Cultuurbeleid Arnhem - STROOM (2012)

het creëren van meer maatschappelijk draagvlak en een efficiëntere bedrijfsvoering vormen de grootste opgaven voor de culturele sector in de komende jaren.

33

32

grootste gemeenten van Nederland19. Deze positie is te danken aan de toegenomen indicatoren veiligheid en cultureel aanbod. Bij het aanbod springt Arnhem er vooral uit met het aantal uitvoeringen podiumkunsten (4e positie), musea (5e) en evenementen (3e). Daarnaast blijkt opnieuw dat het aandeel van de creatieve beroepsbevolking hoger ligt dan gemiddeld in Nederland.

• Samenwerking binnen de culturele sector gebeurt hoofdzakelijk op ad-hocbasis, dat wil zeggen projectmatig. Meer vergaande en duurzame samenwerking op het gebied van publieksinformatie, marketing, promotie, ticketing en programmering vindt nauwelijks plaats.

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

• Aanbod en bereik sluiten in Arnhem niet goed op elkaar aan, zo illustreert Atlas voor Gemeenten 2011. We scoren goed op aanbod (4e positie), maar het publieksbereik blijft daar behoorlijk bij achter: voor theater- en museabezoek zijn de posities respectievelijk 17e en 12e. Een andere indicator is de gemiddelde zaalbezetting van Schouwburg en Musis Sacrum, die op 58,4% ligt.

35

34

Luxor en Focus Filmtheater, de openbare bibliotheek, het Gelders Archief en Het Domein. In de verantwoordelijkheidsverdeling tussen rijk, provincie en gemeente is de laatste verant­ woorde­lijk voor huisvesting en podia. Financieel wordt dit vertaald in één instellingssubsidie voor een basisvoorziening waarmee activiteiten, bedrijfsvoering en huisvesting worden onder­ steund. De consequentie van deze manier van financieren is dat er grote verbondenheid ontstaat tussen het ‘eigen‘ aanbod en de publieke voorziening. Dit staat een optimale verbinding in de weg met de ontwikkelingen en behoeften die in de stad leven, zowel bij het (potentiële) publiek als bij de makers en cultureel ondernemers.

• Versnipperde inzet van middelen. Door aan veel ontvangers relatief kleine subsidiebedragen te verlenen werken we een gefragmenteerde sector in de hand. Dit geldt met name in de podiumkunsten en wel in de schakels productie en presentatie. Bij de producerende instellingen heeft meerjarige ondersteuning van het middensegment een financiële basis gelegd in de exploitatie, maar is de subsidie niet langer voldoende om verder te kunnen groeien. Op het gebied van presentatie is er sprake van overlap in de programmering (onder andere cabaret en kleinkunst) en van meerdere afzonderlijke programmeringsinitiatieven (kamermuziek). De samenwerking en afstemming – ook met de basispodia en in regionaal verband – kunnen hier worden verbeterd.

• Spreiding over de stad. De ruimtelijke ontwikke­ ling van het centrumgebied krijgt veel aandacht, maar culturele activiteit op wijkniveau is ook belangrijk, onder andere met het oog op participatie. Kleinschalige activiteiten en experiment vinden veelal hier plaats25. • Zichtbaarheid. Het aanbod is er, maar is het voldoende zichtbaar? Er is behoefte aan meer samenwerking op het gebied van zichtbaarheid, ook van subculturen en op het digitale vlak. Hier is voor de basisvoorzieningen en voor Cultuur Netwerk Arnhem een rol weggelegd. • Profilering – het Arnhemse productieklimaat kent veel potentieel, maar dit komt in de profilering van de stad onvoldoende terug. Er is behoefte aan een duidelijke blikvanger (flagship branding): Arnhem modestad. Als de aandacht eenmaal getrokken is kunnen we laten zien wat Arnhem 25 Zie ook ‘Bouwstenen voor een nieuwe kadernota Cultuur Arnhem’ dat Dany Jacobs en Ewan Lentjes in opdracht van de gemeente Arnhem schreven als input voor de raadsbehandeling van de Uitgangspuntenbrief Cultuur. Beide zijn verbonden aan het Arnhems Centrum voor Creatieve Economie en Innovatie (ARCCI) van ArtEZ en HAN.

verder te bieden heeft. Dit geldt nadrukkelijk ook voor ons cultureel-historische erfgoed en voor kunst in de openbare ruimte. Arnhem kent relatief weinig landmarks: karakteristieke visuele en ruimtelijke ijkpunten in de stad. Er is overigens geen behoefte aan een highlight op het gebied van de presentatie van podiumkunsten, dat wil zeggen een toonaangevend, (inter)nationaal georiënteerd podiumkunstenfestival. De profi­ leringsambitie van Arnhem mag niet leiden tot het ‘opleggen’ van grote evenementen, maar deze dienen vanuit de stad op te borrelen. • Er is behoefte aan eenduidig en duidelijk beleid. Het gemeentelijk beleid kent talloze subsidieregelingen, -budgetten en fondsen, elk met andere voorwaarden en criteria. Daarnaast hecht men waarde aan duidelijker uitdragen van het beleid: wat wil de gemeente en waarom?

37

36

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

het nieuwe beleid

4

Ruimte voor vernieuwing Om in een situatie van teruglopende middelen het culturele aanbod in Arnhem op peil te houden en creatieve bedrijvigheid en culturele vernieuwing vrij baan te geven, is een kritische afweging nodig: wat willen we blijven ondersteunen, wat minder, wat vragen we van de instellingen in de stad en waar willen we extra investeren. Dit geldt ook voor het huidige coalitieakkoord van het stadsbestuur: de omstandigheden en de om­ geving waarin het akkoord in het vroege voorjaar van 2010 tot stand kwam, zijn in relatief korte tijd gewijzigd. De destijds ten aanzien van cultuur geformuleerde ambities - lopend tot 2014 - staan inmiddels voor een deel op gespannen voet met de realiteit. Een sterke culturele keten waarin de educatie26, productie en presentatie van cultuur zijn geborgd, is het vehikel van ons cultuurbeleid en een voor­ waarde voor het bereiken van onze doel­stel­lingen. Onze inzet de komende jaren is er allereerst op gericht de culturele keten in tact te houden en verder te versterken. De keten rust op de brede voet van de basisvoorzieningen die actief zijn in de functies ‘educatie’ en ‘presentatie’: Musis Sacrum/

26

In de functie Educatie zijn de beroeps­­ opleidingen ArtEZ, Hogeschool Arnhem Nijmegen en ROC Rijn IJssel actief. Het gemeentelijke cultuurbeleid beperkt zich tot niet-beroepsgerela­teerde cultuur­ educatie, onder andere in het primair en voortgezet onderwijs.

Schouwburg Arnhem, Gemeente Musea Arnhem, Luxor Live, Focus Filmtheater, Het Domein, Biblio­ theek Arnhem en het Gelders Archief27. Met de investering in Cultuur in Rijnboog geven we een flinke impuls aan de basis, zowel in huisvesting als in diversiteit, levendigheid en vernieuwing van het inhoudelijke aanbod. Daarnaast zijn er voor­zieningen op het gebied van professionele talentontwikkeling, facilitering in oefen- en repe­titie­ruimte en de profilering van Arnhem cultuurstad. Deze voorzieningen zijn eveneens van belang voor de continuïteit en het functioneren van de culturele keten. Er is dus een stevige basis. Om vervolgens door­ stroming en vernieuwing in de keten mogelijk te maken, is ook ruimte nodig: om te creëren, onder­nemen, experimenteren en om te groeien. Uit evaluatie van het bestaande beleid en de cultuurdebatten blijkt dat deze ruimte als beperkt wordt ervaren, wat remmend werkt op het crea­tieve en het ondernemend vermogen van culturele makers. We hebben geconstateerd dat de manier waarop wij het cultuurbudget inzetten een belangrijke oorzaak is. Daar ligt dan ook de sleutel om ruimte te maken voor vernieuwing en creatieve

27 Het Gelders Archief (GA) rekenen we tot de basisvoorzieningen maar heeft een status aparte omdat het archief deel uitmaakt van een Gemeenschappelijke Regeling. Het GA ontvangt geen subsidie maar een bijdrage voor het uitoefenen van een aantal wettelijk

vastgelegde taken. Over de invulling van de publiekstaken en het deelnemen in Cultuur in Rijnboog zullen afspraken worden gemaakt. De geldelijke bijdrage kan niet zonder instemming van de andere partners in de GR worden verlaagd.

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

4.1 Opdracht basisvoorzieningen De basisvoorzieningen in de stad hebben een taak die breder is dan het brengen van een ‘eigen pro­gramma’ binnen de bewuste discipline. Met Cultuur in Rijnboog in zicht is het noodzakelijk dat zij vanuit hun opdracht als publieke voorziening een interactieve relatie met de stad aangaan: met bewoners, bezoekers, andere organisaties en met het aanwezig creatief talent, van amateur tot professioneel. Dit vraagt van de instellingen een andere werkwijze en mentaliteit: krachtige, open en flexibele instellingen die lokaal en regionaal verankerd zijn en structureel samenwerken, zowel inhoudelijk als organisatorisch en in de bedrijfs­ voering. Kort gezegd: van stand alone organisaties naar netwerkorganisaties die vanuit hun gedeelde kennis bijdragen aan het creatief klimaat door publiek en cultureel ondernemers in de stad te verbinden. In onze toekomstige, brede opdrachtverstrekking vragen we concreet van basisvoorzieningen om: • In te spelen op actuele ontwikkelingen. Basisvoorzieningen maken in hun program­

mering en activiteitenprogramma’s ruimte voor andere partijen. Zodoende ontstaat een stadsbreed, authentiek en onderscheidend aanbod met aandacht voor actuele ontwikkel­ ingen in stad en regio. Zowel dubbelingen als mogelijke hiaten in het aanbod worden hiermee voorkomen. • Makers en cultureel ondernemers te onder­ steunen. De basisvoorzieningen gaan een rechtstreeks ondersteunende band aan met de Arnhemse makers (van topinstellingen tot mid­den­segment, van professionelen tot ama­ teurs). Dit kan betrekking hebben op facili­ taire zaken, serviceverlening, ondersteuning in zichtbaarheid, systeem- en kennisdeling, publieksinformatie, etcetera. Hiermee onder­ steunen zij het cultureel ondernemerschap van zowel top- als middensegment. Ten aanzien van het amateurcircuit bevorderen zij de zelfred­ zaam­heid. • Het aanbod efficiënter te organiseren. De basisvoorzieningen voeren deels dezelfde functie uit, bedienen deels dezelfde markt en een aantal van hen zal zich straks fysiek onder één dak bevinden. Instellingen zullen structureel moeten samenwerken op het gebied van organisatie, inkoop, programmering, co-productie, horeca, marketing en back office. Niet alleen om kosten te besparen maar ook om kwaliteit te verbeteren door kennis en ervaring te bundelen en bepaalde taken gezamenlijk uit te besteden aan een specialist.

• Actief en structureel samen te werken om publieksbereik te verbreden en/of vergroten. Samenwerking levert ook inhoudelijke en strate­gische meerwaarde op, onder andere door gezamenlijk nieuwe publiekstrategieën te ontwik­kelen. Instellingen gaan hierbij ook allianties aan met partijen buiten het culturele veld (zoals het hoger onderwijs) en buiten de gemeentegrenzen. We gaan in de opdracht­ verstrekking en subsidieverlening uit van een geleidelijk oplopende verdiencapaciteit. Met deze elementen in de opdrachtverstrekking beogen we een dubbele werking: enerzijds ondersteuning van het creatieve vermogen van Arnhemse makers en cultureel ondernemers, anderzijds levert het de basisvoorzieningen de voeding en prikkels die nodig zijn om (nieuw)

39

38

bedrijvigheid. We doen dit langs een aantal lijnen: • Brede opdrachtverstrekking aan de basisvoor­ zieningen. We willen de publieke meerwaarde van deze voorzieningen voor de stad verhogen door hun capaciteit (faciliteiten, diensten, maar ook kennis en expertise) onderling én met andere partijen in de stad te delen. (4.1) • Om de vernieuwingsbeweging inhoudelijk en organisatorisch aan te zwengelen en de culturele sector actief hierbij te betrekken, creëren we een aanjaagfunctie. (4.2) • We brengen het cultuurbudget in beweging. Concreet zetten we een deel van de huidige meerjarensubsidies om in een nieuw, flexibel activiteitenbudget. Ook een deel van het budget van de basisvoorzieningen wordt geoormerkt voor matching met dit activiteitenbudget. (4.3) • Daarnaast zullen we gemeentebreed voorwaar­ den scheppen op een aantal flankerende ter­ reinen, zoals het vergunningenbeleid, profilering en zichtbaarheid, stimuleren van cultureel ondernemerschap en het faciliteren van woon/ werkruimten (4.4). De budgettaire uitwerking in het nieuwe subsidie­ gebouw komt aan de orde in Hoofdstuk 5.

publiek te bereiken en de publieksparticipatie te verhogen. Met name voor de drie cultuurwerkmaatschappijen (MSSA, GMA en Het Domein) die naast Cultuur in Rijnboog ook op weg zijn naar verzelfstandiging, geldt dat zij momenteel beperkt zijn in hun moge­lijk­heden te flexibiliseren, zowel in hun orga­ni­satie­vorm en –samenstelling als in de wijze waarop zij budget kunnen inzetten. Dit betekent dat bovenstaande omslag parallel aan de verzelf­ standiging gefaseerd moet worden doorgevoerd. 4.2 De aanjaagfunctie Er ligt dus een brede opdracht aan de basisvoor­ zieningen en de noodzaak hier gezamenlijk, op structurele en duurzame basis invulling aan te geven. Onderling, maar ook met andere partijen in de stad. Regie op deze stevige opgave is nodig, maar gemeente noch de afzonderlijke instellingen kunnen dat op zich nemen. Gezien de ambities 28 We verwijzen hierbij onder andere naar het manifest Kunst en cultuur is meer dat Cultuur Netwerk Arnhem in januari van dit jaar uitbracht.

die het culturele veld in Arnhem uitdraagt en de wens hier gezamenlijk vorm aan te geven, willen we de sector nadrukkelijk bij de realisatie van het nieuwe beleid betrekken28. We doen dat door een kwartiermaker aan te stellen in de aanloop naar de realisatie van het kennis- en kunstencluster. Hiermee roepen we tijdelijk een bemiddelende en verbindende functie in het leven. Vanuit de budgetten voor beide clusters verstrekken we een kwartiermaker een tijdelijke opdracht om inhoudelijk (programmering), organisatorisch en bedrijfsmatig de basisvoorzieningen te verbinden. Het gaat enerzijds om de afstemming van elkaars programmering en het gezamenlijk opzetten van nieuwe, stadsbrede programmering. Tegelijkertijd bewerkstelligt de kwartiermaker dat instellingen structureel samenwerken. Doelstelling hierbij is om het aanbod efficiënt te organiseren en om het aanbod effectief te laten zijn, door het ontwikkelen van gezamenlijke doelstellingen en strategieën ten aanzien van publieksbenadering en -bereik.

verder hoofdstuk 5). Ook moet worden bezien of de deelnemende organisaties in Cultuur in Rijnboog zelfstandig moeten blijven of beter kunnen toe­groeien naar één organisatie, of een tussen- en overkoepelende vorm hiervan. Daarnaast zal de kwartiermaker als opdracht krijgen te beoordelen welk deel van het subsidiebudget van de basisvoorzieningen gereserveerd wordt om in te zetten voor de gezamenlijke nieuwe programmering en activiteiten.

opgericht. In aanloop naar de verzelfstandiging van Gemeente Musea Arnhem zal de overweging worden mee­ge­nomen deze festivals onderdeel te maken - zij het met gescheiden bedrijfsvoering - van de toe­komstige taken en activiteiten. Dit geldt ook voor Dag van de Arnhemse Geschiedenis (Biblio­ theek Arnhem, Gelders Archief, Historisch Museum Arnhem). We gaan in de opdrachtverstrekking en subsidie­verlening aan de meerjarenvoorzieningen uit van een geleidelijk oplopende verdiencapaciteit. 4.3.2 Programmatische activiteiten Een aanzienlijk deel van het huidige budget meer­­ jarige subsidies (het middensegment) zetten we om in een activiteitenbudget ten behoeve van pro­ductie, presentatie en educatie (programmatische activiteiten). Instellingen kunnen een subsidie aanvragen voor een periode van steeds twee jaar. Voor een nog nader te omschrijven categorie activiteiten met een aantoonbaar langer planningsof investeringsperspectief, wordt de mogelijkheid ingebouwd om in het tweede jaar een verlenging met opnieuw twee jaar aan te vragen. De even­ tuele verlening hiervan gebeurt op basis van een lichte toets op het nakomen van gemaakte prestatieafspraken.

Deze manier van financieren betekent dat niet per definitie vooraf vaststaat wie wat doet in de stad; we dagen instellingen uit hier zelf vorm aan te gaan geven, inspelend op de behoeften en ontwikkelingen in de stad en de ambities van het cultuurbeleid. De toetsing en advisering over dit budget komt te liggen bij een externe commissie. Deze bestaat uit de kwartiermaker, Cultuur Netwerk Arnhem, een onafhankelijk voorzitter en twee roulerende commissieleden die niet professioneel gelieerd zijn aan een Arnhemse instelling. De zittingstijd van de roulerende commissieleden is bij voorkeur drie jaar. De commissie toetst aanvragen op het criterium kwaliteit / vakmanschap, in artistieke zin of afge­ meten aan het niveau van de activiteiten van de instelling. Daarnaast zal de commissie advies geven over de meerwaarde van de activiteiten voor de stad. Deze meerwaarde wordt gerelateerd aan: • inhoud - de activiteiten zijn van toegevoegde waarde op het bestaande aanbod; • publiek - bereik in aantallen (gerelateerd aan het soort activiteit of doelgroep) en/of onder nieuwe doelgroepen;

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

Daarbij delen zij hun voorzieningen, systemen, faciliteiten, kennis en expertise met elkaar én met zoveel mogelijk andere culturele partijen in de stad. Uiteindelijk nemen de basisvoorzieningen in de clusters deze aanjaagfunctie over. Voor de inhoud van de aanjaagfunctie – activiteiten/ programmering (eerst onder aanvoering van de kwartiermaker, later door de basisvoorzieningen zelf) zal een deel van het huidige budget voor de basisvoorzieningen worden geoormerkt (zie

4.3.1 Meerjarenvoorzieningen De door ons beoogde meerjarenvoorzieningen krijgen voor een periode van vier jaar een opdracht en een daaraan gekoppelde vierjarige subsidie (zie voor criteria paragraaf 5.1.1). Na deze periode wordt het culturele veld en de behoeften daarbinnen opnieuw in beeld gebracht en voor de volgende periode opdrachten verstrekt. Meerjarenvoorzieningen zijn er op twee terreinen. Ten eerste gaat het om voorzieningen die ondersteunend zijn voor de functie productie. Als dat wegvalt, kunnen (individuele) makers hun werk­zaam­heden niet meer uitvoeren. Het gaat om fy­sieke facilitering zoals de bemiddeling in woon/werkruimten en repetitie/oefenruimten, om tech­nische ondersteu­ning (werkplaatsen) en om ontwikkelingstrajecten voor (semi)professioneel talent (productiehuizen). Ten aanzien van de instel­lingen die zich op de niet-­professionele pro­ ductie richten, zullen we alleen de mogelijkheid tot oefenen/repeteren sub­sidiëren. De verdere ontwikkeling via lessen, workshops, coaching en dergelijke laten we over aan de markt. Ten tweede gaat het om voorzieningen die we der­mate van belang achten voor de landelijke profilering van Arnhem dat we hen meerjarig ondersteunen. Het betreft de rijksgezelschappen en de grote (kunst)­manifestaties met een landelijke uit­stra­ling en betekenis.

Voor manifestaties als Sonsbeek Inter­natio­naal en Arnhem Modebiënnale geldt dat hier­voor afzonderlijke organisaties zijn

41

40

4.3 Budget in beweging We gaan de middelen voor cultuur flexibeler inzet­ ten. We bouwen het aantal subsidierelaties af en beperken de meerjarige ondersteuning naast de basisvoorzieningen tot enkele meerjaren­voor­zien­ ingen (4.3.1). Deze subsidies worden niet langer instellingsgericht verleend, maar gekoppeld aan opdrachten. De opdrachtverstrekking is afgeleid van de hoofddoelstellingen van het cultuurbeleid en gekoppeld aan prestatieafspraken. De resteren­ de subsidiebudgetten brengen we onder in twee activiteitenbudgetten. Eén budget voor programmatische activiteiten, in principe met een looptijd van twee jaar (4.3.2). Daarnaast blijft een budget beschik­baar van subsidies voor eenmalige activiteiten op het gebied van zichtbaarheid en participatie (4.3.3).

4.3.3 Eenmalige activiteiten Vernieuwing kiemt van onderaf, via tal van nieuwe, kleinschalige, soms experimentele initiatieven. We willen graag de mogelijkheid behouden om dergelijke eenmalige initiatieven een duwtje in de rug te geven, vergelijkbaar met het huidige Fonds Cultuur. Het accent bij dit – beperkte - budget ligt op participatie en zichtbaarheid.

Tot slot vinden we het belangrijk dat culturele voor­ zieningen gespreid over de stad beschikbaar zijn. In hun ‘Bouwstenen voor een nieuwe kader­nota Cultuur Arnhem’ benadrukken Dany Jacobs en Ewan Lentjes dat de ruimtelijke inrichting van de creatieve stad niet alleen op het centrumgebied betrokken moet worden, aangezien Arnhem - doorsneden door de Rijn - een uitgestrekte en gesegmenteerde stad is. Zij pleiten voor een multi­functionele infrastructuur rond onderwijs en cultuur in de wijken en voor het bieden van ruimte aan bottom-up initiatieven, onder andere op het terrein van de amateurkunst. Cultuur kan een rol spelen bij in- en uitbreidingslocaties en we willen culturele interventies - voor korte of lang­ere tijd - in herstructureringsgebieden actief aan­moedigen, in het kader van de leefbaarheid en levendigheid. Een goed voorbeeld hiervan is de broed­plaats Locatie Spatie in Presikhaaf. Het coa­litie­akkoord volgend zullen we voorrang geven aan kansrijke initiatieven in Arnhem-Zuid, waar veel behoefte is aan voorzieningen voor het amateur­circuit.

4.4

Randvoorwaarden

4.4.1 Huisvestingsagenda Er spelen in Arnhem meerdere huisvestingsvraag­ stukken: van grote vernieuwingsprojecten als Cultuur in Rijnboog tot de behoefte van het mid­den­segment en de individuele makers aan crea­tieve woon/werkruimte. We concentreren onze inzet op huisvesting allereerst op de basisvoor­ zieningen. Deze huizen veelal in verouderde accom­mo­daties (Schouwburg, Musis Sacrum, Het Domein, Focus Filmhuis, Bibliotheek Arnhem), wat een moderniseringslag noodzakelijk maakt. We investeren met Cultuur in Rijnboog in een hoog­waardig voorzieningenniveau. Door meer­ dere func­ties samen te brengen ontstaat een nieuw en levendig cultureel complex met ruimte­lijke en inhoudelijke meerwaarde voor stad en regio. Ook

Investeringsagenda basisvoorzieningen Binnen Arnhem staat een aantal flinke invester­ ingen op het gebied van culturele infrastructuur

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

verbetering van Musis Sacrum en huisvesting van de rijksgezelschappen - die we als stad graag onderdak bieden - heeft prioriteit. Voor de huisvesting van overige instellingen stre­ven we naar optimalisering van het ruimtege­bruik. We gaan zoveel mogelijk uit van flexibel, geclusterd en mogelijk multifunctioneel gebruik, ook vanwege de bijdrage aan gebiedsontwikkeling. Dit is in lijn met het algemene huisvestingsbeleid van de gemeente Arnhem (onder andere op het gebied van onderwijs). Onze focus ligt in het alge­meen op de koppeling tussen cultuur en andere domeinen, waardoor maatschappelijke en/of economische meerwaarde ontstaat. Daarnaast gaan we zoveel mogelijk uit van (her)gebruik van bestaande panden, zoals scholen en kazernes. De impact van de rijksbezuinigingen op de afzet van cultuur en daarmee ook de accommodatie­behoefte, is nog niet goed in te schatten, bijvoor­beeld wat het betekent voor de benodigde podium- en repetitie­ ruimte. Ook dit pleit voor flexibele ruimteoplos­ singen.

43

42

• vernieuwing - activiteiten dragen bij aan de ontwikkeling binnen kunstdisciplines. Na toetsing en advies volgt een (gemeentelijke) weging van de hoogte van de subsidie. Aan de hand van een puntensysteem worden de boven­ genoemde criteria ten aanzien van meerwaarde gewogen. Daarbij zullen aanvullend worden mee­genomen, in wisselende ‘zwaarte’: het cul­tu­reel ondernemerschap (eigen inkomsten staan in verhou­ding tot de subsidie, kosten zijn in ver­houding met opbrengsten), de mate van samen­werking (activiteiten komen tot stand met andere makers of instellingen en/of andere par­tijen), de efficiënte organisatie van het aanbod (onderlinge organisatorische samenwerking en ondersteuning), de mate waarin wordt ingespeeld op actuele ontwikkelingen en de verbinding met de stad / regio (instellingen/makers zijn afkomstig uit stad of regio). De commissie zal tevens een deelopdracht krijgen in de advisering ten aanzien van kunstopdrachten (1%-regeling). Zie hiervoor verder onder 4.4.2 Profilering en zichtbaarheid.

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

4.4.2 Profilering en zichtbaarheid In de profilering van Arnhem als groene & creatieve stad springt mode naar voren: Arnhem is mode­ stad, met de Arnhem Mode Biënnale als blikvanger. Wie zijn blik iets langer vasthoudt, ziet vervolgens een waaier aan hoogwaardige producties en voor­zieningen op het gebied van de podium- en beeldende kunsten en vormgeving. Festivals en evenementen spelen hierin een belangrijke rol: zij zijn een laagdrempelige en toenemend populaire manier om te laten zien wat er gebeurt in de stad. Ook regionaal kan Arnhem zich hiermee verder profi­leren. Het Duitse grensgebied en de regio Nordrhein-Westfalen is ook een interessante uit­breidingsmogelijkheid. Voor de stad is de zichtbaarheid van kunst een belangrijk element

in de profilering van Arnhem als creatieve stad. Kunstenaars en vormgevers willen op hun beurt hun werk in de stad laten zien. Het mes snijdt dus aan twee kanten. Voor de gemeenteraad was dit reden om de 1%-regeling voor kunst in de openbare ruimte uit te sluiten van de bezuinigingsmaatregelen met ingang van 2013. In het verlengde hiervan heeft de raad in juli 2011 besloten een deel van de bestemmingsreserve BKV in te zetten voor een projectplan van een ‘bruggen­ bouwer beeldende kunst’. Deze functie is ook van belang voor de ambitie meer tijdelijke activiteiten te ontplooien in het Rijnbooggebied. De middelen die worden gegenereerd met de 1%-regeling worden benut voor het realiseren van hoogwaar­ dige kunstwerken (ook vormgeving) in het publieke domein van de stad. De achterliggende gedachte is dat beeldende kunst en vormgeving een bijzondere en unieke meerwaarde kunnen toevoegen aan onze leefomgeving en een stimu­ lans kunnen zijn voor de beleving en de waar­de­ ring ervan. Bovendien maakt het ons creatieve vermogen letterlijk zichtbaar en beleef­baar voor iedereen. Om een creatieve en artistieke inbreng in een zo vroeg mogelijke fase van de ruimtelijke procedures te waarborgen, ont­wikkelen wij een visie op kunstwerken (= onze collectie) in het publieke domein.

De advisering over de kunstopdrachten aan het college beleggen we als aparte (deel)opdracht bij de externe com­missie die over het budget voor programmatische activiteiten cultuur adviseert. Het beheer en onderhoud van de collectie in de stad wordt gewaarborgd door de beschikbare middelen bij Stadsbeheer en het Fonds Monumentale Kunst. Naast de kwaliteit van de openbare ruimte is erf­goed een tweede belangrijke element in het aan­trekken van toerisme en als stimulans in de binnenstadseconomie. Tot nu toe is in het gemeen­telijk cultuurbeleid weinig aandacht besteed aan de zichtbaarheid en publieke presen­ tatie van cultuurhistorisch erfgoed. Daar gaan we verandering in brengen, samen met andere relevante partijen zoals de afdeling Open­bare Ruimte en Erfgoed, de Provincie Gelder­land en uiteraard alle partijen die zich met erfgoed bezighouden in en rond de stad. Historisch Museum Arnhem, het Gelders Archief en Biblio­ theek Arnhem (inclusief Gelderland Bibliotheek) werken op dit moment samen aan de realisatie van

45

44

op de rol. Deze voorgenomen investeringen zijn van groot belang voor de culturele regiofunctie van Arnhem. Daarom moeten we de investerings­ agenda op het gebied van cultuur in nauwe samen­ werking met provincie vormgeven. Er zijn drie investeringsopgaven die de komende jaren spelen: de nieuwbouw van een productiehuis podium­ kunsten, de verbouwing van Musis Sacrum en de realisatie van het Kunstencluster. Onzekerheid over bezuinigingen op Generale Oost en Toneelgroep Oostpool betekent dat we de ontwikkeling van een nieuwbouw theaterproductiehuis stilzetten. Dit staat los van de noodzaak, die wij onder­ schrijven, voor een centraal gelegen presentatie­ ruimte in Arnhem voor de productiehuisfunctie die straks door het gefuseerde productiehuis voor Oost-Nederland uitgevoerd gaat worden en voor extra repetitieruimte voor Toneelgroep Oostpool. Voor Musis Sacrum en het Kunstencluster geldt dat deze podia een belangrijke rol hebben in de cultu­rele infrastructuur van de regio en dat verbe­tering van Musis van groot belang is om Het Gelders Orkest voldoende ontwikkelingskansen te geven. Voor beiden zal in 2012 duidelijk worden wat de kosten zijn van realisatie en kan een inschatting worden gemaakt van benodigde externe financiering. Arnhem heeft voor de investering in culturele infrastructuur aanvullende programmamiddelen ter beschikking.

Daarmee kan worden voorzien in een forse kwali­teits­ impuls. Hoe en in welke mate deze mid­delen kunnen worden ingezet hangt voor een deel af van beschikbare externe middelen.

een online uitagenda voor heel Gelderland met alle informatie over vrijetijdsbesteding (UITinGLD.nl). Een dergelijke website en database heeft meer­voudig nut, onder andere voor instellingen als bron van ontwikkel­informatie. Er ligt hier een uitgelezen kans om marketing en promotie op een hoger (digitaal) plan te krijgen. Cultuur Netwerk Arnhem moet in dit proces een aanjager zijn, bij voorkeur samen met Cultureel Netwerk Nijmegen. 4.4.3 Vergunningen / regelgeving In de inrichting van de openbare ruimte spelen commerciële en economische belangen en gelden bestuurlijke restricties en regels voor orde en veiligheid, zoals de vergunningen rond sluitingstijden en terrassen en voorschriften voor geluid en publieksaantallen. Hierdoor komt een deel van de initiatieven niet van de grond. Dit staat haaks op het streven naar een levendige en bruisende stad en de ambitie de creativiteit in de stad ruimte te geven en vooral ook zichtbaar te maken. Om dit aan de kaak te stellen, heeft een aantal Arnhemse makers en creatief ondernemers een Manifest van de ruimte opgesteld. Zij pleiten met Berlijn als lichtend voorbeeld voor ruimte - zowel fysiek als in regelgeving- voor creatieve activiteiten. Zij vragen geen substantiële finan­ciële ondersteuning – hooguit om de leges vergunningen niet te innen maar juist mee te geven als kleine steunbijdrage. Het gaat hen om de mogelijkheid

4.4.5 Ondersteuning startende ondernemers Gemeentebreed geven we op diverse manieren podium. We willen in het centrumgebied rond de ondersteuning aan startende ondernemers. Vanuit Rijn een pilot pionieren instellen, op het gebied van het economisch beleid zijn vooral op het gebied cultuur, maar ook op sportief en economisch vlak. van mode en vormgeving de nodige initiatieven Daarmee geven we ruimte aan nieuwe, al dan niet op dit vlak medegeïnitieerd en gerealiseerd (onder experimentele initiatieven die het culturele klimaat in andere Modekwartier, mode-incubator). Vanuit Arnhem vrij en vitaal houden, wat zowel de cultuur het perspectief van werk en inkomen speelt met zelf als het imago van de creatieve stad ten goede ingang van 1 januari 2012 de verwachte afschaffing komt. van de Wet Werk en Inkomen Kunstenaars (WWIK). Dit betekent dat in Arnhem zo’n 50 à 70 4.4.4 Creatieve milieus kunstenaars vanaf die datum een beroep zullen Het aantal presentatie-, werk- en repetitie/ moeten doen op de Wet Werk en Bijstand (WWB) oefen­ruimten, zowel voor de professionele of het Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen beroepsuitoefening als in het amateurcircuit, blijft (Bbz). De gemeente onderzoekt momenteel de achter bij de behoefte in de stad.

Tegelijkertijd is mogelijkheden te komen tot een gericht aanbod er - aangewakkerd door de economische crisis - de voor kunstenaars binnen de WWB en Bbz, gericht nodige leegstand van kantoorpanden, scholen, op het ondernemend vermogen en het duurzaam in kazernegebouwen. Uitgaand van de voordelen van eigen levensonderhoud kunnen voorzien. medegebruik willen we de nodige creatieve milieus Vanuit het nieuwe cultuurbeleid dragen we bij aan ontwikkelen, waar zo mogelijk meerdere disciplines het stimuleren van cultureel ondernemerschap door samenkomen en verbindingen aangaan met andere aan de basisvoorzieningen de opdracht te geven als sectoren (zakelijke dienstverlening, horeca)29. ‘steunorganisaties’ voor cultureel ondernemers te Hiermee dragen we niet alleen bij aan de creatieve fungeren. De tijdelijke opdracht­verstrekking aan de bedrijvigheid maar ook aan gebiedsontwikkeling: meerjarenvoorzieningen (met name op het gebied de levendigheid in de wijken, de lokale (micro) van de beeldende kunst en vormgeving) is voor economie en aan een nieuwe identiteit (zie een belangrijk deel gebaseerd op de ondersteuning bijvoorbeeld het Modekwartier). Arnhem heeft van productie. Eén van de criteria waarop zowel de ambitie uitgesproken om voor scheppende de basis- als de meerjarenvoorzieningen worden kunstenaars (dus ook podiumkunsten) in 2014 beoordeeld, is het bereik dat zij realiseren.

Het driehonderd permanente en vierhonderd tijdelijke bereik dat zowel basis- als meerjarenvoorzieningen woon/werkruimten te realiseren30. realiseren (de afname van hun activiteiten) wordt Er wordt nu allereerst gekeken naar een beperkt een van de criteria waarop zij worden beoordeeld. 29 Een creatief milieu is een bundeling van creatieve ondernemers, beroepen en bedrijven en daaraan gerelateerde voorzieningen en functies in een gebouw, een complex of in elkaars nabijheid gelegen gebouwen. Door­ gaans is het programma (de mix onder­nemers, beroepen en bedrijven) dusdanig samengesteld dat zij elkaar versterken en het geheel meer is dan de som der afzonderlijke delen.

30 Begin 2009 verscheen de nota ‘Ruimte voor creatieve milieus’, gevolgd in 2011 door een rapport van de GroenLinksfractie ‘Broeden in Arnhem’. Op basis hiervan heeft de gemeenteraad in juli 2011 besloten een deel (€ 66.000) van de bestemmingsreserve BKV in te zetten voor de realisatie van een Plan van aanpak Creatieve Milieus.

31 Gemeente Arnhem maakt sinds januari 2011 samen met onder andere A-Platform, Volkshuisvesting en Onder­nemers Kontakt Arnhem, deel uit van het ‘Aanjaagteam hergebruik leegstaande kantoren Arnhem’. Dit stelt zich ten doel voor kansrijke leegstaande kantoorpanden (ca. 200.000 m2 in Arnhem) een nieuwe functie te vinden.

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

het erfgoedcentrum in het toekomstige Kennis­ cluster. Daarnaast wordt de digitale toeganke­ lijkheid van cultuurhistorie steeds belangrijker. Krachtenbundeling is hier gewenst en noodzakelijk. We zullen dit nadrukkelijk opnemen in de toekom­ stige opdrachtverstrekking aan genoemde basisvoorzieningen. De toegankelijkheid en zichtbaarheid van het cul­turele aanbod wordt steeds belangrijker. In het algemeen geldt dat de presentatie en promotie van het aanbod collectief samengebracht en gestroom­lijnd moet worden. Dit past in een andere, ontko­kerde publieksbenadering (zowel in infor­matie als in ticketservice) en is ook voor de zichtbaarheid in de stadsregio en Gelderland van belang. Het gebruik van ICT is hierbij onontbeerlijk: mensen gebruiken internet, waaronder sociale media, en mobiele applicaties om zich op cultuur­bezoek voor te bereiden en zich ter plaatse te oriënteren. Hierin moet nog een flinke slag worden gemaakt door de culturele sector. Instel­lingen en individuele makers richten hun marketing nu nog veelal op het product en het eigen netwerk, in plaats van ‘out of the box’ te denken en strategische allianties met anderen aan te gaan. Juist ICT en nieuwe media maken het moge­lijk dat instellingen niet steeds het wiel opnieuw hoeven uit te vinden en toch hun eigen identiteit kunnen blijven behouden. Zo ontwik­ kelen RBT-Kan en UITburo Arnhem momenteel

aantal kansrijke gebouwen en complexen31. De rol van de gemeente hierin is voorwaardescheppend, aangezien we afhankelijk zijn van vele factoren en andere partijen in de financieel verantwoorde ontwikkeling van betaalbare creatieve milieus. Het is van groot belang dat betrokken partijen (markt, overheid, cultuursector, coöperaties) samenwerken. Er is veel kennis en potentie die beter verbonden kan en moet worden.

47

46

om gebruik te maken van leegstaande panden, van tijdelijke ontheffingen of verruiming van normstellingen. Een van de genoemde middelen is het instellen van tijdelijke ontwikkelzones, waar in een regelluwe omgeving gepionierd en geëxperimenteerd kan worden. In Arnhem zien wij kansen voor een dergelijke zone in het centrumgebied dat in het noorden en zuiden grenst aan de Rijn (Stadsblokken, Meinerswijk, Rijnbooggebied, Cobercogebied). In delen van dit gebied zijn momenteel al de nodige initiatieven: het Rijnbooggebied fungeert als tijdelijk, openbaar

49

48

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

het subsidiegebouw

5

5.1 Opzet subsidiegebouw In het nieuwe cultuurbeleid gaan we uit van een subsidiegebouw met de volgende typen (gesubsidieerde) activiteiten: • basisvoorzieningen: een wezenlijk en bepalend onderdeel op een deelterrein van het culturele aanbod dat als basis fungeert voor dat deelterrein. Aan deze instellingen wordt een langjarige opdracht gegeven. Zij worden met naam en maximaal subsidiebedrag in de begroting opgenomen; • meerjarenvoorzieningen: onderdelen van een deelterrein die - in aanvulling op de basisvoorzieningen - een (semi-)permanente, centrale en vooral faciliterende rol vervullen binnen het betreffende deelterrein. Aan instellin­ gen wordt voor een middellange termijn een opdracht verleend. Zij worden met naam en maximaal subsidiebedrag voor ten hoogste vier jaren in de begroting opgenomen; • programmatische activiteiten: productie, presentatie en educatie activiteiten die op grond van het actuele cultuurbeleid met subsidie worden gesteund voor een periode van maximaal twee jaar. • eenmalige activiteiten: incidentele activiteiten die op grond van een subsidieregeling voor subsidiëring in aanmerking komen.

Met deze indeling in basis- en meerjarenvoorzien­ ingen, programmatische activiteiten en eenmalige activiteiten wijken we af van de indeling in de nota Cultuurmenu uit 2002. Daar zijn de structurele subsidies bedoeld voor huisvesting en onderhoud van de grote instellingen (basisvoorzieningen). De semi-flexibele subsidies zijn bedoeld voor de activiteiten van zowel de basisvoorzieningen als andere gezichtsbepalende initiatieven of organisaties. Wij denken dat de hierboven voorgestelde indeling beter aansluit op de wet en bij de praktijk. Een subsidie dient op grond van de Algemene Wet bestuursrecht gerelateerd te zijn aan activiteiten en niet sec aan huisvesting of onderhoud. Ten aanzien van alle budgetten geldt dat die ook in het nieuwe subsidiegebouw onder de bestuurlijke verantwoordelijkheid van de gemeente blijven: zowel advisering als besluitvorming blijven bij het college van burgemeester en wethouders. In ons cultuurbeleid maken wij een onderscheid in de verschillende werkvelden van de kunst- en cultuursector: • werkveld podiumkunst; • werkveld cultuureducatie/amateurkunst; • werkveld beeldende kunst en vormgeving; • werkveld media, letteren en erfgoed.

Subsidies basis­voor­

basisvoorzieningen

Beeldende Kunst

Cultuureducatie

Media / Letteren

en Vormgeving

en Amateurkunst

/ Erfgoed

basisvoorzieningen

basisvoorzieningen

basisvoorzieningen

zieningen

Subsidies meer­jaren

meerjaren

meerjaren

meerjaren

meerjaren

voorzieningen

voorzieningen

voorzieningen

voorzieningen

voorzieningen

Subsidies program­

programmatische

programmatische

programmatische

programmatische

matische activiteiten

activiteiten

activiteiten

activiteiten

activiteiten

Eenmalige subsidies

Incidentele

Incidentele

Incidentele

Incidentele

activiteiten

activiteiten

activiteiten

activiteiten

5.1.1 Subsidies basisvoorzieningen De subsidies aan de basisvoorzieningen zijn de finan­ciële vertaling van een opdracht aan een orga­nisatie om een basisvoorziening vorm te geven32. Bij de basisvoorzieningen gaat het om een wezenlijk en bepalend onderdeel van het culturele aanbod; om de grote instellingen dus, met een pro­fes­sionele organisatie en huisvesting waaraan de gemeente substantieel subsidie beschikbaar stelt. Zij zijn binnen een van de drie functies (productie, presentatie, educatie) een onmisbare schakel en de opdracht die zij vanuit de gemeente krijgen is primair om voor de betreffende functie als basis te

Cijfers 2011

Podiumkunst

(excl. alg. beheer)

dienen. Ook de huidige gemeentelijke werkmaat­ schap­pijen cultuur rekenen we tot deze categorie, met de kant­tekening dat het hierbij (nog) niet om zelf­­stan­­dige rechtspersonen gaat, maar om dienst­onder­delen van de gemeente. Bij deze dienst­onderdelen spreken we formeel niet van subsidies en subsidieovereenkomsten, maar voor het overige gedragen zij zich als basis­voor­zien­ ingen. Bij al deze instellingen is het (subsidie-) beleid gericht op continuïteit. Actualisering van de opdracht is erop gericht accenten te verleg­ gen, niet om de subsidierelatie te beëindigen. Elke vier jaar wordt hun plan met meetbare doelstel­lingen verzonden aan de adviescommissie en CNA (het liefst vóór mei). Het ontwikkelplan zal openbaar zijn zodat andere instellingen erop kunnen inhaken. Wij kennen momenteel de volgende basis­ voorzieningen (met subsidies/bijdragen in 2011)33:

Beeldende Kunst

Cultuureducatie

Media / Letteren

en Vormgeving

en Amateurkunst

/ Erfgoed

Subsidies basis­

schouwburg en

gemeentemusea

centrum voor

openbare bibliotheek

voorzieningen

concertzaal (MSSA)

(MMKA)

kunstzinnige vorming

(Bibliotheek Arnhem)

€ 3.284.000

€ 2.626.000

(Het Domein)

€ 4.336.000

€ 2.236.000 poppodium

archief

(Luxor Live)

(Het Gelders Archief)

€ 350.000

€ 1.012.000

filmtheater

onderhoud en

(Focus Filmtheater)

bespeling stadsorgel

€ 258.000

(stadorganist) € 14.000

Totaal:

Totaal:

Totaal:

Totaal:

Totaal:

€ 14.116.000

€ 3.892.000

€ 2.626.000

€ 2.236.000

€ 5.362.000

32 De rechtmatigheid van de subsidie/ bijdrage aan de basisvoorzieningen vindt zijn grondslag in de gemeentebegroting. In de gemeentebegroting is dus jaarlijks afleesbaar hoeveel subsidie aan de betreffende organisatie beschikbaar wordt gesteld en wat de opdracht is (welke producten/prestaties daarvoor

worden geleverd). Het is wenselijk met deze basisvoorzieningen te komen tot eenduidige budget-prestatieafspraken. 33 In de cijfers 2011 werken de bezuinigingen uit het amendement ‘Duurzaam bezuinigen’(1 november 2010) door. Voor de cijfers in 2012 zie de bijlage ‘Budgettair kader 2012

-2013’ (waarin verwerkt een voorstel van het college van november 2011 tot aanvulling van genoemd amendement: gedeeltelijk eenmalige andere dekking in 2012. Besluitvorming hierover door de Raad vindt parallel aan de behandeling van deze kadernota plaats). Dit geldt ook voor cijfers op de pagina’s 30 t/m 32.

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

Podiumkunst

In onderstaande overzichten worden, als referentie voor de consequenties van het nieuwe subsidie­ gebouw, de bedragen van 2011 weergegeven. De besluitvorming over de hoogte van de bedragen in 2013 e.v. zal in 2012 plaatsvinden. De genoemde bedragen vormen geen precedent voor deze besluit­vorming.

51

50

Gegeven bovenstaande overwegingen ziet het subsidiegebouw voor de Arnhemse cultuursector er schematisch als volgt uit:

• kwaliteit / vakmanschap (in artistieke zin of afgemeten aan het niveau van de activiteiten van de instelling) • inhoud (activiteiten zijn van toegevoegde waarde op het bestaande aanbod); • publiek (bereik in aantallen -gerelateerd aan het soort activiteit of doelgroep- en/of onder nieuwe doelgroepen); • vernieuwing (activiteiten dragen bij aan de ontwikkeling binnen kunstdisciplines) • cultureel ondernemerschap (eigen inkomsten staan in verhouding tot de subsidie, kosten zijn in verhouding met opbrengsten); • verbinding met de stad en/of regio (instellingen/ makers zijn afkomstig uit stad of regio).

Cijfers 2011

Podiumkunsten

(excl. alg. beheer)

5.1.2 Subsidies meerjarenvoorzieningen Deze subsidies zijn een vertaling van een opdracht aan een organisatie die de rol van meerjarenvoor­ ziening op zich neemt34. Zij vervult ten opzichte van de functie productie een belangrijke facilite­ rende en ondersteunende rol. Daarnaast gaat het om voorzieningen die wij van belang achten voor de landelijke profilering van Arnhem: rijksgezelschappen en kunstmanifestaties met een bovenlokale uitstraling. Een maal per vier jaar wordt vastgesteld welke meer­jarenvoorzieningen gewenst zijn en welke organisaties daarvoor in aanmerking komen. We stellen voor de onder­ staande voorzieningen als ‘meerjarig’ aan te merken en hen vierjarig te sub­sidiëren:

Beeldende Kunst

Cultuureducatie

Media / Letteren

en vormgeving

en Amateurkunst

/ Erfgoed

Algemeen

Subsidies

oefenruimte

grafisch centrum

repetitieruimte

productiehuis

woon/werk-

meerjaren­­

popmuziek

(PlaatsMaken)

amateurkunst

literatuur

ruimten

voorzieningen

(Jacobiberg)

€ 100.000

(Huis van Puck)

(Wintertuin)

creatieven

€ 194.000

€ 34.000

(SLAK)

€ 201.000

€ 235.000 productiehuis theater (Generale Oost) € 90.000 rijksgezel­

festivals

schappen

(Arnhem Mode­

(Het Gelders orkest,

biën­nale, Sonsbeek

Introdans, Toneel-

inter­nationaal)

groep Oostpool)

€ 400.000

€ 223.000 Totaal

Totaal

Totaal

Totaal

Totaal

Totaal

€ 1.477.000

€ 514.000

€ 500.000

€ 194.000

€ 34.000

€ 235.000

34 De rechtmatigheid van de meerjarige subsidies vindt zijn grondslag in de gemeentebegroting (jaarlijks afleesbaar hoeveel subsidie maximaal voor de betreffende organisatie).

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

wethouders wordt hierover jaarlijks gerapporteerd, waarna het college in de opdrachten aan de deel­ nemende basisvoorzieningen kan bijsturen op het gewenste resultaat. De subsidieverlening aan de basisvoorzieningen, de meerjarenvoorzieningen en programmatische activiteiten gebeurt aan de hand van de volgende criteria: • mate waarin wordt ingespeeld op actuele ontwikkelingen; • samenwerking (activiteiten komen tot stand met andere instellingen, cultureel ondernemers en makers); • efficiënte organisatie van het aanbod (onderlinge organisatorische samenwerking en ondersteuning);

53

52

Met het oog op Cultuur in Rijnboog reserveren we 1% van de subsidies aan de basisvoorzieningen voor het uitvoeren van de gezamenlijke inhoude­ lijke ontwikkelagenda (programmering en activi­teiten). De kwartiermaker zal als startopdracht meekrijgen te bezien met welk percentage en in welk tempo deze reservering de daaropvolgende jaren stijgt. Het streven daarbij is op termijn de vrij besteedbare ruimte op te laten lopen naar circa 20% van de huidige structurele subsidies. De kwartiermaker beschikt niet zelf over budgetten, maar adviseert de gezamenlijke deelnemers per cluster over de besteding van de gemeentelijke bijdrage/subsidie. Het college van burgemeester en

Subsidiebedrag

Beeldende Kunst

Subsidiebedrag

en Vormgeving

Bosch

5.000

CASA

15.000

Circus Poeha

38.000

GBK

10.000

Colline

10.000

Ontwerp Platform Arnhem

40.000

Concerten Schepenzaal

6.000

(OPA)

Dapper

20.000

G.A.N.G.

De Plaats

30.000

Subwalk

5.000

De Zaal

10.000

TAPE

12.500

Ereprijs

25.000

InterArt

17.500

Gif-t

10.000

Made in Arnhem

15.000

Guus Tangelder Big Band

20.000 Subtotaal BKV

146.000 20.000

InterArt

9.000

JAZZ in Arnhem

20.000

Jens van Daele

15.000

Minus onttrekking

KAB Posttheater

159.000

Bestemmingsreserve 2011

Keesen & Co

50.000

Komma 4

10.000

Muziekzomer Gelderland

39.000

Park Open-Ronde Weide

43.000

Rijnconsort-Koepelkerk

10.000

Telder

15.000

Theater het Hof

46.000

Willemeen

20.000

Totaal BKV Media / Letteren / Erfgoed

31.000

126.000 Subsidiebedrag

RTV Arnhem

134.000

Totaal Media / Letteren /

134.000

Erfgoed Totaal Podiumkunsten Amateurkunst

Deze subsidies worden – onder voorbehoud van begroting – voor vier jaar vastgesteld en in een opdracht aan de organisatie vastgelegd. Of de organisatie voor een volgende periode wederom voor vierjarige subsidie in aanmerking komt is ener­zijds afhankelijk van periodiek te actualiseren cultuurbeleid en anderzijds van de vraag welke kwaliteit de betreffende organisatie op de mat heeft gelegd. Net als bij de subsidies aan de basis­ voor­zieningen wordt ook bij subsidie­verlening aan meer­jaren­voorzieningen gewerkt met een exploi­ tatie­bijdrage. Bij de beoordeling van aan­vragen zal

610.000 Subsidiebedrag

het criterium bereik (aantallen bezoekers, cursisten, opdrachten, verhuur) en de ontwikkeling daarvan (verdiencapaciteit) worden meegewogen.

Amateurverenigingen

142.000

St. Beleven-

225.000

Tot slot zullen we bij de toekomstige subsidie­ver­ lening aan de basis- en meerjarenvoorzieningen meer dan voorheen aandacht besteden aan bestuur van en toezicht bij instellingen. We stimu­ leren dat instellingen gebruik maken van de Code Cultural Governance die richtlijnen bevat voor goed, verantwoord en transparant bestuur van en door culturele instellingen (en toezicht daarop).

Totaal Cultuureducatie/

Cultuur in de Breedte 35 367.000

Amateurkunst TOTAAL

35 Stichting Beleven bevindt zich momenteel in een fusietraject met Het Domein, dat als basisvoorziening wordt aangemerkt. Een fusie zal gevolgen hebben voor de positie van Stichting Beleven in het subsidiegebouw.

1.237.000

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

Podiumkunsten

55

54

5.1.3 Subsidies programmatische activiteiten Het deel van de huidige meerjarensubsidies dat niet valt onder de boven beschreven meerjaren­ voorzieningen willen we ‘losmaken’ van de instellingen en omvormen tot een flexibel in te zetten activiteitenbudget. Een budget waarbij een externe commissie een toetsende en adviserende rol krijgt toebedeeld. De instellingen die op dit moment een meerjarige subsidie ontvangen (de jaarlijkse subsidie peiljaar 2011):

Na omvorming is € 1.237.000 beschikbaar. Daar­bij willen we het budget voor de amateur­kunst­ver­e­ nigingen, waarvoor al een aparte regeling bestaat, oormerken (€ 142.000)36. We willen bezien of de resterende € 1.095.000 verhoogd kan worden door de jaarlijkse (nog toe te kennen) nominale loon/prijsbijstelling op het cultuurbudget (1%) hiervoor te bestemmen. In ieder geval voegen we het huidige budget voor Kunstmanifestaties toe aan het budget voor programmatische activiteiten (zie verder onder 5.1.4). Het budget voor programmatische activiteiten komt zeker uit op circa € 1.229.000 per jaar, mogelijk hoger (excl. budget voor amateurverenigingen). De commissie adviseert het college van burge­ meester en wethouders over de inzet van dit budget. Het betreft niet de hoogte van de te verlenen subsidie, maar een toets van de kwaliteit van de aanvragen en een advies over de meerwaarde voor de stad van de activiteiten waarvoor subsidie wordt aangevraagd. Daarbij bewaakt de commissie ook de onderlinge balans in het geheel van aanvragen. Vervolgens vindt binnen 36 Dit is inclusief de bijdrage van € 5.000 aan de Arnhemse Federatie Muziek­ gezel­schappen (AFM), waarvoor de Veror­de­ning Amateurkunst aangepast zal worden. 37 Peiljaar 2011

subsidiebudgetten voor eenmalige activiteiten, te weten: • Fonds Cultuur: € 58.000; • Budget Kunstmanifestaties (culturele festivals): € 134.000; • Flexibel budget Beeldende kunst en vormgeving: € 12.500; • Extra activiteitenbudget amateurkunst: € 0 Het Fonds Cultuur is een beperkt budget waarop organisaties een beroep kunnen doen voor een financiële ondersteuning (maximaal € 5.000) voor een eenmalige activiteit van een organisatie. Deze activiteiten moeten meerwaarde inhouden voor de instelling en de stad. Het budget Kunstmani­fes­ta­ ties is bedoeld ter ondersteuning van culturele festivals. Hieruit worden (soms al meerdere jaren) festivals als de Sonsbeektheateravenue, het Sprookjes­festival, de Popronde, de Cultuur­ boulevard, het Wintertuinfestival en het UITburo gesub­­sidieerd. Zoals gezegd voegen we dit budget toe aan het nieuwe budget voor meerjarige activiteiten. Het Flexibel budget Beeldende kunst en vorm­ge­ving is een klein budget voor de onder­steuning van bijzondere eenmalige activiteiten op het betref­fende beleidsterrein. Het activiteitenbudget ama­teur­kunst ten slotte is bedoeld voor eenmalige bijzondere activiteiten op het gebied van amateur­kunst.

Wij willen de budgetten Fonds Cultuur, het Flexibel budget Beeldende kunst en vormgeving en het activiteitenbudget amateurkunst samenvoegen tot een budget voor incidentele activiteiten op het gebied van participatie en zichtbaarheid, groot € 70.500, en te beheren door het college van burge­meester en wethouders (advisering en besluitvorming).

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

5.1.4 Eenmalige subsidies Wij kennen op dit moment37 jaarlijks de volgende

57

56

de gemeente een weging plaats om de hoogte van het te verlenen subsidiebedrag te bepalen. Dit gebeurt op basis van een puntensysteem gekoppeld aan de criteria zoals genoemd in paragraaf 4.3.2. De commissie krijgt tevens een adviserende rol in de monitoring en evaluatie van het budget. Voor de onkostenvergoeding en secretariële ondersteuning van de werkzaamheden van de commissie wordt een bedrag van circa € 30.000 beschikbaar gesteld uit het budget programmatische activiteiten.

59

58

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

6

uitvoeringsprogramma vanaf 2012 De uitwerking van de kadernota werkt toe naar een volgend moment van besluitvorming door de gemeenteraad, in mei - juni 2012. In mei 2012 zal het college van burgemeester en wethou­ ders de Raad een voorstel voorleggen over de nieuwe subsidieregelingen, de daarin opgenomen procedures van advies en besluitvorming en de bij de regelingen behorende budgetten. Kadernota: 8 december 2011 december 2011

Subsidieregelingen 2013 e.v.: december 2011 – april 2012

mei – juni 2012 juli 2012

Subsidieaanvragen 2013: 1 oktober 2012 oktober/november 2012 31 december 2012 Randvoorwaarden kadernota: januari 2012 en verder

september – oktober

• besluitvorming gemeenteraad over kadernota • informeren culturele instellingen over besluitvorming

• opstellen concept subsidieregelingen cultuur 2013 e.v. (inclusief adviescommissie). Opstellen van indicatoren outcome nieuw beleid. • besluitvorming college en raad over subsidieregelingen • informeren culturele instellingen over subsidieregelingen

• sluitingstermijn indienen subsidieaanvragen 2013 • vaststellen budgetten 2013 door gemeenteraad • uiterste datum van toekenning subsidies 2013

• uitwerking randvoorwaarden kadernota: a. huisvestingsagenda; b. vergunningen/regelgeving; c. creatieve milieus; d. cultureel ondernemers. • jaarlijkse rapportage college aan gemeenteraad over uitwerking randvoorwaarden

Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

beleid

Cultuur

61

60

bijlagen

63

62

Bijlage 1 Indeling waarbij de amendementen van de raad bij behandeling Uitgangspuntenbrief Cultuur tot de leidende hoofddoelstelling zijn verwerkt: Hoofddoelstelling

Versterking met cultuur van de economische, sociale en ruimtelijke

cultuurbeleid Arnhem

(= maatschappelijke) ontwikkeling van Arnhem

Doelstellingen

Versterken van de culturele keten

Activiteiten

Verbreden van cultuurbereik en

Profileren & vitaliseren cultureel

participatie

klimaat Arnhem

Verbreding opdracht aan de

Verbreding opdracht aan

Verbreding opdracht aan

basisvoorzieningen:

de basisvoorzieningen:

de basisvoorzieningen:

structurele organisatorische en

inhoudelijke programmering

ondersteuning cultureel

bedrijfsmatige samenwerking

+ publieksbereik

ondernemerschap

Flexibilisering budgetten

Flexibilisering budgetten

Flexibilisering budgetten

Kwartiermaker Cultuur in

Kwartiermaker Cultuur in

Kwartiermaker Cultuur in

Rijnboog

Rijnboog

Rijnboog

Opdrachtverstrekking

Opdrachtverstrekking

Opdrachtverstrekking

meerjarenvoorzieningen:

meerjarenvoorzieningen:

(talent)ontwikkeling

profilering

Programma’s cultuureducatie

Profilering Arnhem cultuurstad

onderwijs + in de wijk

(Modestad)

(cultuurscouts) Ondersteuning amateurkunst

Culturele festivals, (kunst)

(o.a. regeling amateurkunst)

manifestaties

Stimuleren tijdelijke

Stimuleren tijdelijke

culturele interventies in

culturele interventies in

herstructureringsgebieden

herstructureringsgebieden

Budget incidentele activiteiten: Budget incidentele activiteiten: participatie

zichtbaarheid Woon / werkruimten en creatieve milieus Pilot pionieren centrumgebied rond Rijn Visuele uitstraling: - 1% regeling BK in openbare ruimte - meer aandacht voor cultureelhistorisch erfgoed

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

Doelenboom cultuurbeleid Arnhem vanaf 2012

65

64

Bijlage 2

Type budget

Partij/besteding

Budget 2011

Budget 2012

Totaal bezuinigingen

Totaal bezuinigingen

Totaal bezuinigingen

Totaal bezuinigingen

incl. bezuinigingen

incl. bezuinigingen

boekjaar 2011

boekjaar 2012

boekjaar 2013

boekjaar 2014

4.336

4.356

-20

0

116

444

443

Subtotaal

4.780

4.915

-20

0

0

0

Exploitatiebudget

MSSA

3.284

3.284

-70

-70

-170

-170

Accres en mutaties***

MSSA

0

51

Algemeen Beheer**

Geen

738

783

Subtotaal

4.022

4.118

-70

-70

-170

-170

Exploitatiebudget

Gemeentemusea

2.626

2.626

-35

-35

-35

-35

Accres en mutaties***

Gemeentemusea

0

17

Algemeen Beheer**

Geen

233

227

Subtotaal

2.849

2.870

-35

-35

-35

-35

regeling

Gelders Archief

1.012

1.012

-5

-5

-110

-110

Accres en mutaties*

Nog te verdelen

0

28

Algemeen Beheer**

Geen

79

79

Subtotaal

1.091

1.119

-5

-5

-110

-110

Exploitatiebudget

Domein van Kunst en Cultuur

2.236

2.244

-80

-170

-170

-170

Accres en mutaties***

Domein van Kunst en Cultuur

0

0

Algemeen Beheer**

Geen

266

277

2.502

2.521

-80

-170

-170

-170

137

145

-54

-46

-46

-46

5

5

-54

-46

-46

-46

Subsidie

Bibliotheek Arnhem

Accres*

Nog te verdelen

Algemeen Beheer**

Geen

Gemeenschappelijke

Subtotaal Subsidie

Amateurverenigingen

Subsidie

AFM

Subsidie

Cultuureducatie*****

284

284

Accres*

Nog te verdelen

0

12

Algemeen Beheer**

Geen

23

23

Subtotaal

449

469

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

Budgettair kader vanaf 2012

Partij/besteding

Budget 2012

Totaal bezuinigingen

Totaal bezuinigingen

Totaal bezuinigingen

Totaal bezuinigingen

incl. bezuinigingen

boekjaar 2011

boekjaar 2012

boekjaar 2013

boekjaar 2014

-15

Onderhoud

Monumentale Kunsten

36

51

Subsidie

Slak

235

235

Subsidie

Plaatsmaken

100

100

Subsidie

Hooghuis

5

5

Subsidie

Bestedingsplan BKV

148

150

Subsidie

Sonsbeek Internationaal

50

50

Subsidie

Made in Arnhem

15

15

Onttrekking BR tbv BKV

Geen

-20

0

Subsidie

Interart

9

0

Subsidie

Kunstmanifestaties

134

171

Subsidie

Park Open

43

43

Subsidie

Focus Filmtheater

258

258

Kapitaallastenbudget

Geen (tbv Focus)

25

25

Subsidie

Fonds Cultuur

58

113

Subsidie

RTVA

135

135

Subsidie

Scheepenzaal

6

6

Subsidie

Generale Oost

90

90

Subsidie

Introdans

103

103

Subsidie

Jacobiberg

201

201

Subsidie

Huis van Puck

194

194

Subsidie

Eusebius

14

14

Subsidie

Wintertuin

34

34

Subsidie

Plaats

30

30

Subsidie

Telder

15

15

Subsidie

Dapper

20

20

Rentelasten

Luxor

36

36

Kapitaallastenbudget

Luxor

17

17

Onderhoud

Luxor

42

42

Subsidie

Luxor

350

350

Subsidie

Oostpool

60

60

Kapitaallastenbudget

Oostpool

41

41

Subsidie

Poehaa

38

38

Subsidie

KAB Post-theater

159

159

Subsidie

Modebiennale

350

325

Subsidie

Hof theater

46

46

Subsidie

HGO

60

60

Subsidie

Cultuur in de Breedte

102

102

Subsidie

De Zaal

10

0

Subsidie

Willemeen

20

20

Subsidie

Bosch

5

5

Subsidie

Keesen en co

50

50

Subsidie

Ereprijs

25

25

Subsidie

Rijnconsort

10

10

Subsidie

Guus Tangelder

20

20

Subsidie

Jazz in Arnhem

20

20

-20

-18

-20 -9 -41

-4

-4

-4

-15

-15

-15

-15

-55 -37

-25

-25

-25

-10

0

0

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

Budget 2011 incl. bezuinigingen

67

66

Type budget

Partij/besteding

Budget 2012

Totaal bezuinigingen

Totaal bezuinigingen

Totaal bezuinigingen

incl. bezuinigingen

boekjaar 2011

boekjaar 2012

boekjaar 2013

Cultuurbeleid Arnhem

Cultuurbeleid Arnhem

Budget 2011 incl. bezuinigingen

69

68

Type budget

Subsidie

Jens van Daele

15

15

Subsidie

Colline

10

10

Subsidie

Gift

10

10

Subsidie

Komma 4

10

10

Subsidie

Muziekzomer

39

39

Subsidie

Centrum Beeldende Kunst GLD

0

0

-35

-35

-35

-35

Subsidie

Uitkoopbudgetten MSSA

0

0

-20

-20

-20

-20

Subsidie

Regeling Talentontwikkeling

0

0

-22

-22

-22

-22

Subsidie

Regeling Ontwikkelfestivals

0

0

-65

-65

-65

-65

Subsidies

Nader te verdelen bezuiniging

0

0

-60

-60

Subtotaal

3.483

3.568

-246

-283

Onderzoeksbudget &

Musis

3.862

0

afronding

Geen

95

72

-308

-223

Dekking investering -23

Accres en mutaties* Algemeen Beheer**

Nog te verdelen Geen Subtotaal

Totaal Cultuur

0

90

237

238

4.194

400

0

-23

0

0

23.370

19.980

-572

-572

-777

-814

LEGENDA (gegevens datum 12-10-2011) * Onder de term “accres” getoonde bedragen betreffen specifiek aan het product toegerekend accres, ter goedkeuring aan de raad voorgelegd middels de MJPB 2012-2015. Accres excl. mogelijke bijstelling septembercirculaire. ** De term “algemeen beheer” betreft hier het toegerekend totaal van het algemeen beheer MO aan het product, incl. mutaties verbonden aan VB 2011-2, alsmede de MJPB 2012-2015 *** Met “accres en mutaties” wordt gedoeld op het totaal van mutaties dat de raad wordt voorgesteld middels VB 2011-2 (incl. structurele doorvertaling naar 2012 ev.) en de MJPB 2012-2015 (incl. het toegerekend accres) **** Getoonde bezuinigingen conform amendement “duurzaam bezuinigen” op het meerjarig kader (structureel -572.000) ***** Per 2013 vervalt de bijdrage van het rijk aan dit budget. Dit betekent een verlaging met €161.000 tot € 123.000.

Arnhem, 12 mei 2011 Betreft: Open Brief gemeenteraad Arnhem, Cultuur Arnhem 2012 – 2015: Investeer in ondernemende bruisende mensen Aan: Gemeente Arnhem, fracties politieke partijen vertegenwoordigd in de gemeenteraad. Geachte leden van de gemeenteraad, De gemeente Arnhem beraadt zich over de toekomst van de gemeentelijke kunstpraktijk. In mei gaat u het debat aan. Parallel discussieert het werkveld van kunst & cultuur over de uitgangspunten richting toekomst. De uitnodigingen zijn verzonden. Drie bijeenkomst, eind mei en op 1 juni, staan op stapel. Wethouder Michiel van Wessem belooft ons ‘inspirerende sprekers’. Die inspiratie zal nodig zijn. De afgelopen jaren vonden meerdere cultuurdebatten plaats. Ze waren weinig bruisend. Waar was de jeugd? Welke nieuwe en succesvolle cultuurondernemers kwamen aan bod? Het hele werkveld van urban arts heeft nog nooit het woord genomen? Wij hopen op een extra inspanning om juist deze in het verleden node gemiste initiatieven bij het debat te betrekken. Als vertrekpunt voor de gesprekken liggen twee nota’s op tafel: 1. Uitgangspuntenbrief vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders, 15 feb 2011. 2. Paper van Dany Jakobs en Ewan Lentjes, beiden verbonden aan ARCCI, die dient als bouwsteen voor de discussie over het cultuurbeleid.