Raadsbesluit 2022-052B Investeringsnota Hamerkwartier deel A,

De samenwerking wordt de komende jaren voortgezet onder begeleiding van een procesbegeleider die de partien gezamenlik fnancieren.

40

40% van de woningen komt in het middeldure segment. Dit zin woningen met een huur van € 752 tot € 1053 (prispeil 2021) die voldoen aan de richtlinen van het geldende beleid. Dit houdt in dat deze huurwoningen minimaal 40 m2 groot zin en huurstiging en uitponden beperkt wordt. Ook koopwoningen tot € 314.000 VON (prispeil 2021) kunnen gelden als middeldure woningen. Voor de koopwoningen geldt een zelfbewoningsplicht en

Rollen van gemeente en marktpartien voor de realisatie van de woon-werkwik Amsterdam is een gewilde plek om te wonen en werken: ieder jaar komen er ongeveer 11.000 Amsterdammers bi. Ook de vraag naar bedrifsruimte blift toenemen. Hamerkwartier wordt een plek waar we met behoud van kwaliteit, groen en ruimte finke hoeveelheden woningen kunnen toevoegen. Waar op andere plekken in de stad bedrifsruimte plaats moet maken voor woningbouw, blift Hamerkwartier nadrukkelik ook een plek voor ondernemers in de creatieve en productieve sector. Dit past bi de huidige identiteit van het gebied als ondernemend bedriventerrein. Het resultaat is een zeer diverse woon-werkwik. Rol Gemeente

Rol Marktparti(en)

Formuleert de procesmatige, fnanciële, (juridisch) planologische en fysieke randvoorwaarden en stelt deze vast.

Ontwikkelaars zullen een passende invulling geven aan het door de gemeente gewenste bouwprogramma en werken de bouwplannen uit.

Faciliteert samenwerking tussen marktpartien om het woon- en werkprogramma te realiseren: gebiedsbreed en per ontwikkelveld.

Gaan zelf in gesprek met woningcorporaties over de afname of ontwikkeling van de sociale huurwoningen.

Toetst de bouwplannen van eigenaren en erfpachters op de kaders uit het Investeringsbesluit. Monitort en evalueert vastgoedontwikkeling en gebruik. Vertaalt de kaders van woningdifferentiatie uit het Investeringsbesluit naar privaatrechtelike afspraken. Monitort de ontwikkeling van Hamerkwartier en kan bisturen op kavelontwikkelingen. Blift met corporaties in gesprek over de doelstellingen van de Ongedeelde Wik. 41

Hamerkwartier

als gemengde

creatieve productiewijk Werken

(',•

C

co

-c

economische veerkrachtige stad

E 0

Ook voor bedriven is dit een kans: er is personeel beschikbaar in de omliggende buurten dat binding heeft met het gebied.

Werken was altid al onderdeel van het Hamerstraatgebied. Het heeft het DNA van het gebied bepaald. In 2020 zin in Hamerkwartier ongeveer 600 bedriven actief, met ruim 3.000 werknemers (KvK, 2019). De bedrivigheid is zeer divers, van groothandels tot architecten en van autoschade-bedriven tot een fetsfabriek. Ook zin er media- en modebedriven, scheepsbouwers, een ambachtelike bierbrouwer en een zeepfabriek.

Creatieve productiewik

Als leidraad is ‘Hamerkwartier Werkt’ ontwikkeld, een studie naar de mogelikheden voor het inpassen van bedrivigheid en de ontwikkelprincipes voor kavels met werk- en woonfuncties. Deze studie ligt aan de basis van de uitwerking van dit onderdeel van de Investeringsnota en gaat uitgebreider in op het programma voor werkfuncties en de strategie om deze te ontwikkelen.

Hamerkwartier wordt een wik waar naast wonen en voorzieningen plek is en blift voor diverse soorten bedrivigheid. Een productieve wik is een woon-werkwik met maakindustrie en ambachtelike bedrivigheid die verenigbaar is met wonen. Een creatieve wik is een woon-werkwik met kleinschalige creatieve kantoorbedriven en woningen. Met de ontwikkeling van Hamerkwartier als creatieve productiewik kunnen bewoners van naastgelegen buurten profteren van sociaaleconomische kansen. Bestaande en nieuwe bedriven zorgen voor passende typen werkgelegenheid ‘om de hoek’.

Behouden en vestigen van bedriven Uit onderzoek is gebleken dat verreweg de meeste zittende bedriven kunnen bestaan naast woningen. Het is de wens van de gemeente dat deze bedriven in Hamerkwartier bliven. Ook komt er ruimte voor nieuwe bedriven, waarbi de focus ligt op kleinschaligheid, op starters en groeiers en op stadsverzorgende en stadsgebonden bedriven. We onderscheiden vier categorieën passende bedrivigheid voor Hamerkwartier. Andere plannen die passen binnen de kaders zin echter ook van harte welkom.

~

co co ~

=#:

inclusieve stad

circulaire stad

creatieve kantoren

50.000 m * 2

hybride bedrijven 35.000 m 2 *

bestaande bedrijvigheid 80.000 m 2

* Er geldt

0

0

een gezamenlijk

0

maximum van 66.000 m2 voor creatieve

0

0

productieve bedrijven 55.000 m2 kantoren

0

en hybride

bedrijven

0

Bedrivigheid in Hamerkwartier; restaurant Stork

42

43

Waarom een creatieve productiewik?

De meest passende categorieën zin:

Veel van de huidige bedrivigheid is direct aan de stad gebonden via klanten, leveranciers of werknemers. Uit diverse interviews en enquêtes uit 2019 blikt dat veel ondernemers zich verbonden voelen met Hamerkwartier en graag willen bliven. Wel zin er zorgen geuit door de ondernemers over het kunnen bliven functioneren en over de betaalbaarheid van hun bedrifsruimte in de toekomst.

Experimentele horeaca, cultuur en Leisure

®

Ambacht productie en reparatie

Kleinschalige stadsverzorgende bedrijven

Amsterdam bevindt zich in een periode van snelle groei en er wordt volop gebouwd. Het college is er veel aan gelegen om juist in deze tid een stad te bliven waar iedereen een woning en werk kan vinden. Het gevaar van snelle groei en verstedeliking is uitsortering: waarbi banen en functies in het lagere en middensegment worden weggedrukt door meer lucratieve activiteiten.

Creatieven

bedienen de stad en bieden werkgelegenheid aan de gewone Amsterdammer. Kunstenaars en cultureel ondernemers dragen bi aan de typisch Amsterdamse tegencultuur. Maar deze mix van wonen, werken en voorzieningen voor iedereen zal niet vanzelf ontstaan. Recente gebiedstransformaties in Amsterdam laten zien dat kwetsbare functies, zoals bivoorbeeld de maakindustrie, zonder aanvullend gemeentelik beleid grotendeels uit de nieuwe stadswiken verdwinen. In Hamerkwartier nemen we functiemenging op in de voorwaarden voor ontwikkelaars en maken we volop ruimte voor werken, maken en bedrivigheid.

deren. Tot slot vraagt de combinatie met wonen en de toenemende druk op de openbare ruimte om een zorgvuldig ontwerp en onderlinge afspraken. Het aantrekken van de gewenste bedriven zal dan ook niet vanzelf gaan. Sturing van de gemeente is nodig. Dit doet de gemeente met fysieke, planologische en procesmatige randvoorwaarden: Fysiek De gemeente werkt alleen mee aan transformatieplannen van eigenaren en erfpachters wanneer er aan fysieke randvoorwaarden wordt voldaan. Zo moet er een aanzienlike hoeveelheid bedrifshal terugkomen wanneer ergens woningen worden gerealiseerd. De ontwikkelaars krigen eisen mee om ervoor te zorgen dat het vastgoed geschikt is voor de eerdergenoemde categorieën bedriven.

Een creatieve productiewik ontwikkelen De realisatie van Hamerkwartier als creatieve productiewik is een meerjarenplan. Ook zin er sturingsmaatregelen nodig om de betaalbaarheid van ruimtes voor deze typen bedrivigheid te garan-

Om de inclusieve stad te zin die met het coalitieakkoord wordt nastreeft, is het belangrik dat er naast woningen, kantoren, voorzieningen en winkels ook ruimte blift voor bedrivigheid. Ambachtslieden, groothandels, schoonmaakbedriven, bakkerien, autobedriven, fetsenmakers en aannemers

Huidige bedriven in het gebied

•

Cultuurhistorisch • gebouwen en c e identiteitsdrager Beh omplexen s oudenswaardig

~

Rechten: Directie Ruimte en Duurzaamheid Amsterdam

Behoudenswaardige ruimt el1Jke •• inrichting • Beeldbepalend

•

© Fotobank Amsterdam Edwin van Eis

44

45

Karakteristiek

maaiveldniveau ligt, met onder andere verzwaarde vloeren, roldeuren, hoge plafonds en goede geluidsisolatie. Maximaal 30% van deze bedrifsruimte is geschikt voor ondersteunend kantoor. Het is belangrik om in het omgevingsplan een helder onderscheid te maken tussen de kantoor- en bedrifsbestemmingen.

Omvang werkprogramma en werkgelegenheid Door de geleidelike transformatie, zonder gedwongen uitplaatsing van bedriven, handhaven we ongeveer 80.000 m² BVO bestaand bedrifsvastgoed, verspreid over het gebied. Daarnaast wordt ongeveer 120.000 m² BVO nieuw werkprogramma toegevoegd, waarvan 54.000 m² BVO bedrifsvloer in kleine, middelgrote en grote units. 63.000 m2 is gepland voor commerciële en maatschappelike voorzieningen

0

Totaal programma ca. 768.000

m 2 BVO

ca. 2/3

...... -

Hamerkwartier Totaal woningen (6000-6.500) ca. 496.000 m2 BVO

Waarvan

Waarvan

‘Productieve bedriven’ zin bedriven in de maakindustrie en logistiek, met een lage arbeidsdichtheid. Productieve bedriven zin in de regel gevestigd op de begane grond en hebben hoge plafonds. Voor werkruimtes die als productief bedrif zin bestemd, geldt: ■ Er wordt gewerkt aan fabriceren, reparatie/ onderhoud of op- en overslag van producten en goederen, conform de defnitie van bedrifsruimte in de Structuurvisie Amsterdam. ■ Richtlin > 40 m2 BVO per werknemer (gemeten als 1 fulltime eenheid FTE, en incl. freelancers). ■ < 30% van de werkvloer is ingericht als ondersteunend kantoor. ■ Verschiningsvorm volgens vastgestelde gebouwspecifcaties.

Behoud programma (80.000 m2) Het cultuurhistorisch waardevolle vastgoed, te behouden opstallen en goed functionerende bedriven bliven behouden. De overige delen van de kavels kunnen gefaseerd transformeren (noordstrook) of grootschaliger in delen ontwikkeld worden (zuidelike kavels). Kantoren (50.000 m2 nieuw te ontwikkelen) Conform de Kantorenstrategie Amsterdam uit 2017 willen we in Hamerkwartier 50.000 m² kantoorvolume realiseren. Hamerkwartier onderscheidt zich van traditionele kantoorlocaties door haar ligging aan het water, gemengde karakter en creatieve bedrivigheid. Hamerkwartier biedt nu en in de toekomst kansen voor kleinschalige kantoren, voor creatieven en kleinere makers. Bi kantoren is er sprake van een hoge arbeidsdichtheid. Per vestiging is een maximum van 1.000 m2 BVO toegestaan. Er is dus geen ruimte voor grote kantoorvestigingen. De doelstelling is om ruimte te bieden aan kleinschalige creatieve kantoorbedriven. Door onder andere de ruimtelike beperkingen van kantoorgebouwen op te nemen in het Stedenbouwkundig Plan, zal het aantal grotere kantoorbedriven in Hamerkwartier beperkt worden.

Hybride bedrifsruimten (max. 35.000 m2) Omdat moderne productiebedriven in sommige gevallen een hybride vorm hebben, wordt deze optie apart opgenomen in het omgevingsplan. ‘Hybride bedriven’ zin bedriven in de maakindustrie en logistiek met een maximum van 50% van de werkvloer voor bibehorend kantoor, met een arbeidsdichtheid die lager ligt dan bi kantoren, maar hoger dan bi productieve bedriven. De verschiningsvorm van hybride bedriven is grotendeels hetzelfde als productieve bedrifsruimte en is duidelik te onderscheiden van (creatieve) kantoren. Voor werkruimtes die als hybride bedrif zin bestemd, geldt: ■ Er wordt gewerkt aan fabricatie, reparatie/onderhoud, op- en overslag van producten en goederen, conform de defnitie van bedrifsruimte in de Structuurvisie Amsterdam. ■ Verschiningsvorm is grotendeels hetzelfde als reguliere bedrifsruimte en duidelik te onderscheiden van (creatieve) kantoren. ■ Richtlin 25 tot 40 m2 BVO per werknemer (gemeten als 1 fulltime eenheid FTE, en inclusief freelancers). ■ Maximaal 50% van de werkvloer is ingericht als ondersteunend kantoor.

Voor werkruimtes die als kantoor zin bestemd geldt: ■ Richtlin 18 tot 25 m2 BVO per werknemer (gemeten als 1 fulltime eenheid FTE, en inclusief freelancers). ■ > 50% van de werkvloer is ingericht als kantoor. ■ Verschiningsvorm volgens vastgestelde gebouwspecifcaties. Reguliere bedrifsruimten (54.000 m2 nieuw te ontwikkelen) Bedriven in de maakindustrie en de logistiek hebben een specifeke bedrifsruimte nodig voor productie, op- en overslag en reparatie van goederen. Ze hebben een bedrifsruimte nodig die op

46

•

Woningen

ca.30%

•

Vrije sector koop/huur

werken & voorzieningen

Voorzieningen (incl. HUB) ca. 72.000 m 2 BVO

Commercieel ca. 30.000 m2 BVO Sociaal Maatschappelijk ca. 33.000 m2 BVO Parkeren in HUB ca. 9.000 m2 BVO

* Kantoor en hybride samen max. 66.000 m 2 BVO

47

Juridisch planologisch

■ Kwartiermaker inzetten voor lokale werkgelegenheid Voor Hamerkwartier en de omliggende buurten wordt extra geïnvesteerd in het aanstellen van een kwartiermaker lokale werkgelegenheid. De opdracht van deze kwartiermaker is om een aanpak of structuur op te zetten om lokaal vraag en aanbod voor opleiding en werkgelegenheid te organiseren. Duurzame borging en aansluiten bi het bestaande zin hierbi uitgangspunten. ■ Gebiedsgericht werken WPI In Stadsdeel Noord is het gebiedsgerichte team van afdeling WPI (Werk, Participatie, Inkomen) in 2018 gestart met het lokaal matchen van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. De Jobhunters halen actief vacatures op voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en deze worden gematcht met de juiste kandidaten van het UWV en WPI. Hamerkwartier is een van de aandachtsgebieden voor het ophalen van leerwerkplekken en vacatures ■ House of Skills Via House of Skills worden opleidings- en werktrajecten gekoppeld aan partien in Hamerkwartier. Hotels en restaurants kunnen bivoorbeeld via House of Hospitality mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt werk en opleiding aanbieden. Zo wordt er met verschillende partien gezocht naar de mogelikheden voor opleidingsen werkplekken.

Om te zorgen dat minder rendabele, maar wel belangrike functies niet worden weggedrukt door bedriven die een hogere huur kunnen betalen, is het belangrik dat er zowel publiekrechtelik (bestemmingsplan/omgevingsplan) als privaatrechtelik (erfpachtvoorwaarden) duidelik en specifek bestemd wordt. Dit doen we door bepaalde (delen van) gebouwen een zeer gedetailleerde bestemming te geven, waardoor alleen de bedoelde categorie bedriven zich er kan vestigen. Zo zorgen we ervoor dat er ruimte beschikbaar is voor minder rendabele functies die wel meerwaarde hebben voor Hamerkwartier en de stad. Leegstand moet onaantrekkelik worden gemaakt, zodat verhuurders niet bliven wachten op een huurder die bereid is om meer huur te betalen. Er moet ook handhavingscapaciteit worden vrigemaakt zodat wordt afgedwongen dat deze bestemmingen worden nageleefd.

Procesmatig Er zal tidens de gebiedsontwikkeling een continu monitoringsproces lopen om te controleren of de doelen voor bedriven worden gehaald. Om te zorgen dat het voor ontwikkelende partien haalbaar is om deze ruimte te realiseren, wordt er aangestuurd op samenwerking met de ‘buren’. Het is bivoorbeeld bi versnipperde ontwikkelvelden niet nodig dat alle erfpachters of eigenaren een bedrifshal realiseren: dit kan onderling verdeeld worden. Ook kunnen ze de huurders helpen aan (tidelike) huisvesting tidens en na de transformatie. De gemeente zal zich inspannen voor optimale communicatie met, en afstemming tussen, de diverse gebruikers in het gebied.

Uitgangspunten gemengd Hamerkwartier ■ De minder rendabele functies worden tegelikertid met de meer rendabele functies ontwikkeld en niet naar achter gefaseerd. ■ Een multifunctionele levendige plint activeert de straat de hele dag. ■ De architectuur weerspiegelt het woon-werk karakter van het gebied. ■ Bestaande werkfuncties en gebouwen worden behouden, afhankelik van hun technische, historische en gebruikswaarde. ■ De bedriven zin goed bereikbaar voor bedrifsvoertuigen (op- en overslag van producten, werknemers en bezoekers). ■ De openbare ruimte is veilig voor alle voetgangers en fetsers (jong en oud, snel en langzaam) op elk moment van de dag. ■ Woon- en werkfuncties vormen een synergie.

Stimuleer lokale binding met arbeidsmarkt Een van de belangrikste redenen om bedriven te bewegen in het gebied te bliven, is de impuls voor omwonenden op de arbeidsmarkt. Tegelikertid loont het om te investeren in de binding van bedriven met het gebied, zodat zi meer geneigd zin te investeren in langeterminvestiging in Hamerkwartier. Dit komt het gemengde karakter van het gebied ten goede. Om de connecties tussen bedrivigheid en arbeidsmarkt te versterken, worden de volgende acties ondernomen:

48 © www.entreemagazine.nl/SkateCafe

49

Internationale voorbeelden van productieve wiken

Campusontwikkeling voor vakgeschoold onderwis in Hamerkwartier

In Hamerkwartier zou de vestiging van bivoorbeeld een technische, mode- of horecaschool aansluiten bi de al aanwezige bedrivigheid. We willen daarom een parti aantrekken die toonaangevend kan zin voor het gebied. Dit biedt ook kansen voor opleidings- en werkplekken voor omwonenden uit andere delen van Noord.

Om bedrivigheid in Hamerkwartier te behouden en nieuwe bedriven aan te trekken, is het zinvol om in te zetten op een sterkere band met het onderwis. Onderzoek toont aan dat de ontwikkeling van een campus rond een multinational of een (vak)school leidt tot meer binding tussen bedriven, werknemers en het gebied.

In Nederland kennen we door de planningstraditie van functiescheiding weinig tot geen voorbeelden van hoogstedelike wiken waarbi werken en bedrifsruimte op grote schaal gemengd zin. Internationaal zin deze er wel. Deze wiken zin niet als zodanig gepland, maar meer organisch gegroeid tot de mix van functies die ze nu zin.

Gebouwspecifcaties werkruimten Hamerkwartier Bedrifsruimte regulier ■ > 1.000 m2 BVO footprint, mogelikheid op te delen in verhuurunits van ca. 500 m2. ■ Basisverdiepingshoogte is 8 meter. ■ Een tussenverdieping voegt maximaal 30% vloeropper-vlak toe aan de bedrifsloods (ondersteunend kantoor). ■ Grote kolomvrie overspanning van minimaal 8 meter breed. ■ Obstakelvrie plintruimte op maaiveldniveau met betredingsmogelikheden voor (gemotoriseerde) voertuigen. ■ Gevels zin optimaal geïsoleerd tegen geluidsproductie. ■ Binnenruimte kan mechanisch geventileerd worden om bi momenten van geluidproducerende activiteit de ruimte te kunnen afsluiten. ■ Dakvlak is als collectieve ruimte toegankelik voor bewoners en/of werknemers. ■ Dakvlak is voorzien van beplanting.

Heyvaert in Brussel is een voorbeeld van de combinatie van woongebied, bedrivigheid in de autobranche, (stads)distributie en voedselverwerkende industrie. De wik ligt deels op het terrein van een voormalig abattoir. De huidige samenstelling van de wik is organisch gegroeid en op blokniveau vindt menging tussen wonen en bedrivigheid plaats. Hoewel wonen en werken goed samengaan, lidt de wik onder leefbaarheidsproblemen en een suboptimale indeling van de openbare ruimte.

Hybride bedrifsruimte ■ Verschiningsvorm van een reguliere bedrifsruimte (zelfde als boven). ■ Maximaal 50% ondersteunend kantoor in plaats van 30% bi een reguliere bedrifsruimte. ■ Duidelik te onderscheiden van zowel reguliere bedrifsruimte als creatief kantoor, voor het publiekrechtelik kader & handhaving op gebruik.

(Creatief) kantoor ■ < 2.000 m2 BVO per gebouw; ■ < 1.000 m2 per verdiepingsvloer; ■ op te delen in verhuurunits van maximaal 1.000 m2; ■ fexibel indeelbare plattegrond; ■ verdiepingshoogte van 3,5 meter.

Hackney en Tower Hamlets in Londen zin opkomende wiken met een behoorlik aandeel werkgelegenheid in de maakindustrie. De wik is gegroeid rond een aantal industriële complexen bi het Regents Canal. Veel van de oude hallen zin nu in gebruik door creatieve maakindustrie, zoals metaal- en houtbewerking, media en productie van consumentenproducten. Het gebied zet zich op de kaart als de ‘London Maker Mile’.

50

51

Commerciële voorzieningen

■ Het is wenselik om ondersteunende (dag)horeca te realiseren aan of rond het Motorplein (± 250 m²). ■ Parkeren gebeurt op eigen terrein in gebouwde parkeervoorzieningen en niet op maaiveld. ■ Het huidige parkeerterrein van de Dirk van de Broek wordt heringericht tot een multifunctioneel ontmoetingsplein met hoge verblifskwaliteit en gemengde functies.

In Hamerkwartier zal tidens de ontwikkeling steeds meer vraag ontstaan naar commerciële voorzieningen. Nieuwe inwoners, werknemers en bezoekers willen gebruik maken van een supermarkt, bakkeri, sportschool of buurtkroeg. Deze functies zorgen voor ontmoeting en verlevendiging van Hamerkwartier en voor veiligheid op straat.

Detailhandel

Makerdistrict Merwehavens Rotterdam en HafenCity, Hamburg

Deze methode is ook in Rotterdam gebruikt bi ontwikkelingen rondom de haven. Er is een regionaal afsprakenkader ondertekend tussen de haven(bedriven) en de betrokken gemeenten. Hierin zin procesafspraken gemaakt, dat bi woningbouw binnen de geluidscirkels de gemeente via de Omgevingsdienst afstemming zoekt met de bedriven. Bi het vestigen van nieuwe bedriven worden ook de gemeentes geïnformeerd via de Omgevingsdienst. Bewoners van nieuwbouwontwikkelingen worden actief geïnformeerd dat ze in een geluidbelast gebied gaan wonen en in sommige gevallen zelfs dat dit als een kettingbeding in de akte is opgenomen.

Bi de ontwikkeling van het MakersDistrict (M4H) in Rotterdam is in de zonering van het gebied rekening gehouden met de belangen van bedriven en toekomstige bewoners, door verschillende deelgebieden te onderscheiden met verschillende verhoudingen qua maximale bedrifsgrootte, milieucategorie, logistiek en aantallen woningen. Bi de ontwikkeling van de wik HafenCity in Hamburg zin innovatieve bouwtechnieken toegepast om de geluidsoverlast van de nabigelegen haven voor toekomstige bewoners zoveel mogelik te beperken. Niettemin staan de woningen wel bloot aan een geluidshoeveelheid die boven de wettelike norm uitkomt, waardoor bezwaren gegrond zin. Bewoners zin vooraf over deze situatie geïnformeerd en hebben via een contract met deze geluidsbelasting ingestemd. Om te zorgen dat ook toekomstige bewoners goed geïnformeerd zin en hiermee instemmen, is dit via een kettingbeding in de eigendomspapieren verwerkt.

Lessons learned: ■ Zonering kan een oplossing bieden om bewoners- en bedrifsbelangen te verenigen (Rotterdam). ■ Vooraf informeren van bewoners over mogelike hinderfactoren en vastleggen van de situatie in contracten kan helpen om bedrifsbelangen in gemengde gebieden te borgen (Hamburg).

52

In het DPO Noord (Distributie Planologisch Onderzoek) is de vraag naar toekomstige detailhandel in Amsterdam Noord onderzocht en is de wens uitgesproken om voor de dagelikse boodschappen een winkelgebied van maximaal 6.850 m² te realiseren in Hamerkwartier. In Amsterdam geldt dat detailhandel altid bi elkaar gerealiseerd wordt, aan – of in de directe nabiheid van – stadstraten. In Hamerkwartier voorzien we het winkelcluster aan de Meeuwenlaan, het Motorplein en het Gedempt Hamerkanaal. Hier komen de Vogelbuurt, Ipleinbuurt en Hamerkwartier samen. Dit winkelcluster bestaat uit supermarkten, dagelikse winkels zoals een bakker en een groenteboer, niet-dagelikse winkels zoals een drogisteri en een deel ondersteunende horeca. In totaal komt dit neer op ongeveer 7.100 m² BVO. Samen met een zorgcluster aan de Meeuwenlaan, ter hoogte van het Motorplein, ontstaat er zo een centrale locatie met diverse functies en plek voor ontmoeting. Naast het Motorplein is er aan de Meeuwenlaan, Johan van Hasseltlaan en aan het Gedempt Hamerkanaal ruimte voor productieve bedrivigheid, dienstverlenende functies, leisurefuncties, horeca en niet-dagelikse detailhandel die niet inpasbaar zin op en rond het Motorplein. Voor detailhandel in Hamerkwartier gelden een aantal uitgangspunten: ■ Op dit moment telt Hamerkwartier 4.750 m2 BVO aan supermarkt en versmarkt.

Er is nog een uitbreidingscapaciteit van 850 m² BVO mogelik voor supermarkten. De supermarkten komen binnen het winkelcluster te liggen. ■ Het is wenselik om de 625 m2 aan dagelikse detailhandel, zoals een bakker, slager en groenteman, bi voltooiing van 50% tot 70% van de totale bouwproductie te realiseren in de directe nabiheid van de supermarkten aan of rond het Motorplein.

© Fotobank Gemeente Amsterdam

53

Rollen van gemeente en marktpartien voor de realisatie van de woon-werkwik Hamerkwartier is een van de eerste stadswiken waar vanaf het begin van het planproces vorm wordt gegeven aan de ambitie om wonen en productieve bedrivigheid te combineren. Om de ontwikkeling van Hamerkwartier mogelik te maken is de ontwikkelkracht van de markt een randvoorwaarde. Tegelikertid dient deze door de overheid gestuurd te worden om kwetsbare functies niet te laten verdwinen. Hieronder noemen we kort de basisprincipes van de rolverdeling en de verantwoordelikheden van gemeente en marktpartien. In ‘Hamerkwartier Werkt’ wordt hier uitgebreider op ingegaan.

--

Gebied retail Stadstraten: bedrivigheid, diensten, leisure en ondersteunende Gedempt Hamerkanaal: bedrivigheid, diensten, leisure en ondersteunende horeca I-oevers: place-making horeca en leisure

fi

Verzorgingsgebied (in stappen van 250 m) Zoekgebied retail bi mobiliteitshub (exacte locatie nader te bepalen)

Commerciële voorzieningen Hamerkwartier

Horeca en leisure

een lokale bierbrouweri of een museum. Horeca in Hamerkwartier draagt aantoonbaar bi aan de ambities van de Ongedeelde Wik. Dit kan verder gestimuleerd worden door bivoorbeeld een fetsenmaker of vioolbouwer ook een horecavergunning te geven voor een koffecorner. Een horecavergunning in Hamerkwartier wordt alleen afgegeven wanneer de onderneming: ■ Ondersteunend is aan een maatschappelike functie, detailhandelfunctie, een productief bedrif of een kunst- en cultuurvoorziening. ■ Een aandeel van het personeel werft uit de doelgroep mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. ■ Een placemaking-functie heeft aan de I-oevers.

Voor horeca en leisure is verspreid door Hamerkwartier ruimte. Er zin er twee type locaties aan te wizen. De Meeuwenlaan, Johan van Hasseltweg, Gedempt Hamerkanaal en het Motorplein zin geschikt voor (dag)horeca ter ondersteuning van productieve en creatieve bedriven en andere commerciële functies, zoals kapperszaken en sportscholen, en voor het verlevendigen van de plint. De I-oevers zin geschikt voor meer onderscheidende horeca en leisurefuncties die als ontmoetingsplek dienen. Deze horeca- en leisurelocaties leveren een grote bidrage aan een aantrekkelik vestigingsklimaat voor creatieve en productieve bedrivigheid in Hamerkwartier. Denk bivoorbeeld aan

54

Rol Gemeente

Rol Marktparti(en)

Formuleert de procesmatige, (juridische) planologische, fnanciële en fysieke randvoorwaarden en stelt deze vast.

Ontwikkelaars dienen een passende invulling te geven aan het door de gemeente gewenste bouw-programma.

Bestemt ruimte specifek als bedrifsruimte en kantoor en hanteert grondprizen die specifek zin voor de bestemming.

Ondernemers kunnen zich verenigen om hun vertegenwoordiging te versterken.

Vertaalt richtlinen voor de werkruimtemix uit het omgevingsplan naar privaatrechtelike afspraken, en legt deze per ontwikkeling vast.

Kunnen zich verenigen in een plintcoöperatie voor een gemeenschappelike exploitatie van de werkruimten.

Monitort en evalueert vastgoedontwikkeling en gebruik.

Werken de bouwplannen uit.

Faciliteert samenwerking tussen marktpartien om het woon- en werkprogramma te realiseren – gebiedsbreed en per ontwikkelveld.

Gaan zelf in gesprek met woningcorporaties over de afname of ontwikkeling van de sociale huurwoningen.

Stimuleert binding van bedrivigheid met de lokale arbeidsmarkt en zet in op de vestiging van onderwis, gerelateerd aan de bedrivigheid. Stimuleert een duurzame exploitatie van de werkruimten (haalbaarheidsonderzoek van een plintcoöperatie), inclusief het voorkomen van leegstand. De gemeente zal waar zi dit nodig acht een kettingbeding op laten nemen in de koop- en erfpacht-aktes waarin het gewenste woon-werkkarakter wordt beschreven. Zo worden toekomstige bewoners geïnformeerd over de dynamiek van het gebied.

55

© Gemeente Amsterdam

56

57

5

De sociale en Ongedeelde Wik In Noord verrizen nieuwe woon-werkwiken, zoals Hamerkwartier, naast de bestaande en vaak wat oudere wiken. Met moderne, hogere bebouwing, mooi ingerichte openbare ruimte en nieuwe voorzieningen en bedriven. Maar ook met behoud van waardevolle gebouwen en openbare ruimte. Deze ontwikkelingen bieden kansen voor Noord als geheel, zoals het aanleggen van I-oeverparken, betere verbindingen, doorstroommogelikheden vanuit de sociale huur en meer nieuwe maatschappelike voorzieningen en bedrivigheid. ningen dienst doen voor de bewoners van omliggende wiken en Noord als geheel.

Voor bestaande ondernemers komen er nieuwe klanten naar Noord, waardoor hun klandizie groeit. Maar het risico bestaat ook dat er een tweedeling ontstaat tussen de bestaande en de nieuwe buurten, waarbi de nieuwe bewoners en de bestaande bewoners van elkaar gescheiden bliven. Met elk een eigen leefwereld en mogelik een verschil in welvaart en welzin. Door van Hamerkwartier een Ongedeelde Wik te maken, voorkomen we deze tweedeling. Dit wil zeggen dat we ervoor zorgen dat de mooie nieuwe wik niet alleen meerwaarde heeft voor haar eigen bewoners en gebruikers, maar ook voor de rest van Noord. Behalve een Ongedeelde Wik, wordt Hamerkwartier ook een sociale wik, waar allerlei soorten mensen samen leven. Ouderen, jongeren, gezinnen en mensen met zorgvraag wonen hier door elkaar. De gebouwen en openbare ruimte worden zo ingericht dat buren elkaar kennen en ontmoeting gestimuleerd wordt. Een uitgebreid programma aan maatschappelike voorzieningen maakt de wik af. We hebben de ambitie dat ook meer kwetsbare mensen in Hamerkwartier volop mee kunnen doen, dat noemen we social return.

Het benodigde voorzieningenprogramma is tot stand gekomen op basis van de Amsterdamse referentienorm maatschappelike voorzieningen, sport, groen en spelen. Hierbi is rekening gehouden met de bestaande en gewenste voorzieningen in de Iplein-Vogelbuurt en de voorzieningenstructuur op groter schaalniveau. Op de volgende pagina is een gedetailleerd overzicht opgenomen van de te realiseren voorzieningen. Op de kaart is voor de voorzieningen een locatie aangegeven. Deze locatie is indicatief, maar moet wel binnen het gemarkeerde ontwikkelveld worden ingepast. De voorzieningen zullen afhankelik van het tempo van de woningbouw ontwikkeld worden.

Onderwis Er komen nieuwe scholen, deels vervanging van bestaande, die het onderwisaanbod voor heel Amsterdam Noord vergroten en verbeteren. Er is behoefte aan twee à drie alles-in-één-scholen voor basisonderwis. Een alles-in-één school is een basisschool met voorschool, kinderopvang en een gymzaal. In het plan is voor drie van deze scholen ruimte gereserveerd. De schoolpleinen worden buiten schooltid grotendeels openbaar toegankelik als speelplekken voor de jeugd. De scholen zullen afhankelik van het tempo van de woningbouw ontwikkeld worden, waarbi het uitgangspunt is dat de eerste school tegelik wordt opgeleverd met de eerste woningen.

Maatschappelike voorzieningen 5 thema’s 1 2 3 4 5

58 © Gemeente Amsterdam

Intensieve en gemengde wik Woon werk wik Sociale en ongedeelde wik Gezonde, duurzame en groene wik Bereikbare wik

Een belangrike randvoorwaarde voor een leefbare, complete en vitale stad is een divers en hoogwaardig voorzieningenniveau, inclusief maatschappelike voorzieningen. Voor de nieuwe bewoners van Hamerkwartier zin maatschappelike voorzieningen nodig op gebied van onderwis, jeugd, zorg, basisvoorzieningen, kunst en cultuur, groen, spelen en sport. Daarbi zal een deel van de nieuwe voorzie-

59

/

Maatschappelijke voorzieningen legenda ZC - Zorgcluster: nieuwe locatie voor sociaal buurtteam, eerstelijnszorg (wisselende combinatie van behandelkamers, spreek- en wacht­ ruimten, oefenruimten, kantoren en flexibele werkplekken en optioneel met apotheek) Metrages: 1.500 m' Kavel: E0

ze

EZ - Eerstelijnszorgvoorzieningen: voor huisartsenzorg en eventueel andere eerstelijnszorgverleners Metrages: 150 m 2 per voorziening (2 à 3 voorzieningen nodig) Kavels: 13, C5/7 /8

EZ

DB - Dagbesteding: rustige huiskamerachtige ruimte ten behoeve van dag bestedingsactiviteiten voor ouderen/mensen met dementie Metrages: 100 m' i.c.m. andere maatschappelijke voorziening of 150 m 2 als stand-alone Kavel: I4-b

DB

BJ - Begeleid wonen jongeren: kinderen of jongeren (max. 4) wonen met professionele opvoeders, resp. (ambulante) begeleiding Metrages: 200 m 2 Kavels: A7 t/m A 13 (1 woning nodig)

BJ

♦

♦

0

SB - Sport buiten: ruimte voor sport waar ook georganiseerde buiten­ sport op gezette tijden programma aanbied Metrages: ca. 2.000 - 3.000 m2 binnenruitme en ca. 4.500- 7.000 m 2 buitenruimte Kavel: C7

♦

PO - Alles in één school (onderwijs, kinderopvang en gymzaal) voor kinderen van 0 - 12 jaar Metrages: 3.700 m 2 (2.200 m 2 footpriint gebouw en 1.700 m2 buiten) Kavels: H, A7, C7/C8

♦

PO - Alles in één school (onderwijs, kinderopvang en gymzaal) voor kinderen van 0 - 12 jaar Metrages: 3.700 m' (2.200 m' footpriint gebouw en 1.700 m' buiten) Kavel: A7

♦

PO - Alles in één school (onderwijs, kinderopvang en gymzaal) voor kinderen van 0 - 12 jaar Metrages: 3.700 m 2 (2.200 m 2 footpriint gebouw en 1.700 m2 buiten) Kavels: C7/C8

♦ _ SH

-

., cc _.

60

BK - Buurtkamer: ontmoetingsruimte voor de buurt ten behoeve van samenzijn, activering en talentontwikkeling Metrages: 120 m 2 per buurtkamer (2 à 3 buurtkamers nodig) Kavels: A2, I4-b, C4

61

VO - School voor voortgezet onderwijs voor kinderen van 12 - 18 jaar Metrages: 6.400 m 2 (footprint gebouw), ca. 1.000 m 2 buitenruimte en 672 m 2 fiets/scooter parkeren Kavel: A1 SH - Sporthal voor binnensport in stadsdeel Noord Metrages: 3.000 m 2 - 3.800 m 2 Kavel: A1 CC - Cultureel Centrum gericht op culturele activiteiten voor talent­ ontwikkeling, productie en presentatie van kunst en cultuur Metrages: 1.500 m 2 Kavel: A1

Voorbeelden maatschappelike voorzieningen

zieningen. Hiervoor zin al geschikte locaties aangewezen. Wanneer en in welke vorm deze er komen, hangt af van de ontwikkeling van de woningbouw en van de vraag bi aanbieders. Omdat de ontwikkeling gefaseerd plaatsvindt, zal de behoefte aan voorzieningen ook groeien.

Daarnaast komt er in het gebied een school voor Voortgezet Onderwis. Momenteel wordt met verschillende partners gekeken naar het inpassen van Voortgezet Techniekonderwis. Dit wordt een opleidingsfaciliteit voor de hele stad, die ook goed aansluit bi de bestaande en toekomstige bedrivigheid in het gebied. Dichtbi de VO-school komt een sporthal die in de avonduren en weekenden beschikbaar is voor verenigingen en buurtsportactiviteiten. Op deze manier voorziet de sporthal ook in een deel van de algemene behoefte aan sportaccommodatie.

Daarnaast komt er ruimte voor dagbesteding, waarschinlik voor ouderen. Ook komen er twee tot drie buurtkamers om ontmoetingen op buurtniveau te faciliteren. Een combinatie van een buurtkamer met (ouderen)woningen, dagbesteding of sociale woningbouw is goed denkbaar. Tot slot moet er in het gebied mogelik een woning worden gerealiseerd waar kleinschalig begeleid wonen mogelik is voor ongeveer vier jongeren.

Zorg en welzin Hamerkwartier wordt een vitale en gezonde wik. Daarom maken ook zorg- en welzinsvoorzieningen deel uit van het programma.

Kunst & cultuur

Omdat de faciliteiten niet alleen belangrik zin voor Hamerkwartier, voorzien we een cluster van zorg en welzin op de grens van de Vogelbuurt en Hamerkwartier, dicht bi het Motorplein. Het Huis van de Wik De Meeuw is een goedlopende welzinsvoorziening aan de westzide van het plein. Het nieuwe cluster moet straks ruimte bieden aan het sociale buurtteam (wikteam), een gezondheidscentrum voor eerstelinszorg met ruimte voor huisartsen en andere zorgaanbieders, een apotheek en eventueel extra ruimte voor andere activiteiten die aan gezondheid gerelateerd zin.

Het Amsterdamse kunst- en cultuurbeleid zet in op de groei van het aantal culturele voorzieningen in Noord. Het behoud en versterken van de culturele voorzieningen langs de I-oevers is een belangrik onderdeel hiervan. Deze kaders sluiten goed aan bi de ambitie om Hamerkwartier te transformeren naar een creatieve, productieve wik. Culturele voorzieningen dragen bi aan een rike functiemenging in een gebied en aan balans in de stad. In Hamerkwartier heeft zich een netwerk van verschillende grote en kleine culturele instellingen, creatief ondernemers, zzp-ers en kunstenaars gevestigd, die smaakmakers zin in het gebied en die een breed publiek trekken. De vernieuwende

Naast dit grotere cluster komen er op andere plekken in Hamerkwartier kleinere eerstelinszorgvoor-

62

Vrie ruimte

vormen van horeca en cultuur maken de mix van bedrivigheid af. Er wordt zoveel mogelik ingezet op het behoud en het versterken van deze kunst- en cultuurfuncties in Hamerkwartier.

Een stad die groeit, verdicht en drukker wordt, heeft plekken nodig waar rust heerst; plekken die leeg en soms rommelig zin en die gelegenheid bieden voor refectie, experiment en ontmoeting. Zonder sturing van de overheid, maar juist van Amsterdammers zelf. Deze ‘vrie ruimte’ maakt initiatieven mogelik op allerlei terreinen. Of het nu gaat om cultuur, duurzaamheid, ecologie, bewegen, ondernemerschap, voedselproductie, of experimentele verblifs-, woon- en werkvormen; voor een nacht, een weekend, een seizoen, een aantal jaar of meer permanent. Het belang van deze vorm van ruimtegebruik is dat het initiatief bi burgers ligt, in de luwte van marktwerking en overheidsbeleid.

In de studie Hamerkwartier Werkt is uitgebreid beschreven hoe de gemeente gaat sturen en faciliteren op behoud en versterking van creatieve bedrivigheid, kunstenaars en andere vormen van cultureel ondernemerschap. Inzet is om betaalbare atelierruimten, bedrifsloodsen en kantoren met ondersteunende ruimten voor bivoorbeeld exposities te faciliteren. Hiermee geven we invulling aan de referentienorm voor culturele (wik)voorzieningen in Hamerkwartier en aan de stedelike beleidskaders voor dit domein.

Hamerkwartier kan in de vorm van ruimte een bidrage leveren aan de bescherming van de ‘rafelrandensfeer’ en de vrie cultuur. Vrie ruimte past goed bi Hamerkwartier omdat dit bidraagt aan: ■ Het conserveren van het huidige karakter van de buurt; in het gebied hebben altid diverse initiatieven gezeten. Het gebied draagt het ‘vrizinnige Noord’ uit. ■ Het invullen van leegstand gedurende de ontwikkeling van het gebied. ■ Het ‘maak’-karakter van Hamerkwartier, nu en in de toekomst. Ook in de nieuw te ontwikkelen loodsen en hallen zullen verschillende, lokale ambachten plaats krigen. Deze onderscheidende, plaatselike economische activiteiten kunnen mooi worden aangevuld met vrie cultuur, experiment en ondernemerschap.

Momenteel is er in de tidelikheid een grootstedelike culturele voorziening met podiumfunctie (dans, theater en productie) gevestigd in Hamerkwartier. We zetten in op behoud en versterken van deze functie, die een eigen gebouw van ongeveer 1.500 m2 vereist. Deze podiumfunctie dient in de nieuwe plannen terug te komen op de huidige locatie. Daarmee geven we invulling aan de referentienorm voor bovenwikse culturele voorzieningen in dit gebied. Tot slot kan kunst in de openbare ruimte een belangrike bidrage leveren aan de kwaliteit van de pleinen en parken. We creëren daarom ruimte voor kunst in de openbare ruimte van Hamerkwartier.

63

Social return

Social return bi civiele werken en tenders

We vragen ontwikkelende partien om sociaalmaatschappelik te investeren in het gebied. We vinden het belangrik om kansen te creëren in Hamerkwartier voor kwetsbare bewoners uit Noord, bivoorbeeld voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Dit noemen we ‘social return’. Door sociaal te investeren krigt iedereen kansen, wordt ongelikheid voorkomen en bouwen we aan een Ongedeelde Stad, waar bestaande en nieuwe buurten één geheel vormen.

Hamerkwartier zal zich voor de aanbesteding van civiele werken en tenders aansluiten bi het bestaande social return beleid van de gemeente Amsterdam. Bureau Social Return adviseert en coördineert zowel bi de voorbereiding als bi de uitwerking van de social return verplichting.

Inspirerende voorbeelden van social return Werk- en opleidingsplekken in de planvormingsfase Westergouwe is een nieuwe woonwik in ontwikkeling. Er zin nu ruim 100 woningen opgeleverd, maar de geplande 1000 woningen laten nog op zich wachten. Door de ontwikkelaars zin beheerders ingezet met afstand tot de arbeidsmarkt. Deze beheerders zorgen ervoor dat het gebied er verzorgd uitziet en niet troosteloos oogt. Hierdoor wordt het voor de bewoners een prettige leefomgeving. Daarnaast geven deze beheerders ook rondleidingen en informatie, zodat de ontwikkelingen positief onder de aandacht komen. Een mooi voorbeeld van een win-win situatie.

Sociaal investeren kan zowel plaatsvinden tidens de planvorming, de realisatie als tidens de exploitatiefase van het project. Zo kunnen er werkplekken worden gecreëerd voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in de uitvoering en de exploitatie, kunnen organisaties met bewezen maatschappelike meerwaarde voor de omgeving terugkeren in het gebied en kan de inkoop voor de inrichting van kantoren en werkplekken bi sociale frma’s worden ondergebracht. Op het moment dat de samenwerking tussen de gemeente en een ontwikkelaar wordt geformaliseerd, zal social return onderdeel worden van de samenwerking. Hiervoor zal een gesprek worden ingepland met Bureau Social Return. Het Bureau heeft samen met het projectteam Hamerkwartier een Kanskaart ontwikkeld ter inspiratie. Bureau Social Return zal ontwikkelaars adviseren om tot concrete voostellen te komen en monitort de uitvoering hiervan. Er wordt getoetst op social return voor er defnitieve medewerking wordt verleend aan de ontwikkeling.

Inzet expertise in de uitvoeringsfase Het geven van gastcolleges is een manier om expertise in te zetten vanuit een marktparti ten behoeve van social return. Dit is voor beide partien erg leuk. Maatschappelik Inkopen in de exploitatiefase In het projectgebied Amstel III is er door een ontwikkelaar een overeenkomst gesloten voor het beheer van de parkeergarage en fetsenstalling en voor de beveiliging en schoonmaak van het gebouw met een bedrif dat mensen uit de directe omgeving met afstand tot de arbeidsmarkt inzet.

64

Rollen van gemeente en marktpartien voor de sociale en Ongedeelde Wik Iedereen moet profteren van de ontwikkeling van Hamerkwartier. Het is een gezamenlike taak van gemeente en marktpartien om te zorgen dat Hamerkwartier er ook is voor de omliggende buurten en bewoners. Bureau Social Return van de gemeente zal samen met de ontwikkelende partien onderzoeken welke invulling we geven aan social return bi de betreffende ontwikkeling in de verschillende projectfases (planvorming, realisatie, exploitatie). Daarnaast hebben ook marktpartien een verantwoordelikheid en rol bi de realisatie van maatschappelike voorzieningen op hun kavel. De volgende rolverdeling is uitgangspunt om tot een sociale en Ongedeelde Wik te komen: Rol Gemeente

Rol Marktpartien

Geeft kavels aan voor inpassing van maatschappelike voorzieningen.

Realiseren de maatschappelike voorzieningen conform de gestelde programmaeisen en door de gemeente aangegeven ontwikkelrandvoorwaarden of verkopen delen van hun eigendom aan de gemeente voor de realisatie.

Zorgt voor fnanciering van maatschappelike voorzieningen die vallen onder de gemeentelike verantwoordelikheid, zoals bivoorbeeld de basisscholen.

Werken mee aan de afname door de gemeente of de afname of exploitatie door een door de gemeente aangegeven parti voor de maatschappelike voorzieningen.

Draagt voor een aantal maatschappelike voorzieningen gebruikers of huurders aan.

Denken proactief na over op welke wize zi een bidrage gaan leveren op sociaal-maatschappelik gebied in de vorm van social return in Hamerkwartier.

Neemt een standaardbepaling op in de eerste overeenkomst die met de marktparti wordt gesloten. In deze bepaling wordt uitgesproken dat de mogelikheden voor social return bestudeerd en besproken worden in een gesprek met de marktparti en Bureau Social Return. Bi het beoordelen van de defnitieve bouwplannen zullen ook de concrete social return bidragen worden meegewogen.

Zullen de social return-plannen verder uitwerken en zullen de toezeggingen schriftelik vastleggen met de gemeente in Prestatieafspraken Social Return voordat er defnitieve goedkeuring wordt gegeven op de bouwplannen.

Bureau Social Return, onderdeel van de gemeente Amsterdam, adviseert marktpartien bi het onderzoeken van mogelikheden voor social return en bi de implementatie en uitvoering van social return afspraken die worden vastgelegd in Prestatieafspraken Social Return. Ook zullen zi deze afspraken monitoren. Bureau Social Return heeft in samenwerking met het Projectteam Hamerkwartier een Kanskaart ontwikkeld ter inspiratie en leidraad voor de adviesgesprekken die zullen plaatsvinden tussen de ontwikkelaar en de gemeente. In deze adviesgesprekken zet Bureau Social Return met name in op duurzame samenwerking.

Gaan actief aan de slag met de goedgekeurde social return-plannen zoals vastgelegd in de Prestatieafspraken Social Return en rapporteren over hun sociale bidragen gedurende de looptid van de verplichting.

65

6

Gezonde, groene en duurzame wik Hamerkwartier wordt een duurzame en groene wik, met extra nadruk op gezondheid. Dit betekent dat gebouwen aan strenge normen moeten voldoen. Zo moeten ze gebouwd worden met materialen die bidragen aan een goede gezondheid en moeten ze een fin binnenklimaat hebben met goede akoestiek. Ook moet er voldoende daglicht zin, zicht op groen en ruimte om buren te ontmoeten.

Gezonde wik

enigingen van de velden gebruik maken. Belangrik uitgangspunt bi het ontwerpen van het sportpark is dat het ook ten goede komt aan bewoners van de omliggende wiken. Het behoud van een gebouwde urban sportvoorziening (momenteel in de vorm van de skatehal) draagt ook bi aan de invulling van

Gezondheid in de openbare ruimte wordt vertaald in brede stoepen, veel groen en biodiversiteit en meer ruimte voor verblif. We zorgen voor betere luchtkwaliteit door autoluwe en autovrie gebieden in te richten en door afstand te creëren tussen drukke wegen en gevoelige functies. De wik wordt zo ontworpen dat bewoners eerder op de fets stappen of gaan lopen dan de auto nemen. Er komen voorzieningen op loopafstand, er zin gelikvloerse oversteekplaatsen, zitplekken in de openbare ruimte en groene plekken in de schaduw. Uitdagende plekken om te sporten en spelen dicht bi huis, werk of school stimuleren om te bewegen. Rondom scholen en sportvoorzieningen worden rookvrie zones gecreëerd.

Sport, spelen en bewegen Hamerkwartier krigt een openbare ruimte die uitnodigt om te sporten, spelen en bewegen. Het op basis van de referentienorm benodigde programma aan sport en spel wordt gerealiseerd als onderdeel van de toekomstige maaiveldinrichting. Een deel van het benodigde programma voor de anders georganiseerde buitensportvoorzieningen komt in Hamerkwartier. Een ander deel wordt buiten het plan ingevuld. Hiermee wordt voldaan aan de norm

5 thema’s 1 2 3 4 5

Intensieve en gemengde wik Woon werk wik Sociale en ongedeelde wik Gezonde, duurzame en groene wik Bereikbare wik

Hamerkwartier krigt ongeveer 7.500 m2 geclusterde ruimte voor (urban) binnen- en buitensport. Het grootste gedeelte van de ruimte voor anders georganiseerde buitensport komt, in de vorm van een compact sportpark, aan de oostzide van het toekomstige oeverpark. Dit compacte sportpark krigt een breed sportaanbod, zoals footy, 3x3 basketbal, padel en Skillsgarden. Door de kleine maat van de sportvelden zin deze fexibel in te passen. Naast bewoners en omwonenden kunnen ook ver-

Urban sportpark & skatehal

67

5

2

Stedelijke Speeltuin: R=500m

5

6

Buurt Speeltuin: R=200m

3

2

3

4

1

4 3

7

(••······

(·?

01 02 03 04 05

2

2

-

..........

8 6 7

Kaart sport en spelen

Hoofdinfrastructuur: veilige oversteekplekken en stoepen Wegen met autovrije trottoirs

Groen (parken, scholen en wadi’s) Verbindingen Hamerkwartier Compact Urban Sportpark Speeltuin Openbare schoolplein Water sport en spelen Groen spelen in de natuur Buurtplein Oeverpark

Externe veiligheid Externe veiligheid gaat in op de kans en de bibehorende effecten van een calamiteit met gevaarlike stoffen. Hierbi kan het gaan om opgeslagen stoffen bi o.a. bedriven en LPG-tankstations, maar ook om stoffen die worden getransporteerd over de weg, het water, per spoor of door buisleidingen.

Naast de ruimte voor buitensporten en spelen komt in de buurt van de VO school een sporthal die in de avonduren en weekenden beschikbaar is voor externe verenigingen en buurtsportactiviteiten.

Relevante bronnen voor het Hamerkwartier zin; a Transport gevaarlike stoffen over het I b Route gevaarlike stoffen – Johan van Hasseltweg c Hogedruk aardgasleiding d Albemarle – Brzo-inrichting

Tot slot draagt het project buiten de plangrens bi aan de herontwikkeling van Sportpark De Weeren (toevoeging van twee hockeyvelden). Met deze sportvoorzieningen wordt ruimschoots voldaan aan de gemeentelike sportnorm.

De risicobronnen veranderen niet door de transformatie van Hamerkwartier. Wel neemt het aantal personen in het plangebied door de transformatie sterk toe. In het milieueffectrapport (MER) is daarvoor onderzoek gedaan. De belangrikste conclusies daaruit zin de volgende:

Met de ontwikkeling van voorzieningen binnen en buiten Hamerkwartier ontstaat een complementair netwerk met elkaar versterkende buitensportvoorzieningen.

68

Omgevingsveiligheid onder de Omgevingswet Rondom risicobronnen gelden na invoering van de Omgevingswet aandachtsgebieden. Aandachtsgebieden zin gebieden waar extra aandacht nodig is om mensen te beschermen tegen mogelike incidenten bi activiteiten met gevaarlike stoffen. Voorbeelden van die ongevallen zin warmtestraling (brand), overdruk (explosie) en concentratie van giftige stoffen in de lucht (gifwolk). Elk van deze drie hoofdgroepen heeft onder de Omgevingswet een eigen aandachtsgebied. Deze aandachtsgebieden zullen ook deels over gemengd stedelik gebied komen te liggen. De wize waarop in dergelike gebieden om wordt gegaan met deze risico’s en welke risico’s daar aanvaardbaar zin, moeten nog verder worden uitgewerkt.

Autovrij openbare ruimte

Referentie scholen en buitensporten © Fotobank Amsterdam Edwin van Eis

de benodigde ruimte voor buiten-sport. De hal is technisch gezien ‘binnen’, maar qua ruimte geschikt voor buitensporten zoals skaten. Gezien de ligging van het sportpark dicht bi de sportvoorziening is er een grote kans op onderlinge synergie.

inpassing in de omliggende ontwikkelingen steeds moet worden meegenomen, zodat biv. de ene ontwikkeling niet de vluchtweg voor de andere ontwikkeling blokkeert.

Plaatsgebonden risico De voorgenomen ontwikkelingen liggen buiten de plaatsgebonden risicocontouren (PR 10 - 6) van de risicobronnen. Dat betekent dat overal wordt voldaan aan de grens- en richtwaarden voor het plaatsgebonden risico en dat op grond hiervan geen beperkingen gelden voor de ontwikkelingen. Groepsrisico I, Johan van Hasseltweg en/of de hogedruk aardgasleiding Bi de transformatie van kavels gelegen binnen het invloedsgebied van het I, Johan van Hasseltweg en/of de hogedruk aardgasleiding is een beperkte verantwoording van het groepsrisico nodig. Deze vindt plaats bi een concreet ruimtelik besluit. Bi deze verantwoordingsplicht dient het bevoegd gezag het groepsrisico te onderbouwen en te verantwoorden. Hierbi geeft het bevoegd gezag aan wanneer het groepsrisico in de betreffende situatie aanvaardbaar wordt geacht, bivoorbeeld door maatregelen die de zelfredzaamheid bi en bestriding van ongevallen met gevaarlike stoffen kunnen bevorderen. Hierbi kan worden gedacht aan de mogelikheid om van de bron weg te vluchten, te schuilen en hulpdiensten moeten ter plaatse kunnen komen. Daarnaast zullen er geen objecten voor minder zelfredzame personen worden gerealiseerd binnen de 100% letaliteitszone van de aardgasleiding (95 m).

Een belangrike notie bi het thema veiligheid is dat een volledig veilige stad niet mogelik is. Veiligheid als absolute doelstelling kan niet en zou tot een onleefbare stad leiden. Bi ruimtelike ontwikkelingen denken we daarom vooraf na over de beperking van ongewenste (fysieke) veiligheidsrisico’s en nemen we benodigde maatregelen in het ontwerp op. Hierbi kan het gaan om de uitwerking van de locatiekeuze voor bivoorbeeld een school, het rekening houden met schuilplekken en vluchtwegen, het goed bereikbaar zin van gebouwen voor de Brandweer, of het treffen van extra bouwkundige eisen.

Groepsrisico Albemarle Het bedrif Albemarle ligt in de directe nabiheid van het Hamerkwartier. Het invloedgebied van het bedrif Albemarle ligt op basis van de vigerende vergunning van het bedrif mogelik over het Hamerkwartier en omliggende buurten heen. Albemarle is voornemens om nieuwe faciliteiten toe te voegen aan haar productieproces. Deze leiden mogelik tot een groter invloedsgebied dat over Hamerkwartier en omliggende buurten komt te liggen. Ook zal in het kader van de Omgevingswet sprake zin van een aandachtsgebied vanwege het (Seveso) bedrif. De omvang van het aandachtsgebied is nog niet bekend. Bi Albemarle gaat het dan om een toxisch scenario (giftige gaswolk). Het is waarschinlik dat met de transformatie van het Hamerkwartier het groepsrisico toeneemt.

Geluid Ten oosten van het Hamerkwartier is het industriële complex van Albemarle gelegen. Hierdoor is de geluidsbelasting als gevolg van deze industrie op het Hamerkwartier hoog, met name aan de oostkant van het gebied. Hoewel de ontwikkeling van woningen en andere gevoelige bestemmingen in de nabiheid van Albemarle niet onmogelik is, zin in een deel van het gebied maatregelen nodig. Dit zin maatregelen in de vorm van het toepassen van hogere geluidswaarden, het realiseren van geluidsluwe (of aangename) ziden aan woning en dove gevels (gevels waar ramen niet geopend kunnen worden). Door de nieuwe bebouwing van Hamerkwartier verbetert, door de afschermende werking, de geluidssituatie voor de bestaande omgeving, zoals voor Vogeldorp en Ipleinbuurt en de westkant van Hamerkwartier.

Uit het MER komt naar voren dat het van belang is om technische, organisatorische en ruimtelike maatregelen te betrekken bi de verschillende initiatieven in het Hamerkwartier. De aanwezigheid van de risicobronnen vormt vooralsnog geen belemmering voor de ontwikkeling van het gebied. Per ontwikkeling zal worden bekeken om het zo veilig mogelik te houden, waarbi de

Als gevolg van de toename van het wegverkeer, neemt ook de geluidsbelasting van dit wegverkeer

69

toe. Door het verlagen van de maximale snelheid naar 30 km/uur en door bivoorbeeld stil asfalt toe te passen, kan een goed woon en leefklimaat worden gerealiseerd. Incidentele geluidpieken worden in het gebied geaccepteerd.

siteit en natuurinclusief ontwikkelen. Op basis van die inventarisatie maken we een beplantingsplan en beheerplan met natuurinclusieve maatregelen. We maken gebruik van opgevangen hemelwater voor irrigatie in de wik. Participatie door bewoners kan ook een plek krigen. ■ Het aantal bomen in het gebied neemt toe. Zo komen er bivoorbeeld bomen langs de bredere hoofdwegen.

Groene wik Door de komst van de bewoners, ontstaat er een behoefte aan groene, diverse, veilige ruimtes voor ontspanning en ontmoeting.

We zien drie verschillende soorten plekken in de openbare ruimte van Hamerkwartier:

Bestaande groenstructuren bieden kwalitatieve aanknopingspunten. Het groen van het Hamerkwartier wordt ingezet als verbindend element. De randen van het gebied worden vergroend (Meeuwenlaan en Johan van Hasselt) waardoor er groene hoofdontsluitingen ontstaan en plezierige overgangen naar omliggende wiken. Zo onstaan er op het gebied van ecologie en biodiversiteit allerlei kansen voor het creëren van unieke habitats of broedplekken.

1. Buurtparkjes Op diverse plekken in de wik komen pleinen en parkjes voor buurtbewoners om te verbliven en te spelen. Bedriven maken gebruik van de ruimtes om te lunchen en te werken in de buitenlucht. De voormalige insteekhavens Spikerkade en Beitelkade worden groen ingericht. Ook komen hier speelplekken.

De referentienorm Groen is nodig om van Amsterdam een economisch sterke en leefbare, klimaatadaptieve stad te maken. De mate waarin voorzieningen voorkomen wordt bepaald door het type woonmilieu. In Hamerkwartier wordt uitgegaan van Centrum Stedelike norm van 8 m2/woning voor gebruiksgroen en 8 m2 woning en extra 0.1 m2 per BVO kantoor-, winkel- en bedrifsruimte ecogroen. In het stedenbouwkundige plan er is 53.280 m2 gebruiksgroen opgenomen.

De buurtparken of pocketparken staan niet op zichzelf. Met een pleinenplan regelen we dat de pleinen en parken van Hamerkwartier via veilige voetpaden en oversteken verbonden worden met de pleinen in Vogelbuurt, Vogeldorp en de Ipleinbuurt. De pleinen worden complementair aan elkaar geprogrammeerd. Dat wil zeggen dat wanneer er in de omgeving al een goede jeu-de-boulesbaan is, Hamerkwartier er niet nog één maakt, maar juist iets anders toevoegt. Zo komt er op wikniveau een compleet voorzieningenniveau en ontstaat uitwisseling tussen de buurten.

In het Hamerkwartier zal 40% van het uitgeefbare kaveloppervlak in groen gerealiseerd worden op ontwikklingen en gebouwen. De volgende eisen worden gesteld aan de inrichting van de openbare ruimte: ■ De groene ruimtes worden contrastrik en gevarieerd ingericht, zodat deze verschillende gebruikers bedienen. Er wordt gezocht naar dubbelgebruik, zoals wadi, spelaanleiding en route voor sport. Speciale aandacht is er voor het I Oeverpark, de drie havenkommen en de verbindingen met de omliggende buurten. Kleine parkjes, pleintjes en speelplekken scheppen ruimte in de dichte blokkenstructuur. ■ De openbare ruimte van Hamerkwartier gaat relaties aan met de omgeving. Looproutes naar omliggende buurten worden veilig ingericht. Het programma voor de openbare ruimte van Hamerkwartier biedt een aanvulling op het speelen sportaanbod in de omgeving. ■ Er is voor de openbare ruimte in kaart gebracht welke kansen er zin op het gebied van biodiver-

2. Overgangen Bi het ontwerp van de openbare ruimte wordt er bizondere aandacht besteedt aan de vormgeving van de overgangen van Hamerkwartier naar andere buurten. Hier komt ruimte voor groen, wat leidt tot een gemoedelike overgang van de ene buurt naar de andere. Voor de Meeuwenlaan wordt een aparte visie opgesteld. Aan de kant van Hamerkwartier is de inzet dat de ventweg opgeheven wordt en de straat wordt vergroend. De Johan van Hasselt zone wordt op termin vrigemaakt voor vergroening en er komt een ecologische verbinding tussen het I en het Noorderpark. Met deze ingreep wordt ook de weg vrigemaakt voor een hoogwaardige openbaar vervoersverbinding door Noord (HOV) en de mogelike komst van een vaste oever fetsverbinding. Een groene zone zal de buurten verbinden. We zorgen voor voldoende veilige oversteekplekken en een fine ruimte met plek voor ontmoeting, sport en spel.

70

\

I

1

1-

--

~---------_J=

IJ OEVERPARK MOTORPLEIN MEEUWENLAAN GROEN JOHAN VAN HASSELT ZONE GROENE POCKETS

Kaart groenstructuur

Biodiversiteit en natuurinclusief bouwen

3. Oeverpark Aan het I komt de groene parel van Hamerkwartier: een 50 meter breed oeverpark als onderdeel van het weidse I-landschap. Het verwerven van de scheepshelling nabi Albemarle is onderdeel van het Oeverpark. Het park biedt uitzicht op het water op de stad aan de overkant. Het ligt aan de zonnige zide van het I en zal mensen trekken voor sport, spelen, picknicken en ontmoeten. Het I-oeverpark wordt dé plek waar stedelingen aan hun vitamine D en beweging kunnen komen, waar iedereen kan uitwaaien en ontspannen, met zicht op de oude stad.

Amsterdam wil een groene stad zin met rike biodiversiteit. Dit leidt tot een prettige leefomgeving met meer kwaliteit. Groen draagt ook bi aan lokale regen- en hittebestendigheid en vermindert droogte en hittestress. We hebben kansen in kaart gebracht voor natuur inclusief ontwikkelen in Hamerkwartier. Op een hoger schaalniveau maakt het Hamerkwartier deel uit van de ecologische structuur van het I. Door het I te koppelen aan het gebied wordt niet alleen een hogere gebruikswaarde gecreëerd, maar ook een leefbaarder projectgebied voor mens en dier.

Vliegenbos Dicht bi Hamerkwartier ligt het W.H. Vliegenbos. Het bos maakt geen deel uit van Hamerkwartier, maar is ook voor de nieuwe wik van grote waarde. Het Vliegenbos is één van de oudste stadsbossen in de gemeente Amsterdam.

Gebruik van inheemse beplanting, bomen, struiken, kruiden, grassen en wilde bloemen zorgen voor een grotere biodiversiteit en tegelik voor weerstand tegen klimaatverandering, voor behoud en versterken van soorten en het voor beperken van het aantal plaagdieren. Bomenlanen werken als corridors voor vleermuizen. Kansrike routes naar Vliegenbos zin Meeuwenlaan en route langs het I.