Raadsbesluit 2022-052B Investeringsnota Hamerkwartier deel A,

Het bos staat bekend om zin ecologische waarde en biedt kansen voor een breder publiek om van het groen te genieten.

71

Ruimte om te fetsen, wandelen, zitten

Connectie met het water en sporten.

Johan van Hasseltweg zou een ‘natte verbinding’ kunnen worden met het I. Afwisseling van verschillende waterbiotopen, schaduwrike plekken trekt veel insecten en amfbieën. Ecopassages voor kleine zoogdieren en amfbieën in de brugontwerp of bi de brede wegen zouden kunnen bidragen aan een betere uitwisseling van soorten. De insteekhavens zin bizondere en zeldzame brakwater habitats, die perfect zin voor vissen en andere brakwaterdieren om zich voor te planten. De waterkwaliteit zal verbeteren, waardoor blauwalg minder snel opduikt. Ook kunnen er in de kade vleermuisstenen worden opgenomen of bivoorbeeld stenen voor de rivierdonderpad.

hebben die ze veilig kunnen bereiken. Gebouwen en tuinen kunnen met kleine ingrepen zo worden ingericht dat dieren zich er thuis voelen. Concreet betekent dit dat ontwikkelende partien minimaal drie aanvullende maatregelen natuur inclusief bouwen en ontwerpen per gebouw moeten toepassen. Denk bivoorbeeld aan maatregelen voor vogels, voor vleermuizen, voor insecten (bien en vlinders), toepassing van inheemse soorten of andere bizondere beplanting. Ontwikkelaars moeten een groenplan maken dat getoetst wordt door de gemeente. Het Amsterdamse handboek natuur inclusief bouwen en ontwerpen kan als inspiratiebron dienen. Voor Hamerkwartier is de centrumstedelike norm van toepassing. Met inachtneming van vergroening van de Johan van Hasseltzone voldoet Hamerkwar-

Veel dieren voelen zich thuis in en om de stad, zolang ze maar goede schuilplekken en broedplekken

Vliegenbos

3 2

4

Noordelijke IJ Oevers

............. .. ···•••• ........... .........

-

-

-

Hoofd Ecologische Verbinding Straat Ecologische Verbinding Water Ecologische Verbinding Groen met diverse bomen Groene Daken

C_J

,',,

(;·········

- - -> .... ·> - - ->

-

1

tier hieraan. Indien in de toekomst niet wordt besloten tot vergroening van deze zone, wordt hier niet aan voldaan en zal dan moeten worden bepaald wat dit betekent voor de verdere ontwikkeling van Hamerkwartier. In Hamerkwartier geldt de spelregel dat 40% van het totale oppervlakte van een kavel uit hoge kwaliteit groen moet bestaan. Deze vergroening kan een plek krigen op de daken van de gebouwen, aan de gevels of op het (verhoogde) maaiveld. Voor het groen op het dak geldt een minimale substraatdikte van 10cm. Ook de publieke straten, parken en overgangen worden zo groen mogelik uitgevoerd.

Noorderpark

I

Kaart biodiversiteit en ecologie

Geveltuinen .1

Straat Groen

Concreet gaat Hamerkwartier uit van: ■ Straten met bomen die schaduw geven. Er komen meer bomen bi in het gebied en er is variatie in boomsoorten. ■ Voldoende groen in de openbare ruimte, waaronder groene speel- en sportplaatsen en mogelik groene parkeervakken en groene daktuinen. ■ Groen bestaat uit diverse inheemse beplanting die goed is voor de soortenrikdom en de dieren, maar ook fin om naar te kiken in alle seizoenen.

Groene straat met wadi en tussenstraat

In de parken en tuinen van Hamerkwartier komt een diverse, inheemse en biologische beplanting. Bomen, struiken, kruiden, grassen en ook wilde bloemen mogen niet ontbreken. Variatie zorgt voor meer biodiversiteit, wat weer leidt tot betere be-

Kansenkaart ecologie Hamerkwartier

72

73

Duurzaam en circulair bouwen

Extra vergroend Veel dieren voelen zich thuis in en om de stad, zolang ze maar goede schuilplekken en broedplekken hebben die ze veilig kunnen bereiken. Gebouwen en tuinen kunnen met kleine ingrepen zo worden ingericht dat dieren zich er thuis voelen. Ontwikkelende partien wordt gevraagd om per gebouw minimaal drie aanvullende maatregelen toe te passen voor natuurinclusief bouwen en ontwerpen. Denk bivoorbeeld aan maatregelen voor vogels, voor vleermuizen, voor insecten (bien en vlinders), toepassing van inheemse soorten of bizondere beplanting. Ontwikkelaars moeten een groenplan maken dat de gemeente toetst. Het Amsterdamse handboek natuurinclusief bouwen en ontwerpen kan als inspiratiebron dienen.

In Hamerkwartier bouwen we duurzaam. Dat betekent een aardgasvrie wik met een duurzame energievoorziening die zorgt voor lage temperatuur warmte, warm tapwater en koudelevering. De goed geïsoleerde gebouwen krigen geïntegreerde duurzame energieopwekking op de kavels. De gebouwen zin adaptief en bevorderen de gezondheid met hun ontwerp, indeling en materialisering. We zetten hierbi in op materialen met een lage milieubelasting, op hergebruik of op biobased materialen. Alle duurzame ambities en uitgangspunten worden in vroeg stadium besproken met de ontwikkelaars. De ontwikkelende parti moet voldoen aan alle uitgangspunten en kiest daarnaast minimaal drie aanvullende duurzaamheidsthema’s om extra kwaliteit te realiseren. De uitgangspunten en afgesproken ambities worden opgenomen in de overeenkomst met de ontwikkelaars. Bi de uitwerking van de plannen toetsen we het Voorlopig en Defnitief Ontwerp op deze afspraken.

Duurzame wik Amsterdam wil een duurzame stad zin, nu én voor de generaties na ons. Dit betekent dat naast gezondheid en groen ook de ambities op het vlak van duurzaam bouwen, energie, circulariteit en klimaatadaptatie heel belangrik zin voor Hamerkwartier. We bouwen immers een toekomstbestendige en duurzame wik.

De uitgangspunten en ambities duurzaam bouwen staan opgenomen in deel B en de bilage Spelregels Duurzaam & Gezond Hamerkwartier van deze Investeringsnota.

Referentie natuurlike oever

als ‘natte verbinding’ door hier een natuurvriendelike wadi te maken. Deze wadi heeft verschillende hoogtes, zodat er verschillende soorten planten kunnen groeien.

stendigheid tegen klimaatverandering, behoud en versterking van soorten en het beperken van plaagdieren. We bekiken welke verbindingen we kunnen maken tussen nieuwe en bestaande groenzones en het I. Door het I te koppelen aan het gebied creëer je een meer divers en leefbaarder gebied voor mens en dier.

In het geplande oeverpark komt het landleven samen met het waterleven. De insteekhavens zin bizondere en zeldzame brakwaterleefgebieden, die perfect zin voor vissen en andere brakwaterdieren om zich voort te planten. Door een vooroever te maken tussen de 0 tot 80 cm kunnen hier oeverplanten, drifplanten, zuurstofplanten en waterlelies groeien, die dienen als schuilplek voor dieren. De waterkwaliteit zal verbeteren, waardoor blauwalg minder snel opduikt. Ook kunnen er in de kade vleermuisstenen worden opgenomen of bivoorbeeld stenen voor de rivierdonderpad.

Groene lopers en plekken Parken zin voor mensen van belang om rust en ontspanning op te zoeken. De verbindingen naar die parken kunnen het beste zo groen mogelik worden aangelegd. Ze fungeren dan ook voor dieren als logische route. Door de route ‘s nachts zo donker mogelik te maken, kunnen vleermuizen hier zonder gestoord te worden langs vliegen. En ook andere dieren zin gebaat bi een donkere, rustige verbinding. Door de menselike routes wel goed verlicht te maken, zorg je voor veiligheid.

Referentie ecobruggen en groene lopers

Vleermuisverlichting, groene verbinding naar het park

In het ontwerp van de openbare ruimte wordt het thema groen en biodiversiteit verder uitgewerkt met bovenstaande uitgangspunten en ideeën als bouwsteen.

De Meeuwenlaan kan dienen als corridor voor de vleermuis. En de Johan van Hasseltweg kan dienen

74

75

Ook de scholen in Hamerkwartier worden duurzaam gebouwd. Het zin voorbeeldgebouwen waar de gemeente zelf laat zien hoe we de duurzame uitgangspunten en ambities die gelden voor de wik in de praktik brengen.

Energie De overgang naar duurzame energievoorziening is belangrik om de CO2 uitstoot te reduceren en klimaatverandering tegen te gaan. Amsterdam heeft daarom als doel om in 2030 55% en in 2050 95% minder CO2 uit te stoten dan in 1990. Daarnaast streeft de stad naar 100% duurzame energie in 2050. Deze doelen zin uitgewerkt in de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal en lokale klimaatakkoorden.

(Bina) energieneutrale nieuwbouw Voor de nieuwbouw geldt dat Hamerkwartier een aardgasvrie wik wordt, met (bina) energieneutrale of energieleverende nieuwbouw. Er komen goed geïsoleerde gebouwen die op duurzame wize van warmte en koude worden voorzien. Ook profteren de gebouwen optimaal van lokale duurzame energiebronnen, zoals de zon, de bodem en het oppervlaktewater van het I. De daken in de wik zin beschikbaar voor een combinatie van groen, waterberging en zon-PV. De woningen in Hamerkwartiervoldoen aan BENG 123 waardes van Beng 1 60, BENG2 <10 en BENG3 >85%. Ook utiliteitsbouw, oftewel alle gebouwen waar geen woningen in komen, moet voldoen aan BENG waardes, zie hiervoor deel B.

Over het algemeen is de warmtevraag (inclusief warmtapwatervraag) groter dan de koudevraag. Door warmte uit het oppervlaktewater van het I te gebruiken kan een eventuele onbalans in de bodem opgeheven worden. Om de energie uit het oppervlaktewater te kunnen gebruiken, wordt een collectieve regeneratieleiding aangelegd. Ten behoeve van dit collectieve regeneratiesysteem via oppervlaktewater, ook wel TEO-systeem (thermische energie oppervlaktewater) genaamd, zal de gemeente een warmteplan laten vaststellen: het Warmteplan Hamerkwartier. Door de bodembronnen in balans te brengen via dit ccollectieve TEO-systeem worden drycoolers en luchtwaterwarmtepompen op de daken voorkomen. Drycoolers zin warmtewisselaars die koelen door omgevingslucht. Het nadeel van coolers en luchtwaterwarmtepompen is dat ze kostbare dakruimte innemen en soms voor geluidoverlast zorgen. Door gebruik te maken van het I bliven de daken beschikbaar voor duurzame energieopwekking, waterberging en groen. Daarbi wordt hiermee congestie van het elektriciteitsnet zoveel mogelik voorkomen. Door de collectieve regeneratieleiding kunnen ook de achterste kavels, die niet aan het water liggen, gebruik maken van het oppervlaktewater. Samenwerking en afstemming tussen de verschillende WKO-systemen vindt plaats via het Bodemenergieplan Hamerkwartier met spelregels.

Daarnaast zal de ingestelde gemeentelike regisseur de samenwerking tussen kavels stimuleren. De combinatie van WKO, regeneratie met oppervlaktewater (TEO) en zonnepanelen scoort goed in de BENG-normering (NTA8800).

Warmte- en koudevoorziening De gemeente wil in Hamerkwartier voor verwarming, warm tapwater en koeling inzetten op een lagetemperatuurwarmtesysteem, in combinatie met duurzame koude en lokale duurzame bronnen. De bodem in Hamerkwartier heeft voldoende vermogen om alle gebouwen van warmte en koude te voorzien. Dat blikt uit het Bodemenergieplan Hamerkwartier (2019). Daarom kiest de gemeente voor de toepassing van Warmte Koude Opslag (WKO) in combinatie met collectieve warmtepompen. In een Warmte Koude Opslag (WKO)-installatie wordt bodemenergie gebruikt voor het verwarmen en koelen van gebouwen. Dit is een duurzame oplossing om het verbruik van fossiele brandstoffen voor energieopwekking fors terug te dringen. Bi een WKO-systeem moeten de bronnen voor warmte en koude voldoende in balans zin. Dat betekent dat er netto evenveel warmte als koude uit de bodembronnen gehaald mag worden.

76

Duurzame energieopwekking We maken in Hamerkwartier goed geïsoleerde woningen die een beperkte energievraag hebben. De gebouwgebonden elektriciteitsvraag is ongeveer 50% van de totale elektriciteitsbehoefte van een gebouw. We kunnen in Hamerkwartier op de daken en in de gevels de gebouwgebonden energievraag in zin geheel duurzaam opwekken met zonnepanelen. Dat blikt uit berekeningen gebaseerd op de huidige verkaveling. Gezien de hoge dichtheden die we in Hamerkwartier realiseren, is dit een finke prestatie. Meer duurzame energieopwekking op de kavels zal niet haalbaar zin in dit compactstedelike gebied. Een deel van de toekomstige elektriciteitsvraag voor niet-gebouwgebonden functies zal dus elders opgewekt worden en groen ingekocht worden door de toekomstige gebruikers.

*

111 111

4. ZLT 1200)bronnet

::::;;;;;;;;, 18"(:

WKO energieopwekking & regeneratieleiding

Circulariteit

paspoort vast te leggen welke grondstoffen in de gebouwen opgeslagen liggen. Daarmee zorgen we voor inzicht en maken we hergebruik in de toekomst gemakkeliker.

In 2030 moet Nederland 50% minder primaire grondstoffen gebruiken. Dit zin bivoorbeeld mineralen, metalen en fossiele grondstoffen. Ook Amsterdam wil meer grondstoffen en materialen in de kringloop houden en in 2050 volledig circulair zin. De bouwketen is daarbi essentieel. Gebouwen en wegen zin verantwoordelik voor ongeveer 60% van het totale materiaalgebruik op aarde. Mede daarom wil Amsterdam de circulaire ambities handen en voeten geven in de gebiedsontwikkeling.

Hamerkwartier wordt toekomstbestendig. De gebouwen worden adaptief en demontabel gebouwd, wat wil zeggen dat we ze in de toekomst kunnen aanpassen aan nieuwe behoeftes of functies. Door de drager en de inbouw van een gebouw te scheiden, blift een gebouw fexibel.

Circulariteit in de openbare ruimte

De gemeente gaat inventariseren welke materialen nu al in Hamerkwartier aanwezig zin en legt deze vast in de digitale materialenhub van Amsterdam Noord. Behalve het type materiaal benoemt deze inventarisatie ook de hoeveelheid, de kwaliteit en wanneer het materiaal vrikomt. Ontwerpers kunnen op basis van deze digitale inventarisatie hun ontwerpproces starten en bekiken welke materialen beschikbaar zin voor hergebruik. Ook de afdelingen inkoop en beheer worden betrokken bi deze nieuwe manier van werken.

De ambitie is dat 50% van de materialen die we toepassen bi de inrichting van de openbare ruimte circulair is, zoals bi de aanleg van parken, speeltuinen, schoolpleinen of bruggen. Door te ontwerpen met circulaire principes en daarbi ook te inventariseren welke materialen beschikbaar komen, kan het percentage hoogwaardig hergebruik fors toenemen. Bi de start van het ontwerp kan bekeken worden in de digitale materialenhub welke materialen beschikbaar komen en een plek kunnen krigen in het ontwerp. De gemeente zoekt nog een geschikte, tidelik plek binnen of buiten het gebied voor de tidelike opslag van materialen uit de openbare ruimte die op later moment lokaal hergebruikt kunnen worden. Bi de tidelike inrichting wordt gebruik gemaakt van bestaande materialen. Intentie is ook om het materiaalgebruik in de openbare ruimte vast te leggen in een materialenpaspoort, dat idealiter ook gekoppeld wordt aan de digitale materialenhub.

Circulariteit op de kavels In Hamerkwartier vragen we ontwikkelaars om gebouwen te realiseren met materialen die zorgen voor een lagere milieubelasting dan wettelik voorgeschreven wordt. De MPG (Milieu Prestatie Gebouw) geeft aan wat de milieubelasting is van materialen. We willen minimaal een Milieu Prestatie Gebouw (MPG) ≤ 0,7 realiseren. De ambitie is om een MPG van 0,5 te behalen. We dagen ontwikkelaars ook uit om met circulair materiaal aan de slag te gaan, zoals houtbouw of hergebruikte materialen. We vragen ontwikkelaars om in een materialen-

77

~

""' ~

•'

.,,

~

~

f◄, ~

~-

-"

.,. ,.J~•

tt

.• ~'

-

..

,

'~,&~~•.-.-·.·l ,"¼ :, •:t

!,

.,·.

•

•

1:

• ..,-:-

.. ' ' ~·· ..,, ~· • .,,

'#

•

·\.

© Gemeente Amsterdam

78

79

Circulaire verwerkingsladder Afwijzen

Maak een product overbodig door van z’n functie af te zien of deze functie op een andere manier te leveren

Heroverwegen

Maak productgebruik intensiever door met meer mensen het product te gebruiken (delen) of door het product meer functies te geven

Verminderen

Verhoog de efficiëntie van de machines in het productieproces of gebruik minder grondstoffen voor hetzelfde product

Hergebruiken

Hergebruik van afgedankt, maar nog goed, product in dezelfde toepassing door een andere gebruiker

Repareren

Repareeer defecte producten zodat de originele functie behouden

op de kavel als in de openbare ruimte krigt deze opgave een plek. Hiervoor treffen we een aantal maatregelen, zoals: ■ Ontwerpen die profteren van de schaduwwerking van gebouwen. ■ Natuurlike verkoeling door 40% van het perceeloppervlakte groen uit te voeren. Dat kan op het dak, op de gevel, of op het onbebouwde maaiveld. ■ Groen toevoegen aan sport- en speelplaatsen. ■ Hemelwaterafvoer en -berging via bovengrondse afvoer, groenstroken en wadi’s. ■ Bodemkoeling voor alle gebouwen. ■ Bomen en groen in openbare ruimte, op centrale pleinen en oever.

tot hogere grondwaterstanden, waardoor lokaal de gewenste ontwatering voor bomen in de openbare ruimte mogelik niet wordt gehaald. Ook voor de ontwikkeling van de openbare ruimte geldt de 60 mm rainproof norm. De norm is om hevige neerslag tot 60 mm per m² te verwerken zonder dat er schade ontstaat aan gebouwen of vitale infrastructuur. De ambitie is 70 mm per m². Dit wordt gerealiseerd door een slim maaiveldontwerp waarbi overtollig hemelwater richting het oppervlaktewater en groenzones wordt gestuurd. Daar waar dit niet mogelik is, wordt water op straat geborgen. Ook maken we in Hamerkwartier ruimte voor waterberging in de openbare ruimte. Met opgevangen hemelwater kan het lokale groen bewaterd worden. Dit thema zal bi de verdere uitwerking van de openbare ruimte nader uitgewerkt moeten worden.

kan blijven

Renoveren

Herfabriceren

Reviseer oude producten en maak ze weer up-to-date

Hergebruik nog werkende onderdelen van het product voor het maken van vergelijkbare producten

Herbestemmen

Hergebruik het product of delen ervan in een nieuw product met een andere functie

Recyclen

Hergebruik de materialen van het product voor toepassing in nieuwe producten

Herwinnen

Verbrand de materialen met energieterugwinning

Figuur, Circulaire verwerkingsladder. Voor circulair is er een prioriteitsladder ontwikkeld, de verwerkingsladder die ook plek heeft in de vastgestelde Circulaire Strategie van Amsterdam (2020). In de circulaire economie worden materialen zo hoogwaardig mogelik hergebruikt. In het ideale geval wordt er geen materiaal gebruikt, of het gehele product hergebruikt. Is dat niet mogelik, dan onderdelen van het product en tot slot de grondstoffen of materialen die uit een product komen.

Afvalinzameling

opleveren, bivoorbeeld door minder ribewegingen in het gebied.

Bi duurzaamheid hoort ook het zorgvuldig omgaan met afval. Hamerkwartier krigt straks door de hoge dichtheid een hogere productie van (huishoudelik) afval. Dit wordt gescheiden in de volgende fracties, namelik: glas, papier & karton, textiel, groente, fruit & etensresten (gfe) en restafval.

Het grondstofgebruik in de bouw is aanzienlik en daarmee ook de afvalproductie. Ontwikkelaars en bouwers wordt gevraagd via het BLVC-kader om hier een gedegen aanpak voor te ontwikkelen, met daarbi ook aandacht voor afvalreductie en -scheiding.

Om te voorkomen dat de openbare ruimte vol komt te staan met (ondergrondse) containers, kiest Hamerkwartier voor perscontainers voor restafval. Voor glas, papieren textiel komen aparte ondergrondse containers. Gfe wordt in eerste instantie niet apart ingezameld in Hamerkwartier. Zodra de stedelike aanpak hiervoor gaat lopen, doet ook Hamerkwartier mee. Bedriven zin zelf verantwoordelik voor hun afvalinzameling. Samenwerking tussen bedriven kan veel duurzaamheidswinst

Klimaatadaptatie Het klimaat in Nederland verandert. We zullen steeds vaker te maken krigen met piekbuien, gevolgd door periodes van hitte en droogte. Door het extremer wordende klimaat en de verdere verdichtende stad is ook in Amsterdam extra inspanning nodig om de stad leefbaar te houden en wateroverlast, hittestress en droogte tegen te gaan. Zowel

80

Water Water is een cruciaal onderdeel in het ontwikkelen van een duurzame wik. Hamerkwartier wordt watersensitief ontworpen.

Grondwater Uit geohydrologisch advies blikt dat op basis van de grondwatermonitoring en grondwatermodellering wordt voldaan aan de grondwaternorm voor kruipruimteloos bouwen (0,5 m-mv), maar niet aan de gewenste ontwatering voor bomen (0,9 m-mv). Om de grondwaterhuishouding in Hamerkwartier te verbeteren treffen we de volgende maatregelen: ■ Maaiveld lokaal ophogen. ■ Aanbrengen zandcunetten onder alle openbare wegen. ■ Goed doorlatende kadeconstructies. ■ Aanleg drainagemiddelen (oppervlaktewater en/of aanleg buisdrainage ). ■ Bomen planten en keuze bomen aanpassen. ■ Kruipruimteloos bouwen. ■ Actieve infltratie beperken om grondwateroverlast te voorkomen. ■ Het effect van ondergrondse constructies, zoals parkeergarages, op de waterhuishouding vooraf inzichtelik maken.

Rainproof en hemelwater Klimaatverandering zorgt voor meer extreem weer, waarbi piekbuien steeds vaker voorkomen. Deze buien kunnen, zeker in de stad, niet opgevangen worden door de riolering en het bestaande groen alleen. Rainproof gebouwen en een rainproof openbare ruimte dragen bi aan het verminderen van wateroverlast. De gemeente Amsterdam is wettelik verantwoordelik voor de inzameling en verwerking van stedelik afvalwater en hemelwater. De gemeente en Waternet of Stadswerken maken afspraken over het beheer en onderhoud van de voorzieningen, zoals riolering en goten, voor de hemelwaterverwerking. Ieder nieuw gebouw in Hamerkwartier dient te voldoen aan de meest recente hemelwaterverordening. Dit betekent een hemelwaterberging van 60 liter per m2 bebouwd oppervlak. De ambitie voor Hamerkwartier is een hemelwaterberging van 90 liter per m2 bebouwd oppervlak. De neerslag kan worden opgeslagen in een waterberging en wordt daarna vertraagd afgevoerd naar het riool, naar de openbare ruimte of naar het oppervlaktewater. De maximale hoeveelheid directe afvoer naar het oppervlaktewater wordt uiteindelik door de Keur bepaald. Het opgevangen water wordt verplicht gebruikt voor de bewatering van groen op de kavel. Actief infltreren van hemelwater is in principe niet mogelik, tenzi aangetoond kan worden dat dit geen negatieve invloed heeft op de grondwaterhuishouding in de omgeving.

Actief infltreren leidt

Bi alle maatregelen geldt dat we rekening houden met de (negatieve) effecten op kwetsbare objecten, zoals panden op houten palen of op staal, in Hamerkwartier en in de omgeving.

Oppervlaktewater Hamerkwartier valt onder het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) waarvan de watertaken worden uitgevoerd door Waternet. Voor al het omliggende oppervlaktewater is de gebiedsbeheerder Rikswaterstaat (RWS). Voor het dempen, aanplempen of graven van oppervlaktewater in de insteekhavens of in het I

81

0 _95+

oAO·

Waterbergende straat (bergen in groen, onder parkeervakken, in stoepen en tussen stoepen; niet op riweg bi hoofdwegen) Waterberging

-■--~

Kaart rainproof

Waterafvoerende straat (geen obstructies, water tussen stoepen, in open goten en groenzones onder afschot afvoeren) Uitloop/overloop Waterspreidende straat (water bergen tussen stoepen, extra vergroenen, drempels) Water

langs de I-oever, voor de functie wonen, een toekomstig maaiveldniveau van minimaal NAP+1,0 m.

gelden de voorschriften van Rikswaterstaat (RWS). Bi wizigingen (dempen of graven) van watergangen binnen het plangebied moet voldaan worden aan de voorschriften uit de Keur Waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV). In Hamerkwartier is de toename van verhard oppervlak van maximaal 3.500 m² al gecompenseerd door extra waterberging in de NoorderIplas te maken.

Afvalwater Waternet voert de gemeentelike rioleringstaak uit namens de gemeente Amsterdam. In het nieuwe rioolontwerp wordt een gescheiden stelsel aangelegd, waardoor het hemelwater afgevoerd kan worden naar het oppervlaktewater en niet naar de rioolwaterzuivering.

Waterkwaliteit Het project moet voldoen aan de eisen uit de Europese Kaderrichtlin Water (KRW). De richtlinen van Waternet/AGV moeten worden gevolgd, waarbi onder andere het gebruik van uitlogende materialen zoals zink en lood, die het water verontreinigen, voorkomen moet worden. De voorkeur gaat uit naar een zachte oever. Dit zal op veel plekken niet mogelik zin door de nautische functie van het water en de beperkte ruimte. Vanuit de watervisie Amsterdam 2040 komt de wens om de kades en oevers openbaar toegankelik te maken.

Droogte en hitte De kans op extreme droogte zal de komende jaren verder toenemen. Door de bodem van het openbare groen zo op te bouwen dat deze in de onderbouw goed doorlatend is en in de toplaag juist een hoog waterbergend vermogen heeft, neemt de kwaliteit van het openbare groen toe. De eerder besproken waterberging zorgt ook dat de wik om kan gaan met periodes van droogte. Daarnaast nemen we diverse ontwerpmaatregelen in de wik om hittestress te voorkomen. Er wordt rekening gehouden met schaduwwerking en luchtstroming. Er komt veel groen, kleine parkjes en waterberging.

Waterveiligheid In het projectgebied zelf bevinden zich geen waterkeringen. Ondanks het feit dat de oevers van het I geen status als waterkering hebben, ambieert het AGV voor nieuwe hoogstedelike ontwikkelingen

82

Rollen van gemeente en marktpartien voor de realisatie van gezonde, groene en duurzame wik Het is belangrik dat we Hamerkwartier zo plannen dat het toekomstbestendig is en prettig om te leven, nu en in de toekomst. Het is een gezamenlike opgave om Hamerkwartier gezond, groen en duurzaam te maken. De volgende rolverdeling is hiervoor het uitgangspunt: Rol Gemeente

Rol Marktpartien

Is verantwoordelik voor een afwisselend sportprogramma in de openbare ruimte.

Kunnen worden aangewezen om een sportprogramma op een openbaar toegankelik dak te realiseren of op de kavel.

Doet een bidrage aan de realisatie van twee hockeyvelden buiten het plangebied.

40% van het perceel dient uit hoge kwaliteit groen te bestaan. Deze vergroening kan een plek krigen op het dak, aan de gevel of op het (verhoogd) maaiveld binnen de ontwikkeleenheid. Voor het groen op het dak geldt een minimale substraatdikte van 10cm.

Groenvisie Hamerkwartier is opgenomen in het Handboek Openbare Ruimte, dat als basis dient voor de groen- en biodiversiteitstructuur in de wik. Realisatie gaat via het beplantingsplan, toepassing natuurinclusieve maatregelen en beheerplan.

Biodiversiteit: minimale toepassing van drie aan-vullende maatregelen natuurinclusief bouwen en ontwerpen per gebouw.

Neemt meer bomen in het gebied op. Deze bomen worden voornamelik geplant langs hoofdwegen.

Ontwikkelaars onderschriven de bouwregels en duurzame ambities van Hamerkwartier en nemen deze mee bi de opzet en uitvoering van de ontwikkeling op de kavel.

Neemt de duurzame ambities van Hamerkwartier mee en legt deze op aan marktpartien, maar verwerkt deze ook in haar eigen werkzaamheden.

Realiseren (bina) energieneutrale of energieleverende nieuwbouw.

Stimuleert bestaande bedriven om van het gas af te gaan.

Duurzame energie opwekken: zoveel mogelik op de eigen locatie.

83

Rollen van gemeente en marktpartien voor de realisatie van gezonde, groene en duurzame wik

Rollen van gemeente en marktpartien voor de realisatie van gezonde, groene en duurzame wik

Vaststellen ordening warmte-koudebronnen via Bodemenergieplan Hamerkwartier.

Zonnepanelen dienen architectonisch geïntegreerd te worden in het ontwerp van het gebouw.

Ruimte bieden voor (systeem) innovaties en warmte-koudelevering.

Realiseren gezonde gebouwen met bouwmaterialen die dat ondersteunen.

Moet voldoen aan de grondwaterzorgplicht. De gemeente controleert of de marktparti voldoet aan de grondwaternorm.

Faciliteert de ontwikkeling van collectieve regeneratieleidingen, aangesloten op het oppervlaktewater.

Geen toxische bouwmaterialen toepassen.

Toepassing dimbare led-verlichting op termin in de gehele wik.

Al het hout dat wordt toegepast in het gebouw moet aantoonbaar voldoen aan de beginselen van duurzaam bosbeheer.

Zorgt zo mogelik voor een koppeling van bestaande bebouwing en omliggende wiken met de warmte-koudevoorziening van Hamerkwartier.

Faciliteren op de eigen kavel dat bewoners hun afval kunnen scheiden in verschillende fracties zodat deze apart ingezameld kunnen worden via het (ondergrondse) huishoudelik afvalcontainer systeem in de openbare ruimte.

Voorkomt wateroverlast door: ■ De binnentuinen verdiept aan te leggen ten opzichte van het vloerpeil van de woning zodat water niet vanuit de tuin de woning kan binnenstromen. ■ De toegang van onder het maaiveld gelegen bouwlagen zodanig te ontwerpen dat het regenwater niet (vanuit de openbare ruimte) naar binnen kan stromen. ■ Technische/elektrische installaties en vitale infrastructuur zodanig te plaatsen (hoog, waterdichte kelder) dat er een beperkte kans is op waterschade.

Controleert of de plannen van de marktpartien voldoen aan de meest recente hemelwaterverordening.

Treffen voorzieningen in binnentuinen om de waterberging te vergroten.

50% circulair materiaal toepassen bi inrichting openbare ruimte. Dat wil zeggen dat 50% van de ingezette materialen in de openbare ruimte gerecycled zin, hernieuwbaar of een lage milieubelasting kennen.

Onderzoeken de mogelikheid om circulaire materialen (denk aan biobased of hergebruikte materialen) toe te passen in hun ontwikkeling.

Stelt een plan op voor de inrichting van de openbare ruimte met bibehorend beheerplan om (grond)wateroverlast in de toekomst te voorkomen.

Treffen voorzieningen voor de opvang en gebruik van hemelwater als watervoorziening voor planten.

Opzetten materialenbank Hamerkwartier/Noord voor tidelike opslag van grond en (bouw)materialen voor hergebruik.

Moeten voldoen aan de grondwaterzorgplicht. Dit betekent dat marktpartien geen verslechtering van de grondwatersituatie mogen veroorzaken, ook niet voor naastgelegen gebieden.

Laten tidens het ontwerpproces het ontwerp van de groenzones regelmatig door de gemeente toetsen op beschikbare waterberging en infltratiecapaciteit.

Inventariseren materialen in Hamerkwartier, onderzoek hergebruik en gegevens vastleggen in een materialenpaspoort voor openbare ruimte.

Zin verantwoordelik voor opvang en vertraagd afvoeren van hemelwater op de eigen kavel. Dit betekent dat de ontwikkelaar moet zorgen dat de kavel ‘hemelwaterneutraal’ is volgens de defnitie die hieronder staat uitgelegd.

Voldoet aan de hemelwaterzorgplicht volgens het vigerend beleid, Gemeentelik Rioleringsplan (GRPA) of Omgevingsprogramma Riolering (OPR). Hierin staat dat de gemeente wettelik verantwoordelik is voor de inzameling en verwerking van hemelwater in de openbare ruimte (niet de private ruimte). Waternet voert de gemeentelike rioleringstaak uit namens de Gemeente Amsterdam. Controleert of de ontwikkelaar voldoet aan de uitgegeven maaiveldhoogte.

Is verantwoordelik voor het op hoogte brengen van de gehele kavel om aan te sluiten op de door de gemeente uitgegeven maaiveldhoogte, om zo te kunnen voldoen aan de grondwaternorm (0,9 m-mv). Het toegepaste zand heeft een goede doorlatendheid.

Controleert of de ontwikkelaar volgens de gewenste methode een zandcunet aanbrengt.

Brengt een goed doorlatend zandcunet aan bi de aanleg van een openbare weg.

Controleert of de plannen van de ontwikkelaar grondwaterneutraal zin.

De ontwikkelaar dient een drainagestrook onderen langszi de kelder aan te brengen.

Afvalsysteem huishoudens en bedriven koppelen.

Zin verantwoordelik voor het op hoogte brengen van de kavel op de door de gemeente uitgegeven maaiveldhoogte om te kunnen voldoen aan de grondwaternorm van 0,9 m-mv. In principe is actieve infltratie op de kavels niet mogelik, vanwege de hoge grondwaterstanden. Als de ontwikkelaar aantoont dat de effecten op de grondwaterstand beperkt zin, kan de gemeente vaststellen of actieve infltratie is toegestaan. Zin verantwoordelik voor het realiseren van een waterneutrale kavel, waarin ten minste 60 liter per vierkante meter bebouwd oppervlak tidelik kan worden geborgen. Hierbi gelden de regels van de hemelwaterverordening. De ambitie is 90 liter per m² kaveloppervlak.

Is verantwoordelik voor de verwerking van hemelwater in de openbare ruimte, waarbi 60 mm in 1 uur kan worden verwerkt zonder schade aan huizen en vitale infrastructuur. De ambitie is het verwerken van een extreme bui van 70 mm in 1 uur in de openbare ruimte zonder dat schade optreedt.

84

Controleert of in de plannen van de ontwikkelaar de groenzones en binnentuinen voldoende waterberging en infltratiecapaciteit hebben. Faciliteert en informeert marktpartien zoveel mogelik over de mogelikheden om water vast te houden en te bergen op de eigen kavel.

85

7

Bereikbare wik Hamerkwartier ligt aan de zonnige kant van het I, op steenworp afstand van het Centraal Station en de binnenstad van Amsterdam. Het Oostveer, het I-pleinveer, de I-tunnel en de metro verbinden het gebied met de andere kant van het I. Het nieuwe metrostation Noorderpark is dichtbi. In het advies van de Commissie d’Hooghe (juni 2020) wordt een vaste oeververbinding (‘Oostbrug’) voorgesteld tussen de Johan van Hasseltweg en het Azartplein. Dit versterkt de verbinding met de rest van de stad. In dit kader wordt er nog onderzoek gedaan naar de haalbaarheid en wenselikheid van een veerverbinding tussen Hamerkwartier en kop Java. Via de Johan van Hasseltweg en de Nieuwe Leeuwarderweg is de A10 snel te bereiken. De wik ligt op loopafstand van het mooie groene Vliegenbos en van het Noorderpark en op 10 minuten fetsen van het Waterland. Bereikbaarheid is belangrik, zowel voor bewoners als ondernemers in een wik. Ook willen omringende buurten niet opeens in de fle staan door de komst van nieuwe bewoners en gebruikers. De transformatie van Hamerkwartier naar gemengd woon-werkgebied zorgt voor een groei in mobiliteit. Om deze mobiliteitsgroei goed op te kunnen vangen verbeteren we bestaande verbindingen. Voorstel ‘Oostbrug’, commissie d’Hooghe © Genereus verbonden, een concept-

Ook zet de gemeente Amsterdam in op lopen, fetsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit als hoofdvervoerwizen. Dit zin schone en ruimte-effciënte vormen van mobiliteit. We verbeteren de langzaamverkeersverbindingen rondom Hamerkwartier om deze vormen van vervoer extra te stimuleren. Uit

inrichtingsplan voor het I in Amsterdam als robuust en toekomstvast waterkruispunt. Eindavies adviescommissie Oeverbindingen Rikswateren Amsterdam

het verkeersmodel Amsterdam 3.0 blikt dat in 2040 circa 28% van alle verplaatsingen te voet zin, zo’n 36% met de fets en 22% met het OV. Slechts

Verbinding Vliegenbos (locatie indicatief ) Veilige ÿetsoversteek en ÿetspaden '•-.

Verbinding Zijkanaal K

_...t···············•·lt-c----~

5 thema’s 1 2 3 4 5

Intensieve en gemengde wik Woon-werk wik Sociale en ongedeelde wik Gezonde, duurzame en groene wik Bereikbare wik

...•• ..... ·············\ Oostveer / Oostbrug IJ route IJpleinveer

••........ I 86

87

Hoofdroute fiet Overige straten Veren / toekomstige brug Toekomstige verbindingen

© Fotobank Amsterdam Edwin van Eis

17

%

28

2030

2040

%

14 %

19

% 30

28

%

%

22 % 26

%

22 %

25

%

36 %

33 %

Figuur: Modal split. Links: Hamerkwartier met mobiliteitsstrategie in 2030, midden: eindbeeld Hamerkwartier met mobiliteitsstrategie in 2040, rechts: Amsterdams gemiddelde © Goudapple Coffeng

omschreven welke randvoorwaarden, eisen en wensen aanwezig zin voor de nieuwe inrichting van het kruispunt. Op basis van deze Nota van Uitgangspunten werken we het ontwerp uit. Hierna zoeken we een uitvoerende parti en kan de fysieke uitvoering van de aanpassing van het kruispunt starten. De start zal op zin vroegst eind 2022 plaatsvinden.

14% van alle verplaatsingen zin met de auto. Dit is aanzienlik lager dan het Amsterdamse gemiddelde. Het autoverkeer van en naar Hamerkwartier zorgt voor rond de 13.000 autoritten per dag. Uit het verkeersmodel Amsterdam 3.0 blikt dat het niet nodig is om nieuwe wegen voor autoverkeer te bouwen. De toekomstige verkeersstromen passen in de bestaande infrastructuur. Wel is het nodig om de rotonde Meeuwenlaan-Johan van Hasseltweg aan te passen tot een geregeld kruispunt. Het Mobiliteitsplan Hamerkwartier Amsterdam (juli 2017) en de Actualisatie (november 2021) beschriven de mobiliteitsstrategie en de maatregelen die nodig zin om de ruimtelike ambities te realiseren.

\

\

Johan van Hasseltweg Het huidige profel van de Johan van Hasseltweg én van de bebouwing aan de noordzide wordt aangepast. De huidige bebouwing is het resultaat van de keuze voor kwantiteit in de jaren tachtig, met een exclusieve focus op werkgelegenheid. Dit is een totaal andere insteek dan waarvoor nu gekozen is, namelik kwaliteit met waardering voor de omgeving.

Verbindingen

\

----

Rotonde Meeuwenlaan De kruising van de Meeuwenlaan met de Johan van Hasseltweg is een belangrik knooppunt voor de infrastructuur. Het huidige kruispunt is ingericht met een rotonde, maar deze heeft onvoldoende capaciteit om het huidige verkeersaanbod goed en veilig af te wikkelen. Met de groei van het aantal gebruikers zal dit probleem alleen maar toenemen. Het is daarom van belang om het kruispunt nog voor de start van de transformatie van Hamerkwartier aan te passen om verkeersknelpunten te voorkomen en de ontwikkeling van Hamerkwartier kan profteren. Uitgangspunt voor de Meeuwenlaan en de Johan van Hasselt Oost is een 30 km/u regime volgens Amsterdam Autoluw.

Deze voorgestelde ingreep is niet direct noodzakelik. Pas wanneer de vri liggende HOV-lin of de oeververbinding er daadwerkelik komt, ontstaat de noodzaak voor deze oplossing. We zetten dan ook eerst in op het toevoegen van groen en kwaliteit op andere plekken in Hamerkwartier. Als te ziner tid meer duidelik is over deze HOV-lin, de oeververbinding en het verloop van de ontwikkeling van het Hamerkwartier, zal ook een besluit worden genomen over deze ingreep.

De gemeenteraad heeft vooruitlopend op de investeringsnota al een kredietbesluit genomen om de kruising aan te passen en toekomstbestendig te maken. De planuitwerking voor de aanpassing is in 2019 begonnen. In overleg met gebruikers, omwonenden, ondernemers en de wegbeheerder is een Nota van Uitgangspunten opgesteld. Hierin is

88

\

Weg met ontsluitende functie Autoluwe straat (eenrichtingsverkeer) Autovriestraat oa Motorvoertuigen/etmaal J.ooo;s Indicatie entree parkeergarages )p Verwachte intensiteiten motorvoertuigen in en rondom Hamerkwartier in 2040. Bron: VMA 3.0 inclusief maatregelen conform Mobiliteitsplan Noord (met o.a. Oostbrug, fetsroutes en (H)OV

In opdracht van het bestuur is onderzoek gedaan naar twee varianten voor de toekomstige Johan van Hasseltweg. De keuze voor de variant met de meest ingripende wiziging, blikt onontkoombaar. In deze variant wordt de bebouwing van bedrifsunits aan de noord-oostzide van de weg verworven en gesloopt. Daarmee ontstaat ruimte voor een breed en grootstedelik groen singelprofel. Hier komt ruimte voor autoverkeer, voor een vri liggende HOV-lin richting Zeeburg en Iburg, en voor aangename vri liggende fetspaden. Deze sluiten aan op een mogelike brug naar het Azartplein, zoals beschreven in het advies van de Commissie d’Hooghe (juni 2020). Daarnaast is extra ruimte voor groen en om kwaliteit toe te voegen aan de entree van Hamerkwartier. Een kwalitatief hoogwaardig groenstrook zal ook zorgen voor een betere verbinding tussen Hamerkwartier en de omliggende wiken.

Hoewel Hamerkwartier gunstig ligt ten opzichte van het centrum, de Nieuwe Leeuwarderweg en het openbaar vervoer, is het nu nog maar matig aangesloten op doorgaande routes. We hebben de volgende verbeteringen voor ogen:

\

verbinding naar Hamerkwartier), bewerking Goudappel. © Goudapple Coffeng

..,___.. --. .

Figuur: Verkeersstructuur Hamerkwartier © Directie Ruimte en Duurzaamheid Amsterdam

89

De te verwerven bebouwing biedt een krappe 1.500 m² huisvesting aan, naar schatting, ruim 100 bedriven. Deze bedriven zin voor een groot gedeelte ook in de toekomst zeer gewenst in Hamerkwartier. Als daadwerkelik wordt besloten tot het verwerven van deze bebouwing en de vergroening van de zone, zal het helpen bi het organiseren van vervangende huisvesting voor deze bedriven is dan ook een logische voorwaarde bi de keuze voor deze variant. De gemeente heeft hier geen formele en bindende rol in, maar zal zich wel inspannen voor de ondernemers. Een gefaseerde verwerving maakt dit mogelik.

ook de pocket parkjes liggen en wordt voorkomen dat zoekverkeer ontstaat door omliggende buurten. Straten zin wel toegankelik voor autoverkeer waar dit nodig is, bivoorbeeld voor mensen met een beperking, bevoorrading of halen en brengen. Er riden straks 500 tot 1.000 motorvoertuigen per etmaal door de kleine straten. Het Gedempt Hamerkanaal wordt de ontsluitingsweg van Hamerkwartier. Deze weg krigt een gemengd profel voor auto- en fetsverkeer. Hier is de verwachting dat er circa 3.000 motorvoertuigen per etmaal zullen riden. Dit is te vergeliken met de bivoorbeeld de Maasstraat of de Javastraat. Het ruime aanbod aan deelmobiliteit zorgt voor een finke afname van de behoefte aan een eigen auto.

Mobiliteit We maken hoogwaardige loop- en fetsverbindingen van, naar en in Hamerkwartier. De Noord/ Zuidlin blift de belangrikste OV-verbinding, met metrohalte Noorderpark op 5 fetsminuten afstand. Ook riden er buslinen direct langs Hamerkwartier. De realisatie van een nieuwe vaste oeververbinding over het I is niet randvoorwaardelik voor Hamerkwartier, maar biedt wel een betere verbinding met de fets en het openbaar vervoer met vooral het oostelike deel van Amsterdam. Dit geeft extra kwaliteit aan Hamerkwartier en Amsterdam Noord.

Mobiliteitshubs Het Mobiliteitsplan Hamerkwartier en de Actualisatie november 2021, stellen dat één of meerdere mobiliteitshubs noodzakelik zin om een autoluw karakter in Hamerkwartier te creëren. Deze hubs zin bedoeld voor het grootste deel van de deelmobiliteit en deels ook voor het reguliere en bezoekersparkeren in Hamerkwartier. Voor de toegankelikheid van de deelmobiliteit wordt ongeveer 70% van de deelauto’s in de mobiliteitshubs ondergebracht. De overige 30% komt in kleinere clusters verspreid over het gebied, bi de ontwikkelingen die als eerste van start gaan (o.a. Draka en Exclusiva). De deelmobiliteit is met een abonnement toegankelik voor alle bewoners en ondernemers in Hamerkwartier en voor de omringende buurten. Vraag en aanbod wordt constant gemonitord, zodat gebruikers niet misgripen en de vloot altid aansluit bi de actuele

Door wonen, werken en voorzieningen in het gebied te mengen zin veel functies dichtbi en is de auto minder vaak nodig. Autoverkeer wordt in de mobiliteithub opgevangen bi de entree van Hamerkwartier, of in de parkeergarages onder de nieuwe ontwikkelingen.Hierdoor ridt er geen onnodig verkeer door de kleinere straten, waaraan

Parkeren

behoeften. Dit is een belangrike voorwaarde voor het laten slagen van deelmobiliteit.

Er komt een lage parkeernorm voor wonen, werken en voor overige functies in Hamerkwartier. Voor de woningen wordt ingezet op een gemiddelde parkeernorm van 0,3 plaatsen per woning, inclusief 0,1 parkeerplaatsen per woning voor bezoekers. Dit pas binnen de Nota Parkeernormen. Ook de bedriven, kantoren en overige functies in Hamerkwartier doen mee met de relatief lage parkeernormen. Er wordt maximaal ingezet op dubbelgebruik van de parkeervoorzieningen, om de parkeercapaciteit zo effciënt mogelik te gebruiken en onnodige leegstand te voorkomen. Dubbelgebruik is goed mogelik omdat werkers en bezoekers op andere tidstippen willen parkeren dan bewoners. Daarnaast wordt er vanuit gegaan dat 30% van de parkeervraag van bewoners wordt ingevuld met deelmobiliteit, waarbi één deelauto telkens vier reguliere parkeerplaatsen vervangt. Zo heeft elke bewoner van Hamerkwartier toegang tot autogebruik. Uiteindelik leidt dit ertoe dat in Hamerkwartier in totaal circa 3.300 autoparkeerplaatsen nodig zin, waarvan 130 exclusieve deelparkeerplaatsen voor deelauto’s. Naast autoparkeerplaatsen wordt gezorgd voor ruime parkeergelegenheid voor (elektrische) fetsen, bakfetsen, scooters, scootmobielen enzovoort. Hierbi wordt aangesloten op de meest actuele fetsparkeernormen van Amsterdam.

De gebouwde hubs fungeren ook als ‘communityhub’. Hier komen verschillende functies samen, zoals horeca, een pakketwand, een servicedesk en sport- en leisurevoorzieningen. In de Actualisatie Mobiliteitsplan Hamerkwartier en Uitwerking Parkeren en Mobiliteitshubs Hamerkwartier is gekeken welke locaties het meest geschikt zin voor het realiseren van de mobiliteitshubs. Hieruit komt naar voren dat een of twee mobiliteitshubs aan de Johan van Hasseltweg het meeste bidragen aan de parkeerstrategie voor Hamerkwartier. De eerste hub moet in 2030 voorzien in 135 parkeerplaatsen, waarvan circa 70 voor deelmobiliteit. Bi het eindbeeld in 2040 zin er 280 parkeerplaatsen, waarvan 90 plaatsen voor deelauto’s. Het realiseren van twee hubs aan de Johan van Hasseltweg biedt daarnaast de mogelikheid om de parkeervraag gefaseerd op te vangen en eventueel de parkeervraag van de omliggende kavels zonder eigen parkeergelegenheid onder te brengen in een hub. Hiermee worden de hubs adaptiever en kan er makkeliker worden bigestuurd bi een veranderende vraag. Naast deelauto’s zal de hub ook voorzien in andere vormen van deelmobiliteit. De mobiliteitshub is in eerste instantie bedoeld voor bewoners en bezoekers van Hamerkwartier.

::_·:::::;:.•::--

......

Impressie Gedempt Hamerkanaal © Directie Ruimte en Duurzaamheid Amsterdam

90

Referentie Javastraat (boven) en Maasstraat (onder)

,

•

Visualisatie mobiliteitshub hoek J. v. Hasseltweg - Gedempt Hamerkanaal

91

----::::;

PARKEERAANBOD IN DE OPENBARE RUIMTE

1000 p.p.

Kantelpunt voldoende parkeeraanbod in de openbare ruimte tussen 2026-2027. Bouw eerste mobiliteitshub

800 p.p.

600 p.p.

Parkeeraanbod openbare ruimte

Bouw tweede mobiliteitshub

>~~~~~~~ ,

400 p.p.

Inclusief benodigd aanbod deelauto’s

200 p.p.

,--r .................................. ~

Parkeervraag

0 p.p.

~ openbare ruimte 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035

------->

Figuur: fasering parkeervraag en -aanbod in de openbare ruimte. © Goudappel Coffeng

volledig parkeervraag van 280 auto’s opgevangen te worden. Of er extra capaciteit nodig is in de hubs is afhankelik van het eventueel opvangen van de parkeervraag van naastgelegen kavels.

Op termin behoort een verdere aanscherping van de parkeernormen tot de mogelikheid (naar ongeveer 0,24 parkeerplaatsen per woning inclusief bezoekersparkeren), maar hiervoor zin meer alternatieve reismogelikheden nodig. Deze kunnen geboden worden door fetsroutes en OV over de Oostbrug en HOV ZaanI. Deze ingrepen zullen naar verwachting na 2030 plaatsvinden.

Vooralsnog wordt er vanuit gegaan dat het benodigde parkeeraanbod zich ontwikkelt volgens het hierboven weergegeven fguur. Monitoring zal duidelik moeten maken of dit voldoende is of dat er bigestuurd moet worden. Hiervoor wordt een dynamische parkeerbalans bigehouden tidens de ontwikkeling van Hamerkwartier. In de monitoring worden ook de effecten op de bestaande buurten meegenomen.

De verwachting is dat parkeren voor Hamerkwartier niet leidt tot extra parkeeroverlast in de omliggende buurten. In Hamerkwartier komen voldoende parkeerplaatsen voor bewoners, werknemers en hun bezoek en worden er goede alternatieven geboden voor de auto in de vorm van fetsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit. Daarnaast zal een bezoeker van Hamerkwartier altid eerst langs de mobiliteitshub riden, voordat hi of zi bi een ontsluitende straat komt van een van de omliggende buurten. De omliggende buurten hebben daarnaast een vergelikbaar parkeertarief en de loopafstanden zin relatief lang om je auto elders te parkeren.

Randvoorwaarden voor mobiliteit in Hamerkwartier: Omdat Hamerkwartier autoluw wordt, hebben we de mogelikheid om de parkeerruimte op straat anders vorm te geven. Dit wordt een multifunctionele strook voor laden en lossen, groen, fetsparkeren, indien nodig mindervalide parkeren, afvalcontainers, terrassen en verbliven. We stellen een aantal randvoorwaarden voor mobiliteit.

Fasering van parkeren in de openbare ruimte In de In de Actualisatie van het mobiliteitsplan (november 2021)’ is onderzocht wat het effect is van de fasering van de openbare ruimte op de openbare parkeervraag in Hamerkwartier.

Randvoorwaarden parkeren: ■ Realiseren parkeerplaatsen op basis van het te ontwikkelen programma en de geldende parkeernorm op basis van het Mobiliteitsplan Hamerkwartier. ■ Voornamelik ondergronds. Ondergronds omdat ruimte bovengronds hard nodig is om overige ambities te kunnen realiseren: bedriven en voorzieningen. En dat het denkbaar is om bi hoge uitzondering tidelik bovengrondse plekken te realiseren, demontabel of transformeerbaar, maar dat deze m² afgaan van ontwikkelmogelikheden op betreffende kavel. ■ Realiseren bezoekersparkeren bewoners (0,1 pp./woning). ■ Ontsluiting aan de Johan van Hasseltweg, Motorkade of Gedempt Hamerkanaal.

Uit de analyse blikt dat vanaf 2025 een behoefte aan deelmobiliteit ontstaat, van ongeveer 40 auto’s. Deze behoefte wordt ondergebracht in de parkeergarages van de afzonderlike nieuwe vastgoedontwikkelingen en zorgt daarmee niet voor een tekort aan parkeerplaatsen in de openbare ruimte. Vanaf 2027 is er niet voldoende openbaar parkeeraanbod beschikbaar om de openbare parkeervraag op te vangen. De bouw van de (eerste) mobiliteitshub zal dan ook moeten starten rond 2026, zodat de hub in 2027 operationeel is. Deze (eerste) hub voorziet in 135 parkeerplaatsen. In 2030 dient de 92

■ Parkeervoorzieningen moeten minimaal toegankelik zin voor iedereen die een bestemming heeft op de kavel. Als het kan, worden ze openbaar. ■ Voor niet openbare parkeervoorzieningen op kavels geldt dat minimaal 50% van de parkeerplaatsen wordt ingericht voor elektrisch vervoer, waarvan 25% direct een elektrische oplaadpunt krigt en de overige 25% wordt voorzien van mantelbuizen en kabelgoten. Zo zin ze voorbereid op de toekomstige installatie van laadvoorzieningen.

kan een fonds worden gestart waaruit de hub bekostigd wordt. Randvoorwaarden deelmobiliteit: ■ De deelmobiliteit wordt geclusterd, zodat het niet versnipperd raakt. Deelauto’s moeten minimaal in clusters van vif auto’s worden aangeboden. ■ De deelmobiliteit is openbaar toegankelik voor alle bewoners van Hamerkwartier; ■ In heel Hamerkwartier wordt hetzelfde systeem van deelmobiliteit aangeboden, het gaat hierbi om een abonnementsvorm. ■ Ontwikkelaars die een eigen parkeergarage realiseren worden gestimuleerd om deelconcepten een plek te geven.

Als ontwikkelaars niet aan deze voorwaarden kunnen voldoen, kunnen zi parkeercapaciteit afnemen in de mobiliteitshub. Met de opbrengsten hiervan

Rollen van gemeente en marktpartien voor de realisatie van de bereikbare wik Het intensievere gebruik van het Hamerkwartier zorgt voor uitdagingen qua bereikbaarheid. Het is een gezamenlike verantwoordelikheid om de wik bereikbaar te houden. De volgende rolverdeling is het uitgangspunt om de wik bereikbaar te houden zowel tidens de bouw als in de toekomst: Rol Gemeente

Rol Marktparti(en)

Zorgt dat er voldoende (openbare) parkeergelegenheid is in het gebied, waarbi het uitgangspunt is dat dit deels in een hub wordt gerealiseerd

Marktpartien realiseren het benodigde parkeerprogramma inclusief bezoekersparkeren op de eigen kavel.

Zorgt voor een passende ontsluiting van het gebied. Hiervoor wordt onder andere de rotonde bi de Meeuwenlaan/Johan van Hasseltweg omgebouwd tot kruispunt, waarbi een betere verkeersafwikkeling plaats zal vinden.

Er komt aantoonbaar voldoende ruimte voor parkeren van (bak)fetsen.

Zorgt ervoor dat 25 % van parkeerplaatsen in de openbare ruimte wordt voorzien van een elaadpaal.

Parkeren gebeurt ondergronds of in de parkeergebouwen.

Stimuleert transport over water.

50 % van de parkeerplaatsen wordt ingericht voor elektrisch vervoer, waarvan 25 % direct een elektrisch oplaadpunt krigt en de overige 25 % wordt voorzien van mantelbuizen en kabelgoten.

Daar waar mogelik worden straten ingericht voor langzaam verkeer, waarbi auto’s te gast zin of verboden.

Slimme en duurzame bouwlogistiek wordt verwerkt in het BLVC plan dat de bouwer dient te maken en voor te leggen aan de gemeente.

Ruimte in de openbare ruimte wordt gereserveerd voor stalling (elektrische) deelfetsen.

Waar mogelik gebeurt aan- en afvoer van bouwmaterialen over het water.

Faciliteert duurzame mobiliteitsconcepten per kavel en voor de wik, gekoppeld aan de te ontwikkelen hub of hubs. Stelt dynamische parkeerbalans op.

93

© Gemeente Amsterdam

94

95

8

Civiele techniek Om de transformatie succesvol te laten verlopen en de bouwvelden geschikt te maken voor de nieuwe functies zin civieltechnische maatregelen nodig. Bivoorbeeld op het vlak van bodem, kadeconstructies, kabels en leidingen.

Bodem

leidingen. Voor mobiele verontreinigingen met een mogelike impact op de (schone) openbare ruimte geldt daarom dat gesaneerd moet worden tot het niveau van de natuurlike achtergrondwaarde.

Binnen de kavelgrenzen kan de bodem verontreinigd zin. Met name op de kavels ten zuiden van het Gedempt Hamerkanaal, het Zamenhofgebied en aan de noordzide van het Gedempt Hamerkanaal is in meer of mindere mate bodemverontreiniging aanwezig. Aanvullend onderzoek zal moeten uitwizen of alle aandachtstoffen in beeld zin.

Archeologie Op de plek van Hamerkwartier lag tot ver in de 19e eeuw het (Afgesloten) I. De voormalige waterbodem ligt op NAP-4 meter. Op de Archeologische Signaleringskaart Amsterdam 2011 is aangegeven dat er een kleine kans is op archeologische vondsten. Alleen voor het groene gebied op de kaart is archeologisch bureauonderzoek nodig voordat bodemingrepen met een oppervlakte van meer dan 10.000 m2 en dieper dan NAP-4 meter mogelik zin.

Wanneer het gaat om immobiele verontreiniging (verontreiniging die zich niet via het grondwater verspreidt) kan worden volstaan met een standaard saneringsaanpak. Bivoorbeeld door de verontreiniging te ontgraven of af te dekken door een leefaag. Voor mobiele verontreinigingen geldt dat ze worden gesaneerd, zodat ze geen risico vormen voor het toekomstige gebruik of voor de huidige en nieuwe openbare ruimte. De gemeente heeft in de afgelopen decennia de huidige infrastructuur voorzien van schone cunetten voor kabels en

Niet gesprongen explosieven In oktober 1940 zin brisantbommen afgeworpen ten zuiden van de locatie. Bi baggerwerkzaamheden in de toenmalige Beitelhaven ontplofte in

~·

~w~~ ~

0

\3 Cl

\

archeologische vondsten Kleinere kans op waardevolle archeologische vondsten

96 © Fotobank Amsterdam Edwin van Eis

1 0

97

250

500

Geotechnisch onderzoek en bouwripmaakadvies

1946 een voorwerp. Voor de conventionele explosievenkaart is in 2016 een gebied in het Afgesloten I afgebakend, dat grenst aan het huidige Hamerkwartier. Ook is de voormalige Beitelhaven afgebakend als ‘verdacht’ van klein kaliber munitie en granaten. Naar aanleiding van de herontwikkeling van Hamerkwartier is medio 2019 overleg gevoerd met de maker van de explosievenkaart. Aangezien in de Tweede Wereldoorlog geen glasschade is gerapporteerd bi de toenmalige bedriven, heeft Bombs Away daarop de afbakening aangepast. Het verdachte gebied ligt nu 25 meter ten zuiden van de toenmalige oever. De aanpassing wordt in de loop van 2020 verwerkt in de nieuwe CE bodembelastingkaart op data.amsterdam.nl. Voor de Beitelkade is er in 2019 een risicoanalyse conventionele explosieven uitgevoerd. Het verdachte gebied is daardoor in verticale zin ingeperkt. Zie voor meer informatie de bilage Rapport Risicoanalyse conventionele explosieven Beitelkade.

Om een duidelik beeld te krigen van de bodemopbouw en de draagkracht van de bodem binnen Hamerkwartier, heeft de gemeente Fugro opdracht gegeven voor het uitvoeren van een geotechnischen laboratoriumonderzoek. Aan de hand van deze onderzoeken is een bouwripadvies uitgebracht. Het geotechnisch veldonderzoek bestaat uit sonderingen, onderzoeken naar de bodemopbouw en mechanische boringen. Daarnaast is er een laboratoriumonderzoek uitgevoerd op vooraf geselecteerde monsters. Op basis van de uitgevoerde en aangeleverde sonderingen is het projectgebied ingedeeld in drie representatieve subgebieden met min of meer vergelikbare bodemopbouw. In gebied A is er sprake van de gebruikelike Amsterdamse bodemopbouw. In gebied B bevinden zich het gedempte Hamerkanaal en de overige kanalen. In gebied C is er sprake van een dikkere laag opgebracht zand vlak onder het maaiveld. In de onderzoeken is de samendrukbaarheid van elk subgebied bepaald en op basis hiervan is de restzetting, de verzakking van de grond over een bepaalde periode, van elk gebied berekend.

Ondergrondse kadeconstructies Op de locatie van Hamerkwartier bevond zich ooit het I. Om de stroom in het I te reguleren is in 1778 een geleidedam aangelegd, gevolgd door een tweede dam. Na de afsluiting van het I is rond 1900 baggerspecie op de locatie geborgd. Vervolgens zin diverse kanalen aangelegd. De houten beschoeiingen met verankering zin in de loop der jaren grotendeels vervangen door betonnen constructies.

Op basis van het geotechnisch onderzoek is er sprake van een verhoogde voorbelasting in het projectgebied. Dit betekent dat het gebied door het huidige gebruik zo is voorbelast dat de restzetting binnen het gebied minimaal zal zin. De verwachte voorbelasting voldoet aan de gemeentelike restzettingseis van <0,15 m over een periode van 20 jaar.

Na de Tweede Wereldoorlog zin langs de kanalen nieuwe kademuren gebouwd. De bedriven aan de oever van het Afgesloten I hebben zelf kadeconstructies laten bouwen. Daar is de oeverlin maximaal acht meter opgeschoven. In de jaren tachtig zin de meeste kanalen en havens gedempt. Daarbi zin stalen damwanden aangebracht. Volgens mondelinge informatie zin die damwanden vervolgens tot twee meter onder het maaiveld afgebrand.

zullen de grootste (ondergrondse) werkzaamheden gedaan zin. Dit verbetert de toegankelikheid gedurende het project en biedt de ontwikkelaars meer bouwruimte.

legd. Hierdoor hebben ontwikkelaars de mogelikheid om parkeerbakken eenvoudiger te bouwen en bliven de nieuwe kabels beter beschermd tidens de werkzaamheden.

Rioolgemaal

Warmtenet en WKO-bronnen

Waternet is een van de partien die werkzaamheden heeft in de Backbone fase. Het rioolgemaal ligt nu aan het Gedempt Hamerkanaal. Deze moet gedurende de ontwikkelingen in het Hamerkwartier op de huidige locatie uitgebreid worden. Uitgangspunt is dat het gemaal, na een eventuele uitbreiding, voldoende capaciteit heeft voor de eerste fase.

Binnen Hamerkwartier wordt geen stadswarmte aangelegd. Het huidige stadswarmtenet is niet aanwezig in de buurt van Hamerkwartier. Om alle gebouwen van warmte en koude te voorzien, is gekozen om gebruik te maken van een WKObronnenstelsel. Hiermee gebruiken we duurzame lokale bronnen om de gebouwen van warmte en koude te voorzien. Deze WKO-bronnen zullen de ontwikkelaars zelf plaatsen en beheren. Om het stelsel optimaal te laten werken, zal er een collectieve regeneratieleiding worden aangelegd, gekoppeld aan het oppervlaktewater van het I. De aanleg en het beheer van deze leiding is in voorbereiding.

Elektra Een andere belangrike parti voor de Backbone is Liander elektra. Liander zal een volledig nieuw midden- en laagspanningstracé aanleggen vanaf het onderstation op de Zesde Vogelstraat, over het Gedempt Hamerkanaal en de Meeuwenlaan. Dit nieuwe tracé is nodig om alle ontwikkelingen, met alle bibehorende duurzaamheidsaspecten, te voorzien van stroom.

Gasnet Nieuwe gasaansluitingen worden niet meer gemaakt, maar het bestaande gasnet vergt voorlopig nog onderhoud en wordt zo nodig vernieuwd. Gasunie en Liander gas is gevraagd om onderhouds- en vernieuwingsplannen te overleggen, zodat kan worden bepaald wat er nog aan onderhoud en nieuwe infrastructuur nodig is.

Telecom Alle data- en telecombedriven zullen hun reguliere werkzaamheden verrichten. Het enige uitzonderlike binnen Hamerkwartier is dat waar mogelik de kabels verder van de perceelgrens worden aange-

Kabels en leidingen De ondergrond van veel van de wegen in Hamerkwartier wordt heringericht. Niet meer functionerende kabels en leidingen worden verwiderd en nieuwe kabels en leidingen worden aangebracht. Daarbi wordt ook de waterdoorlatendheid van de ondergrond verbeterd. Dit verbetert de grondwaterstromingen. Zo wordt voldaan aan de ontwateringsnormen. Dit herinrichten gebeurt ook onder toekomstige openbare wegen op de nog te saneren kavels. De ondergrond van het noordelike gedeelte van de Hamerstraat wordt niet geoptimaliseerd, omdat deze weg vri recent is gereconstrueerd. Vanwege de relatief smalle straten binnen Hamerkwartier wordt er voor de eerste ontwikkelingen een ‘Backbone’ van kabels en leidingen aangelegd. Deze Backbone loopt over het Gedempt Hamerkanaal, de Schaafstraat, een gedeelte van de Meeuwenlaan en een klein gedeelte van de Johan van Hasseltweg. Als deze Backbone is aangelegd,