Raadsbesluit2021-109B Nota van beantwoording zienswijzen

Naast het accommoderen van groei wil Amsterdam kwaliteit aan de stad toevoegen. Door het veranderende karakter van de toenemende bedrijvigheid wordt de klassieke scheiding tussen wonen en bedrijvigheid steeds vager. Gemengd stedelijke milieus, functioneel en duurzaam, zijn het best in staat om aan deze ontwikkeling ruimte te bieden.” Ook bepaalt de toelichting “Zuidas wordt in Koers 2025 aangewezen als gebied waar mogelijkheden zijn voor nieuwe gebiedsontwikkeling. De ontwikkelingen in Zuidas kenmerken zich bij uitstek door hun gemengde functies, functionaliteit en duurzaamheid en zijn dan ook volledig in lijn met Koers 2025.” Gezien het huidige gebrek hieraan op Vivaldi, dragen maatschappelijke voorzieningen zoals de 24-uursopvang dan ook bij aan de door de Structuurvisie Amsterdam 2040 beoogde visie van gemengd stedelijke milieus, functioneel en duurzaam. Het realiseren van de 24-uursopvang op Vivaldi, Kavel 13 zou dan ook bijdragen aan een goede ruimtelijke ordening. Voor de in de Concept Herziening voorgestelde locatie van de 24-uursopvang is dat anders. Kop Zuidas en de Veluwebuurt zijn reeds een gemengd stedelijk milieu met veel woningen, bedrijven en voorzieningen, inclusief maatschappelijke (van een woonzorgvoorziening voor mensen met een psychiatrische aandoening, tot woonzorgcentra, een basisschool voor speciaal onderwijs en twee (V)MBO) scholen).

De Veluwebuurt ondervindt al veel last van grootschalige voorzieningen die de afgelopen jaren zijn gerealiseerd zoals een grote supermarkt, hotels, grote restaurants, twee middelbare scholen, het Stadsdeelkantoor, etc., zoals erkend door de Gemeente en op basis waarvan de Gemeente ook maatregelen blijft treffen om de overlast te beperken Zo bepaalt het Gebiedsplan 2021, Buitenveldert, Zuidas: 13 “In Kop Zuidas verrijzen sinds enkele jaren woningen, scholen, winkels en hotels; die ontwikkeling heeft gevolgen voor de omliggende buurten, met name voor de Veluwebuurt.” en “De ontwikkeling van Kop Zuidas zet de leefbaarheid in de Veluwebuurt onder druk. Daarom blijft de gemeente de komende jaren maatregelen treffen om overlast te beperken”. Bovendien wordt door deze locatie te kiezen eigenlijk een soort fuik gecreëerd, waardoor cliënten van de 24uurs opvang bij tijdsbesteding buiten de locatie weinig anders kunnen doen dan uitstromen over Kop Zuidas/ de De Mirandabuurt/Veluwebuurt. In die buurt wonen veel kwetsbare bewoners: het voornoemde Judith van Swethuis (personen met een psychiatrische aandoening), drie woonzorgcentra (Vivium/Torendael met veel dementerenden, Cordaan/De Oevers en Kennedy House), De Wereldboom (school voor speciaal onderwijs voor leerlingen met – zo begrijpt de Bewonersvereniging – dikwijls ook gedragsproblemen).

Daarnaast wonen in de buurt veel nog zelfstandig wonende bejaarden en gezinnen met jonge kinderen. De buurt biedt bovendien huisvesting aan twee (V)MBOscholen (het ROC en Hubertus Berkhoff), allemaal op een relatief beperkt oppervlak. De centrale ligging van Vivaldi, Kavel 13 maakt dat van een fuik geen sprake is, althans veel minder. Daarnaast is er geen sprake van de overige kwetsbare categorieën bewoners en gebruikers. Zij meent dan ook dat het meer voor de hand ligt om de 24-uursopvang op Vivaldi, Kavel 13 te realiseren in plaats van op Kop Zuidas. Bovendien is Vivaldi, Kavel 13 een nieuw gebied (“nieuwe stedelijke ontwikkeling”) en past dit binnen bovengenoemde criteria van het SHP, kennelijk de basis voor de 24-uursopvang. Voor zover de Gemeente zou menen dat Kop Zuidas een geschikte locatie zou zijn voor de 24-uursopvang – de Bewonersvereniging denkt daar anders over – dan geldt dat Vivaldi, Kavel 13 dat wel/ook is.

13

Overigens staat dit ook in het Gebiedsplan 2020.

blad 10 van 13

Annex A: Standpunt Bewonersvereniging op Herziening

blad 13 van 13

2. De keuze voor de Drie Grootschalige Voorzieningen op Kop Zuidas is in strijd met de Visie Zuidas 2016, althans volgt daar niet uit. Het argument dat de keuze voor deze grootschalige voorziening zou volgen uit het Strategisch Huisvestingsplan (SHP) of daarop gebaseerde of daarvan afgeleide (beleids)regels of -stukken is onjuist. Het is ook in strijd met een goede ruimtelijke ordening en in strijd met het beleid van de Gemeente om de Drie Grootschalige Voorzieningen te realiseren op Kop Zuidas. 3. De keuze is daarnaast in strijd met het door de Gemeente erkende belang van bewoners van De Veluwebuurt en het beleid om verdere druk op (de leefbaarheid van) de wijk tegen te gaan en het bestendige beleid van de Gemeente om daartoe maatregelen te treffen. 4. De keuze is ook willekeurig en in strijd met het evenredigheidsbeginsel: er zijn alternatieven voorhanden die wel, althans beter, voldoen dan Kavel K en L, Kop Zuidas, zoals bijvoorbeeld Ravel en Kavel 13 op Vivaldi. Het is in overeenstemming met een goede ruimtelijke ordening en in lijn met het beleid van de Gemeente om de Drie Grootschalige Voorzieningen te realiseren op Ravel, Vivaldi, Kavel 13 of verdeeld over beiden. 5.

Voor de keuze voor een 24-uursopvang op Kop Zuidas, Kavel K geldt bovendien dat deze onlogisch is gelet nu deze locatie niet voldoet aan het merendeel van de daaraan door de Gemeente gestelde criteria en (beleids)regels. Daarnaast biedt de Concept Herziening geen juridisch effectief afdwingbare waarborgen of instrumenten voor de bewoners van de Veluwebuurt en Kop Zuidas om de voorzienbare druk op deze buurt / aantasting van de leefbaarheid ten gevolge van een (grootschalige) 24-uursopvang te kunnen wegnemen. 6. Er is, in afwijking van een zeer bestendige lijn van goede samenwerking en informatie-uitwisseling, tot op heden helaas sprake van onzorgvuldige, onvolledige en ontijdige communicatie met bewoners (waaronder de Bewonersvereniging) en gebruikers inzake de Concept Herziening. Hieronder wordt het standpunt en de gronden daarvoor nader uiteengezet. B.

Toelichting

1. Bewonersverenging De Bewonersvereniging De Mirandabuurt is een actieve vereniging met circa 100 leden die de belangen behartigt van alle bewoners van de De Mirandabuurt/ Veluwebuurt, 2 waaronder begrepen de bewoners en gebruikers van de zich langzaamaan realiserende Kop Zuidas. Het doel van de Bewonersvereniging is het leefbaar en groen houden van het kleinschalige en groene karakter dat kenmerkend is voor deze tuinbuurt, en alles wat daarbij komt kijken. Zo heeft de Bewonersvereniging zich in het verleden met succes (juridisch) ingezet om te voorkomen dat een theater van Joop van den Ende pal op Kop Zuidas zou worden gerealiseerd en is zij thans betrokken bij besluitvorming op wijkniveau met betrekking tot vele “leefbaarheidsaspecten”, waaronder parkeren, vuilnisophalen, buurt- en groeninitiatieven (opknappen van speelplaatsen), etc. 2. Bestemmingsplan De Bewonersvereniging is in het verleden ook nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van het Bestemmingsplan, destijds in goed overleg met Bureau Zuidas. Daarbij heeft, mede op initiatief van en door goede samenwerking met Bureau Zuidas, een uitgebreide consultatie van bewoners en andere belanghebbenden/ gebruikers plaatsgevonden, onder wie de Liberaal Joodse Gemeente (in verband met de locatie van de Synagoge), Suitsupply, bewoners van de De Mirandaflat, etc.

Die consultatie bestond uit meerdere voorlichtings- en inspraakavonden, met als kennelijk doel het betrekken van de bewoners / belanghebbenden bij de uitwerking en concrete invulling van het Bestemmingsplan. Daarbij werd bewoners gevraagd om suggesties voor de ontwikkeling van Kop Zuidas en werd in de daaropvolgende inspraakavond uitgelegd hoe daaraan was voldaan. Naast de actieve participatie van bewoners en de Bewonersvereniging in de voorbereiding van het Bestemmingsplan, had het bestuur van de Bewonersvereniging regelmatig overleg over de invulling en voortgang van de ontwikkeling van het Bestemmingsplan met Bureau Zuidas. Hieronder gaan enkele voorbeelden:

2 In deze brief worden de De Mirandabuurt en de Veluwebuurt door elkaar gebruikt; de Veluwebuurt is een aanzienlijk onderdeel van De Mirandabuurt.

blad 2 van 20

-

Notulen gemaakt door de heer Hierin staat:

van Bureau Zuidas van een overleg van 5 juli 2016.

“Voor de zuidpunt van Kop Zuidas wordt een nieuw stedenbouwkundig plan gemaakt. Het bestaat in grote lijnen uit twee delen: een strook langs de A10 en een driehoekig gebied daarachter. De A10-strook zal voornamelijk bestaan uit kantoren, aangevuld met woningen en kleinschalige voorzieningen. [onderstreping toegevoegd] (..) In het driehoekige gebied zullen voornamelijk woningen komen. Het gaat dan om ongeveer 450 woningen, van verschillende typen huur en koop voor verschillende doelgroepen. (..) Reacties vereniging: zorg dat de balans in het gebied gewaarborgd blijft. Voeg geen grote voorzieningen of andere functies toe. [onderstreping toegevoegd].” -

Notulen gemaakt door de heer van een overleg van 6 december 2016. Hierin staat onder het kopje “Toelichting projecten” het volgende: “Zuidpunt: het plan is langs de A10 een strook bebouwing te realiseren die voornamelijk zal bestaan uit kantoren, maar aangevuld met andere functies zoals woningen en kleinschalige, buurtgerichte voorzieningen. [onderstreping toegevoegd].” En onder “Participatie” staat: “Zuidas zal de komende maanden 2 of 3 bijeenkomsten organiseren om met alle stakeholders in het gebied in gesprek te gaan over de ontwikkeling op Kop Zuidas. De buurtvereniging zal hier vanzelfsprekend ook voor uitgenodigd worden. De plannen voor de zuidpunt passen niet in het huidige bestemmingsplan. Er zal daarom een nieuw bestemmingsplan gemaakt worden. De verwachting is dat het bestemmingsplan over ongeveer een half jaar ter visie gaat.”

-

Nieuwsbrief 2 maart 2017 van Zuidas ging over de eerste participatiebijeenkomst met betrekking tot het concept/ontwerp bestemmingsplan voor Kop Zuidas (geresulteerd in het Bestemmingsplan). In de kop staat: “Buurtgerichte voorzieningen. Rust, groen en ruimte, maar ook levendigheid op het plein. Voorkom massaliteit, waarborg kleinschaligheid. [onderstreping toegevoegd] Dat is kort samengevat de oogst van het eerste Kop Zuidas-gesprek, dat op 16 februari plaatsvond in Old School. Het doel van de gesprekken is samen met belanghebbenden de wensen en ideeën uit te wisselen voor het nieuwe bestemmingsplan van Kop Zuidas.” en “Tijdens de bijeenkomst kwamen vier thema’s aan de orde. ‘Programma en Functies’ ging vooral over de stedenbouwkundige opzet. De deelnemers zeiden onder meer grootschaligheid te willen voorkomen, bijvoorbeeld door te zorgen voor kleine buurtvoorzieningen. [onderstreping toegevoegd]” 3

-

Presentatie Kop Zuidas gegeven door de Zuidas in Old School op 16 maart 2017 aan buurtbewoners/gebruikers. Op slide 10 staat: “Resultaat 1ste bijeenkomst: programma en functies: kleinschalige voorzieningen, voorkom het gevoel van massaliteit, (..) zorg voor een gevarieerd woningaanbod (en levensbestendig) [onderstreping toegevoegd].”

-

3

Notulen gemaakt door de heer wederom: “

van de informatiebijeenkomst van 16 maart 2017. Hierin staat

https://zuidas.nl/blog/2017/bont-gezelschap-b j-kop-zuidas-gesprekken.

blad 3 van 20

“Vervolgens geeft (projectmanager) een korte reactie op de resultaten van de eerste bijeenkomst op 16 februari. verwoordt de belangen die zijn opgehaald: (..) Programma en functies: Kleinschalige voorzieningen, Voorkom het gevoel van massaliteit [onderstreping toegevoegd] Goede bezonning voor bestaande woningen Zorg voor een gevarieerd woningaanbod (en levensbestendig)”. -

Notulen gemaakt door de heer van een overleg van 14 september 2017 tussen de Zuidas en de Bewonersvereniging. Doel van het overleg was om het ontwerpbestemmingsplan te bespreken vooruitlopend op de openbare informatiebijeenkomst van 20 september 2017 (de 2e bijeenkomst Participatie Kop Zuidas). De notulen vermelden dat hogere bebouwing wordt toegestaan zodat er: “voldoende volume gerealiseerd (kan) worden om aan de opgave te voldoen en proberen we tegelijk aan de zorg van de Vereniging tegemoet te komen om het gevoel massaliteit te beperken [onderstreping toegevoegd] (...). De kavels langs de A10 krijgen een gemengde invulling, waarbij een aanzienlijk deel uit kantoor zal bestaan vanwege de hoge geluidsbelasting op deze plek (..) Nieuwe voorzieningen in het gebied zijn in beginsel kleinschalig, gericht op de buurt, zodat ze een goede aanvulling vormen op de al bestaande voorzieningen in het gebied [onderstreping toegevoegd].“

-

Presentatie van de Zuidas van de derde participatiebijeenkomst Kop Zuidas ter voorbereiding op het Bestemmingsplan d.d. 20 september 2017. Het doel van deze bijeenkomst was – aldus de presentatie – o.a. om inzicht te geven wat de Zuidas met de ontvangen inbreng heeft gedaan en waar dat is belegd. Onder “Programma en Functies” staat: “kleinschalige voorzieningen -> bestemmingsplan: maximale omvang per vestiging opgenomen [onderstreping toegevoegd].”

-

In het nieuwsbericht van 2 oktober 2017 van de Zuidas 4 staat: “ , projectmanager Kop Zuidas, beet het spits af met een terugblik op de twee eerder gehouden gespreksrondes met bewoners, bedrijven en andere belanghebbenden over de verdere ontwikkeling van Kop Zuidas. Hij lichtte toe welke ideeën uit die gesprekken zijn vertaald naar het concept bestemmingsplan en welke ideeën niet zijn overgenomen.”

Kortom: de kleinschaligheid is overgenomen. Zoals uit het bovenstaande en bijgevoegde stukken blijkt in Bijlage 3, heeft de Bewonersvereniging ook telkens gewezen op de voorzieningen die al op Kop Zuidas waren gerealiseerd (o.a. Hubertus Berkhoff, Flow (met het ROC, de Action en de Dirk van den Broek) en het Stadsdeelkantoor Zuid). Van voornoemde bestaande voorzieningen ondervindt de buurt al veel overlast, wat ook onderkend wordt door de Gemeente. 5 De kleinschaligheid was dan ook een welbewuste keuze en is ook als zodanig met Bureau Zuidas besproken. Daarnaast heeft de Bewonersvereniging voortdurend het belang van het behoud van groen, kleinschaligheid en sociale veiligheid voor de leefbaarheid van de buurt benadrukt. De Bewonersvereniging heeft in lijn met deze uitgangspunten uiteindelijk op 8 mei 2018 ook een zienswijze ingediend, waarin deze punten nogmaals zijn benadrukt. 6 In de voordracht voor de Raadsvergadering waarin het Bestemmingsplan werd vastgesteld kwam het belang van kleinschaligheid en kleinschalige voorzieningen terug: “De doelstelling voor het gehele plangebied Kop Zuidas is het realiseren van een gemengd programma van wonen, werken, verblijven en recreëren. In het noordelijk deel is reeds bebouwing gerealiseerd en worden momenteel de kantoorkavel C en woningbouwkavel G bebouwd en zijn op basis van het vorige planologische regime ontwikkelingen vergund.

Voorliggend bestemmingsplan uit 2010 kavels in ontwikkeling. Het onderhavige plan geeft ca. 107.000 m² bvo aanvullende ontwikkelruimte, waarvan 48.000 m² is bestemd voor kantoor en het resterende deel ziet op wonen en 4

https://zuidas.nl/blog/2017/concept-bestemmingsplan-kop-zuidas-besproken-met-bewoners/. Zie ook het “Gebiedsplan 2021, Buitenveldert, Zuidas” en de “Gebiedsagenda Zuid 2019-2022”, zoals hieronder nader omschreven. 6 Als Bijlage 1 gaat hierbij de zienswijze op het Bestemmingsplan. 5

blad 4 van 20

in beperkte mate (kleinschalige) voorzieningen. [onderstreping toegevoegd] Het totaal toegestane metrage is grosso modo gelijk aan hetgeen in het bestemmingsplan uit 2010 is opgenomen.” 7 Het sluitstuk betreft uiteraard het Bestemmingsplan zelf, waarin de 250 m² en de kleinschaligheid expliciet zijn vastgelegd. Het Bestemmingsplan bepaalt in 4.1 (Ruimtelijk-functionele aspecten) van de toelichting: “In het noordelijke deel van Kop Zuidas zijn inmiddels meerdere voorzieningen gerealiseerd: onderwijs met het ROC en de culinaire vakschool, detailhandel met onder andere een supermarkt, restaurants en een hotel. Aan de oostzijde langs de Zuidelijke wandelweg staat sinds 2010 de synagoge. De bijstelling van het programma voor Kop Zuidas betreft met name het aandeel wonen en voorzieningen. Door het wegvallen van de beoogde theaterontwikkeling is er ruimte vrijgekomen om een groter aandeel woningen toe te voegen. Grotere voorzieningen zijn voor het zuidelijke deel niet meer voorzien. Wel zijn enkele voorzieningen mogelijk tot een maximale vestigingsgrootte van 250 m². [onderstreping toegevoegd]” Artikel 3.5 onder h van de regels van het Bestemmingsplan bepaalt dan ook: “h. Voor bedrijven, detailhandel, maatschappelijke, consumentverzorgende en zakelijke dienstverlening en horeca III en IV geldt: (..) 2.

maximum bruto vloeroppervlak per vestiging: 250 m²; [onderstreping toegevoegd].” Het nieuwsbericht van 5 oktober 2018 van Bureau Zuidas meldde vervolgens: “Het bestemmingsplan voor Kop Zuidas, het meest oostelijke deel van Zuidas grenzend aan de Rivierenbuurt, maakt het mogelijk om woningen, kantoren en diverse (kleinschalige) voorzieningen [onderstreping toegevoegd] te realiseren in de zuidelijke punt van het gebied. Ook blijft er veel ruimte voor groen in de openbare ruimte en komt er een centraal plein in het gebied.” 8 Kortom: Het Bestemmingsplan is in overleg met bewoners en belanghebbenden tot stand gekomen en heeft de strekking het kleinschalige, groene karakter van de buurt zoveel mogelijk te behouden, mede met het oog op de leefbaarheid van de buurt. Kop Zuidas zou geen voorzieningen meer krijgen groter dan 250 m², boven de al bestaande, waaronder de Hubertus Berkhoff vakschool, de synagoge, De Oevers (Cordaan), en Flow (met het ROC, de Action en de Dirk van den Broek en het Stadsdeelkantoor Zuid). Dit was een welbewuste keuze en is ook als zodanig met Bureau Zuidas besproken. Voornoemde bestaande voorzieningen geven al veel overlast, hetgeen ook onderkend wordt door de Gemeente. 9 De Gemeente heeft door al deze toezeggingen verwachtingen gewekt waarop de bewoners en de Bewonersvereniging gerechtvaardigd mochten en mogen vertrouwen. 3.

Concept Herziening De inkt van het Bestemmingsplan was nauwelijks droog, toen de Bewonersvereniging recent werd geconfronteerd met de Concept Herziening. Hierin wordt – kort gezegd – voorgesteld om het Bestemmingsplan ingrijpend te wijzigen door realisatie van Drie Grootschalige Voorzieningen, en wel als volgt: -

-

in Kavel K: o een 24-uurs opvang (woonzorgvoorziening voor daklozen) van 1.200 m² (bijna 5x zo groot als de maximale 250 m²); o een broedplaats van 1.000 m² (4x zo groot als de maximale 250 m²); en in Kavel L:eb o een buurtgezondheidscentrum van 1.000 m² (4x zo groot als de maximale 250 m²).

Bureau Zuidas heeft in haar (overigens gebrekkige) communicatie met de Bewonersvereniging over de achtergrond / grondslag voor deze keuze laten weten dat de Gemeenteraad / het College van B&W has besloten dat op de Zuidas deze maatschappelijke voorzieningen dienden te worden gerealiseerd, die opdracht aan Bureau Zuidas had gegeven en dat Bureau Zuidas, geconfronteerd met die plotselinge opdracht had

7 Voordracht voor de raadsvergadering van woensdag 19 en donderdag 20 september 2018; Jaar 2018, Afdeling 1, nummer 702, publicatiedatum 12 september 2018, agendapunt 12, Datum besluit B&W 17 juli 2018. 8 Zie nieuwsbericht van 5 oktober 2018: https://zuidas.nl/blog/2018/bestemmingsplan-voor-kop-zuidas-vastgesteld/. 9 Zie 3.1.1 (Grootschalige MOBW 24-uurs opvang) hieronder.

blad 5 van 20

besloten dat simpelweg de gelegenheid zich voordeed om De Drie Grootschalige Voorzieningen op Kop Zuidas te realiseren en ook meende dat er geen andere keuze was. Het behoeft geen toelichting dat deze Concept Herziening in het geheel niet aansluit op het Bestemmingsplan en op de toezeggingen die door de Gemeente/Bureau Zuidas zijn gedaan aan de bewoners en de Bewonersvereniging. Kop Zuidas zou geen voorzieningen groter dan 250 m² meer krijgen boven op wat er al is, enkel kleinschalige. Dit doet alle inspanningen, participatie en werk van de Bewonersvereniging, de bewoners en andere belanghebbenden bijna teniet. De Concept Herziening viel de Bewonersvereniging rauw op het dak. De Bewonersvereniging voelt zich niet serieus genomen en is onthutst dat dit alles is voorbereid zonder haar deelname, en kennelijk geheel in tegenspraak met de eerdere toezeggingen en het Bestemmingsplan. Sinds jaar en dag is er periodiek overleg met Bureau Zuidas over allerlei zaken die spelen in de buurt. Gelet daarop, is het stuitend om te zien dat de plannen al zover zijn gevorderd zonder dat op enig moment in de voorbereiding daarop met de Bewonersvereniging contact is opgenomen of dit is aangekaart in voornoemde overleggen: -

In de halfjaarrapportage Zuidas (januari - juni 2020) (hierna: het Halfjaarrapport) zoals dat aan de Raadscommissie RO is gepresenteerd voor haar vergadering van 13 januari 2020 ging in de eerste helft van 2020 “specifieke aandacht uit naar de inpassing van een school in Ravel en een woonzorgvoorziening/24 uursopvang in deelgebied Kop Zuidas. [onderstreping toegevoegd]. Dit vanuit een integraal Plan Maatschappelijke Voorzieningen dat in samenwerking met Team MV is opgesteld en wordt afgerond in de tweede helft van 2020. Tevens is meegewerkt aan het opstellen van onder meer de (concept) bestemmingsplannen Verdi en Ravel.”;

-

De Concept Herziening/voorontwerpbestemmingsplan dateert van 9 september 2020;

-

Op 4 november 2020 was er een vergadering van de Stadsdeelcommissie over het voorontwerpbestemmingsplan (i.e., de Concept Herziening). Hiervan was de buurt en de Bewonersvereniging niet op de hoogte gesteld (zodat inspraak en daarmee een behoorlijke en zorgvuldige afweging van alle belangen door de Stadsdeelcommissie dus niet mogelijk is geweest, omdat de Stadsdeelcommissie niet bij bewoners en de Bewonersvereniging heeft geïnformeerd naar hun zienswijze hierop);

-

Pas bij brief van 5 november 2020, die aan slechts enkele buurtbewoners is verzonden, werd een informatiebijeenkomst aangekondigd (hierna: de Informatiebijeenkomst) over de 24-uurs opvang/woonzorgvoorziening. De Informatiebijeenkomst zou op 24 november 2020 plaatsvinden. De 24-uurs opvang, werd aangekondigd als fait accompli. Zo werd ook als feit gebracht dat de Volksbond deze zou gaan beheren. Of daarvoor een aanbestedingsprocedure nodig was en, zo ja, in hoeverre die heeft plaatsgevonden, is voor de Bewonersvereniging niet duidelijk. NB: de brief repte in het geheel dus niet over de andere ingrijpende wijzigingen. Navraag leerde dat het merendeel van de buurtbewoners, alsmede andere gebruikers van de buurt (bijvoorbeeld Old School, het ROC, Hubertus Berkhoff) en de Bewonersvereniging deze brief niet hadden ontvangen en ook anderszins niet zijn geconsulteerd. Tijdens de (vanwege corona online gehouden) Informatiebijeenkomst werd een kaart van Amsterdam getoond. Uit dat kaartje zou blijken dat de bewoners van de Veluwebuurt, als belanghebbende bij de Concept Herziening nog geen maatschappelijke opvangvoorzieningen in de buurt zou hebben. Dit is onjuist, zoals hieronder nader zal worden toegelicht);

-

In de brief en tijdens de Informatiebijeenkomst werd door Bureau Zuidas meermaals gesteld dat de Concept Herziening het gevolg zou zijn van een na het Bestemmingsplan door de Gemeenteraad aan Bureau Zuidas gegeven opdracht om binnen de Zuidas een geschikte locatie te vinden voor een 24uurs opvang en dat Bureau Zuidas vervolgens plotsklaps niet anders kon dan deze locatie als enkel geschikte locatie aanwijzen. Hoewel inmiddels is gebleken dat dit niet juist is, deed het ook de vraag rijzen wat dan nog het nut of de reden van het houden van een informatieavond is of wat het wettelijke formele inspraaktraject dan nog voor waarde heeft;

-

Aangezien de Informatiebijeenkomst meer vragen opriep dan beantwoordde en gelet op de zeer krappe termijnen die nog resteerden alvorens de Concept Herziening officieel gepubliceerd zou

blad 6 van 20

worden (volgens de brief van 5 november start de formele inspraak “begin” dit jaar), heeft de Bewonersvereniging op 1 december 2020 een verzoek op grond van de Wet openbaarheid bestuur gedaan. De Bewonersvereniging wacht nog op een inhoudelijke reactie met documenten; de termijn is op 26 januari wederom verdaagd; -

Op 2 december 2020 was er een vergadering van de Stadsdeelcommissie Zuid. Helaas werd deze niet genoemd in de Informatiebijeenkomst, maar kwam de Bewonersvereniging hier zelf op het laatste moment achter. De uitkomst van de vergadering was dat slechts werd geadviseerd om in het vervolg op de communicatie te letten (zie Bijlage 2 voor het advies). Stuitend was de opmerking van Stadsdeelcommissielid Van Vuren dat het logisch zou zijn om voor de Concept Herziening de Bewonersvereniging niet te betrekken, omdat het traject voor het Bestemmingsplan al zo lang had geduurd;

-

Bij brief van 20 januari 2020 deelde een projectmanager van Zuidas de bewoners wederom – alwaar het een fait accompli – mee dat de 24-uursopvang wordt gerealiseerd op Kavel K. Deze brief rept wel over de broedplaats en het buurtgezondheidscentrum. Helaas blijkt uit navraag dat deze brief wederom niet bij een groot aantal bewoners is bezorgd, inclusief niet bij de Bewonersvereniging.

Uit niets blijkt dat in het traject dat heeft geleid tot de Concept Herziening een zorgvuldige afweging van alle belangen heeft plaatsgevonden, althans dat daarbij de belangen van de huidige en toekomstige bewoners, gebruikers en belanghebbenden van de Veluwebuurt en Kop Zuidas kenbaar zijn meegewogen. De Bewonersvereniging kreeg de indruk dat de Concept Herziening achter haar rug (en daarmee achter de rug van de hiervoor genoemde belanghebbenden om) was voorbereid. Dit is een plotsklapse en onzorgvuldige koerswijziging in de manier van samenwerking, die het vertrouwen van de Bewonersvereniging in de Gemeente heeft geschonden en geschaad. Dat is zeer teleurstellend, maar kennelijk een nieuwe vorm van besturen, als een recent onderzoek van bureau Necker van Naem moet worden geloofd. 10 De Bewonersvereniging zal hieronder toelichten waarom de Concept Herziening wat betreft de locaties voor de Drie Grootschalige Voorzieningen dient te worden gewijzigd. 3.1 Geen grondslag in beleid De Drie Grootschalige Voorzieningen (een MOBW /24-uurs opvang, het (deels bovenwijkse) buurtgezondheidscentrum en een broedplaats) zijn bovenwijkse, grootschalige voorzieningen.

3.1.1 Grootschalige MOBW 24-uurs opvang De 24-uurs opvang is een zogenaamde bovenwijkse voorziening die niet is voorzien in het Bestemmingsplan en de keuze voor Kavel K Kop Zuidas vindt evenmin grondslag in het beleid en de beleidsregels en/of plannen van de Gemeente en Stadsdeel Zuid en is daarmee in strijd. Het “Gebiedsplan 2020, Buitenveldert/Zuidas”, het “Gebiedsplan 2021, Buitenveldert, Zuidas” en de “Gebiedsagenda Zuid 2019-2022” reppen in het geheel niet over enige 24-uurs opvang. Met betrekking tot de gebiedsontwikkeling wordt de Veluwebuurt expliciet genoemd: “De ontwikkeling van Kop Zuidas zet de leefbaarheid in de Veluwebuurt onder druk. Daarom blijft de gemeente de komende jaren maatregelen treffen om overlast te beperken”. Dergelijke ingrijpende wijzigingen van het Bestemmingsplan zoals nu voorzien in de Concept Herziening, en dan met name de 24-uurs opvang, passen daar dan ook niet in. De website van de Zuidas heeft diverse (recente) blogs en nieuwsberichten over de Kop Zuidas en ook hierin kwamen (tot een nieuwsbericht van 25 januari 2021) de plannen voor de 24-uurs opvang niet voor, ook al was het beleid / de plannen waarop Bureau Zuidas/ de Gemeente zich nu kennelijk beroept al wel bekend.

Zo vermeldt een bericht van 19 juni 2019 (dus ruim na de datum van het SHP (Strategische Huisvestingsplan, zie hieronder) over de “driehoek” waartoe Kavels L en K van het Bestemmingsplan behoren en waarin volgens de Concept Herziening de Drie Grootschalige Voorzieningen (inclusief de 24-uursopvang) worden beoogd: “Naast Crossover staat de ontwikkeling van een gebouw gepland dat hoofdzakelijk zal bestaan uit kantoor. Voor de ontwikkeling van deze kavel is nog geen marktpartij geselecteerd. Op de meest 10

Uit onderzoeksrapport “Evaluatie bestuurl jk stelsel Amsterdam” d.d. 27 november 2020, zie b jvoorbeeld: “In de gesprekstafels worden door enkele deelnemers bovendien de intenties van de gemeente in twijfel getrokken en wordt naar voren gebracht dat de gemeente niet oprecht geïnteresseerd is in de bijdrage van inwoners. Wat de gemeente (..) nu doet volgens de deelnemers, is winkelen in de input die z j krijgt om vervolgens een eigen plan te kunnen volgen, inspraak dusdanig laat organiseren dat het plan er eigenlijk al ligt of dat zelfs de besluiten al genomen zijn op het moment dat inspraak plaatsvindt”, aldus de onderzoekers.

blad 7 van 20

westelijke punt van de woningbouwdriehoek ontwikkelt COD een gebouw met circa 100 woningen. De verwachting is dat de bouw van dit eerste deel start in 2020. Op het overige deel van de driehoek is plaats voor nog eens ongeveer 300 woningen, met een ruim groen binnengebied, in alle segmenten, waaronder sociale huur. De bouw van deze woningen is het sluitstuk van de ontwikkeling van het gebied.” 11 Uit de agendastukken van de vergadering van de Raadscommissie RO van 13 januari 2021 en de agendastukken voor uw vergadering van 3 februari 2021 als agendapunt 14 (Kennisnemen van de afhandeling toezegging inzake de ontwikkeling van maatschappelijke voorzieningen in Zuidas (ZD2020-014886)), leidt de Bewonersvereniging af dat de voorgenomen Drie Grootschalige Voorzieningen uit de Concept Herziening hun oorsprong zouden moeten vinden in de “Visie Zuidas 2016” (met een verwijzing naar het SHP voor de 24uursopvang). Echter, in dit document wordt in het geheel geen bovenwijkse voorziening genoemd voor Kop Zuidas. Sterker nog, er staat juist dat er maatschappelijke voorzieningen voor de wijk worden gerealiseerd: “In de deelgebieden Ravel, Fred Roeskestraat en Kop Zuidas gaan we uit van buurtvoorzieningen. [onderstreping toegevoegd] In deze gebieden is ook ruimte voor maatschappelijke- en vrijetijdsvoorzieningen, die direct aansluiten bij de behoefte in het gebied en de directe omgeving.

[onderstreping toegevoegd] Denk hierbij aan scholen, sport- en zorgvoorzieningen.” Bovendien bestond de Visie Zuidas 2016 al ten tijde van het vaststellen van het Bestemmingsplan. De Gemeente heeft vervolgens bij de ontwikkeling van het Bestemmingsplan nooit onder verwijzing naar de Visie Zuidas 2016 de mogelijkheid van het realiseren van een 24-uurs opvang of een grootschalig buurtgezondheidscentrum geopperd. Dat betekent dat de Gemeente die grondslag kennelijk ook niet in de Visie Zuidas 2016 las. In bijlage bij de uitnodiging voor de Informatiebijeenkomst (brief van 5 november 2020) met vragen en antwoorden, verwijst de Gemeente ook naar het Strategisch huisvestingsplan jeugd, zorg en basisvoorzieningen 2019-2025 dat op 5 februari 2019 was vastgesteld door het College van B&W (hierna: SHP) als grondslag voor de keuze voor Kavel K, Kop Zuidas: “In het Strategisch Huisvestingsplan Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen van de gemeente Amsterdam is Kop Zuidas aangewezen als locatie voor een nieuwe woonzorgvoorziening. Bij deze keuze is onder andere rekening gehouden met een goede verspreiding van dergelijke voorzieningen in de stad, het opnemen van deze voorzieningen in nieuwbouwlocaties en bereikbaarheid”. Echter, het SHP bevat die grondslag niet: -

Het SHP maakt duidelijk onderscheid tussen de “Zuidas” en “Zuidas Kop” en in die laatste wordt dat 24-uurs opvang juist níet voorzien.

-

Op pagina 41 van het SPH wordt een onderscheid gemaakt tussen “Zuidas” en “Zuidas / Kop”. Op de Zuidas zijn twee 24-uursopvang locaties voorzien van ieder 1.000 m². Op de Zuidas Kop is enkel een “gezinshuis” voorzien van 170 m². Dit gezinshuis zou op zich wel te rijmen vallen met het Bestemmingsplan voor zover dat maatschappelijke dienstverlening van maximaal 250 m² toestaat.

Bij een e-mail van 4 december 2020 beantwoorde Projectteam Kop Zuidas enkel vragen die naar aanleiding van de Informatiebijeenkomst nog onbeantwoord waren gebleven of juist waren gerezen. In dat verband werd op de vraag waarom voor deze locatie aan de flanken van de Zuidas in plaats van centraal op de Zuidas was gekozen als volgt geantwoord: “In 2016 heeft de gemeenteraad ingestemd met het Koersbesluit Thuis in de Wijk (2016-2020). Hierin staat dat de Maatschappelijke Opvang en Begeleid Wonen (MOBW) meer wijkgericht moet werken en dat de 24-uursopvang moet worden afgebouwd. De ruimtelijke vertaling van deze doelstellingen naar locaties voor MOBW is dat locaties kleinschalig (voor circa dertig personen) zijn, zoveel mogelijk verspreid over de stad liggen en in verbinding staan met de wijk. Daarnaast houdt de beoogde spreiding rekening met ruimtelijke kansen in de ontwikkelgebieden en met de bestaande MOBW locaties. Op basis van het bovenstaande zijn de twee flanken (oost en west) van Zuidas aangewezen

11

https://zuidas.nl/blog/2019/kop-zuidas-bouwen-aan-een-duurzame-w jk/

blad 8 van 20

als beoogde plekken voor de twee nieuwe woonzorgvoorzieningen. Deze plekken zijn ook aangegeven op kaart 7 op pagina 22 van het SHP JZB.” De Bewonersvereniging heeft inmiddels gezien dat bovenstaande toelichting is gekopieerd uit pagina 23 van het SHP. Op die pagina 23 van het SHP staat een pictogram ongeveer ter hoogte van Station RAI. Er staat alleen niet dat precies daar een 24-uursopvang zou moeten komen. Er wordt enkel gesproken over “zoekgebied” en “windrichting”. Het citaat wordt dan ook op pagina 23 vervolgd door “Onderstaande kaart 7 laat zien welke opvangvoorzieningen er nu zijn en het zoekgebied waar nieuwe voorzieningen moeten komen.” Kortom: het gaat om een zoekgebied en het SHP bepaalt niet precies waar op de Zuidas de voorziening moet komen. Bovendien voldoet Kop Zuidas (Kavel K en overigens ook de andere kavels op Kop Zuidas niet) niet aan de criteria die zijn opgenomen in het SHP en daaraan gerelateerde, daarop gebaseerde of daarvan afgeleide (beleids)regels. Het SHP bepaalt dat de 24-uursopvangcentra opvang aan ongeveer 30 personen bieden en een grootte van circa 1.000 m² zouden moeten hebben. De Concept Herziening voorziet nu in een 24-uursopvang van 1.200 m², dus 20% meer (en voor 30-35 personen, i.p.v. 30).

Het Bestemmingsplan bepaalt expliciet dat er geen voorzieningen groter dan een bruto oppervlakte van 250 m² mogen komen in Kavel K en L en dat geldt ook voor maatschappelijke voorzieningen/ dienstverlening. Maar ook los daarvan voldoet de Kop Zuidas en daarbinnen Kavel K niet aan de gestelde criteria. Volgens het SHP ligt de basis voor de 24-uursopvangcentra in het Koersbesluit Thuis in de Wijk (2016-2020) (hierna: het Koersbesluit), waarin staat dat de Maatschappelijke Opvang en Begeleid Wonen (MOBW) meer wijkgericht moet werken. De ruimtelijke vertaling van deze doelstellingen naar locaties voor MOBW is – aldus het SHP, dit staat allemaal overigens niet zo in het Koersbesluit – dat locaties “kleinschalig (voor circa dertig personen) zijn; zoveel mogelijk verspreid over de stad liggen; en in verbinding staan met de wijk.” Volgens het SHP dient bij de keuze voor een locatie met de volgende factoren rekening te worden gehouden (zie ook pagina 23 SHP): “a) kans op evenwichtige spreiding over de stad; b) huidige en toekomstige vraag in dit gebied; c) relatief rustige omgeving (prikkelarm, voor de voorzieningen die dat nodig hebben); d) relatief dichte stedelijke omgeving (voor voorzieningen die daarin passen); e) nieuw gebied, geen druk op bestaande wijken; f) aantal m² dat volgens referentienorm in zoekgebied past; g) urgentie: voorzieningen die snel nodig zijn in gebieden die

relatief snel opgeleverd worden.” Ad a): van een evenwichtige spreiding is geen sprake De Kop Zuidas mag dan volgens de Gemeentelijke indeling organisatorisch en bestuurlijk deel uitmaken van de Zuidas, feitelijk, geografisch en logistiek is het onlosmakelijk verbonden met De Mirandabuurt/Veluwebuurt. De Mirandabuurt/ Veluwebuurt /Kop Zuidas herbergen nu al een groot aantal “maatschappelijke (dienstverlenings)voorzieningen” (waarvan er een zichtbaar is op het kaartje op pagina 23 van het SHP): het Judith van Swethuis, de school voor speciaal (basis)onderwijs (De Wereldboom), drie woonzorgcentra (De Oevers (Cordaan), Kennedy House en Vivium Torendael)) en twee middelbare scholen, terwijl de Zuidas leeg is, zowel qua bestaande als qua voorgenomen maatschappelijke opvangvoorzieningen. In de plannen van de Zuidas zou er een 24-uursopvang worden gerealiseerd op de westelijke flank (Verdi) en oostflank (Kop Zuidas), zodat de “echte” Zuidas volledig leeg blijft. Van een evenwichtige spreiding is dus in meerdere opzichten geen sprake. Ad e): druk op bestaande wijk, terwijl een nieuw gebied voorhanden is. Er komt (nog meer) druk op een bestaande wijk, waar al (te) veel grootschalige voorzieningen zijn (maatschappelijke en overige voorzieningen).

Dat die druk er al was en dat Gemeente overlast zou beperken, volgt uit “Gebiedsplan 2020, Buitenveldert/Zuidas”, het “Gebiedsplan 2021, Buitenveldert, Zuidas” en de “Gebiedsagenda Zuid 2019-2022”: “De ontwikkeling van Kop Zuidas zet de leefbaarheid in de Veluwebuurt onder druk. Daarom blijft de gemeente de komende jaren maatregelen treffen om overlast te beperken”.

blad 9 van 20

Ad b), d) en f) en g): Wat betreft de overige criteria: de Bewonersvereniging beschikt niet over de niet openbaar gemaakte informatie waaruit zou blijken dat de Kop Zuidas en daarbinnen Kavel K aan die criteria voldoet. Niettemin lijkt op voorhand uitgesloten dat enkel Kop Zuidas voldoet aan de op pagina 23 van het SHP onder b), f) en g) genoemde criteria. De keuze voor de locatie is immers ingegeven als oplossing voor een bovenwijks probleem (en niet van een probleem dat op Kop Zuidas / de Mirandabuurt speelt of gaat spelen). Ad c) Wat betreft de op pagina 23 van het SHP onder c) genoemde criteria: de Bewonersvereniging neemt aan dat een locatie voor dakloze personen met zwaar autistische stoornissen, persoonlijkheidsstoornissen en verslavingsproblematiek, verstandelijke beperkingen en gedragsstoornissen, die begeleiding nodig hebben om (weer) zelfstandig te kunnen gaan wonen, een prikkelarme locatie nodig hebben. Kavel K en Kop Zuidas als geheel voldoet daaraan simpelweg niet: Kavel K ligt in de uiterste hoek van Kop Zuidas, letterlijk tegen de Ring en afrit A10 aan, vlakbij het drukke Station RAI, de drukke Europaboulevard en in het deel van de wijk dichtbij grootschalige voorzieningen met veel gebruikers (leerlingen ROC en Hubertus vakschool, gebruikers van Flow (Action, Dirk van den Broek, etc.), Motel One, Happy Italy, etc.).

Overigens vraagt de Bewonersvereniging zich nog af of een 24-uursopvang wel is toegestaan op de Kop Zuidas. Het Bestemmingsplan bepaalt in artikel 3.5 onder b dat voor zover onder de in lid 3.1 van het Bestemmingsplan genoemde functies gevoelige bestemmingen worden verstaan, deze niet zijn toegestaan. Aangezien nog geen duidelijkheid kan worden verschaft over de aard van de problematiek van de cliënten van de 24-uursopvang, is ook niet duidelijk hoe kan worden geborgd dat dit geen gevoelige bestemming is en of die cliënten niet onder het Besluit Gevoelige Bestemmingen vallen. Personen met bepaalde ziekten (niet duidelijk is dit bijv. ook verslaafden betreft) vallen daar mogelijk ook onder, ook gezien de voorgenomen bestemming van de woonzorgvoorziening (een verzorgingstehuis). Kortom: gezien al het bovenstaande is het zowel in strijd met een goede ruimtelijke ordening om de 24uursopvang te realiseren op Kop Zuidas, als in strijd met het beleid van de Gemeente. 3.1.2 Grootschalig buurtgezondheidscentrum Ook de grootte van het voorziene buurtgezondheidscentrum strookt niet met het beleid. Volgens de Concept Herziening is deze namelijk tevens grotendeels bovenwijks: “Op basis van de 'Amsterdamse referentienorm maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen' komt er een behoefte in Kop Zuidas naar voren aan eerstelijnszorg.

Deze behoefte komt voor alleen al Kop Zuidas neer op ongeveer 400 m². [onderstreping toegevoegd] Gezien het verwachte tekort aan betaalbare eerstelijnszorgvoorzieningen in de stad, zal met deze eerste herziening van het bestemmingsplan 'Zuidas Kop Zuidas 2018' een ruimere vestigingsgrootte mogelijk gemaakt om een buurtgezondheidscentrum te kunnen realiseren. (...) Kavel L heeft op grond van het bestemmingsplan 'Zuidas Kop Zuidas 2018' de bestemming Wonen - 2. Binnen deze bestemming is een grens gesteld aan het maximum brutovloeroppervlakte voor maatschappelijke dienstverlening van 250 m² per vestiging. Een buurtgezondheidscentrum kent vaak een oppervlakte van ongeveer 800 m². Om flexibiliteit toe te voegen aan de realisatie van de bebouwing op de kavel is gekozen om een vestiging van 1.000 m² op de kavel toe te staan.” Kortom: in de buurt is slechts 400 m² nodig. Dat wordt in de praktijk vaak 800 m², maar de Gemeente maakt daar nu in de Concept Herziening 1.000 m² van, terwijl het Bestemmingsplan maximaal 250 m² toestaat. Het is in strijd met het beleid van de Gemeente en niet in overeenstemming met een goede ruimtelijke ordening om het buurtgezondheidscentrum voor zover het de maximale 250 m² overschrijdt en bovenwijks is op Kop Zuidas te realiseren. Het (grootschalig) buurtgezondheidscentrum voor eerstelijnszorg zal vermoedelijk veel verkeer aantrekken.

Zoals de Bewonersvereniging in de vergaderingen met de gebiedsmakelaars en Bureau Zuidas telkens hebben benadrukt, ondervindt de buurt een hoge parkeer- en verkeersdruk, onder andere van de winkels in gebouw Flow. Dit zal door de komst van een (grootschalig) gezondheidscentrum alleen maar verergeren. Als geen andere locatie voor een (grootschalig) buurtgezondheidscentrum gevonden kan worden, dient de bewegwijzering zo te zijn dat bezoekers per auto niet via de Veluwelaan hun weg naar die locatie trachten te

blad 10 van 20

zoeken (er is namelijk geen verbinding) en dat bezoekers enkel kunnen parkeren in de garage van dit gezondheidscentrum (en dus niet elders op de Kop Zuidas / De Mirandabuurt). In een e-mail van 4 december 2020, naar aanleiding van tijdens de Informatiebijeenkomst onbeantwoorde vragen volgde een vage toelichting: “De herziening maakt het mogelijk dat een eventueel buurtgezondheidscentrum is toegestaan met een maximale oppervlakte van 1000 m² bvo. Overigens is het niet gezegd dat er ook daadwerkelijk een gezondheidscentrum komt”. Dit leidt weer tot vragen, want als dat er niet komt, welke ingrijpende wijziging wordt dan voorzien? Waarom komt het buurtgezondheidscentrum niet op Vivaldi, Kavel 13 of op Ravel? 3.1.3 Broedplaats De keuze om broedplaatsen van meer dan 250 m² te realiseren, is ook een wijziging die niet past bij het kleinschalige karakter van de buurt. Bovendien is aan de Bewonersvereniging bekend dat het beroep tegen de afwijzing van de monumentenstatus voor het pand aan de Gaasterlandstraat (beter bekend als “Old School”) nog loopt. In Old School is thans een broedplaats gevestigd.

Is het de bedoeling dat er straks een tweede broedplaatsvoorziening vlak achter Old School komt, mocht het beroep tegen de afwijzing worden gehonoreerd? Waarom komt de broedplaats niet op Vivaldi, Kavel 13 of op Ravel? Het is in strijd met het beleid van de Gemeente en niet in overeenstemming met een goede ruimtelijke ordening om de broedplaats voor zover die de maximale 250 m² overschrijdt op Kop Zuidas te realiseren. 3.1.4 Andere zorgen De Bewonersvereniging heeft doorlopend het belang van het zogenaamde Wilgenlaantje voor de buurt onderstreept. Dit is nu een mooi stukje groen waar bewoners kunnen recreëren. De bedoeling was volgens het Bestemmingsplan om hier een parkachtige sfeer te creëren om dat groen en die sfeer zoveel mogelijk te behouden. De Concept Herziening zorgt nu dat vlakbij het Wilgenlaantje een grootschalige 24-uurs opvang, een grootschalig gezondheidscentrum en een grootschalige broedplaats zouden worden gerealiseerd. De Bewonersvereniging vraagt zich dan ook af hoe zich dat verhoudt tot het doel, namelijk een groene zoom die bestemd is voor recreatie van bewoners van de buurt.

3.1.5 Concept Herziening is niet in overeenstemming met doelen van het Bestemmingsplan De Concept Herziening kan bij ongewijzigde vaststelling en inwerkingtreding ertoe leiden de zorgvuldig en in goed overleg met bewoners tot stand gekomen kleinschaligheid van de buurt in feite om zeep wordt geholpen, overigens louter om een oplossing te creëren voor een bovenwijks, stedelijk probleem. Daarbij lijkt geheel uit het oog te zijn verloren dat Kop Zuidas volgens de Gemeentelijke indeling wellicht organisatorisch en bestuurlijk deel uitmaakt van de Zuidas, maar – zoals bekend en ook zichtbaar op de tekening in Bijlage 4 – feitelijk, geografisch en logistiek onlosmakelijk deel uitmaakt van De Mirandabuurt/Veluwebuurt. De Zuidas ligt diametraal tegenover Kop Zuidas en wordt daarvan gescheiden door de A10, de Europaboulevard, het Beatrixpark en de RAI. Die specifieke geografische en feitelijke vereenzelviging van Kop Zuidas met de De Mirandabuurt / Veluwebuurt was de grondslag om voor Kop Zuidas in het Bestemmingsplan zoveel mogelijk aansluiting te zoeken bij de al bestaande, kleinschalige insteek van de De Mirandabuurt/ Veluwebuurt. De Concept Herziening past daar, zoals gezegd, in het geheel niet in.

3.1.6 Concept Herziening – grootschalige 24-uursopvang past niet in buurt met kwetsbare bewoners Ten aanzien van de keuze voor de 24-uursopvang geldt in aanvulling op het voorgaande nog het volgende. De locatiekeuze van Kop Zuid/Kavel K voor de 24-uurs opvang een ongelukkige en onlogische, die bovendien moeilijk te rijmen valt met het kennelijke doel van de 24-uurs opvang (de bedoeling lijkt te zijn om cliënten te begeleiden naar zelfstandig wonen midden in een wijk). De locatie wordt omsloten door de snelweg A10, de drukke Europaboulevard, Station RAI, het water waaraan begraafplaats Zorgvlied grenst, het Hogelandplein en aan de andere kant een kleine groenzoom dat een parkachtige bestemming krijgt. Tussen de groenzoom en de bebouwing komt een naar verwachting druk fietspad, dat een verbinding wordt tussen de Veluwelaan, aansluitend de Maasstraat en uitlopend op de Pijp. Hoe dan ook: de keuze voor deze locatie brengt met zich dat een soort fuik wordt gecreëerd waardoor cliënten van de 24-uurs opvang bij tijdsbesteding buiten de locatie weinig anders kunnen doen dan uitstromen de Kop Zuidas/ de Mirandabuurt/Veluwebuurt in. De Mirandabuurt/ Veluwebuurt is een uniek stukje binnen de Ring van Amsterdam, gekenmerkt door groen en kleinschaligheid. Het staat dan ook haaks op een goede ruimtelijke ordening om Kavel K, Kop Zuidas, te kiezen voor de 24-uursopvang.

blad 11 van 20

In de buurt Kop Zuidas / de Mirandabuurt/Veluwebuurt wonen/ leven al veel in meer of mindere mate kwetsbare personen: zoals al gememoreerd, is er het Judith Van Swethuis/De Miranda (een woonzorgvoorziening voor personen met een chronisch psychiatrische aandoening), zijn er drie woonzorgcentra (Vivium/Torendael met veel dementerenden; Cordaan/De Oevers; en Kennedy House), De Wereldboom (school voor speciaal (basis)onderwijs, voor kinderen met leer- en dikwijls daarmee gepaard gaande problemen). Ook zijn er in de buurt veel zelfstandig wonende bejaarden en gezinnen met jonge kinderen. Het is een van de weinige buurten binnen de Ring die nog aantrekkelijk is voor jonge gezinnen om te wonen, juist omdat kinderen er relatief vrij en veilig op straat kunnen spelen. De buurt biedt bovendien huisvesting aan twee (V)MBO scholen (het ROC en Hubertus Berkhoff), met scholieren die gedurende de pauzes in meer of mindere mate de wijk instromen. Dit allemaal op een relatief beperkt oppervlakte. De Bewonersvereniging maakt zich grote zorgen om het gegeven dat de cliënten van de 24-uurs opvang (aldus de brief van 5 november 2020: dakloze personen met zwaar autistische stoornissen, persoonlijkheidsstoornissen en verslavingsproblematiek, verstandelijke beperkingen en gedragsstoornissen, die begeleiding nodig hebben) overdag en ’s avonds zonder duidelijk doel verblijven in de buurt.

Die zorgen bestaan vooral uit de onduidelijkheid over de gevolgen van dit gegeven op (het gevoel van) veiligheid en leefbaarheid in de buurt, vooral waar het de interactie met bovengenoemde andere daar al woonachtige al dan niet kwetsbare (groepen) bewoners betreft. In dat verband is ook van belang dat noch Bureau Zuidas, noch de Volksbond (de beoogde “beheerder”/ exploitant” van de 24-uursopvang) enkele duidelijkheid kon geven over wat de bewoners en belanghebbenden van de buurt precies zouden kunnen verwachten in dat verband. Hierbij komt dat daardoor ook onduidelijk is waarin de concrete stoornissen zich precies kunnen uiten (bijvoorbeeld risico’s op psychoses). Ook dit baart de Bewonersvereniging grote zorgen. De Informatiebijeenkomst vergrootte deze zorgen helaas alleen maar meer, bijvoorbeeld omdat duidelijk werd dat bij andere locaties voor 24-uurs opvang wel degelijk sprake was van extra overlast, hoezeer daar dan ook weer “protocollen” voor zouden zijn. 12 Op de vraag of er een garantie zou komen dat er bijv. geen (zeden)delinquenten zouden komen te wonen, kwam een vaag antwoord per e-mail op 4 december 2020 “De woonzorgvoorziening is geen specifieke opvang voor mensen die uit een TBS-kliniek komen of voor exgedetineerden.

Het zijn mensen die begeleiding nodig hebben om weer zelfstandig te kunnen wonen.” Opmerkelijk genoeg werd door Bureau Zuidas betoogd dat om dat de locatie pas over 5 jaar zou zijn gerealiseerd, nu “uiteraard” nog geen duidelijkheid kon worden gegeven over wat voor mensen wel en wat voor mensen niet in de 24-uurs opvang terecht zouden komen. Dit in plaats van een concreet antwoord dat dit uitgesloten zou zijn. Een aanvullend overleg tussen de Bewonersvereniging en de Projectmanager Zuidas op 8 december 2020 leidde helaas ook niet tot meer duidelijkheid. Die onduidelijkheid over de aard van de problematiek van de bewoners, de gevolgen en hoe de diagnoses zich kunnen uiten en de precieze aard van opvang volgt overigens ook uit het SHP, dat onderscheid maakt tussen verschillende vormen van maatschappelijke opvang: • Maatschappelijke opvang/beschermd wonen (MOBW): woonunits voor dak- en thuisloze mensen, mensen met psychiatrische problematiek, verslaving, verstandelijke beperking of autisme. • 24-uurs opvang special: huisvesting voor cliënten in de MOBW die structureel overlast veroorzaken komen op een prikkelarme locatie aan de rand van de stad. • Gezinsopvang: tijdelijke huisvesting voor dakloze gezinnen. • Winteropvang: tijdelijk onderdak voor dak- en thuislozen in koude periode. • Passantenpension: tijdelijk onderdak voor mensen dit plotseling zonder woning komen.

• Opvang 18-23 jaar: 24 uurs opvang voor dak- en thuisloze jongvolwassenen. Het is, zoals gezegd, de Bewonersvereniging na de Informatiebijeenkomst (en de brief, plus antwoorden daarna per e-mail) niet geheel duidelijk welke voorziening hier precies wordt beoogd. Uiteraard kan het niet gaan om de “24-uurs opvang special” (opvang voor structureel overlast gevende personen), nu daarvoor enkel een prikkelarme locatie aan de rand van de stad geschikt zijn (het moge duidelijk zijn dat de Kop Zuidas daaraan in meerdere opzichten niet voldoet). Bovendien bevat het SHP immers geen zoekgebied voor die categorie – slechts “zoekcirkel Amsterdam - rustig gebied” – en lijkt duidelijk dat deze niet wordt beoogd in Kop Zuidas of de Zuidas (op pagina 44 van het SHP wordt deze enkel genoemd onder kopje West / Nieuw West). Mocht de locatie overigens wel voor 24-uurs opvang special bedoeld zijn, dan gelden de voornoemde argumenten dat de Kop Zuidas daarvoor niet geschikt is, des meer. 12

Zie brief van 5 november jl.

blad 12 van 20

Wat de Bewonersvereniging betreft is de keuze om in de Veluwebuurt (Kop Zuidas) nog een grootschalige 24uurs opvang te realiseren dus niet logisch, zeker niet gezien het streven van de Gemeente om dergelijke locaties verspreid in de stad te huisvesten, maar ook niet gezien het streven om “de komende jaren maatregelen (te) treffen om overlast te beperken” voor de Veluwebuurt. In dat verband is van belang dat een minder aantrekkelijk leefklimaat (in de Veluwebuurt) niet zal bijdragen aan het tegengaan van de ontwikkeling dat veel (jonge) gezinnen de stad uittrekken. De Gemeente dient in haar beleid en belangenafwegingen ook dat het belang beter te mee te wegen, zeker waar het betreft een wijk die voor jonge gezinnen nu nog (wèl) aantrekkelijk is. 4. Twee alternatieven Zoals hierboven reeds genoemd werd tijdens de Informatiebijeenkomst door Bureau Zuidas meermaals gesteld dat de Concept Herziening het gevolg zou zijn van een na het Bestemmingsplan door de Gemeenteraad aan Bureau Zuidas gegeven opdracht om binnen de Zuidas een geschikte locatie te vinden voor een 24-uurs opvang en dat Bureau Zuidas vervolgens plotsklaps niet anders kon dan deze locatie als enkel geschikte locatie aanwijzen.

Dat is echter onjuist: een korte zoektocht leidde al tot twee voor de hand liggende alternatieven, die niet alleen op een steenworp afstand op de Zuidas liggen, maar die voor alle Drie Grootschalige Voorzieningen wel althans beter/meer dan Kop Zuidas, Kavel K en L aan de door de Gemeente gestelde criteria voldoen. Het betreft Kavel 13 (deelgebied Vivaldi) en Ravel. Beide locaties liggen in een geheel nieuw gebied (zodat druk op bestaande wijken kan worden voorkomen) en voor beide locaties geldt dat er nog geen maatschappelijke opvangvoorzieningen bestaan of zijn voorzien (zie het door Bureau Zuidas aangehaalde kaartje op pagina 23 van het SHP). Deze liggen centraal op de Zuidas. Voor de 24-uurs opvang geldt dat de bewoners daarvan onderdeel kunnen worden van het Ravel gebied (het gaat volgens het ontwerpbestemmingsplan om een gemengde woonbuurt met sociale samenhang). Anders dan op Kop Zuidas zouden zij niet in een soort fuik op de uiterste drukke hoek “opgesloten” worden, maar juist centraler komen te wonen. Er is ook voldoende verbinding met andere wijken, zoals Buitenveldert (bijvoorbeeld De Klencke) en de appartementen en kantoren van de Zuidas. Bovendien gaat het om nieuwe gebieden “zonder druk op bestaande wijken” waarin nog geen 24-uurs opvang of andere grootschalige (maatschappelijke) voorzieningen zijn.

Een ingrijpende herziening is voor deze gebieden niet nodig, nu er moet überhaupt nog een bestemmingsplan komen. Een beperkte aanpassing in het ontwerpbestemmingsplan voor Ravel en Vivaldi zou de 24uursopvang, de broedplaats en het buurtgezondheidscentrum toelaten, eventueel verdeeld over beide bestemmingsplannen. Voor zover voor die locaties of de bestemming van de gebieden het ontwerpbestemmingsplan nog wijziging zou behoeven, is dat mogelijk. Het gaat bij beide locaties om gebieden zonder uitontwikkelde, vigerende bestemmingsplannen, waarvoor enkelontwerpbestemmingsplannen zijn opgesteld, waarop nu zienswijzen kunnen worden ingediend. Gelet op deze alternatieven, en het feit dat voor beide gebieden geldt dat recent (op 23 december 2020) de ontwerpbestemmingsplannen zijn gepubliceerd en dat de Zuidas in de eerste helft van 2020 betrokken is geweest bij de voorbereiding hiervan net als met de Concept Herziening, is onbegrijpelijk en onevenredig, althans willekeurig, dat Kop Zuidas wel, en deze locaties niet zijn gekozen voor de Drie Grootschalige Voorzieningen waarvan nu het voornemen bestaat deze te realiseren op Kop Zuidas. In dat verband brengt de Bewonersvereniging in herinnering dat het Bestemmingsplan recent – twee jaar geleden pas – is vastgesteld na een uitgebreid participatietraject.

Het Bestemmingsplan is een uitwerking van het in 2010 voor Kop Zuidas vastgestelde bestemmingsplan "Kop Zuidas", op basis waarvan de noordpunt van het gebied is ontwikkeld. Voor het zuidelijke deel was het bestemmingsplan niet meer actueel en toe aan herziening. Die ingrijpende herziening heeft dan ook plaatsgevonden middels het inmiddels onherroepelijke Bestemmingsplan, waar een uitgebreid participatietraject aan is vooraf gegaan.

blad 13 van 20

Ravel Voor Ravel geldt dat het oorspronkelijke bestemmingsplan uit 2016 dateert. De uitwerking van het deelplan voor Ravel vindt pas nu plaats (in 2017 is voor het noordelijke deel Valley een uitwerkingsplan vastgesteld), dus nu het SHP al wel bestaat. Gelet daarop had het op de weg van de Gemeente gelegen om, gelet op het al vastgestelde Bestemmingsplan (voor Kop Zuidas) en het nog nader uit te werken ontwerpbestemmingsplan voor Ravel, om eventuele “opdrachten” die zouden volgen uit het SHP in het ontwerpbestemmingsplan voor Ravel op te nemen. Dit speelt des te meer nu er geen (directe) aanwijzing, aanleiding of grondslag was (in het SHP of anderszins) om dat in het Bestemmingsplan te doen en het oorspronkelijke bestemmingsplan voor Ravel uit 2016 alle mogelijkheden biedt om dat wel te doen. Dat Gemeente en Bureau Zuidas er kennelijk voor hebben gekozen om allerlei moeite te willen doen om de Drie Grootschalige Voorzieningen op Kop Zuidas te realiseren, doet vermoeden dat er andere redenen zijn, waarnaar slechts te raden valt op dit moment. Het huidige ontwerpbestemmingsplan van Ravel laat de in de Concept Herziening beoogde grootte van 1.200 m² voor de 24-uursopvang weliswaar nog niet toe, maar het betreft een ontwerp dat nog niet is vastgesteld.

Bovendien is het zowel in absolute als relatieve zin een beperkte overschrijding (maximumgrootte van circa 650 of 675 m² op de diverse kavels voor maatschappelijke voorzieningen), terwijl het voor Kop Zuidas een overschrijding van bijna 1.000 m² zou zijn (maximum van 250 m²). Daarnaast schrijft het SHP een 24uursopvang ter grootte van 1.000 m² voor (niet 1.200 m²), en is de aanpassing dus zelfs geringer voor Ravel. Kavel 13, Vivaldi Ook voor Kavel 13 van Vivaldi betreft het een nieuw ontwerpbestemmingsplan. Het (oorspronkelijke) bestemmingsplan Zuidas-Vivaldi is in 2016 vastgesteld. Dit bestemmingsplan maakte geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk, behalve op drie kavels langs de A10. Twee daarvan zijn inmiddels ontwikkeld en voor de derde is een ontwerpbestemmingsplan gepubliceerd op 23 december 2020 als “Zuidas- Vivaldi kavel 13, kavel voormalig Drentestaete fase I en 2e Partiële Herziening." 13 Kavel 13 is een pasklare oplossing, die qua maximale grootte in ieder geval twee van de Drie Grootschalige Voorzieningen mogelijk maakt. In het bestemmingsplan ziet de Bewonersvereniging dat de bestemming “Kantoor” is en daaronder ook geldt “maatschappelijke dienstverlening” en dat er op Vivaldi ook een woontoren wordt gerealiseerd.

Ook zou de grootte voldoende zijn voor (i) de 24-uursopvang en (ii) het deel van het buurtgezondheidscentrum dat de maximale 250 m² overschrijdt en voor zover het bovenwijks is voor Kop Zuidas en / of de broedplaats voor zover die de maximale 250 m² overschrijdt. -

artikel 3.1 (bestemmingsomschrijving) van de regels van het ontwerpbestemmingsplan bepaalt: “De voor Kantoor aangewezen gronden zijn bestemd voor: (..) (d) maatschappelijke dienstverlening; (..)”

-

artikel 3.4 (Specifieke gebruiksregels) van de regels bepaalt: “Voor de functies als bedoeld in artikel 3.1, onder a tot en met h, geldt een totaal maximum bvo van 30.000 m².” En: “Voor de functies als bedoeld in lid 3.1, onder b tot en met h gezamenlijk geldt een minimum bvo van 300 m² en een maximum bvo van 2.000 m² met inachtneming van de hierna volgende bepalingen; De functies als bedoeld in artikel 3.1, onder b tot en met h mogen uitsluitend worden gerealiseerd in de eerste bouwlaag, met uitzondering van horeca II welke functie ook is toegestaan in de bovenste bouwlaag van het gebouw;”.

Gelet op het voorgaande, lijkt de keuze voor kavel K of L op Kop Zuidas voor de Drie Grootschalige Voorzieningen dus zeer willekeurig en onlogisch. Dit zeker gezien alle ingrijpende wijzigingen die nodig zijn op het Bestemmingsplan (het formele (inspraak)traject moet nog beginnen en gelet op de ingrijpende wijzigingen is de kans dat belanghebbenden juridisch bezwaren zullen opwerpen, groot, met alle vertraging en kosten die dat met zich brengt). Het aanwijzen van Vivaldi Kavel 13, Ravel of een geheel andere locatie kan uiteraard alsnog. Om te voorkomen dat straks de bestemmingsplannen van Ravel en Vivaldi, Kavel 13 zijn vastgesteld en op die bestemmingsplannen ingrijpende wijzigingen nodig zijn als de Gemeenteraad, het College van B&W of, in voorkomend geval, de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State het met de Bewonersvereniging eens is dat Kop Zuidas niet de juiste locatie is, zal de Bewonersvereniging een zienswijze indienen voor deze twee ontwerpbestemmingsplannen. De Bewonersvereniging zal de Gemeente dan ook vragen om de 24-