Document · PDF

Begroting 2025 (geamendeerde versie)

Politieke Avond 13 november 2024, gemeente ArnhemBij agendapunt: Vaststellen: 'Begroting 2025'45.111 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 6

4.908

9.770

8.335

7.145

Actualisatie Beschermd Wonen

1.652

Doorgegeven mutaties decentralisatie-uitkeringen sept.- en dec.circulaire Vrijval rentebuffer

-282

-273

-242

1.000

34.292

39.755

30.550

Gemeentefonds totaal ontwikkelingen Perspectiefnota

13 Ontwikkelingen in het financieel kader

16.577

Gemeentefonds: Aframen stelpost Indexatie Wmo in Voorjaarsnota Gemeentefonds: Ramen deel ruimte onder Btwcompensatiefonds als dekking nadeel stelpost indexatie Wmo

-750

-1500

-2250

750

1500

2250

Ontwikkelingen gemeentefonds meicirculaire

14.946

10.738

9.883

16.527

Doorgegeven mutaties decentralisatie-uitkeringen meicirculaire

-6.533

-1.509

-1.372

-1.395

8.414

9.229

8.511

15.132

24.991

43.521

48.265

45.682

Gemeentefonds totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen gemeentefonds en overige ontwikkelingen

Financiële koers van de beleidsontwikkelingen In de Perspectiefnota 2025-2028 is een aantal autonome en overige financiële ontwikkelingen opgenomen. De onderstaande tabel met deze ontwikkelingen is overgenomen uit de Perspectiefnota, waarin ook een toelichting op deze ontwikkelingen is opgenomen. Autonome en overige financiële ontwikkelingen Perspectiefnota Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

I/S

Reëel ramen vennootschapsbelasting

-478

-478 S

Reëel ramen toeristenbelasting

100

100 S

Reëel ramen bestuurlijke boetes brandbeveiligingsverordening

-52

-52 S

Reëel ramen subsidie Eusebius

217

217 S

Totaal Autonome en overige financiële ontwikkelingen Perspectiefnota

-213

De financiële ontwikkelingen ten opzichte van de vorige begroting zijn onderverdeeld in de thema's Duurzaam Arnhem, Groen Arnhem, Kansrijk Arnhem en Verbonden Arnhem. Deze worden in de volgende paragrafen inzichtelijk gemaakt. Daarbij zijn in elke tabel, indien van toepassing, eerst de ontwikkelingen en besparingen zoals opgenomen in de Perspectiefnota benoemd. Deze zijn tekstueel niet opnieuw toegelicht. Daaronder zijn de ontwikkelingen die zich na de Perspectiefnota hebben voorgedaan weergegeven, hierbij is wel een tekstuele toelichting opgenomen. Bij elk thema is eerst een tabel opgenomen met beleidsontwikkelingen die gedekt worden door bestaande budgetten of reserves. Daarna is een tabel opgenomen met ontwikkelingen die gedekt worden vanuit de algemene middelen. Nationaal Programma Arnhem-Oost Het Gebiedsplan “Arnhem-Oost zijn we samen” is uitgewerkt tot een Uitvoeringsplan 2024-2025 dat in april 2024 door de Alliantievertegenwoordiging van het Nationaal Programma Arnhem-Oost (NPAO) is vastgesteld. De gemeente Arnhem host deze samenwerking momenteel. Dit betekent dat de begroting van het NPAO en de Rijksmiddelen (Volkshuisvestingsfonds en de SPUK Kansrijke wijk) die aan het NPAO zijn toegekend in deze begroting zijn verwerkt. Het NPAO is geen apart programma in deze begroting. De middelen zijn over de verschillende begrotingsprogramma’s verwerkt.

Waar het de financiën van het Nationaal Programma ArnhemOost betreft, is dit in de tekst weer gegeven. Om het financiële beeld van het NPAO in de toekomst inzichtelijker weer te geven, kan in de Perspectiefnota 2026-2029 voorgesteld worden om in de Begroting 2026 hiervoor een aparte paragraaf op te nemen.

14 Ontwikkelingen in het financieel kader

Een DUURZAAM Arnhem Ontwikkelingen een DUURZAAM Arnhem met dekking

2025

2026

2027

2028

I/S

Bedragen x € 1.000

Klimaatadaptatie investeringskrediet rioolheffing

-11

-42

-73

-103

Dekking uit rioolheffing

103

Wvg woningbouw Arnhem-West

-4.000

Realisatie Hobbit

-300

Dekking uit BR Stadsontwikkelfonds voor wvg woningbouw Arnhem-West en Hobbit

4.300

Financiële ontwikkelingen Perspectiefnota

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een DUURZAAM Arnhem

Er zijn aanvullend op de Perspectiefnota geen financiële ontwikkelingen met dekking uit bestaande budgetten of reserves. Ontwikkelingen een DUURZAAM Arnhem tlv Algemene middelen Bedragen x € 1.000

2025

Hogere Energielasten eigen gebruik vastgoed

2026

2027

2028

I/S

-1.145

Klimaatinstallatie Valkenhuizen

-59

-58

-57

Uitvoering Huisvestingsverordening - Huisvesting urgent woningzoekenden

-70

-1.274

-129

-128

-127

150

Financiële ontwikkelingen Perspectiefnota

Woningbouw Platform Arnhem Besparingen Perspectiefnota

Bijstelling energielasten eigen gebruik vastgoed

Beheer Milieuzone

-66

Circulaire economie

-200

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een DUURZAAM Arnhem

I -66

-66

S I

-216

-66

-1.340

-45

-194

-193

Bijstelling energielasten eigen gebruik vastgoed In de Perspectiefnota 2025-2028 is rekening gehouden met incidentele hogere energiekosten voor eigen gebruik, zowel openbare ruimte als vastgoed. Inmiddels is het grootste deel van de energietarieven voor 2025 vastgezet en kunnen de energielasten voor vastgoed met € 50.000 naar beneden worden bijgesteld. Beheer Milieuzone De Arnhemse milieuzone is in 2014 ingevoerd, eerst voor alleen vrachtverkeer en vanaf 2019 ook voor bestel- en personenauto's. De milieuzone is één van de belangrijkste maatregelen die de gemeente neemt tegen luchtvervuiling in het centrum en op de centrumring. De milieuzone wordt dit jaar volledig verankerd in de organisatie en belegd bij partijen die de verkeershandhaving van de binnenstad verzorgen. Oorspronkelijk zijn de

15 Ontwikkelingen in het financieel kader

jaarlijkse kosten voor de milieuzone geraamd op € 148.000. Om de milieuzone succesvol te verankeren en te beleggen is structureel € 66.000 extra nodig, met name door gestegen materiaalkosten en inflatie. Circulaire economie Er is €200.000 aan middelen vrijgemaakt voor de uitvoeringsagenda van 2025. Daarmee wordt invulling gegeven aan de circulaire ambities van de stad zoals beschreven in de visie en uitvoeringsagenda circulair. Instrumenten zijn o.a. een subsidieregeling, handhaving via ODRA en de ondersteuning van projecten bij vastgoed, gebiedsontwikkeling en openbare ruimte met onderzoeken en analyses. Gericht op het versnellen en aanjagen van circulaire ambities bij bouwers, ondernemers, wijken en inwoners en de eigen organisatie. Daarnaast worden twee impactvolle waardeketens (mode en voedsel) met de stad aangepakt.

Een GROEN Arnhem Ontwikkelingen een GROEN Arnhem met dekking

2025

2026

2027

2028

I/S

Bedragen x € 1.000

Kosten Lachgascilinders

-800

Kosten ruimen van fietsen

-80

Verzamelcontainers toegankelijkheid voor hoogbouw (20M260)

-200

Dekking uit afvalstoffenheffing

1080

Ambities dierenwelzijn en natuur

-127

Dekking ambities dierenwelzijn en natuur

127

Financiële ontwikkelingen Perspectiefnota

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een GROEN Arnhem

Er zijn aanvullend op de Perspectiefnota geen financiële ontwikkelingen met dekking uit bestaande budgetten of reserves. Ontwikkelingen een GROEN Arnhem tlv Algemene middelen

2025

2026

2027

2028

I/S

Bedragen x € 1.000

Vervanging gelijkrichters ODRA - Prijsstijging

-106

Plan gezonde leefomgeving

-84

-148

-211

-106

-150

Aanbesteding dagelijks onderhoud in stadsdeel Centrum, Spijkerbuurt en Arnhems Broek (CSA)

-2.500

Hogere energielasten eigen gebruik openbare ruimte

-1.825

Dierentehuis (23M104)

I I I

-180

-200

-4.761

-3.040

-603

-517

Bezuiniging op wegenonderhoud structureel

Bezuiniging op wegenonderhoud incidenteel

200

325

450

Opstellen voorbereidingsbesluiten

Bomenonderhoud beperken tot directe woonomgeving

475

450

425

350

Verminderen inzet bestrijding invasieve exoten

300

Onderhoud stedelijk groen, directe woonomgeving ontzien

250

150

Budget waterbodembeheer laten vervallen

300

Financiële ontwikkelingen Perspectiefnota

16 Ontwikkelingen in het financieel kader

300

Bomenplan beperken tot directe woonomgeving

150

Bezuinigen op dagelijks onderhoud in de wijken 10% kostenbesparing (afvalbakken, onkruid etc) en deel van het areaal minder maaien. Fontein Blauwe golven deels uit laten, besparing energiekosten

165

Overige fonteinen (AKU-fontein, op de markt en in de parken) deels uit laten, besparing energiekosten

Minder onderhoud beschoeiingen

Verhogen parkeertarieven

5.000

Verhogen parkeertarieven: effect VPB

-1.290

Versneld parkeerareaal vergroten

500

1.000

Inzet scanauto vergroten

200

Verhogen tarief toeristenbelasting

590

6.941

7.441

6.991

ODRA: Volumestijging

-25

Bijstelling energielasten eigen gebruik openbare ruimte

Besparingen Perspectiefnota

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een GROEN Arnhem

S I

-25

2.246

4.376

6.813

6.449

Volumestijging ODRA De ODRA verwacht een volumestijging op basis van een hogere realisatie in de afgelopen jaren en de uitbreiding van de taken op het gebied van groene handhaving. Daarvoor wordt structureel € 25.000 aanvullend budget begroot. Bijstelling energielasten eigen gebruik openbare ruimte In de Perspectiefnota 2025-2028 is rekening gehouden met incidentele hogere energiekosten voor eigen gebruik, zowel openbare ruimte als vastgoed. Inmiddels is het grootste deel van de energietarieven voor 2025 vastgezet en kunnen de energielasten voor openbare ruimte met € 90.000 naar beneden worden bijgesteld.

Een KANSRIJK Arnhem Ontwikkelingen een KANSRIJK Arnhem met dekking

2025

2026

2027

2028

I/S

Bedragen x € 1.000

Natuurcentrum (Molenplaats): Uitbreiding subsidie Arnhem

-105

Natuurcentrum (Molenplaats): Incidentele subsidie

-50

Dekking uit parken/bossen en project Poort naar de Veluwe

155

105

Financiële ontwikkelingen Perspectiefnota

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een KANSRIJK Arnhem

-105

S I I

Er zijn aanvullend op de Perspectiefnota geen financiële ontwikkelingen met dekking uit bestaande budgetten of reserves.

17 Ontwikkelingen in het financieel kader

Ontwikkelingen een KANSRIJK Arnhem tlv Algemene middelen Bedragen x € 1.000

2025

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs

2026

2027

2028

I/S

-1.130

-2.260

-3.390

-4.520

Bewegingsonderwijs

-150

Uitvoering leerplicht

-92

actualisatie BUIG NvB 2024 en verder

-3.957

-4.188

-4.346

-4.530

Actualisatie WSW

-3.312

-2.898

-4.344

-3.031

Studietoeslag

-800

-1.100

-1.400

-1.100

Re-integratiebudget

1.022

1.081

1.031

910

Gelrepas

-325

Bijzondere bijstand

-300

Beschermingsbewind

-100

Vroegsignalering Schuldhulpverlening

-230

Volume-ontwikkeling kosten jeugdzorg / prognose

-10.889

Tarievenonderzoek ambulant jeugdzorg

-3.963

Tarieven inkoop Verblijf jeugdzorg

-4.879

Tarieven inkoop essentiele functies jeugdzorg

-524

Landelijk tarief jeugdbescherming vanaf 2024

-1.152

419

2.827

Dekking tekort zorg uit zorgbegroting

Dekking tekort zorg uit de BR Wmo en Jeugdzorg

2.408

Tarievenonderzoek ambulant Wmo

-4.306

Dekking tarievenonderzoek ambulant uit voordelen binnen Wmo

4.306

Aanpak wachtlijsten huishoudelijke ondersteuning

-253

Doelgroepenvervoer

500

Preventieve jeugdbescherming

-135

Veilig thuis

-80

VGGM - bijdrage versterking JGZ / AGZ

-358

-872

VGGM - Beter Bedrijfsvoeren

-500

-750

-900

-28.819

-31.231

-34.100

-33.923

Minder inzet op breedtekunst (presentatie en festival)

Debatfunctie opnemen in reguliere programmaring

Rekensystematiek BUIG Arnhems Beeld toepassen

3.580

3.762

3.942

4.359

VGGM Harmoniseren afspraken huisvesting brandweer

I I

-39

Financiële ontwikkelingen Perspectiefnota

Inzet ESF middelen Actieve Inclusie Vervolg

997

Structurele middelen bijverdienbeloning Participatiewet

I 100

100

Verlaging middelen communicatie Armoede en Schulden

Versoberen Week van het geld

Andere invulling Collectieve Aanvullende Zorgverzekering

250

500

700

1.400

300

Meer groepsgewijs begeleiden Wmo Meer groepsgerichte begeleiding jeugd Analyse casussen groter dan € 100.000

840

Inzet controle 315-route

250

500

18 Ontwikkelingen in het financieel kader

Stoppen PMT als losse interventie

200

Beëindigen subsidie OZO verbindzorg

Vrijval middelen vrijwillige terminale zorg

Vrijval middelen ondersteuning Ouderenbonden

Vrijval middelen woontussenvoorzieningen Ouderen

Gedeeltelijke vrijval bestemmingsreserve Beschermd en Weerbaar Inzet Rijkssubsidie MDT

2.000

1.500

Voordeel Brede Spuk

150

Seniorenbeweging via Brede Spuk

200

8.141

10.320

9.503

-1.500

Actualisatie SW

-133

-126

2% besparingsraming VGGM

156

VGGM - bijdrage versterking AGZ

-78

VGGM - bijdrage versterking JGZ

SPUK Sport financieel nadeel overhead

Besparingen Perspectiefnota

Vervallen besparingsoptie Rijkssubsidie MDT Vrijvallende kapitaallasten OHV beschikbaar houden voor OHV

1.500

8.420

I -203

-91

-46

156

-78

-51

-719

Voldoende beschikbare AED's in elke wijk (24M94)

-20

Aanpak voor vitale en leefbare wijkwinkelcentra (24A44)

-75

-791

-1.694

-1.659

-242

-21.469

-22.605

-26.257

-25.744

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een KANSRIJK Arnhem

Vervallen besparingsoptie Rijkssubsidie MDT In de Perspectiefnota is de inzet van de Rijkssubsidie MDT opgenomen bij de besparingsopties. Doordat het nieuwe kabinet deze subsidie heeft beëindigd, vervalt deze besparingsoptie. Vrijvallende kapitaallasten onderwijshuisvesting beschikbaar houden voor onderwijshuisvesting In principe komen de jaarlijks vrijvallende kapitaallasten ten gunste van de algemene middelen, behalve voor onderwijshuisvesting. Voor onderwijshuisvesting valt in 2028 € 203.000 vrij. Deze worden weer toegevoegd aan het budget voor onderwijshuisvesting en zijn daarmee beschikbaar voor toekomstige investeringen conform reeds vastgesteld Integraal huisvestingsplan onderwijshuisvesting. Actualisatie SW In de meicirculaire zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor participatie ter vergoeding van de loon- en prijsstijgingen. Aanvullend hierop betalen gemeenten een eigen bijdrage van gemiddeld 10% op de SW loonkosten. Hier is reeds in de Perspectiefnota rekening mee gehouden. Arnhem ontvangt als centrumgemeente via het gemeentefonds ook de vergoeding voor de medewerkers SW die bij Scalabor werken, maar buiten onze arbeidsmarktregio wonen (de zogenoemde buitengemeenten). Het gaat om ongeveer 50 mensen, die meestal al bij Scalobor werkten en op enig moment buiten de arbeidsmarktregiogrenzen zijn gaan wonen bijvoorbeeld in Montferland of Renkum.

Toen de MGR in 2019 formeel werkgever werd van de SW is afgesproken dat de gemeenten binnen de arbeidsmarktregio ook de gemeentelijke bijdrage (aanvullend op de Rijksmiddelen) voor de buitengemeenten bekostigen en omgekeerd. De hogere vergoeding SW leidt daarom tot een terugbetaling aan de regiogemeenten ter compensatie van de eigen bijdrage voor de buitengemeenten.

19 Ontwikkelingen in het financieel kader

2% besparingsraming VGGM Het Dagelijks Bestuur werkt besparingsvoorstellen uit voor een besparing van 2% voor VGGM. Vooruitlopend op deze voorstellen wordt de gemeentelijke bijdrage vanaf het begrotingsjaar 2025 met 2% lager geraamd. Voor Arnhem heeft deze indicatieve besparing een voordelig effect van € 406.000 op de begroting van 2025 en verder voor de beleidsvelden Veiligheid en Gezondheidszorg gezamenlijk. Hiervan is al € 250.000 verwerkt in de Perspectiefnota, waardoor een aanvullend voordeel van € 156.000 in de begroting opgenomen kan worden. VGGM - bijdrage versterking AGZ/JGZ In de loop van het eerste kwartaal 2024 heeft VGGM de ontwerpbegroting 2025 met bijbehorende kaderbrief gedeeld. Hierop is de jaarschijf 2025 geactualiseerd in de Perspectiefnota. De meerjarige raming is opgenomen in de kaderbrief en maakt geen onderdeel uit van de ontwerpbegroting van VGGM. De extra bijdrage in de Perspectiefnota voor de onderwerpen rond de versterking Algemene Gezondheidszorg (AGZ) en Jeugdgezondheidszorg (JGZ) lieten destijds een ander beeld zien dan nu in de Kaderbrief 2025 is verwerkt door VGGM. Voor AGZ betekent dit een extra structurele bijdrage van € 78.000 per 2026 en voor de JGZ gaat het om € 51.000 structureel eveneens met ingang van 2026. SPUK Sport financieel nadeel overhead Medio april is de nieuwe SPUK-regeling Sport 2024-2025 gepubliceerd.

Een belangrijke wijziging in deze regeling ten opzichte van de eerdere regeling (2019-2023) is dat gemeenten het btw-nadeel op de overheadkosten van de gemeente niet meer kunnen meenemen in de subsidieregeling, terwijl dat voorheen wel kon. Dit levert een nadeel voor de algemene middelen van € 700.000 in 2025. Het ministerie van VWS onderzoekt samen met belanghebbenden hoe gemeenten vanaf 2026 gecompenseerd kunnen worden voor het btw-verlies op sportuitgaven. Daarom wordt het nadeel vooralsnog incidenteel in de begroting opgenomen. Voldoende beschikbare AED's in elke wijk (24M94) Bij de behandeling van de Perspectiefnota is motie 24M94 'Voldoende beschikbare AED's in elke wijk' aangenomen. De aanschaf van de AED's in 2024 wordt binnen de reguliere programmabegroting bekostigd. Voor de onderhoudskosten wordt een structureel budget van € 20.000 begroot.

Een VERBONDEN Arnhem Ontwikkelingen een VERBONDEN Arnhem met dekking

2025

2026

2027

2028

I/S

Bedragen x € 1.000

Digitale en toegankelijke dienstverlening

-200

Informatieveiligheid & Privacy

-250

Verbeteren burgerparticiatie met innovatieve technologieën

-380

Interne veiligheidscoördinatie

-100

Digitale inclusie van de stad

-100

Dekking uit bestemmingsreserve Bedrijfsvoering

1.030

Regeling Burgerkracht

-91

Dekking bestemmingsreserve Burgerinitiatieven sociaal domein

Opvang en toekomstperspectief opvang en vluchtelingen

-500

Uitvoeringskosten Bureau Nieuwkomers

-529

-580

Dekking uit bestemmingsreserve Inburgering, integratie en asiel

529

1.080

Opvang niet-rechthebbende EU burgers (23M41)

-390

-890

Dekking uit bestemmingsreserve Huisvesting bijzondere doelgroepen Jongerenraad

390

890

-50

Leefbare Wijken Monitor (ALW)

-63

Doorontwikkeling wijksturing

-75

Totaal ontwikkelingen Perspectiefnota

20 Ontwikkelingen in het financieel kader

-188

-63

S I

-63

Investeringskrediet stadsoase en toegankelijk maken stadstheater Investeringskrediet kosten bouwrijp maken Stadstheater

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een VERBONDEN Arnhem

1.869

-85

500

-8

2.369

-93

2.181

-63

-30

Investeringskrediet Stadsoase en toegankelijk maken stadstheater In de Perspectiefnota is aangekondigd dat de inzet van € 1,9 miljoen uit de BR Zuidelijke binnenstad verwerkt zou worden in deze begroting. Het benodigde investeringskrediet voor het toegankelijk maken van de omgeving rondom het vernieuwde Stadstheater (stadsoase fase 1a) bedraagt € 1,87 miljoen. Deze middelen zijn gereserveerd in de BR Zuidelijke Binnenstad. Deze middelen worden in 2025 onttrokken aan de BR. Vanaf 2028 worden de kapitaallasten van € 85.000 structureel in de begroting opgenomen. Daarmee wordt de investering volgens de gebruikelijke werkwijze begroot. Investeringskrediet kosten bouwrijp maken Stadstheater In het raadsvoorstel ‘Investeringskrediet vernieuwing Stadstheater, oktober 2022’ is de reservering binnen de BR Zuidelijke Binnenstad voor het bouwrijp maken van de grond ten behoeve van project vernieuwing Stadstheater opgenomen. Het benodigde investeringskrediet hiervoor bedraagt € 500.000. Deze middelen worden in 2025 onttrokken aan de reserve. Vanaf 2028 worden de kapitaallasten van € 8.000 structureel in de begroting opgenomen. Daarmee wordt de investering volgens de gebruikelijke werkwijze begroot. Ontwikkelingen een VERBONDEN Arnhem tlv Algemene middelen Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

I/S

BRP-straat - geoormerkt budget binnen Burgerzaken

-256

E-depot voorzieningen

-50

-100

-150

Huisvesting ambtelijke organisatie (beëindiging huurkorting)

-937

Voorbereidingskrediet gemeentelijke huisvesting

-74

-73

-72

-74

Faciliteren verkiezingen

-22

-24

-74

Historische Kelders

-80

-60

-40

-70

-69

-68

-50

-100

Museum - Vervangen dak Bestrijden racisme en discriminatie

-50

Roze Zaterdag

-180 Totaal ontwikkelingen Perspectiefnota

-1.575

-1.571

-763

-721

2.300

Jongerenbudget laten vervallen

200

400

Ondersteuning college verminderen

201

313

Capaciteit voor art 213a onderzoeken laten vervallen

Budget fiscale advieskosten laten vervallen

Niet invullen van capaciteit mobiliteit medewerkers

Bezuiniging deel vrij besteedbaar budget Teams Leefomgeving

Stoppen innovaties informatieverwerking

Verminderen bijdrage aanvullende claim programma Beter Bedrijfsvoeren van VGGM

250

Minder bijdrage vanuit Veiligheid aan Koningsdag

Lagere bijdrage aan Zorg- en Veiligheidshuis

100

Reëel ramen loonsom

21 Ontwikkelingen in het financieel kader

Halveren spaarbedrag voor beeldbepalende en topsportevenementen Minder inzet op Human Capital; transformatie arbeidsmarkt

110 100

Stoppen met vuurwerkshow

150

Inzet middelen huisvesting bijzondere doelgroepen

480

380

1.270

4.289

4.139

5.141

3.871

Ondersteuning middensegment podiumkunsten

-275

Versterking amateurkunst

-90

Amendement Slag om Arnhem (24A23)

-45

-335

-180

Zonder show, geen vuurwerk (24M101g)

-150

-937

Indexatie leges

244

Ontwikkeling tarieven paspoorten

Aanvullende financiering voor bestrijding discriminatie en racisme (24A36) Toegankelijkheidsfonds ook voor maatschappelijke organisaties (24A46)

-50

-100

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

-376

-460

-1.293

2.338

2.108

3.086

1.857

Besparingen Perspectiefnota

Huisvesting ambtelijke organisatie (beëindiging huurkorting)

Totaal ontwikkelingen een VERBONDEN Arnhem

110

-50

Ondersteuning middensegment podiumkunsten Bij de besluiten van o.a. het Fonds Podiumkunsten (FPK) voor de meerjarige productiesubsidies vallen de Arnhemse gezelschappen allemaal buiten de boot. Dit heeft negatieve gevolgen voor ons culturele middensegment dat zo in haar voortbestaan wordt bedreigd. Samen met de provincie Gelderland is een oproep gedaan aan het Rijk om extra middelen. Om de plannen van de organisaties te kunnen uitvoeren is ruim 6 ton per jaar nodig. De gemeente kan hieraan gedeeltelijk tegemoet komen door incidenteel € 275.000 per jaar voor de periode 2025 - 2028 vrij te maken.Wij gaan in gesprek met de betreffende organisaties over de consequenties en invulling hiervan. Versterking amateurkunst De aangenomen motie 24M96 roept op om het bezuinigingsvoorstel van het college voor 2025 op het gebied van breedtekunst terug te draaien. Er wordt een bedrag van € 90.000 hiervoor beschikbaar gesteld (een bedrag van € 60.000 voor productie en presentatie van amateurkunst en € 30.000 voor het Amateurkunstfestival). De in de motie voorgestelde dekking vanuit het programma Cultuur is niet nodig, aangezien dekking vanuit de algemene middelen wordt voorgesteld.

Amendement Slag om Arnhem (24A23) Op 3 juli heeft de raad het amendement Slag om Arnhem aangenomen waarin het college de opdracht heeft gekregen voor een jaarlijkse kleinschalige herdenking van Bridge to Liberation met in de kroonjaren een grotere herdenking en in de Begroting 2025 een voorstel te doen voor de structurele dekking hiervan. Er wordt nu gewerkt aan een model met een jaarlijkse herdenking die € 350.000 kost en in de kroonjaren € 1,0 miljoen. Door in de tussenliggende jaren via de BR Evenementen te ‘sparen’ voor de kroonjaren is het structurele budget constant. Deels kan dit ook uit bestaande middelen gedekt worden. Vanaf 2027 komt het neer op een aanvullend structureel budget van € 180.000. Zonder show geen vuurwerk (24M101g) Bij de behandeling van de Perspectiefnota is de motie 'Zonder show, geen vuurwerk' (24M101g) aangenomen. In de uitwerking van deze motie wordt het budget van € 150.000 voor de vuurwerkshow in 2025 dat in de Perspectiefnota is verlaagd weer verhoogd. Hiermee wordt motie 24M101g afgedaan.

22 Ontwikkelingen in het financieel kader

Huisvesting ambtelijke organisatie (beëindiging huurkorting) In de Perspectiefnota 2025 is het vervallen van de huurkorting tot en met 2026 opgenomen. Vooralsnog is echter de opzet om de huurovereenkomst voort te zetten tot medio 2030, daarom wordt de beëindiging van de huurkorting vanaf 2027 structureel begroot. Indexatie leges De leges 2025 worden geïndexeerd met de consumentenprijsindex van 3,45%. Hierdoor stijgen de inkomsten structureel met € 244.000 vanaf 2025. Ontwikkeling tarieven paspoorten Het Rijk heeft de nieuwe tarieven voor paspoorten en identiteitskaarten vastgesteld. Deze worden met 3,6% verhoogd. Dit leidt tot een verhoging van de inkomsten met € 40.000 in 2025 en structureel € 45.000 vanaf 2026. Hiertegenover staan ook lastenstijgingen bij burgerzaken vanuit de loon- en prijsontwikkeling.

Jaarlijkse bijstellingen Jaarlijkse bijstellingen

2025

2026

2027

2028

I/S

-26.500

Ontwikkeling belasting en legesopbrengsten

1.687

3.137

4.587

Ontwikkelingen Meerjareninvesteringsplanning

1.008

806

1.089

-418

-23.805

-24.007

-22.274

-22.331

-1.530

-1.543

-1.538

-1.531

760

-196

-651

-768

-771

-1.739

-2.188

-2.298

-24.575

-25.746

-24.463

-24.629

Bedragen x € 1.000

Prijs- en volumeontwikkeling 2025

Totaal ontwikkelingen Perspectiefnota

Prijs- en volumeontwikkeling 2025 Ontwikkelingen Meerjareninvesteringsplanning

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal jaarlijkse bijstellingen

Loon-, prijs, en volumeontwikkeling 2025 In de Perspectiefnota is € 27,5 miljoen aan loon-, prijs- en volumeontwikkeling begroot en is de stelpost voor de onzekere prijsontwikkeling van € 1,0 miljoen die in de Begroting 2024 was opgenomen ingezet. Binnen dit budget is in de Perspectiefnota een totale raming voor de indexatie van gemeenschappelijke regelingen opgenomen van 3,5%, dat neerkomt op € 2,7 miljoen. Na de Perspectiefnota is het budget voor prijs- en volumeontwikkelingen op een tweetal onderdelen aangepast. Op de eerste plaats heeft de Nederlandse zorgautoriteit de Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA) en de Prijs Particuliere Consumptie (PCC) opnieuw berekend. De OVA is gestegen van 4,9% naar 6,0% en de PCC van 2,5% naar 3,1%. Dit leidt tot een extra structureel beslag van € 1,7 miljoen vanaf 2025 op de algemene middelen. Daarnaast zijn inmiddels van de verschillende gemeenschappelijke regelingen de nieuwe begrotingen met daarin de indexatie aan de deelnemende gemeenten aangeboden. Het resultaat daarvan is dat De Connectie haar indexatie maximeert op 3,5%. VGGM heeft een beperkte indexatie van 1,3% en het Gelders Archief van 1%. Voor Veilig Thuis valt de indexatie 1,7%-punt hoger uit.

De Groene Metropoolregio stelt een indexatie van 6,5% voor en Park Lingezegen hanteert de grond- weg- en waterbouwindex omdat hun begroting vooral kosten voor onderhoud aan de openbare ruimte betreft. Per saldo resteert een voordeel van € 100.000 ten opzichte van het in de Perspectiefnota opgenomen bedrag op de totale indexatie voor gemeenschappelijke regelingen. De bijstelling van de OVA en de indexatie van de gemeenschappelijke regelingen leiden gezamenlijk tot een aanpassing van de prijs- en volumeontwikkeling van € 1,5 miljoen structureel vanaf 2025. Gemiddeld blijft de indexatie van de gemeenschappelijke regelingen dus onder de 3,5%. In lijn met de motie 'Maximaal 3,5 procent

23 Ontwikkelingen in het financieel kader

indexeren' (24M79) blijven we ons inspannen om voor alle gemeenschappelijke regelingen een maximale indexatie van 3,5% af te spreken. Ontwikkelingen Meerjareninvesteringsplanning De ontwikkelingen in het kader van de Meerjareninvesteringsplanning (zowel in de Perspectiefnota als aanvullend daarop) laten het volgende beeld zien: Ontwikkelingen Meerjareninvesteringsplanning

2025

2026

2027

2028

I/S

Bedragen x € 1.000

Actualisatie MIP

1.578

-24

-677

-843

Indexatie MIP

-152

-173

-282

-342

Planningsrealisme MIP

342

806

1.397

1.768

610

438

Totaal ontwikkelingen Meerjareninvesteringsplanning

-1.185

De Meerjareninvesteringsplanning (MIP) is geactualiseerd. Hierbij is gekeken naar de planning van de verschillende investeringen. Bij de Perspectiefnota is het MIP reeds geïndexeerd. Als gevolg van met name personeelstekorten worden diverse investeringsprojecten vooral in 2024 en 2025 getemporiseerd. Hierdoor ontstaat een vrijval voor de algemene middelen van € 1,6 miljoen in 2025. Vanaf 2026 nemen de kapitaallasten toe tot € 0,8 miljoen in 2028. Over de jaren heen blijft het investeringsvolume daarmee vrijwel gelijk. Voor het gehele MIP, inclusief nieuwe investeringen, is het planningsrealisme opnieuw geraamd. Afgelopen 5 jaar bedroeg de gemiddelde realisatie op de investeringsprojecten 55%. De onderuitputting bedroeg daarmee gemiddeld 45%. Voor het planningsrealisme wordt een aflopende reeks van 70%, 50% en 30% voor de verwachte onderuitputting van de kapitaallasten geraamd. Dat komt neer op 32% voor 2025, 23% voor 2026 en 14% voor 2027. Ten opzichte van de Perspectiefnota is het planningsrealisme licht neerwaarts bijgesteld.

24 Ontwikkelingen in het financieel kader

Leeswijzer Na het lezen van de hoofdlijnen van deze begroting, vindt u voor uw leesgemak een korte toelichting op de bouw van deze begroting. De begroting is een onderdeel uit de P&C-cyclus. In de begroting wordt het gemeentelijk beleid op hoofdlijnen toegelicht. Dit doen we aan de hand van de drie w-vragen: • • •

wat willen we bereiken? wat gaan we doen? wat mag het kosten?

Opbouw van de Begroting 2025 In deze leeswijzer wordt aangegeven hoe de indeling van de Begroting eruit ziet. Deel 1 - hoofdlijnen van beleid en ontwikkelingen in het financieel kader In de stedelijke en wijkprogramma's worden de prioriteiten van het beleid aangegeven. Een samenvatting van de prioriteiten krijgt een plek in hoofdstuk 1. In het hoofdstuk Ontwikkelingen in het financieel kader worden de belangrijkste financiële ontwikkelingen weergegeven. Ook wordt in dit hoofdstuk een verklaring van de mutaties gegeven. Deel 2 - beleidsbegroting De beleidsbegroting is opgebouwd uit vier onderdelen: Acht wijkprogramma's (W) Sinds 2017 zijn acht wijkprogramma's ingesteld. De 24 wijken zijn geclusterd in acht gebieden: Noord-West, Noord-Oost, Presikhaaf, Centrum/Spijkerkwartier/Arnhemse Broek, Malburgen, Rijkerswoerd/ Kronenburg/ Vredenburg, Elden/ De Laar en Schuytgraaf/ Elderveld. In deze Begroting zijn de begrotingen van de wijkprogramma’s financieel samengevoegd tot 1 wijkprogramma. Dit is gebeurd naar aanleiding van amendement 23A20 ‘Financieel samenvoegen wijkprogramma’s’. Per wijk zijn wel de doelen en inspanningen inzichtelijk gemaakt. Dertien stedelijke programma's (S) In de stedelijke programma's zijn de ambities, doelen, inspanningen en de daarbij behorende budgetten op stedelijk niveau opgenomen.

Doelenboom Sinds de Begroting 2020 staat doelenboom in de Begroting centraal. Dit doen we in de wijk- en stedelijke programma’s. Per programma zijn de ambities (A), doelen (D), inspanningen (I) en indicatoren opgenomen. • In de ambities staat opgenomen waar we als stad uiteindelijk naar streven • In de doelen staat aangegeven wat we willen bereiken. Als dit mogelijk is, zo smart (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden) mogelijk. • In de inspanningen staat aangegeven wat we als gemeente concreet willen gaan doen om de doelen te bereiken. Waar mogelijk voegen we ook indicatoren aan de doelenboom toe. De afgelopen periode is in de raadswerkgroep doorontwikkeling begroten & verantwoorden nagedacht over op welke wijze de begroting het beste kan worden ingericht om de raad optimaal in positie te brengen. Dit heeft een concreet aantal verbeterpunten opgeleverd welke in 4 programma’s (bij wijze van pilot) zijn doorgevoerd: het betreft S01 Veiligheid, S05 Cultuur, S06 Participatie & armoedebestrijding en S10 Klimaat & energie. Zie ook de raadsbrief hierover. Tien paragrafen De paragrafen vormen een 'dwarsdoorsnede' van de begroting. Er worden kaderstellende beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten. De paragrafen geven daarmee belangrijke aanvullende informatie over de meerjarige financiële positie van de gemeente.

Een deel van de paragrafen zijn in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht voorgeschreven. De volgende verplichte paragrafen vanuit het BBV zijn opgenomen:

25 Leeswijzer

1. 2.

3. 4. 5. 6.

Lokale heffingen - In deze paragraaf wordt stilgestaan bij de diverse gemeentelijke belastingen en heffingen en de consequenties daarvan voor de inwoners. Risicomanagement en weerstandsvermogen - Het weerstandsvermogen geeft aan hoe solide de financiële positie van de gemeente is. In deze paragraaf zijn ook financiële kengetallen opgenomen, zoals het weerstandsvermogen, de solvabiliteit en de schuldquote Onderhoud kapitaalgoederen - In deze paragraaf wordt toegelicht op welke wijze het onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen (zoals wegen, riolering, gebouwen) gewaarborgd is. Financiering - Hier wordt toegelicht op welke wijze met de financieringsbehoefte van de gemeente is omgegaan. Bedrijfsvoering - In de paragraaf wordt gerapporteerd over de voortgang van interne ontwikkelingen binnen de gemeentelijke organisatie. Verbonden partijen - De gemeente werkt samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken. Als de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft bij een partij, is dit een zogenoemde verbonden partij. In deze paragraaf worden alle verbonden partijen toegelicht. Grondbeleid - De gemeente speelt een rol in het kopen en verkopen van gronden. Hier wordt verder ingegaan op het gevoerde grondbeleid.

Op verzoek van uw raad zijn twee niet verplichte paragrafen in de begroting opgenomen: 8. Investeringen - In deze paragraaf wordt over de realisatie van de investeringen gerapporteerd. 9. Subsidies - De gemeente verstrekt subsidies aan instellingen die een bijdrage leveren aan gemeentelijke doelstellingen. In deze paragraaf wordt aangegeven welke instellingen subsidie hebben ontvangen inclusief de subsidiebedragen. In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet Open overheid (Woo) wordt voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. Dit geldt vanaf de Jaarrekening 2022 en Begroting 2024 en deze paragraaf is dan ook toegevoegd: 10. Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid Overig programmaplan Hierin wordt duidelijk gemaakt op welke wijze de overhead in het overzicht baten en lasten tot uitdrukking komt. Deel 3 - Financiële begroting In dit onderdeel wordt ingegaan op de ontwikkelingen in het financieel kader, mutaties circulaires van het gemeentefonds en de financiële begroting met de financiële tabellen. Bijlagen In de bijlagen zijn de afkortingen- en begrippenlijst en een aantal overzichten opgenomen.

Interactieve website De Begroting is digitaal beschikbaar op: financien.arnhem.nl. Op deze website is in de wijk- en stedelijke programma's ook de volgende extra informatie te vinden: • Verdeling budgetten in kostengroepen • Verdeling budgetten taakvelden • Verdeling budgetten portefeuilleonderdelen • Verdeling budgetten naar subproducten • Totaaloverzicht subsidies • Totaaloverzicht reserves

Deel 2 Beleidsbegroting De Beleidsbegroting bestaat uit drie onderdelen: 1.

Wijkprogramma (W)

Stedelijke programma's (S)

Paragrafen

27 Deel 2 Beleidsbegroting

Wijkprogramma's De diverse taken waarvoor de gemeente verantwoordelijk is en die op wijkniveau plaatsvinden, zijn opgenomen in de onderstaande 8 wijkprogramma’s (bundeling van logisch samenhangende wijken). De begrotingen van de wijkprogramma’s zijn samengevoegd in Wijken Algemeen. W0

Wijken Algemeen

Wijkprogramma Centrum, Spijkerkwartier en Arnhemse Broek (CSA) Centrum, Spijkerkwartier en Arnhemse Broek

Wijkprogramma Noordwest Burgemeesterswijk, Hoogkamp, Transvaal, Heijenoord, Lombok, Klarendal, Klingelbeek e.o., Schaarsbergen e.o., Sint Marten en Sonsbeekkwartier

Wijkprogramma Noordoost Alteveer, Cranevelt, Geitenkamp, Monnikenhuizen, Velperweg e.o.

Wijkprogramma Presikhaaf Presikhaaf West en Presikhaaf Oost

Wijkprogramma Malburgen Malburgen West, Malburgen Oost/Noord, Malburgen Oost/Zuid, waaronder Het Duifje en Immerloo

Wijkprogramma Schuytgraaf/Elderveld Schuytgraaf en Elderveld

Wijkprogramma De Laar/Elden De Laar en Elden

Wijkprogramma Rijkerswoerd, Kronenburg en Vredenburg (RKV) Rijkerswoerd, Kronenburg en Vredenburg

28 Wijkprogramma's

Wijken Algemeen

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen Thema's

Doelen

Inspanningen

Arnhem is/ wordt een levendige en vitale stad waar het volgens inwoners en ondernemers fijn (T) wonen, werken en verblijven is Arnhemse Wijkaanpak Jaarlijks worden met inbreng van inwoners en professionals acht wijkprogramma's opgesteld en opgenomen in de begroting. In deze wijkprogramma’s staan inhoudelijke doelen en inspanningen benoemd die betrekking hebben op verschillende inhoudelijke portefeuilles. Door de samenstelling van wijkprogramma’s worden de doelen en inspanningen op gebiedsniveau integraal aan elkaar verbonden, waarbij de verschillende portefeuilles aan zet blijven om de doelen te halen en inspanningen samen met de partners in de wijk uit te voeren. Vanuit de doelen in de verschillende wijken is een vertaling gemaakt naar thema's die in meerdere gebieden spelen. Resultaat hiervan zijn acht stadsbrede thema's. Deze acht thema's zijn verdeeld in drie pijlers die van invloed zijn op de leefbaarheid: sociaal, fysiek en veiligheid. Sociaal: Meedoen, Kansengelijkheid, Gezondheid Fysiek: Openbare ruimte, Duurzaamheid, Wonen, Wijkeconomie Veiligheid: Veiligheid Voor elk wijkprogramma is de begroting opgebouwd uit deze stadsbrede thema's die in de betreffende wijk van toepassing zijn. Onder deze thema's zijn de inspanningen per gebied geformuleerd. Betekenis stadsbrede thema's • Meedoen: Inwoners zijn financieel en sociaal zelfredzaam.

• Kansengelijkheid: Iedere inwoner heeft gelijke kansen. • Gezondheid: Inwoners kunnen voldoende bewegen en worden geholpen bij het creëren van een gezond levenspatroon. • Openbare ruimte: De openbare ruimte is schoon, heel en veilig en nodigt uit tot gebruik door de inwoners. In samenwerking met bewoners wordt gewerkt aan de vergroening van de wijken. • Duurzaamheid: De stad is beschermd tegen hitte, regenoverlast en is energieneutraal. • Wonen: Inwoners hebben een veilig onderdak, wonen prettig in een huis, een buurt en een wijk die bij hen past. • Wijkeconomie: De bedrijven in de wijk krijgen de ondersteuning die zij nodig hebben. • Veiligheid: Inwoners voelen zich prettig en veilig in Arnhem, binnenshuis en buitenshuis. Deze veiligheid zorgt voor ontspanning en vrijheid en laat inwoners onbelemmerd maatschappelijk deelnemen. De reden om wijkgericht te werken is helder: Arnhem kent grote contrasten tussen de diverse wijken en op deze wijze krijgt iedere wijk of gebied de focus en aandacht die nodig zijn op basis van het eigen gebieds-DNA. Daarbij is het voortdurend zoeken naar de balans tussen collectieve oplossingen op stadsniveau en maatwerk op wijkniveau. Er wordt gestreefd naar leefbare wijken waarin mensen van verschillende achtergronden en inkomens de mogelijkheid hebben met elkaar samen te leven.

Sinds 2023 zijn de Arnhemse wijken Klarendal, ’t Broek, Geitenkamp, Presikhaaf en Malburgen, die samen het gebied Arnhem-Oost vormen, één van de focusgebieden van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Met het Nationaal Programma Arnhem-Oost werken we gebiedsgericht om de achterstanden op het gebied van onderwijs, werk, inkomen, wonen, gezondheid, leefbaarheid en veiligheid in deze vijf wijken aan te pakken. Door middel van een lerende aanpak kijken we waar met intensivering van beleid of innovatieve methoden een doorbraak kan worden gerealiseerd. Verkleinen van de kloof tussen inwoners/ondernemers en de lokale overheid (D) In 2016 nam de gemeenteraad ‘Van Wijken Weten’ aan als filosofie voor het gemeentelijk werken in Arnhem door de eerste Koersnota Van Wijken Weten vast te stellen. Een deel van de ambtenaren verruilde stadhuis of stadskantoor voor één van de acht geografische gebieden waar Arnhem in verdeeld is. Doel: de kloof tussen inwoner en gemeente verkleinen en als overheid van wijken weten op twee niveaus. Van Wijken Weten omdat je weet wat er speelt in de wijk. En Van Wijken Weten als je weet dat niet de overheid maar de wijk zelf beter weet wat er moet gebeuren. Die kloof tussen inwoner en ambtenaren in de wijk is inmiddels een stukje kleiner geworden, zo blijkt uit de evaluatie die in 2022 voorgelegd is aan de gemeenteraad.

Dat wil echter niet zeggen dat hiermee aan de 29 Wijken Algemeen

doelstelling is voldaan, er is nog veel te verbeteren om deze kloof verder te dichten. In 2023 is gestart met het actualiseren van de Koersnota Van Wijken Weten en de nieuwe Koersnota is in december 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. Ook is een uitvoeringsplan van de Koersnota vastgesteld waarin de belangrijkste uitvoeringsmaatregelen voor de komende twee jaren opgenomen zijn. Uitvoeren Koersnota Van Wijken Weten (I) Voor de uitvoering van Koersnota Van Wijken Weten is een uitvoeringsplan voor de jaren 2024, 2025 en 2026 gemaakt. Per uitgangspunt (in totaal 5 uitgangspunten) zijn uitvoeringsmaatregelen benoemd die een bijdrage leveren aan de doorontwikkeling van wijksturing. Zo worden er uniforme afspraken gemaakt over het stellen van wijkdoelen, het realiseren van deze doelen en rollen en taken van de Teams Leefomgeving. Een groot deel van de uitvoeringsmaatregelen zijn van interne en organisatorische aard. Uitvoeren veranderplan wijksturing (I) Al voor de vaststelling van het bovengenoemde uitvoeringsplan is een verandertraject gestart om wijksturing binnen de ambtelijke organisatie te verbeteren. Dit interne verandertraject maakt uiteraard onderdeel uit van het vastgestelde uitvoeringsplan 2024 - 2026. Voor dit verandertraject is vanuit verschillende beleidsdisciplines geïnventariseerd hoe wijksturing binnen de organisatie wordt ervaren en wat er verbeterd kan worden.

Vervolgens is hierop een veranderplan ontwikkeld om daadwerkelijk een (cultuur)verandering te bereiken binnen de organisatie. Een belangrijk onderdeel hiervan is het veranderen van de begrotingsstructuur, waarbij niet langer sprake is van aparte wijkprogramma's, maar waarbij de input vanuit de wijk integraal onderdeel is van de begrotingsprogramma's. Met deze werkwijze wordt geoefend en deze wordt vanaf de meerjarenbegroting 2026 – 2029 ingevoerd. Ontwikkelen van integraal accommodatiebeleid (I) Sinds eind 2023 werken we aan een nieuw beleid voor de accommodaties die bijdragen leveren aan maatschappelijke doelen in onze stad, genaamd het Integraal Accommodatiebeleid (IAB). Dit beleid helpt ons om de activiteiten die belangrijk zijn voor onze stad, zoals ontmoeting en sociale initiatieven, op een duurzame en passende manier te huisvesten. In 2024 zijn we met twee pilots gestart om ervaring op te doen en de juiste aanpak te bepalen. In deze twee pilots leggen we de behoeften vanuit de wijk naast de beschikbare accommodaties. Dit doen we in de gebieden Schuytgraaf & Elderveld en Presikhaaf. In het laatste kwartaal van 2024 ontvangt u hiervan de resultaten en vanaf 2025 werken we dit beleid voor alle wijken uit en start de uitvoering.

We streven ernaar om met het IAB een beleidskader te creëren, samen met concrete uitvoeringsplannen, voorstellen voor een sluitende begroting en implementatie van de werkwijze/aanpak. We letten op de toegankelijkheid, functionaliteit, kwaliteit, geschiktheid en betaalbaarheid van de accommodaties, en zorgen voor een goede spreiding en combinatie van activiteiten. Ook houden we rekening met het onderhoud en de duurzaamheid van de gebouwen. We kijken niet alleen naar gemeentelijke accommodaties, maar ook naar andere geschikte locaties. Het IAB wordt afgestemd op de plannen voor onderwijs, sport, cultuur en de toekomstige Arnhemse Barcode, die de benodigde voorzieningen in kaart brengt. Tot slot zorgen we dat het IAB aansluit bij de grote ontwikkelingsprojecten in Arnhem en het Nationaal Programma Arnhem-Oost.

Thema's en budgetten Begroting 2025

Lasten

Baten

Toevoe-

Onttrek-

gingen

kingen

Bedragen x € 1.000

Thema's Bedrijfsvoering Gezondheid Kansengelijkheid Meedoen Openbare ruimte Veiligheid Wijkeconomie Wonen

8.651 140.081 37.909 19.606 22.864 1.955 0 11.237 242.304

Totaal

30 Wijken Algemeen

17 2.040 9.030 684 1.335 0 0 19.621 32.726

0 319 10 162 0 0 0 1.270 1.762

0 228 404 288 0 0 0 485 1.406

Overzicht lasten en baten Rekening

Begroting 2024

Begroting

Meerjarenraming

2023

Primitief

Juli

2025

2026

2027

2028

231.330

233.714

238.299

242.304

238.375

232.026

234.101

Bedragen x € 1.000

Middelen Lasten Baten

30.879

29.559

30.782

32.726

32.466

32.415

32.365

-200.451

-204.155

-207.517

-209.577

-205.908

-199.611

-201.736

Toevoegingen aan reserves

10.963

1.716

1.762

1.787

Onttrekkingen aan reserves

13.173

1.618

3.296

1.406

600

476

807

Saldo toevoegingen en onttrekkingen

2.210

-98

1.534

-356

-1.163

-1.311

-980

-198.242

-204.253

-205.983

-209.934

-207.071

-200.922

-202.716

Saldo lasten en baten

Resultaat

Toelichting Lasten Voor wijken algemeen is totaal € 242,3 miljoen aan lasten begroot in 2025. De begrote lasten nemen hiermee met € 4,0 miljoen toe ten opzichte van 2024. De verdeling van de totale lasten over de verschillende thema's is in de tabel "Thema's en budgetten" inzichtelijk gemaakt. De lasten voor het thema Meedoen nemen per saldo ten opzichte van 2024 met € 2,7 miljoen af. Voor samenlevingsopbouw en ondersteuning opgroeien en opvoeden nemen de lasten met € 1,6 miljoen af ten opzichte van 2024. Dit is het gevolg van het vervallen van incidentele middelen voor de Sociale Basis Welzijn (€ 1,0 miljoen), extra jongerenwerk (€ 260.000), energietransitie (€ 180.000), overheveling ontmoeten en verbinden naar stedelijk budget (€ 480.000). Daarnaast is er een stijging van € 355.000 door prijscompensatie. In vergelijking met 2024 nemen de begrote lasten van participatie met € 550.000 af door het vervallen van incidentele middelen, deze middelen zijn in de begroting 2023 toegekend (ambities bestaanszekerheid). Het totaalbudget (zowel stedelijk als wijk) voor participatie neemt toe met € 1,1 miljoen in 2025. De daling binnen bijstandsverstrekking betreft voornamelijk de lasten voor de BBZ uitkering voor zelfstandigen. Deze dalen met € 308.000 ten opzichte van 2024.

De BBZ uitkering is een onderdeel van de samengestelde uitkering BUIG en wordt toegelicht binnen programma S06 Participatie en armoedebestrijding. Tot slot dalen de lasten op de overige budgetten door uiteenlopende redenen met € 280.000 ten opzichte van 2024. De lasten voor het thema Kansengelijkheid nemen per saldo ten opzichte van 2024 met € 2,2 miljoen af. De lasten nemen voor Armoede met € 645.000 af in 2025. Dit wordt veroorzaakt doordat er minder budget (€ 350.000) beschikbaar is voor het verbeteren van inkomensregelingen en het wegvallen in 2025 van incidentele middelen 2024 (€ 400.000) voor onderzoeks- en implementatie werkzaamheden schuldhulpverlening in eigen beheer. Daarnaast wordt de energietoeslag 2023 in 2024 afgerond. Waardoor het budget binnen armoede daalt met € 620.000. Hier tegenover staan in 2025 extra middelen (€ 725.000) voor de Gelrepas, Bijzondere bijstand en Beschermingsbewind. Voor schuldhulpverlening nemen de begrote lasten met € 1,0 miljoen af doordat incidentele middelen in 2024 niet terugkeren in 2025. Het gaat dan om het implementatiebudget (€ 400.000) voor schuldhulpverlening in eigen beheer, een pilot voor Ervaringsdeskundigen (€ 100.000) en het uitbreiden van vroegsignalering (€ 500.000). Voor de aanpak vroegtijdig schoolverlaten vervalt een overheidssubsidie (DU Jeugd) waardoor de begrote lasten met € 530.000 afnemen.

Vanaf 2025 worden deze middelen structureel toegevoegd aan het budget van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap ten behoeve van een regionaal programma. Voor het thema Gezondheid stijgen de begrote lasten in 2025 met € 7,1 miljoen ten opzichte van 2024. Dit is met name het gevolg van de volgende ontwikkelingen. Binnen maatschappelijke ondersteuning stijgen de begrote lasten met € 1,3 miljoen in verband met het terugdraaien van de eigen bijdrage in de huishoudelijke hulp en met € 1,0 miljoen bij doelgroepenvervoer. Enerzijds door investeringen ten behoeve van de transitie naar zero emissie, anderzijds door het vervallen van een subsidie vanuit de provincie.

31 Wijken Algemeen

Binnen de Wmo stijgen de begrote lasten met € 2,1 miljoen. Voor € 1,5 miljoen word dit veroorzaakt door indexatie en tariefaanpassingen. Daarnaast is er een stijging van de begrote lasten in het kader van het persoonsgebonden budget op het gebied van de wet langdurige zorg van € 600.000. Deze is het gevolg van een lagere korting (college tweedaagse begroting 2024-2027) ten opzichte van 2024. Voor de Jeugdzorg stijgen de begrote lasten met € 2,1 miljoen door indexatie en tariefaanpassingen. Binnen het thema Openbare ruimte stijgen de begrote lasten met € 2,8 miljoen ten opzichte van 2024. De begrote lasten voor het dagelijks onderhoud in het stadsdeel Centrum, Spijkerbuurt en Arnhems Broek (CSA) stijgen met € 2,5 miljoen. De prijscompensatie binnen het thema zorgt voor stijging van de begrote lasten van € 507.000. Daar tegenover staan dalende kapitaallasten bij afval die zorgen voor een lastenverlaging van € 380.000. Overige ontwikkelingen leiden tot een stijging van de lasten met € 170.000 ten opzichte van 2024. Voor het thema Wonen dalen de begrote lasten in 2025 als gevolg van verschillende ontwikkelingen met € 400.000 ten opzichte van 2024. Voor het grootste gedeelte (€ 250.000) wordt dit veroorzaakt door lagere beheer lasten bij de MFC's. Voor het thema Veiligheid dalen de begrote lasten met € 500.000 ten opzichte van 2024. Dit is het gevolg van een correctie.

In 2025 is een loonsom van € 500.000 toegevoegd aan het stedelijk budget ten laste van de wijken. De lasten voor het thema Bedrijfsvoering nemen door uiteenlopende redenen per saldo met € 100.000 af ten opzichte van 2024. Baten Voor wijken algemeen is totaal € 32,7 miljoen aan baten begroot. De begrote baten nemen hiermee met € 1,9 miljoen toe ten opzichte van 2024. Voor het thema Meedoen dalen de begrote baten met € 308.000, gelijk aan de dalende lasten voor BBZ uitkering. De BBZ uitkering is een onderdeel van samengestelde uitkering BUIG en word toegelicht binnen programma S06 Participatie en armoedebestrijding. Binnen het thema Wonen nemen de begrote baten toe met € 2,5 miljoen door een stijging van de parkeertarieven. Toevoegingen aan reserves Voor wijken algemeen is totaal € 1,8 miljoen aan toevoegingen aan reserves begroot. Dit betreft een toevoeging van € 1,0 miljoen aan de bestemmingsreserve Onderhoud Vastgoed en € 803.000 aan parkeeropbrengsten die toegevoegd worden aan het Bereikbaarheidsfonds. Dit is gelijk aan de toevoeging in 2024. Onttrekkingen aan reserves Voor wijken algemeen wordt in 2025 totaal € 1,4 miljoen onttrokken aan de reserves. De begrote onttrekkingen nemen hiermee met € 1,9 miljoen af ten opzichte van 2024. Binnen het thema Meedoen daalt de begrote onttrekking met € 670.000.

De incidentele onttrekking van € 670.000 ten behoeve van jongerenwerk komt niet terug in 2025. Voor het thema Kansgelijkheid daalt de begrote onttrekking met € 1,1 miljoen. Zowel de onttrekking voor afronding energietoeslag 2023 (€ 620.000) als de onttrekking voor verbeteren inkomensregelingen (€ 430.000) hebben in 2024 een incidenteel karakter en komen niet terug in 2025. Sociale wijkteams Van de totale begroting op de wijkprogramma’s heeft € 130,8 miljoen betrekking op zorg in natura en persoonsgebonden budget. Groot deel van dit bedrag wordt besteed onder de regie van de Stichting sociale wijkteams Arnhem. De budgetten zijn als volgt verdeeld: · € 13,6 miljoen wordt besteed aan maatschappelijke ondersteuning; · € 18,9 miljoen wordt besteed aan huishoudelijke ondersteuning; · € 45,8 miljoen wordt besteed aan Wmo; · € 47,8 miljoen wordt besteed aan Jeugdzorg; · € 4,7 miljoen wordt besteed aan Jeugdbescherming en -reclassering.

32 Wijken Algemeen

Centrum, Spijkerkwartier, Arnhemse Broek

In het wijkprogramma Centrum, Spijkerkwartier, Arnhemse Broek (CSA) bevinden zich de wijken Centrum, Spijkerkwartier en Arnhemse Broek.

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen Thema's

Doelen

Meedoen

Inspanningen (T)

Bewoners hebben meer contact en ervaren meer sociale cohesie (D) Onderlinge betrokkenheid is belangrijk voor een leefbare wijk. Onderdeel daarvan is dat inwoners elkaar kennen en dat buurtgenoten elkaar helpen. Een goed netwerk is daarbij belangrijk. Wij stimuleren dit door het faciliteren van goed functionerende wijkorganisaties, wijkplatforms, ontmoetingsplekken en bewonersondersteuning. Deze initiatieven zijn nodig om verbindingen tussen bewoners te leggen en daarmee de veerkracht van de wijk te versterken. Inspanningen 2025 (I) • We zetten samen met onze wijkpartners een gezamenlijk programma rondom het gebouw en speelterrein van de Blokhut op. • We stimuleren de betrokkenheid van bewoners bij het organiseren van activiteiten in de Symfonie, door het inzetten van bewonersondersteuning. • We faciliteren gezamenlijke activiteiten van wijkbewoners en vluchtelingen rondom wijk-maaltijden en sport/beweeg activiteiten, samen met wijk- en vluchtelingenorganisaties. • We faciliteren samen met o.a. Stichting Welzijn Ouderen Arnhem (SWOA), bewonersgroepen bij het organiseren van activiteiten in het Centrum. • We koppelen kansen aan de BlauweWijkEconomie (DAZO), waar wijkbewoners werken aan een circulaire- en inclusieve wijkeconomie.

33 Centrum, Spijkerkwartier, Arnhemse Broek

Bewoners zijn meer (financieel) zelfstandig en staan steviger in de maatschappij (D) Onze bewoners krijgen de gelegenheid om mee te doen in de samenleving, zichzelf te ontwikkelen en ervaringen op te doen. In CSA leven relatief veel gezinnen in armoede. Zij kunnen zich, om diverse redenen, (financieel) niet redden. Om (financiële) zelfredzaamheid te stimuleren, faciliteren we toegankelijke hulp. Inspanningen 2025 (I) • We werken samen met onder andere Broek Omhoog, Aanloophuis ZIJ=WIJ en De Kansen om de zelfen samenredzaamheid te verstevigen. • Binnen Het Arnhemse Broek wordt aangesloten op initiatieven en projecten van Nationaal Programma Arnhem-Oost (NPAO) op het gebied van (financiële) zelfredzaamheid. • We gaan door met de laagdrempelige hulp die vanuit de Symfonie wordt georganiseerd. Hier werken we samen met onze welzijnspartners, zoals Rijnstad en Sociaal Wijkteam om inwoners zo goed mogelijk te helpen met individuele vragen. Kansengelijkheid

(T)

Meer kinderen hebben de mogelijkheid om hun talent te ontdekken en te ontwikkelen (D) Door de inzet van verschillende projecten hebben meer kinderen de mogelijkheid om hun talent te ontdekken en te ontwikkelen. Wij stimuleren wijkpartners in Het Arnhemse Broek om een programma te bieden om de algemene ontwikkeling van kinderen te verrijken. We werken hierbij samen met o.a. Rijnstad, Rozet, Sportbedrijf, basisscholen en het Sociale wijkteam. Inspanningen 2025 (I) • Op initiatief van Team Leefomgeving zijn er bijeenkomsten met partners die zich richten op -9 maanden tot 4 jaar, om kansen en mogelijkheden vroegtijdig te signaleren en te ondersteunen in het kader van kansengelijkheid. • We continueren het programma Kansrijk Opgroeien. Hierbij horen programma’s rondom scholen en de Fridayschool. We zoeken aansluiting bij het Nationaal Programma Arnhem-Oost. • We willen dat meer kinderen gebruik maken van de speelgelegenheden in de wijk. We willen een aantal speelplekken in de wijk (inclusief Thialf) verbeteren door ze inclusiever en aantrekkelijker (groener) te maken. Gezondheid

(T)

Meer inwoners hebben een gezonde en actieve leefstijl

(D)

In CSA zijn weinig mogelijkheden tot bewegen. Op de commerciële sportscholen na, is er geen actieve sportvereniging. Te veel bewoners in Het Arnhemse Broek kampen om diverse redenen met overgewicht. Daarbij neemt het aantal kinderen met overgewicht de laatste jaren toe. Samen met partners maken we dit in 2025 een prioriteit. Daarbij stimuleren we bewegen in de openbare ruimte, zetten we in op de verbetering van speelplekken en faciliteren we preventie. In de buurt Coehoorn (Centrum) is er behoefte aan activiteiten voor ouderen. Inspanningen 2025 (I) • We onderzoeken (door middel van een enquête) de mogelijkheden om Thialf nog beter te laten gebruiken, met name door kinderen uit Het Arnhemse Broek. • Met het project ‘Stimuleren Spelen en Bewegen in de openbare ruimte in Het Arnhemse Broek’ gaan wij in samenwerking met bewoners en het Nationaal Programma Arnhem-Oost, de speel, sport- en beweegplekken in Het Arnhemse Broek verbeteren. Daarbij zetten we in op het verder vergroenen en verbinden van de verschillende plekken. • Samen met Sportbedrijf en SWOA zetten we in op extra beweging voor ouderen, onder andere middels de cursus Beter Bewegen en cursus valpreventie. Openbare Ruimte

(T)

Bewoners en bezoekers ervaren CSA als een aantrekkelijke, veilige en duurzame omgeving (D) In CSA is er veel verharding en verstening, mede omdat het een centrumwijk is met weinig ruimte, veel bebouwing en belangrijke infrastructuur. We investeren daarom in een aantrekkelijkere buitenruimte, waarbij verharding plaatsmaakt voor groen. We zetten daarvoor opdrachten uit voor vergroening van de buitenruimte. Ook faciliteren we bewonersinitiatieven die hieraan bijdragen.

34 Centrum, Spijkerkwartier, Arnhemse Broek

Inspanningen 2025 (I) • We knappen rommelige en/of verwaarloosde plekken in de wijk op (schoon, heel en veilig). • We geven wijkorganisaties, zoals ‘t Broek Omhoog en Buurtgroenbedrijf opdracht om aanvullend op de reguliere inzet extra onderhoud te doen en de wijk te vergroenen. • We prioriteren het nemen van verkeersremmende maatregelen en het veiliger oversteken van de Johan de Wittlaan, onder andere via de projecten vanuit het Duurzaam Mobiliteitsplan Arnhem en Rijnpark. • We investeren de gelden van het parkeerplan in een extra kwaliteitsimpuls bij het groot onderhoud (vervanging riool en herinrichting straten) in het Spijkerkwartier. • We organiseren een jaarlijkse schouw in het Centrum, gezamenlijk met in- en externe partners om rommelige en verwaarloosde plekken in de wijk te signaleren en aan te pakken. Veiligheid

(T)

Bewoners en ondernemers ervaren minder overlast (D) In CSA is veiligheid een belangrijk thema. Op sommige plekken is sprake van (een gevoel van) onveiligheid. Bewoners vragen aandacht voor verkeersveiligheid, overlast door kamerbewoning, verwarde personen en de aanwezigheid van criminaliteit en drugshandel. Het actieprogramma Schoon Heel Veilig Steenstraat en omgeving is met deze thema’s bezig. Met gerichte acties willen we afrekenen met de verloedering, overlast en criminaliteit in de wijk. Het doel is om ondernemen en wonen in het gebied prettiger en aantrekkelijker te maken. Inspanningen 2025 (I) • We analyseren samen met onze netwerkpartners hoe verschillende problemen samenkomen rond de Johan de Wittlaan en wat de impact daarvan is op de leefomgeving, waarbij begonnen wordt met het domein veiligheid. Op basis daarvan zetten wij indien nodig in 2025 in op een integraal verbeterplan (zoals eerder opgestart is rondom de Steenstraat). • We geven opdrachten om onveilige plekken (gribusplekken) op te knappen en veiliger te maken, o.a. door het aanbrengen van muurschildering(en) of extra groen. We ondersteunen de bewonerswerkgroep gevelschoon, die graffiti-plekken in de wijk aanpakt. • We continueren de inzet van het actieprogramma Schoon, Heel, Veilig Steenstraat en omgeving, als onderdeel van de wijkveiligheidsoverleggen Spijkerkwartier.

• We zetten in op extra aandacht vanuit parkeerbedrijf en handhaving op hufterig verkeersgedrag en wild parkeren. • We werken samen met andere wijkpartners aan een integraal verbeterplan om de leefbaarheid in het Centrum te verbeteren.

35 Centrum, Spijkerkwartier, Arnhemse Broek

Noordwest

In het wijkprogramma Noordwest bevinden zich de wijken Klarendal, Burgemeesterswijk/ Hoogkamp, Schaarsbergen en omgeving, Sint Marten/ Sonsbeekkwartier, Heijenoord en Lombok, Hoogstede/Klingelbeek en omgeving.

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen Thema's

Doelen

Meedoen

Inspanningen (T)

Meer inwoners kunnen meedoen in de wijk (D) Ontmoeting draagt bij aan het algemeen welbevinden en kan ervoor zorgen dat minder snel een beroep wordt gedaan op specialistische voorzieningen. In Noordwest zijn voldoende en diverse ontmoetlocaties voor jong en oud. Ons doel is om de fysieke locaties met een dak (’t Huukske, De Wasplaats, De Bakermat, De Nieuwe Hommel, Jeugdcentrum Vogelwijk, MFC Klarendal) te laten functioneren voor de wijk: toegankelijk, nabij en laagdrempelig. Ook speelplekken en parken in de openbare ruimte zijn belangrijke plekken. De behoefte om elkaar buiten te ontmoeten is de afgelopen periode sterker geworden. We willen dat inwoners mee kunnen doen aan de samenleving, ieder op diens eigen manier. Dat zij meer kansen krijgen om hun gezondheid en welzijn te bevorderen. Inspanningen 2025 (I) • Samen met bewoners en partners in de wijk creëren, verbeteren, onderhouden of behouden we ontmoetingsplekken; • Faciliteren van de buurthuizen en stimuleren van een passend en goed aanbod aan activiteiten; • Het bijeenbrengen van sociale wijkinitiatieven in Klarendal en Sint Marten en het jaarlijks uitbrengen van een sociale kaart; • Speelplekken en pleinen worden aangepast en aantrekkelijker gemaakt zodat ontmoeten/verblijven er prettiger is met meer aandacht voor ontmoeting, spelen en bewegen, vergroening en klimaatadaptatie;

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Arnhem&id=2f4dc718-511f-41c7-950a-66e1f382eb87