BUAZC23.06.15D 01 Bijlage 1 - Regionaal arbeidsmarktplan Helmond-De Peel 2023-2027.pdf

Het zorg dragen voor een optimale (toegang tot) ondersteuning aan werkenden, werkzoekenden en werkgevers op human-capital gebied.

De conjunctuurgevoeligheid van de regio in combinatie met een relatief lage sociale veerkracht van inwoners maakt dat er -meer dan gemiddeld- moet worden ingezet op een leven lang ontwikkelen. Inwoners en bedrijven zijn zich steeds meer bewust van het belang van een leven lang ontwikkelen en het realiseren van een leercultuur. Toch lijkt meer bewustwording nodig. We zetten daarom met leven lang ontwikkelen in op alle inwoners en werkgevers en dragen deze

Iedereen die woont en/of werkt in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel ontwikkelt zich gedurende zijn of haar loopbaan continu door (leven lang ontwikkelen). Leven lang ontwikkelen Het onderwijsaanbod en de arbeidsmarktvraag sluiten optimaal op elkaar aan; praktijkgericht, passend bij een continue leercultuur en gericht op skills. Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt We hebben op regionaal niveau voldoende talent met de juiste skills om de komende maatschappelijke opgaven, transities en economische ontwikkeling van de regio vanuit human capital perspectief waar te kunnen maken. Aantrekken en behouden van talent

urgentie hiervan uit. We brengen de skillsbenadering in de praktijk om meer dezelfde taal te spreken en werken toe naar een meer skills based economy. We hebben tenslotte aandacht voor kwetsbare groepen die op het thema leven lang ontwikkelen extra ondersteuning nodig hebben. De randvoorwaarden die van belang zijn om dit aanbod te ontsluiten, zijn benoemd in hoofdstuk 5 (bij “(meer) ontschotte dienstverlening”). 3. Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt

Skills-based economy

Het verbeteren van de aansluiting tussen de arbeidsmarktvraag en het regionale onderwijsaanbod.

2. Leven lang ontwikkelen

Alle bedrijven hebben inzicht in hun strategische HR vraagstukken en zijn actief bezig met het behouden en ontwikkelen van talent gericht op skills (leercultuur). Versterken (human capital) werkgevers Alle werkenden, werkzoekenden en werkgevers hebben toegang tot een laagdrempelige en (meer) ontschotte dienstverlening waarin de klant centraal staat (randvoorwaarde). (Meer) integrale en ontschotte dienstverlening

Het onderwijsaanbod en de arbeidsmarktvraag sluiten optimaal op elkaar aan; praktijkgericht, passend bij een continue leercultuur en gericht op skills. Dit betekent dat we samen met alle partners zoeken naar mogelijkheden voor flexibilisering van het onderwijs, (nog meer) praktijkgericht en hybride leren en een continue verbinding met het bedrijfsleven. Dit laatste betekent dat een betere zichtbaarheid van het bedrijfsleven en het onderwijsaanbod (zoals deeltijd HBO) bij de (jonge) doelgroep nodig is. Kansrijk kiezen zou daarbij terug naar voren moeten komen (sectoren die voor onze regio kansrijk zijn, zijn benoemd onder de volgende ambitie, te weten “aantrekken en behouden van talent”). 4. Aantrekken en behouden van talent Om ook de komende jaren onze samenleving draaiende te houden, de maatschappelijke transities te verwezenlijken en onze economische ambities waar te maken, is de inzet op het aantrekken en behouden van voldoende en passend talent essentieel. We sluiten daarbij geen sectoren uit maar focussen bij onze inzet extra op bepaalde sectoren: techniek en IT, onderwijs, zorg en de bouwsector. We kiezen voor deze sectoren omdat deze sectoren a) cruciaal zijn voor de samenleving of b) nodig zijn voor de komende transities of c) nodig zijn voor de economische doorontwikkeling en innovatie van de regio. Toelichting a:

Cruciale tekortsectoren waar vergrijzing een versterkend effect heeft:

> met name onderwijs en zorg

Toelichting b:

Sectoren die nodig zijn in het kader van de komende maatschappelijke transities:

> met name techniek en IT, bouw

Toelichting c:

Sectoren die nodig zijn voor de economische ontwikkeling en ambities van de regio waaronder

doorontwikkeling van speerpuntsectoren (zie paragraaf 2.4):

Toelichting per ambitie

> met name techniek en IT, bouw

1. Inclusieve arbeidsmarkt

Bovenstaande redenatie naar sectoren is in algemene zin gemaakt; ten aanzien van deze sectoren zien we vooralsnog

Met deze ambitie zetten we in op het verminderen van de tweedeling in de maatschappij tussen hen die gemakkelijk

de grootste noodzaak om extra inzet op te plegen. Vanzelfsprekend zijn ook andere cruciale sectoren te benoemen en

meekomen in de dynamiek van de arbeidsmarkt en diegenen die lastig kunnen aanklampen of zelfs dreigen af te

zijn ook andere sectoren nodig voor de verschillende transities. Verder zien we hierbij vooral kansen ten aanzien van

haken. We gaan in dit kader arbeidsdiscriminatie tegen. We richten ons bij deze ambitie op de kwetsbare groepen in de

het aantrekken, behouden en doorontwikkelen van MBO-talent. Bovenstaande focus is deels conjunctuurgevoelig en

samenleving die momenteel nog een afstand tot de arbeidsmarkt ervaren. We hebben hierbij onder andere aandacht

daarmee aan verandering onderhevig.

voor minder zelfredzame jongeren (vooral jongeren zonder startkwalificatie) en (digitaal) laaggeletterden. Ook gaat aandacht uit naar het vergroten van het aandeel werkgevers dat medewerkers met een beperking in dienst heeft. Gezien

In de jaarlijkse evaluatie van dit plan bekijken we in hoeverre bijstelling nodig is. Er liggen kansen in het bevorderen van

het profiel van de regio (met veel (klein) MKB) is er een (extra) noodzaak om hierbij outreachend te werken.

de samenwerking tussen werkgevers/ ondernemers met betrekking tot de uitwisseling van talent. De arbeidsmarktregio kan verder een faciliterende rol spelen in het aanjagen van ontmoetingen tussen ondernemers in de regio.

24

25

5. Versterken (human capital) werkgevers De huidige situatie op de arbeidsmarkt vraagt om het beter in balans brengen van vraag- en aanbodzijde van de arbeidsmarkt. Gezien het feit dat de regio vooral bestaat uit (klein) MKB, ligt er een collectieve opgave om bedrijven te ondersteunen op het vlak van (strategisch) human capital (beleid) en het aanpassen/in balans brengen van de arbeidsmarktvraag. Veel MKB bedrijven beschikken, door diverse oorzaken, vooralsnog niet over de benodigde expertise om dit zelfstandig te doen. We zetten daarom in op ondersteuning van werkgevers die dat nodig hebben bij het ontwikkelen en implementeren van strategische HR beleid, waaronder leven lang ontwikkelen van medewerkers en de inzet op skills. Ook ondersteunen we het MKB in het aanpassen van de arbeidsmarktvraag, bijvoorbeeld door technologische aanpassingen, robotisering, digitalisering of anders organiseren van werk. Vanuit de arbeidsmarktregio

Ambitie

Doelstelling

Het onderwijsaanbod en de arbeidsmarktvraag sluiten optimaal op elkaar aan; praktijkgericht, passend bij een continue leercultuur en gericht op skills. Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt

• Bestaande samenwerkingen waarin bedrijfsleven en onderwijs dichter bij elkaar samen werken aan opleiding en ontwikkeling van studenten en werknemers zijn versterkt. • Het aantal hybride leeromgevingen en hybride docenten is uitgebreid. • Meer HBO studenten studeren (een deel van hun studietijd) in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel. • Nieuwe vormen van onderwijs (praktijk- en skills gericht, zij-instroom, nieuwe doelgroepen, leven lang ontwikkelen) zijn (door)ontwikkeld. • Het aantal studenten dat buiten de regio studeert (bij aanwezig aanbod in Helmond-De Peel) neemt af.

We hebben op regionaal niveau voldoende talent met de juiste skills om de komende maatschappelijke opgaven, transities en economische ontwikkeling van de regio vanuit human capital perspectief waar te kunnen maken. Aantrekken van talent

• We hebben inzicht in de toekomstige regionale arbeidsmarktvraag. • Er vindt op regionaal niveau een toename plaats van instroom in MBO opleidingen in techniek en IT, onderwijs, zorg en bouw. • Alle jongeren in het PO en VO in de regio volgen een techniekeducatie- en promotieprogramma. • Alle jongeren in het PO, VO en MBO maken kennis met het regionale bedrijfsleven in tenminste de sectoren techniek en IT. • De arbeidsmarktkrapte neemt in de sectoren techniek en IT, zorg, onderwijs en • bouw minder toe dan gemiddeld in NL. • Meer internationaal talent is werkzaam in de sectoren techniek en IT, onderwijs, zorg en bouw.

Alle bedrijven hebben inzicht in hun strategische HR vraagstukken en zijn actief bezig met het behouden en ontwikkelen van talent gericht op skills (leercultuur). Versterken (human capital) werkgevers

• MKB ondernemers zijn zich bewust van het belang van leven lang ontwikkelen en strategisch HR beleid en zijn hier actief mee bezig. • MKB ondernemers hebben zicht op de benodigde (toekomstige) skills en nemen dit actief mee in hun strategisch HR-beleid. • Er vindt op regionaal niveau samenwerking plaats tussen werkgevers op het gebied van human capital. • Alle MKB bedrijven en ondernemers die ondersteuning nodig hebben bij (strategische) human capital vraagstukken en de mogelijkheden van digitalisering en robotisering kunnen hier advies en ondersteuning bij ontvangen.

Het zorg dragen voor een optimale (toegang tot) ondersteuning aan werkenden, werkzoekenden en werkgevers op human capital gebied. (Meer) Integrale en ontschotte dienstverlening

• We hebben in de regio een meer toegankelijke, laagdrempelige en (meer) ontschotte toegang en dienstverlening aan werkenden, werkzoekenden en werkgevers waarin de klant centraal staat.

stimuleren we verder samenwerking en ontmoeting tussen ondernemers. 6. (Meer) Integrale en ontschotte dienstverlening Om onze ambities te kunnen realiseren is een regionale, toegankelijke, laagdrempelige en meer ontschotte dienstverlening aan werkenden, werkzoekenden en werkgevers een noodzakelijke randvoorwaarde. Hierbij werken we vanuit een “no wrong door- principe” vanuit het perspectief van de klant. Gezien het belang van deze randvoorwaarde is dit als afzonderlijke ambitie benoemd. Voor een toelichting en verdere uitwerking wordt verwezen naar hoofdstuk 5.

4.3

Doelstellingen

De in 4.2 geformuleerde opgaven en ambities zijn richtinggevend, maar nog vrij algemeen. Door doelstellingen te bepalen brengen we meer focus aan en worden ambities meetbaar. De in deze paragraaf geformuleerde doelstellingen geven aan op welke onderdelen we als regio vanuit de samenwerkende partners extra inzet willen plegen of focus willen leggen, aanvullend op onze regionale inzet op landelijke doelstellingen. Veel regionale activiteiten vinden immers reeds plaats vanuit een landelijke opdracht (wetgeving). Denk daarbij aan de uitvoeringsactiviteiten van Senzer en UWV en de inzet van de regionale mobiliteitsteams. Deze doelstellingen liggen in principe vast in landelijke beleidskaders. De genoemde doelstellingen worden jaarlijks gemonitord. Daarbij kan niet één op één gesteld worden dat de behaalde resultaten het directe gevolg zijn van de ingezette activiteiten. Een deel van de te behalen doelstellingen is conjunctuurgevoelig. Hier kan benchmark met andere regio’s en landelijke cijfers in sommige gevallen een oplossing bieden. Hiervoor wordt verwezen naar hoofdstuk 6.

Ambitie

Doelstelling

Iedere inwoner heeft een duurzame en passende plek op de arbeidsmarkt. Inclusieve arbeidsmarkt

• Het % jeugdwerkloosheid in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel neemt jaarlijks af en is lager dan in de rest van NL. • Het onbenut arbeidspotentieel in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel daalt in omvang. • Het aandeel werkgevers dat medewerkers met een beperking in dienst heeft neemt jaarlijks toe.

Iedereen die woont en/of • Alle inwoners zijn zich bewust van het belang van een leven lang ontwikkelen werkt in de arbeidsmarktregio en 21th century skills en zijn hier actief mee bezig. Helmond-De Peel ontwikkelt zich • Alle inwoners kunnen gebruik maken van gratis loopbaanadvies, skillspass en gedurende zijn of haar loopbaan scholing. continu door. • Aanwezig internationaal talent wordt beter en slimmer benut, met specifieke Leven lang ontwikkelen aandacht voor arbeidsmigranten.

26

27

5. Randvoorwaarden In dit hoofdstuk worden, zonder daarbij uitputtend te zijn, een aantal randvoorwaarden benoemd die noodzakelijk

Onderstaande uitgangspunten zijn hierbij op regionaal niveau van belang. Deze uitgangspunten worden in

zijn om de ambities en doelen uit dit plan te verwezenlijken. We gaan daarbij met name in op de dienstverlening aan

gezamenlijkheid verder uitgewerkt, waarbij aangesloten wordt bij de (komende) landelijke regelgeving en wetgeving.

werkenden, werkzoekenden en werkgevers. Een goede en adequate dienstverlening aan groepen die ondersteuning

•

nodig hebben zien we dan ook als belangrijkste randvoorwaarde voor de realisatie van dit plan. • Vanuit de onderliggende samenwerking rondom arbeidsmarkt hebben we niet altijd direct invloed op de invulling van

Streven naar gezamenlijke en (meer) integrale dienstverlening van de verschillende partners in de regio voor iedereen (werkgevers, werknemers, studenten, werkenden) met vragen, ondersteuning en begeleiding rondom werk.

de randvoorwaarden zoals benoemd in dit hoofdstuk. We nemen deze randvoorwaarden in dit hoofdstuk echter wel mee om ze zodoende te kunnen adresseren bij de juiste tafels.

De klant (met diens hulpvraag) staat centraal: 1 klant, 1 doorlopend plan (dienstverlening op basis van één intake, één diagnose en één integraal plan).

Streven is om ook meer dezelfde taal te spreken, in termen van skills. •

De kapstok voor (keuzes in) aanvullende dienstverlening wordt gevormd door het onderliggende regionaal arbeidsmarktplan dat is gebaseerd op het profiel van de regio met een kwetsbare beroepsbevolking en veel (klein) MKB.

Meer ontschotte dienstverlening aan werkenden, werkzoekenden en werkgevers

•

In de dienstverlening is o.a. extra aandacht voor: - een hogere en meer passende arbeidsparticipatie van onderbenut en onbenut arbeidspotentieel waaronder

Vanuit de huidige samenwerking is in de verschillende arbeidsmarktregio’s een stevige basis gelegd voor

aanwezig internationaal talent, jongeren, NUGGERS, psychisch kwetsbaren, mensen met beperking die afstand

arbeidsmarktdienstverlening. Veel werkgevers, werkenden en werkzoekenden weten de weg te vinden als zij

hebben tot de arbeidsmarkt (o.a. via inzet op technologische innovaties);

ondersteuning nodig hebben. Dat geldt echter niet voor iedereen. Niet altijd is duidelijk waar men terecht kan, welke

- leven lang ontwikkelen bij inwoners (werkenden en werkzoekenden) en MKB;

loketten er zijn of voor welke dienstverlening en regelingen men in aanmerking komt. Ook werkgevers, met name in het

- het ondersteunen van MKB op arbeidsmarktthema’s;

MKB, hebben onvoldoende zicht op de mogelijkheden en hebben soms onvoldoende toegang tot deze dienstverlening. Kortom, de huidige dienstverlening kan ten aanzien van een aantal aspecten verbeterd worden. De ambitie van het

- het stimuleren van samenwerking tussen werkgevers op arbeidsmarkthema’s waaronder talent. •

kabinet is daarom om een arbeidsmarktinfrastructuur in te richten waarin niemand verdwaalt en iedereen tijdig toegang krijgt tot passende ondersteuning als dat nodig is. Daarom is in het coalitieakkoord de maatregel uitbreiding van de

(digitaal en fysiek). •

‘No wrong door’ principe. Iedereen kan zich melden bij de overkoepelende regionale toegang (als voordeur). Melden de mensen zich via een andere weg dan worden zij correct doorverwezen.

arbeidsmarktinfrastructuur opgenomen. Samengevat betekent dit dat gestreefd wordt naar één digitale en fysieke toegang voor werkenden, werkzoekenden en werkgevers (‘Regionaal Werkcentrum’).

De toegang tot dienstverlening wordt naast de bestaande kanalen aangeboden via eén herkenbare toegang

•

Er wordt -daar waar mogelijk- outreachend gewerkt om instellingen, bedrijven en inwoners zo optimaal mogelijk te bereiken.

•

Vertaling naar Helmond-De Peel

Aansturing vindt plaats door regionale governance met voldoende draagvlak en vanuit gezamenlijk belang. Daarbij gaan we in basis zoveel mogelijk uit van de bestaande governancestructuur in de regio, eventuele aanpassingen vinden plaats n.a.v. evaluatie (2023) en wetgeving.

Ook in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel is in de afgelopen jaren een goede basis gelegd voor publieke

•

Zoveel mogelijk gebaseerd op structurele financiering.

arbeidsmarktdienstverlening. Werkenden, werkzoekenden en werkgevers worden onder andere ondersteund

•

Mogelijkheden en kansen tot publiek-private samenwerking worden meegenomen.

door partners zoals UWV en Senzer, maar ook vanuit de verschillende fysieke en digitale ‘loketten’ zoals het

•

Zo min mogelijk nieuwe structuren; alle dubbelingen zoals die in de huidige situatie voorkomen eruit.

Werkgeversservicepunt, Leerwerkloket, Regionaal Mobiliteitsteams en BOOST. Tegelijkertijd zien we dat niet voor

•

We streven in de regio naar een concreet (business)plan voor de regionale toegang (vooralsnog ‘Regionaal

iedereen duidelijk is waar men terecht kan en welke regelingen wanneer en voor wie van toepassing zijn. De ontwikkeling

Werkcentrum’) in 2023 en een operationeel werkcentrum in 2024. We kijken daarbij op regionaal niveau naar

zoals die door het Rijk wordt voorzien omarmen we dan ook, waarbij we hier vanuit ons eigen profiel en ambities (zoals

de mogelijkheden voor doorontwikkeling, samenwerking en ontschotting geredeneerd vanuit de klantreizen.

verwoord in dit plan) invulling en vorm aan willen te geven.

In gezamenlijkheid maken we daarbij keuzes en ontwikkelen we de vorm die in onze regio het beste past, aansluitend bij landelijke kaders.

De behoefte tot verduidelijking van de dienstverleningsstructuur in de regio is in de Conferenties op 7 juli 2022 en 14 december 2022 en gesprekken met diverse belanghebbenden stevig naar voren gekomen (zie bijlage 4). We kiezen er als regio daarom voor om hier actief op in te zetten. Dit in lijn met de landelijke koers, maar gezien de urgentie met meer snelheid en daadkracht dan vooralsnog vanuit landelijk beleid wordt aangegeven. We hebben dit daarom specifiek opgenomen als ambitie (zie hoofdstuk 4).

28

29

6. Uitvoeringskader Overige randvoorwaarden Naast een toegankelijke en laagdrempelige dienstverlening zien we vanuit dit plan een aantal andere randvoorwaarden/ aandachtspunten om de genoemde ambities te kunnen realiseren. Deze worden geadresseerd bij de juiste tafels en meegenomen in de jaarlijkse monitoring (zie hoofdstuk 6). •

Goed werkende governance triple-helix samenwerking op verschillende niveaus (strategisch, tactisch, operationeel) met voldoende draagvlak vanuit de verschillende pijlers. Vanuit de Economische Agenda De Peel wordt daarbij aandacht gevraagd voor directe betrokkenheid van regionale bedrijven en onderwijsinstellingen.

•

Structurele financiering voor de realisatie van ambities.

•

Integrale aanpak en ontschotting vanuit verschillende beleidsterreinen om o.a. te komen tot een aantrekkelijk en gezond woon-, werk-, en leefklimaat.

•

Gunstig vestigingsklimaat (mobiliteit, ruimte, bereikbaarheid).

•

Voldoende werkgelegenheid die aansluit bij de competenties van onze beroepsbevolking.

Met onderliggend arbeidsmarktplan leggen we de lat hoog; in gezamenlijkheid zijn ambitieuze ambities en doelstellingen neergelegd. De komende jaren zetten we met elkaar in op de realisatie van deze ambities, echter wel vanuit het besef dat dit veel vraagt van de verschillende organisaties en partners, zowel op kwaliteit als kwantiteit. We hebben alle partners daarin hard nodig, niet alleen de uitvoeringsorganisaties zoals Senzer en UWV maar ook partners zoals Stichting Hightech Helmond- De Peel, Innovatiehuis-De Peel en alle andere partners in het brede speelveld van onderwijs en arbeidsmarkt. Met betrekking tot arbeidsmarktontwikkeling geven de triple helix partners met hun eigen dienstverlening reeds uitvoering aan een breed scala van (reguliere) activiteiten (zowel wettelijk als niet wettelijk). Deze activiteiten leveren een belangrijke bijdrage aan de maatschappelijke opgaven van deze regio. Daarnaast liggen er diverse sectorplannen (o.a. Aanvalsplan Techniekcoalitie) en kent elke organisatie/partner ook een eigen koers en uitvoeringsactiviteiten. Ook liggen er plannen vanuit bovenliggende schaalniveaus die bijdragen aan onze ambitie. Het voert echter te ver om deze activiteiten uitputtend in dit plan te beschrijven.

Dit plan is vooral een koersdocument: de partners zetten met elkaar een stip op de horizon op basis van gezamenlijke ambities en doelstellingen ingegeven vanuit de maatschappelijke opgaven die voorliggen. Hiermee biedt het plan een afwegingskader voor toekomstige projecten die zich (zullen) aandienen. Hieronder worden activiteiten benoemd die momenteel vanuit de gezamenlijke partners worden uitgevoerd en gefinancierd vanuit regionale arbeidsmarktmiddelen en/ of die vanaf 2023 zijn voorzien. Hiermee schetsen we een globaal beeld van de activiteiten die bijdragen aan de realisatie van de ambities uit dit plan. Onderstaand overzicht is daarmee niet uitputtend van aard maar is vooral bedoeld als eerste start voor de uitvoering van dit plan en de realisatie van de ambities. Deze extra activiteiten kunnen gedurende de periode van dit plan veranderen. Bij de verdere uitvoering van de activiteiten is aandacht voor uitwerking en rolverdeling. We zien bij de betrokken partijen veel positieve energie om de komende periode samen de schouders eronder te zetten. In de tweede conferentie van de arbeidsmarktregio (14 december 2022) is de trots uitgesproken die door partijen gevoeld wordt met betrekking tot de regio.

Er gebeurt ontzettend veel: er zijn al vele mooie kansrijke initiatieven van de grond gekomen, zowel binnen de arbeidsmarktregio als in samenwerking met de Brainport en bijvoorbeeld de provincie. Tegelijkertijd ziet de arbeidsmarktregio nog meer kansen in het gezamenlijk uitdragen van deze initiatieven. Een gezamenlijke communicatiestrategie met dit plan als kapstok is hierbij helpend.

30

31

Ambitie

Activiteiten

Kartrekker

Ambitie

Activiteiten

Kartrekker

Algemeen

• Gezamenlijke communicatiestrategie voor AMR Helmond-De Peel gericht op inwoners, bedrijven, instellingen en andere partners.

Kerngroep

Versterken (human capital) werkgevers

Kerngroep

Inclusieve arbeidsmarkt

• Herziening en implementatie Aanpak Jeugd en Werk (jeugdwerkloosheid) in afstemming met de VSV- en JIKP-aanpak en in lijn met (veranderend) landelijk beleid en wetgeving. • Gezamenlijke lobby voor verminderen regeldruk bij werkgevers voor het aantrekken van mensen met afstand tot de arbeidsmarkt (AMR, Brainport, provincie). • Ondersteuning werkgevers om mensen met afstand tot arbeidsmarkt in te zetten (vanuit gezamenlijke dienstverlening).

Kerngroep

• Doorontwikkeling ondersteuning aan werkgevers via activiteiten genoemd bij (meer) integrale en ontschotte dienstverlening. • Ondersteunen van individuele werkgevers en stimuleren van samenwerking tussen werkgevers op arbeidsmarkthema’s waaronder talent (vanuit gezamenlijke dienstverlening).

(Meer) integrale en ontschotte dienstverlening

Integrale regionale toegang tot dienstverlening (‘Regionaal Werkcentrum’): • Opstellen plan van aanpak (businessplan) (2023) inclusief analyse en positionering van huidige dienstverlening zoals momenteel uitgevoerd door WSP, Leerwerkloket, RMT en BOOST. • Implementatie (2024 e.v.). • Uitvoering dienstverlening aan werkgevers, werknemers en inwoners passend bij ambities van dit plan met extra aandacht voor: - een hogere en meer passende arbeidsparticipatie van onderbenut en onbenut arbeidspotentieel; - leven lang ontwikkelen bij inwoners (werkenden en werkzoekenden) en MKB; - het ondersteunen van MKB op arbeidsmarktthema’s; - het stimuleren van samenwerking tussen werkgevers op arbeidsmarkthema’s waaronder talent.

Kerngroep

Leven lang ontwikkelen (inwoners)

Provincie Noord-Brabant • Doorontwikkeling en verdere aansluiting bij Platform en kerngroep Brabant Leert • Opzet en ontwikkeling Brabants Scholingsfonds waarbij alle inwoners gratis toegang hebben tot scholing als voorliggende voorzieningen hier niet in voorzien. • Inrichting en uitvoering van omscholingstrajecten richting de sectoren techniek en IT, bouw, zorg en onderwijs. • Stimuleren en ondersteunen van inwoners en werkgevers bij de inzet op leven lang ontwikkelen (ook vanuit gezamenlijke dienstverlening). • Doorontwikkelen en uitrollen skillspass.

Aansluiting onderwijs & arbeidsmarkt

• Stimuleren en ondersteuning van bestaande en nieuwe initiatieven rondom samenwerking onderwijs (VO, MBO, HBO, WO), werkgevers en samenleving (hybride leeromgevingen, campussen, broedplaatsen) vooral voor techniek en IT, onderwijs, zorg en de bouwsector. • Onderzoeken mogelijkheden tot (strategische) samenwerking hoger onderwijs in het kader van het regionaal arbeidsmarktplan.

Kerngroep

• Vergroten bewustwording over arbeidsmarktperspectief bij jongeren (“Kansrijk kiezen”). • In kader van “kansrijk kiezen” vergroten zichtbaarheid regionaal bedrijfsleven door: (1) doorontwikkelen en intensivering van techniekeducatie en promotie (op niveau van Brainportregio en arbeidsmarktregio Helmond-De Peel (2) analyse naar verbreding richting andere sectoren waarbij focus ligt op IT, onderwijs, zorg en de bouwsector.

o.a. Stichting Hightech De Peel en Brainport Development

Aantrekken en behouden talent

32

In bovenstaand schema zijn niet de (reguliere) gezamenlijke activiteiten opgenomen. Hiermee doelen we bijvoorbeeld op de samenwerking binnen het Werkgeversservicepunt en het Leerwerkloket. Deze samenwerkingen dragen wel bij aan de realisatie van onze ambities en zien we daarom als een uitwerking van dit arbeidsmarktplan. Concreet voorbeeld is het Uitvoeringsplan SUWI dat wordt opgesteld in gezamenlijkheid tussen gemeenten, Senzer en UWV en afstemming met betrokken partijen. Dit plan geeft de korte termijnbewerking op de arbeidsmarkt weer en wordt jaarlijks aan de Kerngroep voorgelegd onder de overkoepelende paraplu van dit arbeidsplan.

33

Monitoring en evaluatie

Financiën

De doelstellingen uit dit plan worden aan de hand van een te ontwikkelen arbeidsmarktdashboard

Uitvoering en coördinatie van arbeidsmarktdienstverlening kent verschillende financieringsbronnen. Een deel hiervan

gemonitord, beginnend met een 0-meting en vervolgens halfjaarlijks dan wel jaarlijks

betreft structurele rijksmiddelen die rechtstreeks naar de betreffende partners vloeien voor de uitvoering van reguliere

geüpdatet. Op basis van deze monitoringsinformatie is het aan de Kerngroep om de Conferentie te

en vaak wettelijke taken. Een ander deel betreft veelal incidentele middelen vanuit verschillende bronnen. Zo zijn er

informeren over de stand van zaken en hen te consulteren. Op basis hiervan kan in gezamenlijkheid

diverse subsidiestromen vanuit onder andere Rijk, provincie en Europa (ESF). Verwachtingen over mogelijke toekomstige

worden besloten tot aanpassingen in de koers en/of gezamenlijke activiteiten. In dit dashboard worden tenminste de

financieringsstromen zijn op dit moment lastig te geven. Zo is nog onduidelijk of de budgetten voor de regionale

volgende onderdelen opgenomen:

mobiliteitsteams ook na 2023 beschikbaar komen.

•

Doelstellingen en indicatoren (o-meting en vervolgmetingen)

•

Financieel overzicht van regionale arbeidsmarktmiddelen

Ook leidt de herinrichting van de arbeidsmarktinfrastructuur tot een wijziging in financiering. Wel is het van belang

•

Beknopt overzicht van doel en stand van zaken gezamenlijke projecten

om als partners gezamenlijk vast te stellen dat regionale arbeidsmarktmiddelen (die niet expliciet bedoeld zijn voor de

•

Overige arbeidsmarktinformatie voor zover relevant voor dit plan

uitvoering van wettelijke reguliere taken) die in de komende jaren, vaak via de centrumgemeente, beschikbaar komen

We maken voor dit dashboard zoveel mogelijk gebruik van bestaande bronnen, waaronder de arbeidsmarktinformatie

voor arbeidsmarkt(dienstverlening), worden ingezet binnen het kader van onderliggend arbeidsmarktplan. Hieronder

van het UWV.

wordt niet verstaan de decentralisatie uitkering versterking arbeidsmarktregio’s. Deze is expliciet bedoeld voor de bekostiging van de regiefunctie van de centrumgemeente.

Nieuwe initiatieven

Op dit moment verwachten we dat met de huidige en toekomstige regionale middelen uitvoering gegeven kan worden aan het regionaal arbeidsmarktplan. Gezien het gebrek aan duidelijkheid over toekomstige financiering kan in de loop

Voor nieuwe projecten of activiteiten die zich in de toekomst aandienen of door de partners (in gezamenlijkheid) worden

van de periode echter blijken dat externe financieringsbronnen onvoldoende zijn en extra financiering noodzakelijk is.

aangedragen, geldt dit arbeidsmarktplan als afwegingskader. Met andere woorden, nieuwe activiteiten of projecten

In dat geval treden de verschillende partners via de Kerngroep (en indien nodig de Conferentie) met elkaar in gesprek.

(gefinancierd vanuit regionale arbeidsmarktmiddelen) dienen altijd bij te dragen aan de ambities van het plan. Kansrijke

Onderdeel van de monitoring is een actueel financieel overzicht van regionale arbeidsmarktmiddelen dat op structurele

initiatieven worden voorgelegd aan de Kerngroep. Het is vervolgens aan de Kerngroep om te bepalen of het betreffende

basis wordt bijgehouden.

initiatief als gezamenlijk project wordt omarmd en of de regionale arbeidsmarktmiddelen worden ingezet. Daarbij wordt tevens bepaald welke partner(s) kartrekker zijn.

Uitvoering De fase waarin de verschillende gezamenlijke activiteiten zich bevinden verschilt. In gezamenlijkheid wordt per activiteit een kort plan van aanpak opgesteld met daarin de concrete resultaten, uitvoeringsorganisatie, schaalniveau en financiering. Voor elk van deze activiteiten geldt dat we geen doelgroepen uitsluiten maar dat we wel zoveel mogelijk vasthouden aan de focus zoals benoemd in dit plan. Voor een aantal activiteiten ligt de focus daarbij op sectoren: techniek en IT, zorg, onderwijs en bouw. Voor een aantal activiteiten ligt de focus daarbij op doelgroepen zoals het MKB. De voortgang van de gezamenlijke activiteiten wordt vervolgens meegenomen in de monitoring.

34

35

Bijlage 1. Toelichting profiel van Helmond- De Peel B1.1 Inwoners en beroepsbevolking

Tot slot is het belangrijk te realiseren dat een groot deel van het onbenut arbeidspotentieel niet in beeld is bij publieke instanties. Zij krijgen geen uitkering en/of zijn niet als werkzoekenden aangemeld bij werk.nl.

Betaald werk Van alle 15 t/m 74 jarigen in de regio heeft ongeveer 72% een betaalde baan. De werkloosheid in de regio is daarmee

Sociale en economische veerkracht

momenteel laag en loopt in pas met het landelijk gemiddelde. Deze dalende trend is terug te zien in een afname van

Een opvallend kenmerk is de sterke conjunctuurgevoeligheid van de regio. Economische crises komen harder aan

het aantal WW uitkeringen, al lijkt deze afname zich na medio 2022 te stabiliseren. Verder zien we een daling van het

en de regio is gevoelig is voor economische schokken (Birch, 2019). Dit komt mede door de sectorale samenstelling

aantal geregistreerde werkzoekenden in Helmond-de Peel: eind juli 2022 betrof dit 13.467 mensen, een daling van 9%

van de economie (zie ook paragraaf 2.4). Tegelijkertijd is er sprake van een relatief lage sociale veerkracht van de

ten opzichte van een jaar daarvoor (Arbeidsmarktinformatie UWV). Deze groep bestaat uit personen met een diverse

beroepsbevolking2; de beroepsbevolking gaat minder makkelijk met veranderingen om. Dit kunnen geleidelijke

achtergrond: WW’ers, personen met een uitkering Participatiewet, Wajong-dienstverlening, WIA of WAO-dienstverlening

verandering zijn zoals technologische veranderingen, maar ook meer plotselinge veranderingen zoals het sluiten van

en personen met een actief cv op werk.nl. Deze daling blijft overigens iets achter bij de landelijke trend (10,1%). Onder

grote fabriek in de regio. Een verklarende factor is (mogelijk) het praktische opleidingsniveau en de gemiddeld lagere

de geregistreerde werkzoekenden bevindt zich een forse groep mensen zonder startkwalificatie, namelijk 45%. Dit

inkomens. Het gemiddeld inkomensniveau is de laatste jaren weliswaar gestegen maar ligt nog steeds onder het

percentage ligt iets boven het landelijke percentage (42,7%).

gemiddelde in N-Brabant. Daarbij heeft 8-16% van de huishoudens moeite om rond te komen, waarbij dit percentage alleen in Helmond hoger ligt dan het gemiddelde in Zuidoost-Brabant.

Ook wordt de groep met een bijstandsuitkering kleiner. In hoeverre deze trend zich de komende jaren door blijft zetten is onduidelijk; de gevolgen van de verschillende crises (o.a. koopkrachtcrisis, energiecrisis, inflatie, toename kosten

Opleidingsniveau

grondstof, gevolgen Oekraïne voor im- en export) voor de arbeidsmarkt tekenen zich op dit moment nog niet duidelijk

Het onderwijsniveau van de beroepsbevolking in de

af. Momenteel zien we een aantal indicatoren, ook voor wat betreft werkloosheid, die kunnen wijzen op een (lichte)

regio bevat relatief gezien veel middelbaar opgeleiden;

kentering op de arbeidsmarkt. Het effect op de arbeidsmarkt is echter nog lastig te voorspellen. Voor een toelichting

vakmensen die opgeleid zijn in diverse sectoren

hierop wordt verwezen naar hoofdstuk 3.

(Economische agenda De Peel 2022-2027). Het aandeel inwoners met een HAVO-, VWO-, MBO2 tot 4-diploma en

Onbenut arbeidspotentieel

HBO of WO neemt de laatste jaren toe (maar blijft onder

Op 1 januari 2021 kende de arbeidsmarktregio een potentiële beroepsbevolking van 193.000 (inwoners 15 t/m 74

het landelijk gemiddelde). Hierbij zijn wel duidelijke

jaar). Niet iedereen in deze groep kan of wil (betaald) werken. De groep die werkt of wil werken (en recent ook werk

verschillen tussen gemeenten op te merken

heeft gezocht) noemen we de beroepsbevolking. De niet-beroepsbevolking bestaat uit mensen die geen betaald

(zie tabel).

werk hebben, niet recent naar werk hebben gezocht en/of niet direct beschikbaar zijn voor werk. Het gaat vooral om scholieren en studenten, mensen die voor een gezin zorgen, arbeidsongeschikten en gepensioneerden. Binnen deze

Kwetsbare groepen

groep zitten mensen die eventueel zouden kunnen/willen werken, de semi-werklozen. Samen met de groep werklozen

Ondanks de momenteel lage werkloosheid, het stijgende opleidingsniveau en een groei van het gemiddelde inkomen

en deeltijdwerkers die méér uren willen maken, vormen ze het onbenut arbeidspotentieel. In totaal gaat dit om ongeveer

zien we nog steeds een aantal kwetsbare groepen in de samenleving die moeite hebben om mee te kunnen in de

16.000 mensen:

maatschappij en een afstand tot de arbeidsmarkt ervaren. De huidige economische onzekerheid versterkt dit. Vanuit het brede perspectief van dit plan zien we een aantal groepen waarbij de aansluiting met de arbeidsmarkt niet vanzelf gaat

•

7.000 onderbenutte deeltijders (44%): werkenden, die meer uren kunnen en willen werken.

en voor wie een duurzame plek op de arbeidsmarkt niet vanzelfsprekend is. Dit betreft onder andere minder zelfredzame

•

5.000 werklozen (31%).

(kwetsbare) jongeren, (digitaal) laaggeletterden, inwoners (vaak met een fysieke en/of psychische beperking) met

•

4.000 semi-werklozen (25%): personen zonder betaald werk die recent naar werk hebben gezocht maar niet direct

een (tijdelijke) afstand tot de arbeidsmarkt en arbeidsmigranten. Ook zien we dat duurzaam en passend werk ook

beschikbaar zijn, óf die niet recent hebben gezocht maar wel direct beschikbaar zijn. Ook personen die tijdelijk

voor inwoners die financieel gezien moeite hebben om rond te komen (armoede, schulden, laag inkomen) niet altijd

vanwege ziekte, arbeidsongeschiktheid of andere redenen niet beschikbaar of niet werkzoekend zijn vallen onder

vanzelfsprekend is. Met name in Helmond zien we daarbij dat de concentratie van kwetsbare groepen sterk wijkgebonden

semi-werklozen.

is.

Onder het onbenut arbeidspotentieel bevinden zich ook mensen die zich hebben ingeschreven bij het UWV maar dan

Het aandeel niet werkende jongeren is sinds 2013 jaarlijks steeds verder gedaald: van 13,2% naar 7,7% in 2021. De

voor een minder kansrijk beroep. Via bij- en omscholing kan deze groep naar een andere sector worden bewogen. Het

coronacrisis heeft een tijdelijke opleving van de jeugdwerkloosheid met zich meegebracht. Onder jeugdwerkloosheid

onbenutte arbeidspotentieel in Helmond-De Peel ligt verhoudingsgewijs iets lager dan gemiddeld in de provincie en

wordt verstaan: de werkloze beroepsbevolking onder jongeren van 15 tot 25 jaar als percentage van de totale

Nederland. Helmond-De Peel kent met 44% wel een relatief groot aandeel onbenutte deeltijders: mensen die meer willen

beroepsbevolking onder jongeren van 15 tot 25 jaar. De tijdelijke opleving wordt weerspiegeld in een toename van het

werken.

36

37

aantal WW-uitkeringen en bijstandsuitkeringen aan jongeren vooral in het eerste halfjaar van 2020. Vanaf juni 2021 is

Mobiliteit

het aantal zelfs weer lager dan voor de crisis. Dit komt onder andere doordat jongeren vaker met flexcontracten werken,

Het is van belang om te weten hoe de mobiliteit in de arbeidsmarktregio eruit ziet. Zo blijkt uit onderzoek onder andere

waardoor zij minder goed beschermd zijn tegen ontslag.

dat slechts een klein percentage van de werkzoekenden bereid is om te verhuizen naar een andere regio voor werk. De mobiliteit van werkenden in de arbeidsmarktregio is groot. Van de inwoners van de gemeente Helmond werkt 38% in de

Dit beeld zien we vaker bij crises. In de coronacrisis zijn veel jongeren hun flexbaan kwijtgeraakt, echter hierbij ging het

gemeente zelf. Een groot aantal inwoners werkt in omliggende regio’s, waarbij met name de stroom vanuit Helmond-De

vooral om studerende jongeren met een bijbaan. Deze groep jongeren lijkt inmiddels weer opnieuw aan het werk te zijn.

Peel naar Eindhoven groot is.

Het dalen van de werkloosheid onder jongeren, betekent niet dat er geen aandacht nodig is voor jeugdwerkloosheid. Uit onderzoek komt naar voren dat sommige groepen jongeren op de arbeidsmarkt relatief kwetsbaar zijn: dit zijn

Internationaal talent

jongeren zonder startkwalificatie, jongeren met maximaal een mbo-2-opleiding, jongeren met een niet-westerse

Nederland wordt steeds meer divers, zo ook de regio Helmond-De Peel. Op dit moment heeft bijna een vijfde deel van de

migratieachtergrond en jongeren met een gezondheidsbeperking. Zij hebben relatief lagere baankansen en gebleken is

inwoners in de regio Helmond de Peel een niet-Nederlandse achtergrond met een relatief hoog percentage inwoners uit

dat deze kansen ook minder hersteld zijn na de lockdowns van de coronacrisis. De kansenongelijkheid tussen groepen

Midden- en Oost-Europese landen.

jongeren bij de overgang van het onderwijs naar de arbeidsmarkt is daarmee tijdens de coronapandemie toegenomen (SEO, 2022).

In de regio werken momenteel meer dan 10.000 arbeidsmigranten. Dit betreft circa 10% van de totale werkgelegenheid (www.abu.nl/arbeidsmigranten-in-nederland-de-cijfers). In 2020 woonde 4% van alle arbeidsmigranten in Nederland in

De kwetsbare positie op de arbeidsmarkt komt tot uiting in hogere werkloosheidspercentages. Zo zijn jongeren zonder

Helmond-De Peel. Daarmee staat de regio in de top 10 van arbeidsmarktregio’s waar de meeste arbeidsmigranten wonen

startkwalificatie en jongeren met een arbeidsbeperking relatief vaker werkloos. Dit blijft ook gedurende hun verdere

(namelijk op plek 6) (Afsprakenkader arbeidsmigranten De Peel, 2021). Arbeidsmigranten werken vaak in laaggeschoolde

loopbaan zo. 45% van de geregistreerde werkzoekenden in Helmond-De Peel heeft geen startkwalificatie (t.o.v. landelijke

banen en uitvoerend werk, vaak op tijdelijke en flexibele basis (o.a. seizoenswerk), onder condities die voor mensen in

percentage van 42,7%). In totaal 6,8% van de jongeren (15-27 jaar) heeft geen werk, volgt geen onderwijs of cursussen/

de regionale (en landelijke) arbeidsmarktpool vaak onaantrekkelijk zijn. De regio kent daarnaast relatief veel expats;

trainingen. Deze jongeren zijn relatief vaker laaggeletterd. Dit percentage is in Helmond-De Peel overigens lager dan

kenniswerkers werkzaam voor internationale organisaties die veelal voor een tijdelijke periode in de regio verblijven.

voor Noord-Brabant (7,5%) en Nederland (8,8%) (www.cbs.nl, 2018). Uit onderzoek blijkt verder dat investeren in

Daarbij zien we wel dat de stay-rate van expats in de Brainportregio hoger ligt dan in andere regio’s. Internationaal talent

kwetsbare jongeren loont (LPBL, 2020). Denk daarbij aan maatregelen gericht op het behalen van een startkwalificatie.

is blijvend nodig om onze economie op verschillende vlakken draaiende te houden. Wel leidt dit ook tot vraagstukken in

Deze investeringen betalen zich niet alleen uit in een betere positie voor de jongere zelf (minder werkloosheid, hoger

de regio, onder andere rondom huisvesting maar ook rondom sociale participatie en onderwijs.

inkomen); ook zijn er maatschappelijke baten te verwachten. Denk daarbij aan minder uitgaven aan vooral (jeugd)zorg, uitkeringen en re-integratie.

De totale Brainportregio kent veel internationale studenten, met name binnen het hoger onderwijs zoals de TU/e. Vooralsnog zijn deze studenten veelal woonachtig en studerend in Eindhoven. De groei van internationale studenten zet

Met betrekking tot laaggeletterdheid zien we dat in verlengde van het lagere opleidingsniveau de regio zich kenmerkt

zich naar verwachting de komende jaren door. Als gevolg van deze beweging en het gebrek aan huisvesting in de directe

door een relatief hoog percentage (digitaal) laaggeletterden, namelijk 15%. Dit zijn ongeveer 24.000 mensen. Dit is iets

nabijheid van universiteiten en hogescholen is de verwachting dat ook in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel het

hoger dan het landelijk percentage van 11%. Laaggeletterdheid is een term voor volwassenen die grote moeite hebben

aantal internationale studenten toeneemt.

met taal, rekenen en digitale vaardigheden. Zij beheersen niet het referentieniveau 2F van het Referentiekader Taal en Rekenen, wat overeenkomt met het eindniveau van het vmbo of mbo-2. De grootste groep laaggeletterden valt in de subgroep “migranten van 30 jaar of ouder, met partner/ en of kinderen”. Dit is ongeveer een kwart van de doelgroep (26%). Zij zijn veelal niet-hoogopgeleid. Daarnaast is er een relatief grote subgroep “Nederlands werkenden (50+) met gezin”. Dit gaat om 17% van de doelgroep. Ook zij zijn overwegend niet-hoogopgeleid (www.cbs.nl, 2020). Laaggeletterden hebben verder een 3x zo grote kans om digitaal onvoldoende vaardig te zijn. Dit omdat bij de ontwikkeling van digitale vaardigheden het kunnen lezen, begrijpen en gebruiken van informatie belangrijk is. Digitale vaardigheden worden onderverdeeld in: ICT-basisvaardigheden, mediawijsheid, informatievaardigheden en computational thinking. Het hebben en (kunnen) ontwikkelen van digitale ‘skills’ is als individu op de arbeidsmarkt echter belangrijk (zie ook paragraaf 4.2). Personen die dus over onvoldoende digitale vaardigheden beschikken, zijn daarmee kwetsbaarder op de arbeidsmarkt. Naar verwachting beschikt 1 op de 5 inwoners van de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel over lage digitale vaardigheden (Cubiss Brabant, 2020).

Opmerkelijk is dat uit landelijk onderzoek blijkt dat deze groep niet enkel wordt gevormd door ouderen.

38

39

B1.2 Werkgevers en bedrijven Van oudsher is Helmond-de Peel een regio waar de industrie een belangrijke rol speelt. Dit is ook terug te zien in de economie van de regio. De economie is geconcentreerd rondom de handel, industrie en zorg. Ook de (land)bouw is in hogere concentraties aanwezig in de regio dan gemiddeld in Nederland. Deze informatie zien we terug in de procentuele verdeling van de banen over de verschillende sectoren (zie onderstaande tabel). AMR Helmond-De Peel

Noord-Brabant

Nederland

Industrie

27,1%

21,3%

16,2%

Landbouw

4,8%

2,7%

2,6%

Handel

19,0%

18,8%

17,5%

Collectieve dienstverlening-

24,7%

26,6%

29,7%

Zakelijke dienstverlening

22,0%

28,5%

31,8%

Overige dienstverlening

2,5%

2,0%

2,2%

onderwijs, gezondheidszorg en openbaar bestuur

Deze sectorale samenstelling van de economie draagt bij aan de in paragraaf 2.3 beschreven conjunctuurgevoeligheid van de regio. Niet voor niets is “Verdieping en verbreding van de regionaal economische structuur (versterken waar we goed in zijn en tegelijkertijd minder kwetsbaar voor conjuncturele schommelingen)” een van de doelen in de Economische Agenda De Peel. Buiten een aantal grote (familie)bedrijven kenmerkt de regio zich door een groot aantal ondernemers binnen het MKB. Het overgrote deel van de 26.600 bedrijven (bedrijfsvestigingen) in de regio heeft daarbij minder dan vijftig werknemers in dienst (Birch, 2018). De regio kent daarbij veel zzp-ers en exporterende bedrijven. Beide aspecten versterken de conjunctuurgevoeligheid van de regio. De groei van de werkgelegenheid is overeenkomstig het Nederlands gemiddelde. Het overgrote deel van de MKB ondernemers is zich bewust van het belang van investeringen en aandacht voor

Arbeidsmarktkrapte Arbeidsmarktkrapte, het vinden en behouden van voldoende en passende medewerkers, is een van de belangrijkste knelpunten voor werkgevers. Landelijk gezien was 55% van de in de afgelopen 12 maanden ontstane vacatures volgens werkgevers moeilijk vervulbaar. Daarnaast verwacht 61% van de werkgevers de komende 12 maanden meer wervingsproblemen. Dit knelpunt wordt ook in grote mate ervaren door werkgevers in de arbeidsmarktregio HelmondDe Peel. De regio profiteert van de economische groei die zich vanaf het tweede kwartaal van 2021 weer verder doorzet. De werkloosheid is historisch laag en het aantal vacatures blijft vooralsnog stijgen. De vraag naar arbeid overstijgt het aanbod van geschikt personeel; de arbeidsmarkt is krap. Tegenover elke direct beschikbare werkzoekende staan in Helmond-De Peel 3,87 vacatures. Voor Nederland gaat het om 5,4 vacatures, voor Noord-Brabant om 5,8 vacatures en Zuidoost-Brabant om 8,08 vacatures. Als oorzaak van het moeilijk kunnen vervullen van vacatures, noemen werkgevers vooral het uitblijven van sollicitanten, het ontbreken van de juiste vaardigheden bij sollicitanten en de specialistische aard van het werk.

ontwikkelingen als digitalisering en de impact die dit gaat hebben op hun bedrijfsvoering, concurrentiepositie en businessmodel. Tegelijkertijd weet een groot deel niet goed hoe zij hier mee om moeten gaan en ontbreekt de tijd en capaciteit om dit op te pakken. Belangrijk onderdeel daarbij is het vinden van medewerkers met de juiste skills (vaardigheden) en het blijvend investeren in de (digitale) skills van het eigen personeel. In een breder perspectief ziet een groot deel van de regionale werkgevers het belang van talentontwikkeling en-behoud (leven lang ontwikkelen) om de huidige en toekomstige uitdagingen op de arbeidsmarkt aan te pakken (gemeente Helmond, 2022). De huidige krapte versterkt dit besef. Tegelijkertijd ervaart een aanzienlijk deel van het MKB knelpunten bij de concrete invulling hiervan. Met name voor het kleine(re) MKB is strategisch HR-beleid en de aandacht voor bijvoorbeeld leven lang ontwikkelen niet expliciet belegd binnen de organisatie en ontbreekt de capaciteit en kwaliteit om hier duurzaam invulling aan te geven.

40

41

In vrijwel alle sectoren is sprake van personeelstekorten, maar met name in de sectoren openbaar bestuur, veiligheid

Speerpuntsectoren

en juridische beroepen, ICT en de pedagogische sector is de krapte groot. De verwachting is dat de krapte onder

Van oudsher is de bedrijvigheid in de regio geconcentreerd rondom industrie. In de economische agenda van De Peel

technisch personeel de komende jaren zich verder zal voortzetten als gevolg van de vergrijzende beroepsbevolking, de

(2022-2027) is vastgelegd dat voor de economische doorontwikkeling van de regio echter ingezet wordt op een verdieping

digitalisering van de economie, de aantrekkende economie en de landelijke maatschappelijke opgaves van rijkswege

en verbreding van de economische structuur, o.a. ook om de conjunctuurgevoeligheid van de regio te verminderen.

(zoals de energietransitie). Zie daarvoor hoofdstuk 3. Andere vitale sectoren waarin krapte heerst zijn het onderwijs en

De Peel zet voor haar economische ontwikkeling in op vijf speerpuntsectoren: agro & food (Foodtech), automotive,

de zorg.

slimme maakindustrie, zorg en vrijetijdseconomie. Geldrop-Mierlo zet met name in op een transformatie naar een woongemeente met goede voorzieningen en een goed vestigingsklimaat voor het midden- en kleinbedrijven (MKB) die bij voorkeur een link hebben naar Brainport Eindhoven en recreatieve bedrijven. Niet verrassend sluiten deze speerpuntensectoren aan op ontwikkelingen op Europees, nationaal, provinciaal en regionaal niveau waar zij worden gezien als de toekomstige dragers van de economie (Economische Agenda De Peel 20222027). Voor elk van deze sectoren is het verbinden van het lokale bedrijfsleven met onderwijs (op alle niveaus) en kennis/ onderzoek van belang (zie ook B1.3 onderwijs en aansluiting arbeidsmarkt). Niet alleen om te zorgen voor voldoende en passend talent om economische ambities waar te maken, maar juist ook om de aantrekkingskracht van de regio te vergroten voor toekomstig talent. Naast aantrekkelijke en duurzame omgevingen waar toptalenten en waar collega’s en studenten elkaar kunnen ontmoeten maar ook vanuit een programmatische aanpak waarbij inhoud wordt gekoppeld aan de behoefte van bedrijven en maatschappelijke opgaven.

De huidige arbeidsmarktkrapte leidt ertoe dat vrijwel alle beroepsgroepen kansrijk zijn (www.uwv.nl). Ondanks de

B1.3 Onderwijs en aansluiting arbeidsmarkt

grote vraag naar personeel, zijn er echter nog een paar beroepsgroepen waar de kans op werk vrij klein is. Het gaat om beroepen waar al jaren minder goede kansen zijn op werk, met name door de grote concurrentie onder werkzoekenden.

De regio is rijk aan verschillende onderwijsinstellingen. Naast het primair en voortgezet onderwijs heeft de regio een

Specifiek gaat het om activiteitenbegeleiders, dierenverzorgers, uitvaart- en mortuariummedewerkers en instellingskoks.

breed en kwalitatief goed aanbod middelbaar beroepsonderwijs; ROC Ter AA, Yuverta en een onderdeel van het Summa College (o.a. Automotive). In de regio worden vakmensen, die steeds meer en blijvend nodig zijn, opgeleid. Dit sluit aan

Arbeidsmarktkrapte is een belangrijk knelpunt voor werkgevers, maar biedt ook kansen voor de regio. Zo worden

bij de behoefte van het bedrijfsleven aan goede, praktisch opgeleide talenten op met name MBO niveau.

werkgevers genoodzaakt anders te kijken naar werk en meer te investeren in talent. Denk bijvoorbeeld aan het

De kennisinfrastructuur rondom het hoger onderwijs is in mindere mate aanwezig, al zien we dat de samenwerking

weglekken van technisch afgestudeerde vrouwen in de technische beroepen en technische sector. Een meer modern

tussen het hoger onderwijs en de regio Helmond-De Peel de laatste jaren sterk toeneemt. Een voorbeeld daarvan is

werkgeverschap kan hiervoor (deels) oplossing bieden.

de deelname van Fontys aan de zorgcampus. Ook is Hogeschool De Kempel (opleiding tot leerkracht basisonderwijs) gevestigd in Helmond. De wens om de samenwerking met het hoger onderwijs te intensiveren is in de regio sterk

Daarnaast vraagt de arbeidsmarktkrapte de werkgevers om anders om te gaan met HR en de invulling van vacatures,

aanwezig, zo werd ook duidelijk tijdens de bijeenkomsten met de Conferentie. Deze wens komt enerzijds voort uit de

wordt de focus op diploma’s verlegd naar skills en worden de kansen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt

behoefte aan HBO en WO opgeleide werknemers (naast MBO opgeleide werknemers) voor het regionale bedrijfsleven,

vergroot. Ook biedt het meer kansen voor werkzoekenden met de juiste skills maar die zich nu richten op een minder

maar ook vanuit de behoefte tot het optimaliseren van de aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarktvraag. Hiervoor

kansrijk beroep. Zij kunnen immers worden begeleid naar een meer kansrijk beroep die soortgelijke skills vragen.

zijn zowel MBO, HBO als WO van essentieel belang. Ook landelijk is er veel aandacht voor doorstroommogelijkheden om het voor studenten makkelijker te maken zich te blijven ontwikkelen. De aansluiting en samenwerking tussen VO en MBO

Ingezoomd op concrete beroepsgroepen zijn de krapste beroepsgroepen in Helmond-De Peel momenteel respectievelijk

is daarvan een voorbeeld, maar ook wordt er steeds meer gewerkt aan doorlopende leerlijnen MBO-HBO.

elektriciens en elektronicamonteurs, machinemonteurs, timmerlieden, technici bouwkunde en natuur en transportplanners en logistiek medewerkers (UWV, arbeidsmarktinformatie).

Samenwerking onderwijs, bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid Samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid is een belangrijke randvoorwaarde voor een toekomstbestendige en inclusieve arbeidsmarkt en economische (door)ontwikkeling van de regio. Bruisende regionale ecosystemen zijn van belang voor het economische en sociale klimaat van de regio. Ze dragen bij aan het aantrekken en behouden van talent, geven een positieve impuls aan het verhogen van de werkgelegenheid en geven vorm aan de economische ontwikkeling en innovatie. Daarnaast zorgt de intensieve samenwerking in deze ecosystemen voor een optimale aansluiting tussen onderwijs (in allerlei vormen) en de arbeidsmarkt.

42

43

Bijlage 2. Governance arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Traditionele grenzen vervagen en de behoefte van de arbeidsmarkt (skills) staat meer centraal. Door de intensieve

Een effectieve samenwerking tussen triple helix- partners in de arbeidsmarktregio is belangrijk om gezamenlijke ambities

samenwerking met het regionale bedrijfsleven maken studenten daarbij ook eerder kennis met de regionale

te kunnen realiseren. In arbeidsmarktregio Helmond-De Peel is begin 2022 de samenwerking herijkt, wat heeft geleid tot

arbeidsmarktmogelijkheden (aantrekken en behouden van talent voor de regio). Zeker rondom de verdere ontwikkeling

een vernieuwde governance-structuur. Er zijn verschillende gremia binnen deze samenwerking, met ieder een eigen rol.

van de speerpunten automotive, foodtech, slimme maakindustrie en zorg zien we deze samenwerking in fysieke zin tot uiting komen in bijvoorbeeld campussen en fieldlabs. Succesvolle en kansrijke samenwerkingsvormen in de regio

Conferentie

betreffen o.a. de BouwInfraCampus Mierlo, Techniekcentrum Brainport, Zorgcampus Helmond-De Peel, Automotive

De Conferentie’ is het strategisch adviesorgaan van de arbeidsmarktregio, bestaande uit een brede

Campus en Foodtech. Verdere doorontwikkeling van deze omgevingen zijn voor de regio van belang, niet alleen om bij

vertegenwoordiging van de triple helix samenwerking. De Conferentie voert een gezamenlijke dialoog op basis van

te dragen aan economische groei en innovatie maar juist (of vooral) ook in het kader van het aantrekken, ontwikkelen en

actuele trends en ontwikkelingen om zodoende de strategische richting te bepalen voor regionaal arbeidsmarktbeleid.

behouden van talent voor de regio.

De dialoog wordt gevoerd vanuit het perspectief van de eigen organisatie (belangenbehartiging) om daarna tot een gezamenlijke strategische richting te komen voor

Onderwijs buiten de regio

regionaal arbeidsmarktbeleid. De centrumgemeente is voorzitter van de Conferentie.

Daar waar opleidingen niet aangeboden worden is de beweging van studenten naar buiten de regio logisch. Echter, als een opleiding wel in deze regio wordt aangeboden maar een student vanwege bepaalde beeldvorming kiest voor

Kerngroep

Eindhoven dan heeft dat een negatieve impact op de bedrijven in deze arbeidsmarktregio. De kans is immers groot

De Kerngroep voert regie op de sturing van de arbeidsmarktregio en is het centrale orgaan in de samenwerking. De

dat studenten die in Eindhoven studeren zich ook daar oriënteren op de arbeidsmarkt. Vanuit o.a. ROC ter AA wordt

Kerngroep formuleert gezamenlijke ambities en doelen en legt deze vast in het regionaal arbeidsmarktplan. Verder

momenteel imago-onderzoek gedaan naar de regio Helmond-De Peel onder studenten; de resultaten kunnen verder

informeert de Kerngroep de Conferentie over de uitvoering en voortgang van het plan en verstrekt deze actuele

meegenomen worden bij de uitvoering van dit regionaal arbeidsmarktplan.

arbeidsmarktinformatie. De Kerngroep bereidt de bijeenkomsten van de Conferentie voor. De volgende partners maken momenteel deel uit van de Kerngroep. In 2023 wordt de definitieve samenstelling geevalueerd en vastgesteld.

Leven lang ontwikkelen Onderwijs en opleiding wordt door inwoners belangrijk gevonden. Zoals in paragraaf 3.1 geschetst neemt het gemiddelde

Sector

Organisatie

Functie

opleidingsniveau in de regio dan ook toe. Ook het blijven ontwikkelen, ook ná de initiële opleiding, wordt belangrijk

Overheid

Centrumgemeente

• Voorzitter arbeidsmarktregio (wethouder centrumgemeente)

gevonden. Belangrijkste redenen daarbij zijn het bijblijven met de juiste skills (o.a. digitalisering) in het eigen vakgebied

• Directielid centrumgemeente (voorzitter kerngroep)

en het werk interessant houden.

• Programmamanager O&A Vertegenwoordiging • Directie/ MT lid regiogemeenten

• Wethouder regiogemeenten (vertegenwoordigt de regiogemeenten)

Werkgevers

VNO-NCW

• Vertegenwoordiger vanuit bestuur en/ of management

Werknemers

FNV en/ of CNV

• Bestuurslid FNV en/ of CNV

Onderwijs

ROC ter Aa

• Voorzitter College van Bestuur

Uitvoeringsorganisaties

SBB

• Directie/ MT lid

Senzer

• Directie/ MT lid

UWV

• Directie/ MT lid

Voorbereidende kerngroep De Kerngroep wordt ondersteund door een Voorbereidende Kerngroep. Dit gremium bereidt inhoudelijke stukken en de agenda voor de Kerngroep voor (o.a. regionaal arbeidsmarktbeleid, meerjarenprogramma, begroting, dashboards, subsidie-aanvragen en verantwoordingen, collegestukken). Ook informeert de Voorbereidende Kerngroep de Kerngroep actief over de stand van zaken rondom diverse netwerken waarin leden van de Voorbereidende Kerngroep zijn vertegenwoordigd. Tot slot houdt de Voorbereidende Kerngroep monitoring- en arbeidsmarktdashboards bij. De centrumgemeente vervult de rol van voorzitter en secretaris.

44

45

Bijlage 3. Toelichting trends en ontwikkelingen B3.1 Transities Uitvoeringsorganisaties Voor de uitvoering van projecten en werkzaamheden voortvloeiend uit het regionaal arbeidsmarktbeleid en

Verduurzaming (energietransitie, circulariteit, klimaatadaptatie)

meerjarenprogramma staan de verschillende uitvoeringsorganisaties aan de lat. In de regio Helmond-De Peel wordt het

Het Planbureau voor de Leefomgeving en het ROA hebben onderzocht in welke beroepen, opleidingen en regio’s op de

grootste deel van deze (wettelijke en niet-wettelijke) taken uitgevoerd door Senzer en UWV. De centrumgemeente treedt

middellange termijn knelpunten ontstaan als alle investeringen plaatsvinden die nodig zijn om klimaatdoelen te behalen.

daarbij in veelvoorkomende gevallen namens de Kerngroep op als kassier en/of (gemandateerd) opdrachtgever.

Het realiseren van deze doelen, zoals het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen kan immers alleen worden gerealiseerd wanneer genoeg zonnepanelen, windparken, laadpalen, energiezuinige apparaten en installaties worden

Centrumgemeente

neergezet. Hiervoor zijn geschikte arbeidskrachten nodig. Uitgaande van het scenario waarin alle investeringen worden

De gemeente Helmond vervult de rol van centrumgemeente. De centrumgemeente heeft een regiefunctie gericht op

gedaan, levert dit grote knelpunten in techniekberoepen op hoger onderwijsniveau zoals ingenieurs en architecten en

het gezamenlijk regionaal belang voor zowel de brede triple-helix samenwerking als voor de vertegenwoordiging

techniek- en ambachtsberoepen op mbo-niveau, zoals machinemonteurs, metaalbewerkers en constructiewerkers.

van de regiogemeenten. De centrumgemeente heeft daarmee een faciliterende rol ten dienste van en namens

Dit bovenop de knelpunten die ook zonder investeringen in klimaatbeleid al voor deze en andere (zorg en onderwijs)

de arbeidsmarktpartners in de regio. De centrumgemeente vervult deze rol binnen de kaders van het regionaal

voorzien worden. Een mogelijk scenario dat dan kan optreden is dat klimaatinvesteringen leiden tot een verschuiving van

arbeidsmarktbeleid. De centrumgemeente is verantwoordelijk voor het initiëren en coördineren van de

het bestedingspatroon van bedrijven, consumenten en overheid (in plaats van enkel een toename). In dit geval kan het

intergemeentelijke afstemming.