wij het project dementievriendelijke gemeente voort en bekijken wij de mogelijkheden om projecten te initiëren waarin jong en oud met elkaar worden verbonden. 8. Een toenemend aantal jongeren kampt met sociale en/of psychische problemen. In deze raadsperiode gaan wij een samenhangend programma van (preventieve) projecten uitvoeren waaronder de uitvoering van het alcohol- en drugsbeleid en de voortzetting van het project STORM (een wetenschappelijk onderbouwde, preventieve aanpak die tot doel heeft een depressie of suïcide bij jongeren vóór te zijn).
36
9. De gemeente ontvangt een eenmalige uitkering Nationaal Programma Onderwijs ten behoeve van het herstel van de corona-gerelateerde vertraging in de leergroei en ontwikkeling van jongeren. Er worden activiteiten aangeboden om de vaardigheden bij jongeren op cognitief, executief en sociaal en emotioneel vlak aanvullend te stimuleren om zo de ontstane achterstand als gevolg van corona in te halen en kansengelijkheid te bevorderen. 10. Wij willen leren uit de praktijk en om die reden bekijken wij de mogelijkheden om meer te gaan werken met ervaringsdeskundigen. We richten ons hierbij zowel op de uitvoering als op de vorming van beleid. Op die manier kunnen wij de kwaliteit van de verleende zorg verbeteren. Ook kunnen ervaringsdeskundigen ons helpen om een inclusievere lokale samenleving te creëren. Dit wil zeggen dat zo veel mogelijk mensen in Asten meedoen en zo min mogelijk mensen in de problemen komen. 11. Wij gaan meer aandacht geven aan gezond sport(beleid), verenigingsleven en cultuur. Wij richten ons op het realiseren van voldoende sportbewegings- en cultuuraanbod voor alle Astenaren van jong tot oud. Door een integrale benadering wordt duidelijk wie wat doet en hoe er beter kan worden samengewerkt. 12. Het Lokaal Sportakkoord is in september 2020 opgesteld en opgevolgd met een Sportmanifest.
In deze raadsperiode gaan wij actief met de aanbevelingen aan de slag om van Asten een meer sportgezinde gemeente te maken. 13. Wij gaan ook uitvoering geven aan het Lokaal Preventieakkoord. 14. Wij gaan meer aandacht geven aan armoedebeleid. Naast de regelingen die al ingezet zijn, onderzoeken we hoe deze beter in samenhang ingezet kunnen worden. De bestaande regelingen vanuit bijzondere bijstand maken we beter bekend bij de minima. We onderzoeken daarbij of we de minimaregelingen en de inkomensgrens kunnen harmoniseren in regionaal verband. 15. Wij maken samen met onze partners een plan om de ontwikkeling van basisvaardigheden te bevorderen en laaggeletterdheid onder jong en oud terug te dringen. Dit doen we omdat er ongeveer 2.000 mensen in onze gemeente zijn die moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen en/of digitale vaardigheden. In 2023 hebben we aandacht voor communicatie. We willen het bewustzijn over laaggeletterdheid vergroten en mensen wijzen op cursussen. Daarnaast letten we er in onze communicatie over alle onderwerpen op dat we zo begrijpelijk mogelijk zijn, ook voor inwoners die moeite hebben met taal. 16. Wij geven extra aandacht aan het begeleiden van mensen bij bepaalde levensbepalende veranderingen zoals een scheiding of onvrijwillige eenzaamheid.