Plan Aanpak Noord - Pionieren en Samenwerken in Vertrouwen.pdf

Mijn buurvrouw Janine zegt altijd: ‘In Noord is het recht voor zijn raap gemoedelijk’. Gemoedelijk, maar wel recht voor z’n raap. Eerst even de kat uit de boom kijken. Humor zonder handschoenen. Maar als je binnen bent, dan ben je binnen. Dan is er vertrouwen, dan is er aandacht. Dan let je op elkaar, en dat is gastvrijheid in Noord. Linda Carolus, koningin van de gastvrijheid in Noord, verwoordde het zo: ‘De mooiste en warmste kant van Noord, is waar de nood het hoogst is en de mensen

Bron: dashboard Buurtfocus 2023

het minst hebben. Daar wordt juist het meest gegeven, gedeeld en gezorgd voor elkaar’.

Fragment uit De Gastvrijheid Podcast (november 2021), Chris Keulemans, Productiehuis Noord

Gunstig

Licht ongunstig

Licht Gunstig

Ongunstig

Amsterdam gemiddeld

Kansrijke sociale buurten: samen werken aan meer veerkracht Molenwijk

32

Stadsdeel Noord kent meerdere buurten waar de sociale

In

problematiek zeer complex te noemen is. Armoede,

bewoners en professionals aan de slag met het maken

werkloosheid,

taalachterstanden,

zijn

verschillende

groepen

van

onderwerpen als opgroeien in de wijk, wonen en zorg, veiligheid en jongeren.

gezondheids-

en uitvoeren van plannen voor kinderen, jongeren,

problematiek en veiligheidsvraagstukken spelen op

volwassen en ouderen. Dat gaat bijvoorbeeld over

In de Van der Pekbuurt ontstaat rondom buurthuis

elkaar in. Door onbekendheid en wantrouwen komt

gezondheid, ontmoeting en fijn kunnen opgroeien.

Van der Pek veel nieuwe energie en plannen door

een te grote groep niet aan bij hulpverlenende

En over meer overkoepelende thema’s zoals wonen,

bewoners. We gaan in gesprek over wat zij nodig

organisaties zoals het buurtteam en het ouder- en

veiligheid en betere informatievoorziening. In de

hebben bij deze buurtsamenwerking in wording.

kindteam. Dat maakt dat we te maken hebben met

opstartfase zagen we veel onderling wantrouwen

taaie materie.

tussen bewoners en de professionele organisaties gemeente. Inmiddels komen we stap voor stap nader

BESTAANSZEKERHEID EN GEZONDHEID VOOR IEDEREEN

tot elkaar.

Noord kent veel armoede, maar ook veel initiatieven

zoals welzijnsorganisaties, woningcorporaties en de

WAT DOEN WE AL OF GAAT ER IN 2024 GEBEUREN?

op het gebied van armoedebestrijding. Vaak is dit In de Banne is een buurtsamenwerking ontstaan,

ook gekoppeld aan voeding en gezondheid. Dit is

getrokken door twee actieve buurtmoeders. Samen

mede geïnspireerd op de ambities uit de stedelijke

Het thema Kansrijke sociale buurten is te verdelen in

met professionals uit de buurt werken zij aan betere

agenda bestaanszekerheid, de gesprekken in de

5 actielijnen:

kansen voor kinderen. Ze sluiten aan bij vragen uit

buurtsamenwerkingen en al eerder in gang gezette

de buurt. Bijvoorbeeld met het project ‘Help ik word

projecten. De stedelijke agenda bestaanszekerheid

18!’ om ervoor te zorgen dat jongeren geen financiële

gaat uit van vertrouwen in bewoners en ondernemers

problemen krijgen doordat ze niet goed voorbereid

en biedt hen meer ruimte, mogelijkheden en

zijn. Een ander onderwerp is veiligheid op straat.

ondersteuning

Veel kinderen vinden het buiten onprettig, hebben

vergemakkelijkt de stap naar werk. Binnen Aanpak

ervaringen opgedaan met pesten of vechten. Met

Noord willen we ervoor zorgen dat bewoners en

activiteiten voor moeders bouwen we aan verhalen

ondernemers hiervan weten, zodat zij hier ook gebruik

uit de buurt. Deze vormen de ingrediënten voor

van kunnen maken.

• Buurtcoalities – bondgenootschappen voor nieuw perspectief • Bestaanszekerheid en gezondheid voor iedereen • Werk in de buurt door en voor de buurt • Betere ondersteuning van door bewoners zelf opgezette initiatieven • Veilige buurten

BUURTCOALITIES – BONDGENOOTSCHAPPEN VOOR NIEUW PERSPECTIEF In 2023 zijn we in drie buurten gestart met een buurtgestuurde aanpak. In 2024 willen we verder investeren in deze buurtsamenwerkingen.

bij

hun

financiële

vragen

en

doorbraken die nodig zijn om meer kansengelijkheid te bewerkstelligen. In De Kleine Wereld wordt gewerkt aan een bondgenootschap tussen de bewoners, professionals en sleutelfiguren die actief zijn in wijkwerkcoöperatie De Bol en de buurtkamer. Het gaat hierbij om

Dit zijn de activiteiten in 2024: • Aandacht voor armoede, schulden en bestaanszekerheid wordt concreet en uitgewerkt in alle integrale buurtsamenwerkingen samen met bewoners en informele partijen, directie Werk, Participatie en Inkomen en het buurtteam. We maken individuele of collectieve maatwerkoplossingen mogelijk.

Kansrijke sociale buurten: samen werken aan meer veerkracht • Gerichte communicatie over de verruiming van mogelijkheden naar bewoners en ondernemers door samen te werken met Noordse initiatieven en fondsen die zich bezighouden met het thema armoede, zoals de voedselinitiatieven, weggeefwinkel, kledingbank, moskeeën en kerken. • We pleiten ervoor dat Noord pilot wordt in het project Gewoon geld geven/Gezin en Geld voor 100 gezinnen uit de Banne, Molenwijk en De Kleine Wereld. • Aansluitend op het manifest over toetsing op besteedbaar inkomen van de NoordAs volgen we actief de stedelijke verkenning op welke manier en voor wie deze methodiek uitkomst kan bieden.

33

Het belangrijkste punt dat naar voren kwam, was dat de ‘zelfredzaamheid’ van mensen heel erg overschat wordt. Als je tot over je oren in de stress zit omdat je geen eten kan kopen of je huis uitgezet dreigt te worden, dan kun je niet rationeel denken. Fragment uit verslag De Noordas gesprek WPI/bewoners/sleutelfiguren

• We starten een outreachende aanpak met een flexibel team van professionals en ervaringsdeskundigen. Dit team kan op afroep worden ingezet in buurten die starten met een integrale aanpak. Het team werkt nauw samen met het Buurtteam en WPI en staat altijd in verbinding met de informele initiatieven in buurten.

WERK IN DE BUURT DOOR DE BUURT

• We bestendigen de aanpak schuldenvrije buurt De Armen in Een in de Vogelbuurt gedragen door sleutelfiguren uit de buurt. Bewoners geven hierbij zelf aan wat zij nodig hebben rondom bestaanszekerheid.

is daarom heel belangrijk. Met name voor ouders die

• In de buurtsamenwerkingen de Banne en Molenwijk starten we op verzoek van jongeren met een aanpak ‘Help, ik word 18!’. Dit moet ervoor zorgen dat jongeren niet direct in de financiële problemen komen als ze volwassen worden.

en bewoners, al dan niet als vrijwilliger. Sommige

• In buurtcoalitie Molenwijk gaan we samen met bewoners, Gezond Noord en professionals aan de slag met het thema gezondheid.

kunnen juist werk bieden aan deze bewoners. We

Alle kinderen in Noord moeten kunnen opgroeien met dezelfde soort mogelijkheden en keuzes in vergelijking met de rest van Amsterdam. Dit staat of valt met de gezinnen en buurten waarin zij opgroeien. Extra aandacht voor ouders, met of zonder uitkering, al langer op het minimum leven en/of niet meer aan het werk zijn en voor alleenstaande ouders. In de buurten wordt veel werk verricht door bedrijven van deze vrijwilligers willen doorgroeien naar een betaalde baan of meer betaalde uren, maar ervaren hierbij drempels. Bedrijven die hier niet gevestigd zijn maar wel werk verrichten en geld verdienen in Noord willen bijvoorbeeld kijken hoe onderhoudswerk aan woningen en openbare ruimte gedaan kan worden

Kansrijke sociale buurten: samen werken aan meer veerkracht door de buurt. Door de ontwikkeling van de nieuwe gebieden in Noord liggen hier veel kansen voor social return. Het werk dat in Noord te doen is, moet vaker dan nu, uitgevoerd kunnen worden door Noordse jongeren en werkzoekenden. De komende jaren ondernemen we deze acties: • Onderzoeken hoe we renovatieprojecten/ verduurzaming en reguliere onderhoudsprojecten van de woningcorporaties kunnen koppelen aan werkervaringsprojecten voor jongeren en bewoners uit de wijk (bijvoorbeeld in De Kleine Wereld). • Faciliteren van een platform van informele organisaties en kijken hoe we vanuit de sociale basis meer opdrachten ook aan deze informele bewonersorganisaties kunnen gunnen. Dit is een idee van Red Amsterdam Noord en Hart voor Noord. • Ondersteunen van de wijkwerkcoöperatie De Bol met inzet van WPI. Met een speciaal hiervoor vrijgemaakte inkomensconsulent voor bewoners die willen ondernemen vanuit de uitkering en inzet vanuit het programma ondersteuning ondernemers. En door het bekostigen van een ondersteuningstraject in het kader van community wealth building. • Extra buurtbanen creëren in Noord. Het gaat om mensen die al jaren geweldig werk doen in hun buurt, vanuit hun eigen ervaring en netwerk. Via de buurtbaan worden zij daarvoor betaald en krijgen ze de mogelijkheid om zich verder te ontwikkelen.

• Ondersteuning geven aan een idee van bewoners voor een nog op te richten coöperatie voor buurtverbinders. Zodat zij kunnen verdienen aan

de ondersteunende activiteiten die ze verrichten in de buurt. • Borgen en verstevigen van het project StageMakers waarbij bewoners werkervaring opdoen in de buurt in de bouw, horeca en evenementenbranche. Hierbij is extra aandacht voor jongeren, vrouwen en langdurig werkzoekenden. • Uitbreiden van de Makersprojecten in samenwerking met lokale ondernemers en bedrijven op het gebied van de tekortberoepen, zoals in de zorg en de techniek. • Onderzoeken van de mogelijkheid om samen met partners in het Hamerkwartier een pilot voor een sociaal stage/werkbureau op te zetten. Daarbij hebben werkzoekenden de mogelijkheid om bij meerdere bedrijven in de buurt werkervaring op te doen. • Organiseren van banenmarkten in lokale winkelcentra met Noordse bedrijven. • Werkgeversarrangementen van bedrijven en roc’s ontwikkelen samen met het WerkgeverServicePunt/ Regionaal Werkcentrum, zoals de samenwerking tussen JustHoreca en de horecavakschool.

BETERE ONDERSTEUNING VAN DOOR BEWONERS ZELF OPGEZETTE INITIATIEVEN Bewoners die actief zijn in de buurt ondervinden nu soms onnodige drempels bij het aanvragen van subsidies of vergunningen. Meer ondersteuning is gewenst en dit proces moet makkelijker worden gemaakt. Daarnaast moeten zij volwaardige partners worden in de buurtcoalities. Het zijn, zoals Red

34

Kansrijke sociale buurten: samen werken aan meer veerkracht Amsterdam Noord schrijft, de gemeenschappen waar

35

vooral buurtgerichte, aanpak nodig is.

• De stem van bewoners meer positie geven bij

mensen zich gezien en gehoord voelen. Denk aan

vraagstukken en oplossingen over veiligheid, zorg

de voedselinitiatieven, de zelfbeheer-buurthuizen,

Denk bijvoorbeeld aan preventieve maatregelen

en overlast. Niet alleen omdat zij waardevolle

culturele

om

ondersteunen,

informatie hebben over wat er speelt, maar ook

initiatieven zoals de luistergroepen van Hart voor

meer aandacht voor overlastgevende en criminele

omdat we als gemeente naast de bewoners willen

Noord.

jongvolwassenen (23+) en jongeren, en betere

staan die soms dagelijks overlast en/of onveilige

toeleiding naar hulp voor mensen met onbegrepen

situaties meemaken.

initiatieven

zoals

Noordje

en

sociale

• Sommige van deze initiatieven zitten in tijdelijke huisvesting. Zorgen voor het beter en multifunctioneel gebruiken van ruimtes kan een oplossing bieden voor de langere termijn. • Als er nieuwe opdrachten te verstrekken zijn vanuit de gemeente kijken we ook naar de al actieve informele bewonersorganisaties in een buurt als opdrachtnemer (zie ook “werk in de buurt door de buurt”, p 35).

kwetsbare

huishoudens

te

gedrag. Dit vraagt om extra inzet en meer middelen voor het versterken van de aanwezigheid van zorg- en

• Vanuit Aanpak Noord wordt daarnaast gewerkt

veiligheidspartners.

aan het aanboren van (landelijke) middelen en/ of voorzieningen gericht op onder andere het

We zetten daarom in op de volgende zaken:

middelen of voorzieningen gericht op het vergoten • In elke buurt zal deze aanpak een ander gezicht

van de aanwezigheid van veiligheidspartners in de

krijgen. In sommige buurten zijn bewoners

buurten waar dit het meeste nodig is.

meldingsmoe of, nog erger, bang om te melden

VEILIGE BUURTEN

bevorderen van ontwikkelkansen voor de jeugd en

bij de politie of gemeente. Dan moet er eerst een vertrouwenspersoon komen waar je je zorgen kwijt

Veiligheid loopt door alle thema’s heen. Uit gesprekken

kan zonder dat er meteen instanties meekijken. In

met bewoners blijkt dat een flink aantal wijken en

andere buurten speelt er veel overlast gepaard met

buurten in Noord kampt met leefbaarheidsproblemen

ggz-problematiek. In dat geval moeten we samen

of onveiligheid. Het veiligheidsbeeld van Noord is per

met zorgpartijen zoals HVO-Querido, Leger des

buurt verschillend. Voor negen buurten in Noord is

Heils, de GGD en bewoners zorgen voor sociaal

daarom in beeld gebracht wat er speelt. In deze buurten

veilige plekken in de buurt. Zodat bewoners

is vaak sprake van gestapelde problematiek die leidt

zich gehoord voelen als zij hun zorgen en de

tot spanningen en onveiligheid. Ook verminderde

ervaren overlast bespreken én dat er tijdig wordt

sociale cohesie of harde pest- en straatcultuur dragen

ingegrepen voordat zaken uit de hand dreigen te

bij aan onveiligheid en staan ontplooiingskansen

lopen.

van jongeren in de weg. Een nadere analyse moet uitwijzen welke interventies er nodig zijn. Wel staat

• Samen met jongeren en ouders oplossingen

vast dat bij het bevorderen van de veiligheid en

creëren om meer weerbaar te zijn tegen de

leefbaarheid in deze buurten een integrale, en dan

verleidingen van drugscriminaliteit en ondermijning.

Kansrijke sociale buurten: samen werken aan meer veerkracht

“Meerdere moeders hebben aangegeven dat hun kinderen niet op het plein mogen spelen als ik er niet ben. Daarnaast krijg ik geregeld een belletje van een ouder of hun kind bij mij is, en het wordt dan op mijn hart gedrukt dat hun kind direct naar huis moet als de activiteit is afgelopen.

36

WAT MOET ER OP LANGERE TERMIJN GEBEUREN? Voor de langere termijn moeten we zoeken naar radicalere oplossingen. Dat betekent samen met bewoners,

informele

partijen,

ondernemers

en

overheden zoeken naar doorbraken om te komen tot kansrijke sociale buurten.

De kinderen praten niet veel over wat er allemaal gebeurt. Het signaal dat ik krijg is dat zij het normaal vinden dat er zoveel agressie en geweld is in hun buurt. Bij een kind is er in het huis beneden haar een inbraak geweest. Dat geeft haar naast het onveilige buiten ook in haar eigen huis een onveilig gevoel.”

WIE ZIJN BETROKKEN? We werken aan kansrijke sociale buurten met maatschappelijke en bewonersinitiatieven, zelfbeheerbuurthuizen, buurtondernemers, buurt-moeders en buurtvaders, kunst- en cultuurpartijen uit de buurt.

Kinderwerker SPIN

Met buurtsamenwerkingen in de Banne, Molenwijk en De Kleine Wereld. Met organisaties zoals DOCK, Doras, Sciandri, Funtrax, samenwerkingsverband Beter Samen in Noord, Samen Noord, sport-

KUNST EN CULTUUR IN DE BUURTEN Cultuur zorgt voor verbinding binnen buurten. Door het delen van verhalen begrijpen mensen elkaar beter en daarmee wordt de veerkracht van en het gevoel van eigenwaarde binnen buurten vergroot. Daarom wordt er ingezet op het verstevigen van de positie van cultureel-maatschappelijke initiatieven. Dit zijn de plekken waar deze verbinding tussen bewoners, via kunst en cultuur tot stand komt.

verenigingen, buurtteams, ouder- en kindteams, scholen, woningcorporaties, OBA, UvA, Hogeschool InHolland en Universiteit Leiden. Vanuit de gemeente en het stadsdeel zijn bijvoorbeeld betrokken: WPI, GGD, team jeugd en veiligheid en team sociale basis en gebiedsteams. En met iedereen die nog meer wil aansluiten.

37

06. WONEN: OPKNAPPEN EN VERDUURZAMEN Op woongebied zijn er grote verschillen in Noord: net over het IJ en bij het eindpunt van de metro verrijzen veel nieuwe woontorens met sociale huur, middenhuur en dure huur- en koopwoningen. Daar wordt ook geïnvesteerd in de openbare ruimte. Daartussenin liggen oude wijken met (sociale) huurwoningen met veel achterstallig onderhoud en relatief veel woningen met een slecht energielabel. De afgelopen jaren is al veel geïnvesteerd in het inhalen van deze achterstanden, maar dat is pas het begin van de grote opgave die er ligt. Achterstanden in het onderhoud van de openbare ruimte versterken het beeld van de tegenstellingen tussen de nieuwe ontwikkelgebieden en de oude wijken en tuindorpen. Om de achterstanden in te lopen zijn grote en gerichte investeringen nodig in en om de woningen. Waar mogelijk combineren we dat met het opknappen of aanpassen van de openbare ruimte, en met aanpakken die raken aan de andere thema’s zoals kansen voor jeugd, groen, veilige buurten en de buurtgestuurde aanpak. Opknappen en verduurzamen levert immers contacten op met bewoners waardoor een bredere hulpvraag en aanbod in beeld komt, die verder gaat dan de woningen zelf.

Wonen: opknappen en verduurzamen

38 KWALITEIT CORPORATIEBEZIT IN NOORD

“Sommige buren doen niet eens open, of zo half in de deur. Ze zijn bang, ze schamen zich. Ik schaam me ook. Het doet iets met je als in een slechte woning woont. Het doet iets met je zelfbeeld. Het enige wat ik wil is dat ik en mijn buren in een warm en veilig huis wonen.”

Noorderling en lid Red Amsterdam Noord Eva Bollen in SNIKHEET, een voorstelling van theatergezelschap Parels voor de Zwijnen. Gespeeld voor en door Noorderlingen, over de energietransitie in Noord.

WAT SPEELT ER? Te veel woningen in Noord kampen met achterstallig onderhoud, ondermaatse energielabels (D en slechter) en soms zelfs onveilige woonsituaties. De corporaties hebben ruim 2.500 woningen met urgent achterstallig

Bron: Kwaliteit corporatiebezit in kaart, Amsterdamse Federatie Woning Corporaties (AFWC), 2022.

onderhoud in Amsterdam. Hiervan staat 80% (dus

1 - 25

2.000 woningen) in Noord, vooral in de Van der Pekbuurt, Vogelbuurt-Noord, Tuindorp NieuwendamWest en Werengouw-Zuid.

25 - 100

Zeer goed Goed Redelijk

100 - 250 Matig

250 - 500

Slecht

500 - 1500

Wonen: opknappen en verduurzamen

39

WARMTEVRAAG EN SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJKE URGENTIE

De onderhoudsscore ‘slecht’ betreft alleen woningen met ernstige gebreken en waarvoor het opheffen van die gebreken urgent is. Daarnaast zijn er ook woningen met minder urgente gebreken, maar waar bijvoorbeeld wel het energielabel ondermaats is. In de komende periode is het belangrijk om een gezamenlijk beeld te hebben waar de woningen met gebreken en hoge energiekosten precies staan. En ook in hoeverre deze al in de planning staan bij corporaties of andere eigenaren om opgeknapt te worden. En als dat nog (te) lang duurt, wat er in de tussentijd mogelijk is aan tijdelijke maatregelen om onder meer energiearmoede tegen te gaan. Op het kaartje is te zien dat de objectieve warmtevraag - en dus isolatieopgave - voor een groot deel overlapt met (zeer) veel sociaal-maatschappelijke opgaven. Hieruit blijkt de noodzaak van meer integrale wijk- en buurtaanpakken, waarin fysieke en sociale ingrepen elkaar aanvullen of versterken.

WAT DOEN WE AL OF GAAT ER IN 2024 GEBEUREN? Bron: Kwaliteit corporatiebezit in kaart, Amsterdamse Federatie Woning Corporaties (AFWC), 2022.

Bij de buurtgestuurde aanpak zijn corporaties

Huidige warmtevraag in KWh per

Sociaal maatschappelijke

betrokken om gezamenlijk met de verschillende

vierkante meter

urgentie

partijen de woon- en leefomgeving in die buurt

> 130 - 150

Urgent

> 150 - 200

Zeer urgent

> 200

te

verbeteren.

Het

plaatsen

van

kwetsbare

bewoners in balans met wat een buurt aankan is

daarbij

een

aandachtspunt.

Daarnaast

is

Wonen: opknappen en verduurzamen een

gesprek

Noord, en

gestart

corporaties

concretere

tussen

en

Red

gemeente

Amsterdam over

betere

samenwerkings¬afspraken

voor

Noord. Dat is in aanvulling op de stadsbrede samenwerkings¬afspraken voor de komende vier jaar, die bijna klaar zijn. Op die manier krijgen die afspraken meer inkleuring op lokaal niveau. Dat sluit ook weer aan op de voorgenomen stadsdeel-

40 Tussen het eten van beschimmeld brood of het laatste sneetje brood zonder beleg delen met de kinderen. Waar een matrasje op de doorweekte vloer ligt en de blauwe enveloppen dienstdoen als vloerbekleding. Waar het binnen kouder is dan buiten, ondanks

Volkshuisvesting; over wat nodig en wenselijk is op

de energietoeslag.

De zes grote corporaties hebben voor hun bezit in Noord een kaart gemaakt waarin vermeld staat welk onderhoud of andere interventies zijn gepland of voorgenomen. Eind 2023 en doorlopend in 2024 gaan

Waar de kinderen niet naar de opvang kunnen vanwege angst voor het aanvragen van een toeslag. Ambtenaren wiens kinderen elke week wisselende leerkrachten hebben en niet zeker

corporaties met Red Amsterdam Noord en gemeente

is of een vijfdaagse schoolweek gehandhaafd

inzoomen op die plannen. Waar zich kansen en

blijft.

vraagstukken voordoen, willen we daaraan op buurtniveau met andere partijen een vervolg geven.

Waarvan de buren leerkrachten zijn die met voorrang een woning hebben gekregen, maar in Ik ben op zoek naar ambtenaren die een drop-

beslissingsbevoegdheid. Die in een beschimmelde doorwaaiwoning leven. Waar het in huis regent. En waar de straat en het park verwaarloosd zijn. Ambtenaren die s ’avonds een keuze moeten maken.

buurtaanpak

te

beginnen

in

Banne-Zuidwest.

Belangrijk onderdeel daarbij is de participatie en de manier waarop corporaties en ontwikkelaars bewoners bij hun plannen betrekken. Geleerde buurtaanpakken in Noord. Qua woningvoorraad kan dan per buurt worden gekeken naar woningen met

slechte

onderhoudsstaat,

energielabels

en

verduurzaming, en verkoop/liberalisatie van sociale huurwoningen. Bewoners pleiten voor zo min mogelijk verkoop van sociale huurwoningen: het door Red Amsterdam

Noord

geformuleerde

‘Nee,

tenzij’-

principe. De samenwerkingsafspraken gaan over de stadsbrede context. Die twee perspectieven staan soms op gespannen voet.

een ander stadsdeel voor de klas staan. Ik ben op zoek naar ambtenaren met

al eerder afspraken gemaakt om een integrale

lessen uit deze aanpak worden gebruikt voor andere

specifieke uitwerking van de Amsterdamse Aanpak woongebied in de Noordse buurten.

Red Amsterdam Noord en corporaties hebben

out zijn. Een drop-out van het systeem. En hierdoor achterstelling aan den lijve ervaren. En tegelijkertijd de beslissingsbevoegdheid hebben om dit te veranderen. Uit: Drop-out, Hanane Abaydi. Voorgedragen tijdens de albumpresentatie Welkom in de Noordside van Massih Hutak. (Verdedig Noord).

Red

Amsterdam

Noord

krijgt

ook

in

2024

ondersteuning vanuit Aanpak Noord. Uiteraard is Red Amsterdam Noord een zelfstandig opererend bewonersorgaan en bepaalt zij zelf haar koers, maar (externe) adviezen op het gebied van woonregelingen of op woontechnisch gebied zijn wel welkom. Daarnaast is er ondersteuning voor bewonersgroepen die zich sterk maken voor wonen en woningverbetering. Met onderzoeken of ook meer technische expertise die bewoners(groepen) ondersteunt in claims voor onderhoud richting eigenaren. Dit is een aanvulling op de huidige inzet van stichting !WOON voor individuele bewoners en bewonersgroepen.

Wonen: opknappen en verduurzamen

41 het

stadsdeel

Er zijn fondsen (regionaal, landelijk, Europees)

en

middenhuur).

beschikbaar op woongebied (woningen en woon-

stadsdeelvoorrang vanaf 1 januari 2024 effectief

omgeving). Actueel zijn onder meer:

in Woningnet en kan dit daadwerkelijk worden

• Nationaal Volkshuisvestingsfonds (VHF) voor VvE’s met achterstallig onderhoud en verduurzaming en eventuele aanpalende openbare ruimte. Voor de volgende tranches in 2024 kijken we of we de aanvraag op Noord kunnen richten. Dit na aanvragen van de Masterplangebieden Zuidoost en Nieuw-West in eerdere tranches. • Nationaal Isolatieprogramma (NIP) met financiële bijdragen voor individuele woningeigenaren die isolatiemaatregelen nemen. In 2024 gaan nog te selecteren sociale ondernemingen een groot aantal huishoudens bezoeken voor het uitvoeren van energiebesparende maatregelen. • Capaciteit Decentrale Overheden Klimaaten Energiebeleid (CDOKE); aanvraag Noord loopt voor extra fte’s ter ondersteuning van VvE’s die willen verduurzamen. Begin 2024 start het stadsdeel met een proef met actievere controles van woningkwaliteit en gebreken en waar nodig handhaving en aanschrijven van eigenaren. Dit gebeurt in overleg met Red Amsterdam Noord en !WOON en andere stakeholders. We bekijken op welke manier dit het effectiefst kan. Op basis van de resultaten wordt beoordeeld of deze inzet meer structureel van aard kan of moet zijn. Er is behoefte aan voorrang voor inwoners van

bij

nieuwbouwwoningen Voor

(sociale

corporatiewoningen

is

ingezet. Voor wooncomplexen met middenhuur is stadsdeelvoorrang al mogelijk. Er moet dan overeenstemming zijn met de ontwikkelaar. We gaan hierop actief sturen en onderzoeken of dat resultaat heeft voor de doorstroming met als doel dat de grenzen tussen nieuwbouwgebieden en bestaande wijken verzachten.

WAT MOET ER OP LANGERE TERMIJN GEBEUREN? • Monitoring woningkwaliteiten Om blijvend te werken aan een evenwichtige en kwalitatief goede woningvoorraad in Noord is het belangrijk om informatie over woningen van huurders/bewoners, corporaties/eigenaren, gemeente en andere relevante organisaties goed vast te leggen en te monitoren. Dat vergt transparantie over de verschillende criteria die nu gehanteerd worden over kwaliteit en onderhoudsniveau, ook in relatie tot wettelijke bepalingen. Consensus daarover en over achterstanden en bijbehorende interventies om die tegen te gaan, is essentieel voor het herwinnen van vertrouwen van bewoners in Noord. • Bouwen in balans Dat nieuwe woningen nodig zijn, is voor iedereen helder in deze tijd van woningnood. De vraag hoe we dat verantwoord doen met zo veel mogelijk

meerwaarde voor de stad en haar inwoners wordt momenteel uitgewerkt in de Ontwikkelstrategie 2035. De vraag is vooral: hoe bouw je in balans zodat de bestaande stad de snelle en grote veranderingen ook aankan. Daarbij gaat het niet alleen om aantallen maar ook om tempo en de vraag wat er waar wordt gebouwd voor wie. Met het scenariotraject dat gestart is vanuit Red Amsterdam Noord en de gemeente proberen we dit vraagstuk samen met andere bewoners en partners de komende periode verder in te kleuren voor het stadsdeel. Dit in het kader van de terugkerende vraag: Wat voor stad willen we zijn? • Financieringsbronnen Omdat Aanpak Noord geen nationaal erkend programma is, zijn bepaalde subsidies ook lastiger te verkrijgen. Het lijkt daarom de moeite waard om te onderzoeken of er andere financieringsbronnen aan te boren zijn en of een separaat investeringsfonds een effectief instrument kan zijn, in aanvulling op de eerder geschetste provinciale, landelijke en Europese subsidiestromen waarvoor Noord moet concurreren met andere wijken in Nederland.

WIE ZIJN BETROKKEN? Bewoners, ondernemers, corporaties, VvE’s, bewonersen huurderscommissies, !WOON, de Amsterdamse Federatie

voor

Woningcorporaties

(AFWC)

en

huurderskoepels. En bij de gemeente de directie Wonen, directie Ruimte en Duurzaamheid, directie Grond en Ontwikkeling, en stadsdeel Noord.

42

07. OPENBARE RUIMTE: ACHTERSTANDEN WEGWERKEN EN KWALITEIT VERBETEREN Een schone, goed onderhouden openbare ruimte is belangrijk voor de leefbaarheid van een buurt en haar bewoners. Er is grootschalige gebiedsontwikkeling gaande met bijbehorende investeringen in de openbare ruimte. Als in de bestaande Noordse wijken het onderhoud achterblijft, is het risico groot dat sociaal-economische tegenstellingen zichtbaar blijven op straat. Om deze tweedeling tegen te gaan en Noord in alle wijken op hetzelfde niveau veilig en aantrekkelijk te houden, werken we hard. De afgelopen jaren is er al veel geïnvesteerd om de achterstanden weg te werken, de komende jaren doen we daar nog een schepje bovenop. Al die werkzaamheden hebben impact, dat realiseren we ons. In een continu proces werken we samen met bewoners en ondernemers aan effectieve oplossingen om de overlast te beperken.

Openbare ruimte: achterstanden wegwerken en kwaliteit verbeteren

43

WAT SPEELT ER?

jaar is circa 10 miljoen euro per jaar beschikbaar voor

Openbare ruimte maakt een stad. Dat stelt Red Amsterdam Noord in hun oorspronkelijke manifest. De buurtplantsoentjes en parken, de pleinen en stoep voor een huis zijn de plek waar ontmoetingen plaatsvinden en waar mensen – helemaal na corona – meer en meer verblijven. Zij hebben een functie voor de buurt. Het is dus van belang dat deze openbare ruimte kwalitatief hoogwaardig is. In Noord is jarenlang niet zorgvuldig met deze openbare ruimte omgegaan. Daardoor is de kwaliteit van speeltuinen, groen, straten en stoepen in de bestaande wijken slecht. Datzelfde geldt voor de kwaliteit van de wegen en verhardingen. In Noord neemt de komende jaren het inwoneraantal fors toe en daarbij ligt het risico van een kloof tussen nieuwe en bestaande buurten op de loer. De snelle stedelijke groei met veel hoogbouw en nieuw aangelegde pleinen staat in schril contrast met het achterstallig onderhoud in de oorspronkelijke buurten. Dit verschil benadrukt de noodzaak om de woon- en

het verder wegwerken van achterstallig onderhoud en voor regulier onderhouds- en vervangingswerk aan wegen in Noord. Dit betreft ongeveer 20% van de stedelijke budgetten die voor dit soort onderhoud beschikbaar zijn. Maar er moet veel meer gebeuren. Met name in landelijk Noord, waar door diverse redenen zoals klimaatverandering en het bouwtype van de oorspronkelijke tuindorpen, sprake is van langzaam verzakkende woningen. De dalende bodem heeft veel impact op de openbare ruimte en daarvoor moeten we op zoek naar extra budgetten. Alle werkzaamheden aan de infrastructuur hebben een enorme impact op het dagelijks leven van Noorderlingen. Hoewel deze ontwikkelingen Noord ten goede komen, gaan ze vanzelfsprekend gepaard met

tijdelijke

ongemakken

door

voortdurende

opbrekingen en werkzaamheden in de woon- en leefomgeving. Juist doordat dit al jaren speelt, en nog jaren zal duren, is het cruciaal om de leefkwaliteit niet uit het oog te verliezen.

leefomgeving in de bestaande buurten te verbeteren en te zorgen dat de openbare ruimte in diverse delen van Noord veel beter in balans komt. Er is geld beschikbaar, maar het is nog niet genoeg. Vanaf 2021 zijn er meer structurele middelen voor onderhoud beschikbaar gesteld. Bij het onderhoud aan wegen gaat jaarlijks gemiddeld een kwart naar Noord, omdat de onderhoudsopgave daar nog steeds groter is dan in andere stadsdelen. Voor de komende vier

WAT DOEN WE AL OF GAAT ER IN 2024 GEBEUREN? Er wordt al vele jaren hard gewerkt om achterstallig onderhoud in de openbare ruimte weg te werken. Voor wegen is extra budget gereserveerd. Daarnaast gaan we de komende tijd ook flink aan de

Openbare ruimte: achterstanden wegwerken en kwaliteit verbeteren

44

slag op diverse andere schaalniveaus in de

bankje. Dit team springt bij met technische kennis

In de Bloemenbuurt en Tuindorp Nieuwendam

openbare

ruimte.

Daarbij

en financiële middelen om deze wensen toch te

lopen gesprekken over integrale gebiedsplannen,

het

werk

de

realiseren. Waar mogelijk doen we dit in samenhang

waarbij sprake is van een grootschalige aanpak

met de uitvoering van onderhoud.

voor de hele buurt. Deze unieke manier van werken

vele

in

is

de

openbare

uitdaging

ruimte,

dat

onvermijdelijk overlast met zich meebrengt, zo dragelijk mogelijk te maken. Dat doen we door

kijkt over de gebruikelijke projectgrenzen heen. We

communicatie, maar ook door de Noorderling

Soms

tegen

vragen ook andere partners in de openbare ruimte

te vragen met ons mee te denken: Hoe doen we

knelpunten in hun wijk, waar niets aan gebeurt

als Liander en Waternet aan tafel. En we kijken naar

het goed?

door gebrek aan uitvoeringsmiddelen. Denk aan

sociale thema’s zoals onveiligheid. Deze ideeën

onveilige oversteekplaatsen of gebieden die net

worden in 2024 verder uitgewerkt.

lopen

bewoners

al

jaren

aan

Op het meest praktische niveau, en letterlijk het

tussen ambtelijke projectgrenzen lopen. Dan springt

dichtst bij de voordeur van de Noorderling, starten

Aanpak Noord financieel bij om de wens net dat

Op dit moment worden diverse groene projecten

we met schouwbrigades. We weten dat mensen een

zetje in de rug te geven en levert stadsdeel Noord de

voorbereid

hoger tevredenheidscijfer geven aan hun buurt als

mensen voor planning en uitvoering. Voorbeelden

kleinschalige projecten zoals het vergroenen van

deze er netjes bij ligt: geen afgebladderde bankjes,

hiervan zijn verbetering van het Zwanenplein, de

pleintjes tot grote investeringen in de parken in

genoeg prullenbakken en geen tegels waarover je

extra maatregelen rondom de Msg. Bekkersschool,

Noord. Met het Actieplan Spelen verbeteren we

kan struikelen. We gaan de wijk in met bewoners

het hekwerk in de Azaleastraat en aanpassingen

45 speelplekken. Goede speelplekken zorgen niet

en ondernemers. We maken een inventarisatie en

van vier kruispunten in De Bongerd.

alleen voor een fijne verblijfsplek, maar leveren

sturen direct een aannemer af op de zaken die we

en

uitgevoerd.

Dat

varieert

van

ook hun bijdrage aan een gezonde leefomgeving.

tegenkomen. Dat betekent bijvoorbeeld het recht

Als

wegwerken

Per speellocatie kijken we naar het gebruik

leggen van tegels, het aanvullen van plantvakken

van achterstanden kiezen we soms voor het

en de verbeterkansen voor de inrichting en de

of het opnieuw schilderen van bankjes. Ook voor

herinrichten van een straat of plein. In Noord

speeltoestellen. Voor komend jaar staat verbetering

knelpunten op het gebied van afval kijken we wat

wordt

van diverse speellocaties op de planning.

nodig is om deze op te lossen. Zo werken we

schaalniveau verschilt hier van een straat of plein

concreet en zichtbaar, straat voor straat, aan een

tot hele buurten. De komende vijf jaar wordt op

De bodemdaling in Noord is een complexe kwestie

fijne verblijfskwaliteit in de buurten in Noord.

60 locaties de hele openbare ruimte vervangen

die niet alleen ecologische aspecten omvat, maar

en

toekomstbestendig

Bijvoorbeeld

ook ingrijpt in sociaal-economische structuren.

We gaan aan de slag met een resultaat-op-straat-

de

Adelaarsweg,

Fazantenweg/Zwanenplein,

Gezien de voelbare gevolgen voor mensen in hun

team. Dit team pakt in bestaande buurten van

Heggerankweg,

Heekweg,

dagelijks leven gecombineerd met de technische

Noord wensen van bewoners en ondernemers op.

Klipperstraat e.o., Nieuwendammerdijk en het Plan

complexiteit van mogelijke oplossingen blijven we

Het gaat om wensen die normaal gesproken niet

van Gool. In landelijk Noord wordt gewerkt aan

bodemdaling agenderen. Niet alleen vanwege

binnen het reguliere onderhoud passen, zoals een

diverse Gouwen.

de uitdaging om tot technische oplossingen te

extra speeltoestel, meer vergroening of een nieuw

er

meer

daarin

nodig

is

relatief

dan

veel

het

geïnvesteerd.

gemaakt.

Houdringe,

J.H.

Het

komen, maar juist ook voor het vergroten van

Openbare ruimte: achterstanden wegwerken en kwaliteit verbeteren het bewustzijn rondom deze kwestie. Agendering

is niet op te lossen met de coalitiemiddelen en de

is voor de Noordse tuindorpen van belang en op

middelen die gereserveerd zijn vanuit de directies.

landelijk niveau nemen we deel aan het Platform Slappe Bodem. Tevens is er een EU-subsidie

De grootste doorbraak vanuit Aanpak Noord is om

aangevraagd rondom bodemdaling.

die overige middelen te organiseren zodat we alle achterstanden in de openbare ruimte de komende

Overlast dragelijk maken

25 jaar kunnen oplossen. Daarbij richten we ons nu

Al deze inzet is nodig en tegelijkertijd is de

op drie sporen: we gaan op zoek naar extra middelen

uitdaging het vele werk in de openbare ruimte, dat

vanuit het Rijk, de EU en de provincie Noord-Holland.

onvermijdelijk overlast met zich meebrengt, zo dragelijk mogelijk te maken. Specifiek aandachtspunt hierbij zijn de borden die tijdens werkzaamheden worden geplaatst. Deze zijn vaak niet actueel en

WIE ZIJN BETROKKEN?

verwijzen van omleiding naar omleiding. Samen met bewoners, ondernemers, corporaties Ook hebben we extra aandacht voor communicatie.

en andere partijen zoeken we naar innovatieve

Onder andere door de Noorderling te vragen met

manieren om de overlast van alle werkzaamheden te

ons mee te denken: Hoe doen we het goed?

beperken en de inrichting te laten aansluiten bij de

Ten slotte experimenteren we binnen de projecten

huidige ontwikkelingen.

met diverse participatievormen om alle stakeholders mee te nemen in de diverse belangen die er spelen

We werken hieraan vanuit stadsdeel Noord en met de

en zo tot een gedragen resultaat te komen.

gemeentelijke directies Verkeer en Openbare Ruimte en Stadswerken.

WAT MOET ER OP LANGERE TERMIJN GEBEUREN? Het grootste risico op de lange termijn is financieel. Uit een inventarisatie blijkt dat er nog 80 miljoen euro extra nodig is voor de openbare ruimte in Noord. De achterstanden in de openbare ruimte zijn enorm. Dit

45

46

08. STADSNATUUR EN GROEN: NOORD ALS NATUURGEBIED Noord staat bekend als het groenste stadsdeel. Er is in Noord ook veel kennis over en liefde voor het groen. Of beter ‘stadsnatuur’, zoals bewoners blijven benadrukken. De stadsnatuur staat onder druk door de verdichting. Aanpak Noord wil samen met bewoners en ambtenaren de groene structuren in het stadsdeel beschermen en versterken. Dat vraagt niet alleen om ecologische impulsen, maar ook om meer onderzoek, organisatorische verbeteringen en meer samenhang en transparantie in de communicatie over stadsnatuur en groen. In 2023 is een goede basis gelegd voor verdere uitbouw in de komende jaren.

Stadsnatuur en groen: Noord als natuurgebied

WAT SPEELT ER? Bewoners hebben Noord al in 2022 uitgeroepen tot ‘natuurgebied waar ook mensen wonen’. Dat is het verlangen waar naartoe gewerkt wordt binnen het thema Stadsnatuur en groen. Dit geeft richting aan gemeentelijke doorbraken. Om het groene

47 natuurwaarden integraal, naast andere belangen, mee te wegen tijdens de planvorming. Zo kan, gelijktijdig met de ruimtelijke ontwikkelingen, het versterken van

WAT DOEN WE AL OF GAAT ER IN 2024 GEBEUREN?

de ecologische structuur worden verzilverd.” De kaart is vastgesteld door het Dagelijks Bestuur van stadsdeel Noord. De kaart heeft zelf geen beleidsstatus; het is input voor het Amsterdamse groenbeleid.

“Ik trof wantrouwen en uitputting aan. Nu werken we samen aan het opbouwen van

karakter van Noord te behouden en te versterken,

vertrouwen”

moet de systematiek worden omgedraaid: behandel stadsnatuur niet als sluitpost, maar neem het als uitgangspunt in je handelen. Behoud en versterk de natuurlijke en landschappelijke structuren in Noord

BEKIJK KAART

Sarah Payton, coördinator stadsnatuur en groen Red Amsterdam Noord

en kijk vervolgens wat ze aankunnen qua stedelijke ontwikkeling. Het thema Stadsnatuur en groen zoomt daarom ook in op de gevolgen van de voorgenomen nieuwbouw, de infrastructuur en de aanslag op het groen. Er ligt al een stevige basis onder de opgave voor Stadsnatuur en groen, die samen met bewoners, groengroepen uit Amsterdam Noord, ambtenaren, stadsdeelcommissie en bestuur is gelegd. Dit is de Ecologische Kaart Noord. In het voorwoord van die kaart staat: “Het is een kaart geworden die niet alleen de bestaande ecologie in ons stadsdeel beschrijft, maar ook meer dan 100 ambities aangeeft voor het versterken van de ecologische structuren. Door de groei van Noord is de extra aandacht voor het groen en de ecologie hard nodig. De komende tijd zullen veel ruimtelijke ontwikkelingen en ingrepen plaatsvinden in Noord. De Ecologische Kaart dient als leidraad om bij nieuwe ontwikkelingen in Stadsdeel Noord de

Op inhoud is de Ecologische Kaart een leidraad binnen het thema Stadsnatuur en groen, qua totstandkoming

een

inspirerende

voorloper.

Bewoners, groenorganisaties en stadsdeel hebben de kaart hand in hand gemaakt. Belangrijk is vooral dat het initiatief voor de kaart van bewoners komt: zij zijn begonnen met een ecologisch onderzoek naar de Schellingwouderscheg en hebben zo de aanzet gegeven om een ecologische kaart te maken.

De Ecologische Kaart Noord en de knelpunten die de groengroepen in november 2022 aan wethouder Van der Horst hebben gepresenteerd zijn samengevoegd in een allesomvattend overzicht van de opgave voor Stadsnatuur en groen in Noord. Het gaat hierbij om de opgave op het landschappelijke niveau, de zogenaamde tussenschaal. In het voorjaar van 2023 hebben de groengroepen samen de opgave aangescherpt, prioriteiten benoemd en de beschikbare coalitiemiddelen 2023 daaraan gekoppeld. Het gaat hierbij om vijf categorieën: • Samenwerken en bewonersbetrokkenheid • Behouden en beschermen groen • Versterken hoofdgroenstructuur • Vergroten kennis stadsnatuur en groen • Groene bewonersinitiatieven

Stadsnatuur en groen: Noord als natuurgebied

48 SAMENWERKEN EN BEWONERSBETROKKENHEID

Begin 2024 wordt de opgave rondom stadsnatuur en

Samenwerking met bewoners versterkt de betrokken-

groen opnieuw onder de loep genomen samen met de

heid en leidt tot het herstel van vertrouwen. De deskundige inbreng van bewoners en bewoner-experts zorgt voor aanvullende inbreng en een verfrissend en broodnodig perspectief op het functioneren van de

groengroepen. Daaruit zullen aanvullende en nieuwe prioriteiten naar voren komen. Bij verschillende interventies wordt opnieuw gebruikgemaakt van de expertise van bewoners.

gemeente. Februari 2023 is een groencoördinator gestart om de organisatiegraad tussen de 33 bestaande groengroepen te verhogen. Deze groencoördinator gaat in 2024 door. Verder is er in de zomer van 2023 samen met en onder aanvoering van bewoners opdracht gegeven voor een ecologisch onderzoek in enkele tuinparken. In het najaar zijn andere bewoners gestart met het maken van een visie voor een ecologisch onderzoek bij de Kadoelenscheg, dat in 2024 uitgevoerd zal worden. Daarnaast trekt de gemeente intensief op met bewoners bij verschillende interventies, zoals een plasdraszone en een faunapassage. Op initiatief van bewoners is in het najaar van 2023 voor het Noorderpark een nieuw traject ingezet om het vertrouwen te herstellen. We werken aan een gelijkwaardige informatiepositie van gemeente en bewoners over de historie van en plannen rondom het Noorderpark. We bouwen aan een langdurige samenwerkingsrelatie tussen gemeente, bewoners en ondernemers rondom dit centrale park van Noord. Dit krijgt in 2024 een vervolg.

BEHOUDEN EN BESCHERMEN GROEN De ecologische onderzoeken die hierboven zijn genoemd,

vormen

een

belangrijke

basis

voor

behoud en bescherming van stadsnatuur en groen in Noord. Bewoners en gemeente zien er allebei op toe dat de verschillende onderzoeken dezelfde opzet hebben. Daardoor ontstaat samenhang en sluiten de onderzoeken goed op elkaar aan. Bovendien benut Ruimte en Duurzaamheid van stadsdeel Noord deze onderzoeksrapportages voor de jaarlijkse update van de Ecologische Kaart. In 2024 brengen we die kaart beter onder de aandacht binnen de gemeente en andere overheden, zodat die kennis gebruikt gaat worden bij de planvorming. In 2023 is op verzoek van en samen met bewoners de toevoeging van faunapassages verkend. Dit wordt in 2024 vervolgd en aangevuld met de ambitie om afspraken te maken om deze passages structureel op te nemen in reguliere werkzaamheden. Bijvoorbeeld bij het wegwerken van achterstallig onderhoud in de openbare ruimte.

Stadsnatuur en groen: Noord als natuurgebied

49

Vanwege de druk van de verdichting hebben de

In 2024 maken we samen met bewoners een

team Aanpak Noord twee middagen aangeboden

groengroepen

van

bomenkaart met benoeming van een kansrijk gebied

langs waardevolle Noordse stadsnatuur. Bewoners

de groennorm bij een nader te bepalen gebieds-

voor de bomen. Het herplanten gebeurt bij voorkeur

hebben deze wandelingen begeleid en verteld over

ontwikkeling en om een pilot ‘bouwen met wat er

ook samen met bewoners.

het belang van het groen op deze plekken. Deze

gevraagd

om

de

evaluatie

is’. Dit vraagt nadere uitwerking in 2024 en verder.

summerschool was snel volgeboekt; interessant om

De inzichten uit die pilot zetten we in om mogelijke

in 2024 een vervolg te geven. Team Aanpak Noord

doorbraken en nieuwe werkwijzen te identificeren en

VERGROTEN KENNIS STADSNATUUR EN GROEN

agenderen.

Kennis vergroten geldt zowel voor de gemeente

samen kunnen optrekken bij educatie in en over het

als voor bewoners. In de gesprekken met de

groen in Noord.

VERSTERKEN HOOFDGROENSTRUCTUREN

en de Noordmakers verkennen of we in 2024 meer

groengroepen komt duidelijk naar voren dat er kansen zijn om de manier waarop de gemeente

Dit is een langetermijnopgave. De ecologische

communiceert over dit onderwerp te verbeteren.

GROENE BEWONERSINITIATIEVEN

onderzoeken van 2023 en 2024 leveren hiervoor

Bijvoorbeeld door meer informatie beschikbaar te

Via de groengroepen zijn er af en toe wat kleinere

relevante aanvullende informatie. De groengroepen

stellen, verschillende bronnen beter met elkaar te

initiatieven voor groen. Als deze niet hun weg kunnen

hebben in 2023 twee grote ecologische knelpunten

verbinden en de samenhang te verduidelijken. Dit

vinden via Groen in de Buurt en/of de buurtbudgetten,

aangewezen: de ‘wespentaille’ bij Schellingwoude en

speelt zowel op projectniveau als op stadsdeel- en

kan Aanpak Noord hieraan een bijdrage leveren. Dit

een knooppunt bij de Meeuwenlaan voor verbinding

beleidsniveau. Hiervoor zijn in 2023 verschillende

geeft de gewenste flexibiliteit. In 2023 is daarop in

van de groene structuren van het Vliegenbos en het

initiatieven genomen, bijvoorbeeld bij het Noorderpark

beperkte mate een beroep gedaan. In 2024 is het van

Noorderpark. Over de wespentaille bij Schellingwoude

en met de Ecologische Kaart. Ook is er aansluiting

belang om die flexibiliteit te behouden; de precieze

heeft een bewonersavond plaatsgevonden. In 2024

gezocht bij de stedelijke Strategie Communicatie

inhoud is juist daarom nog niet bekend.

maken we samen met bewoners een ontwerp. Het

Groenketen. In 2024 is het verbeteren van de

knooppunt bij de Meeuwenlaan is ambtelijk verkend,

communicatie een terugkerend aandachtspunt. De

maar vraagt om extra aandacht in 2024.

groengroepen en team Aanpak Noord zullen de pilot met veel belangstelling volgen.

WAT MOET ER OP LANGERE TERMIJN GEBEUREN?

van bomen. De gemeente heeft een herplantplicht als

Om de kennis van stadsnatuur in Amsterdam Noord

Op de langere termijn is een versterkte en beter

er bomen uit veiligheid worden gekapt. Dat herplanten

nog beter en breder onder de aandacht te brengen

verbonden stadsnatuur cruciaal voor Amsterdam

lukt lang niet altijd op dezelfde locatie als waar de

van het gemeentelijke apparaat bereiden bewoners

Noord. Dat geldt niet alleen voor het welzijn en de

boom gekapt wordt. Er ontstaat dan een voorraad

een leergang stadsnatuur voor. Dit zal in 2024

gezondheid van huidige en toekomstige bewoners,

bomen die herplant moeten worden in het stadsdeel.

worden aangeboden. Bij de summerschool 2023 voor

maar ook voor het behoud van de rijke flora en fauna

ambtenaren van de gemeente Amsterdam heeft

in het gebied. Bij de vraag ‘Wat voor stad willen we

met de communicatie over het kappen van bomen De verschillende gemeentelijke afdelingen hebben samen met bewoners gesproken over het herplanten

Stadsnatuur en groen: Noord als natuurgebied zijn?’ is het dan ook essentieel om de waarde(n) van stadsnatuur en groene structuren te onderkennen en als uitgangspunt te gebruiken voor keuzes bij verdere verdichting. Inhoudelijk biedt de Ecologische Kaart voor komende jaren een leidraad om meer dan honderd ambities voor het versterken van groene structuren te realiseren. Dit vraagt soms om bewustwording, andere keren om agendering en af en toe ook om een harde keuze voor een ecologische structuur ten koste van andere belangen. Met Aanpak Noord willen we voor de langere termijn een duurzame relatie opbouwen tussen de groengroepen, bewoners in het stadsdeel en de gemeente. Door nauw samen te werken, wordt aanvullende expertise aangewend en kan een breder draagvlak ontstaan voor stadsnatuur. Bovendien is het essentieel om vertrouwen te herstellen en interne werkwijzen te verbeteren. Om het belang en de waarde van stadsnatuur in Amsterdam Noord te borgen en te versterken, is het een essentieel onderdeel van Aanpak Noord. Door het onderwerp zijn eigen plek te geven, staat het en blijft het op de agenda. Alleen zo kan Noord echt een natuurgebied worden.

50

WIE ZIJN BETROKKEN? Het thema Stadsnatuur en groen brengt diverse betrokkenen samen. Het gaat hierbij onder andere om de groengroepen in Noord en de Werkgroep Groen van Red Amsterdam Noord. Bij

stadsdeel

Noord

zijn

diverse

ambtenaren

aangehaakt, zoals ecologen, beheerders, ontwerpers, gebiedsteams en gebiedspool. Binnen de gemeente gaat het om de directies Verkeer en Openbare Ruimte, Ruimte en Duurzaamheid, Grond en Ontwikkeling en Stadswerken. Daarnaast werken we samen met andere overheden zoals provincie en waterschappen en met diverse experts. De intentie is om de betrokkenheid van omringende gebieden en instanties in 2024 te vergroten; de stadsnatuur houdt immers niet op bij de stadsgrens. Juist door kennis te delen en samen op te trekken kunnen de groene en ecologische structuren worden versterkt.

51

09. BUURTECONOMIE: BEHOUDEN EN VERSTERKEN Een sterke buurteconomie is belangrijk voor de stad. Noordse ondernemers geven een buurt identiteit, zorgen voor levendigheid en werkgelegenheid. Ze dragen bij aan de leefbaarheid van buurten met diversiteit in het winkelaanbod en zorgen voor sociale veiligheid en cohesie. Kansen benutten en knelpunten aanpakken, begint met het versterken van de samenwerking tussen ondernemers en de gemeente. Door publiekprivate samenwerkingen bereiken we meer. Daarnaast lopen Noordse ondernemers het risico weggeduwd te worden door gentrificatie, of hun ruimte kwijt te raken door de gebiedsontwikkeling. We willen dat Noordse ondernemers, ook de kleine ambachtelijke bedrijven, in Noord kunnen blijven en letterlijk ruimte houden om te ondernemen. We investeren in sterke en betrokken ondernemers door te ondersteunen in ontwikkeling van ondernemerscollectieven. En stimuleren bewonersbedrijven en sociaal ondernemerschap voor Noordse werk- en leerplekken.

Buurteconomie: behouden en versterken

WAT SPEELT ER? Ondernemers zijn goed voor de stad en zijn net zo belangrijk voor de toekomst van Noord als bewoners. Ze zorgen voor economische groei en werkgelegenheid. Noord kent vele ondernemers en winkels die er al decennia zitten. Van lokale buurtwinkels en horeca tot garagebedrijven en diverse maakbedrijven. De stedelijke woningbouwambitie werkt op diverse manieren door op de Noordse economie. Allereerst drijft de woningbouwambitie de huurprijzen op. De bouw van nieuwe woningen maar ook het opknappen van woningen maakt buurten aantrekkelijker, waardoor de vastgoedwaarde stijgt en daarmee de huurprijzen. Dit kan ertoe leiden dat de lokale ondernemers in horeca en detailhandel de gestegen kosten niet meer kunnen dragen. Ze worden gedwongen te vertrekken en zo neemt de levendigheid van een buurt af. Lokale ondernemers zijn vaak de hoeksteen van de

52 Om de woningbouwambitie te realiseren, worden

VERSTERKEN ONDERNEMERSCOLLECTIEVEN

op grote schaal bestaande bedrijfspanden gesloopt.

Voor een sterke buurteconomie is het belangrijk dat

Deze panden worden op dit moment gehuurd door het Noordse midden- en kleinbedrijf of ze zijn hier zelf eigenaar van. Voor veel van deze ondernemers op de Noordse bedrijventerreinen is er nu geen zicht op herhuisvesting in de nieuwbouw, hoewel een aanzienlijk deel dit wel zou willen. Bedrijven die al langer in Noord zitten, verdienen meer aandacht. De kans is groot dat ze de huren niet kunnen opbrengen of de langdurige periode van transformatie niet kunnen overbruggen. Het percentage zelfstandige ondernemers zonder personeel met een hoofdinkomen uit een eigen onderneming blijft in Noord iets achter op het stedelijk gemiddelde (12% in plaats van 13% stedelijk). Het huidige aanbod en het bereik van de gemeentelijke dienstverlening

lijkt

nog

onvoldoende

aan

te

sluiten op de behoeften van de Amsterdammers in deze stadsdelen.

uniform straatbeeld als resultaat. Het unieke Noordse karakter van de buurten verdwijnt. Ook bieden lokale bedrijven vaak werkgelegenheid aan buurtbewoners. Het vertrek van deze bedrijven leidt daarmee ook tot een verlies van banen voor de lokale gemeenschap.

gezamenlijke

gesprekspartner

zijn voor de gemeente. Dit kan in een formele samenwerking tussen ondernemers en/of vastgoedeigenaren in een gebied door het oprichten van een ondernemersvereniging of een bedrijveninvesteringszone (BIZ). Maar het mag ook een wat vrijblijvendere vorm houden. Een kwartiermaker gaat daar waar de energie zit ondernemers helpen met het verhogen en versterken van de organisatiegraad. We werken daarbij samen met de VBOA (Verenigde BIZ-en en Ondernemersverenigingen Amsterdam). Deze stichting vertegenwoordigt een breed scala aan lokale ondernemers die actief en effectief met elkaar en de stad willen samenwerken en werkt aan concrete kennisdeling tussen BIZ-en en ondernemersverenigingen. De stichting ondersteunt de ondernemerscollectieven ook bij het jaarlijkse

We verlenen subsidies voor het opstarten van

de buurt en het ondermijnt de sociale cohesie als ze kunnen alleen ketenbedrijven zich vestigen, met een

een

stadsdeelgesprek in de gebieden waar dit nodig is.

buurtidentiteit. Ze fungeren als ontmoetingsplek voor verdwijnen. Vanwege stijgende vastgoedwaarden

ondernemers

WAT DOEN WE AL OF GAAT ER IN 2024 GEBEUREN? Een

toekomstbestendige

economie

in

Noord

vraagt ruimte voor diverse typen ondernemers. Van ambachtelijke bedrijven tot aan zelfstandigen zonder personeel en van stadsverzorgende bedrijven tot horeca en detailhandel.

ondernemerscollectieven

en

voor

professionele

ondersteuners voor deze ondernemerscollectieven. Bijvoorbeeld in de vorm van een straatmanager die namens de ondernemers het contact met de gemeente onderhoudt. Ook zijn er subsidies voor initiatieven van ondernemerscollectieven in hun buurt, bijvoorbeeld voor het promoten van het winkelgebied of het versterken van de gebiedsidentiteit.

Buurteconomie: behouden en versterken

53

We gaan publiek-private samenwerkingen aan met

het aanbod beter laten aansluiten op de behoefte van

lokale bedrijven als krachtige manier om de buurt te

(potentiële) zelfstandigen in Noord.

• Samen met partners zoeken we naar alternatieve methode om jongeren te begeleiden naar werk.

versterken en de sociale en economische dynamiek in een buurt te verbeteren. Initiatieven zoals de StageMakers verbinden grote en kleinere bedrijven aan elkaar. Dit creëert kansen voor werkgelegenheid en lokale overdacht van expertise en ervaring. We werken hierbij samen met partijen als de Rabobank, Holiday Inn, de Kromhouthal en andere lokale partners.

“In samenwerking met de Gemeente Amsterdam leiden we momenteel 30 jongeren en statushouders op met een afstand tot de arbeidsmarkt. We laten ze zien hoe mooi de event industrie is en hoeveel tof werk er is. Écht tof werk dat dichtbij de belevingswereld van deze jongeren staat. En dat werkt dus. Van onze eerste groep deelnemers zijn al meerdere uitgestroomd naar werk en de komende week is onze tweede groep al weer aan de beurt.” Luuk Roks van StageMakers op LinkedIn

Er gebeurt al van alles: • In samenwerking met welzijnsorganisatie Civic Amsterdam is een startersprogramma voor vrouwen opgezet. Doel is het bevorderen van participatie en het exploreren van ondernemerstalent. • Er is een ondernemersloket geopend op het Buikslotermeerplein. • Wijkwerkbedrijf De Bol is in oprichting. Daar geven bewoners en ondernemers samen invulling aan lokale en maatschappelijke opdrachten die direct ten goede komen aan de buurt. Denk hierbij aan groenvoorziening of onderhoud van flatportieken.

We nemen maatregelen om Noords ondernemerschap te versterken en om de (startende) ondernemers goed te kunnen ondersteunen. Daarvoor is het nodig dat we

Op de bedrijventerreinen in Noord waar gebiedsontwikkeling op stapel staat, willen we bedrijven de kans geven zich te herhuisvesten. Er is de nodige ruimte voorzien in de plannen maar die is lang niet voor alle bestaande bedrijven een optie. Waar mogelijk zoeken we de experimenten op, creëren we gunstige randvoorwaarden en informeren en begeleiden we ondernemers. Dat doen we op verschillende manieren. Transformatiecoördinator Om

de

verschillende

transformaties

van

• In Startblok Elzenhagen krijgen bewoners met ambitie tot ondernemerschap ondersteuning. Het gaat hier met name om statushouders, maar dit staat ook open voor bewoners uit de buurt.

bedrijventerreinen en het herhuisvesten van bedrijven

• Er is een projectleider Jongeren van de directie Werk Participatie en Inkomen die zich richt op het beter bereiken van jonge ondernemers.

gemeente het transformatie- en herhuisvestingsproces,

• Er zijn inspiratiesessies ter versterking van sociaal ondernemerschap en bewonersbedrijven.

als een oplossing wenselijk is voor een specifieke

• Er wordt gewerkt aan een fonds om jongeren toe te leiden naar werk.

ONDERNEMERSCHAP VERSTERKEN

GEBIEDSONTWIKKELING OP BESTAANDE BEDRIJVENTERREINEN

• Een Noords buddy-systeem (collega’s ondersteunen elkaar) wordt gestart.

beter te kunnen overzien en snel in te kunnen spelen op knelpunten, wordt een transformatie-coördinator aangesteld. De coördinator overziet namens de adviseert de transformatieprojecten op dit vlak en organiseert een maatwerkaanpak of doorbreekkracht kwestie die herhuisvesting van een bedrijf in de weg staat. In aanvulling hierop gaat de coördinator ondernemers (indien nodig langdurig) begeleiden bij het vinden van een nieuwe plek in Noord, elders in Amsterdam of in andere MRA-gemeenten.

Buurteconomie: behouden en versterken

54

Oprichting werkcorporatie

op de middellange termijn kan bijvoorbeeld met

In veel plannen van de transformatieprojecten zijn

gestapelde bedrijfshuisvesting voor stadsverzorgende

bedrijfsruimtes opgenomen. De invulling hiervan

bedrijven op grond van de gemeente. In de

blijft vaak achter en het is maar de vraag of deze

Buiksloterham wordt een uitvraag voorbereid om de

bedrijfsruimtes beschikbaar komen voor (Noordse)

markt hiervoor uit te dagen.

stadsverzorgende bedrijven. Dit biedt kansen voor een werkcorporatie: een private organisatie die

Aanvullend hierop onderzoeken we nog andere

eigenaren van bestaande en nieuwe bedrijfsruimten

maatregelen:

ontzorgt door de bedrijfsruimte te beheren en zonder winstoogmerk voor een redelijke prijs verhuurt aan stadsverzorgende bedrijven. Zo’n werkcorporatie kan in woon-werkwijken zorgen voor een goede balans tussen de activiteiten van ondernemers en leefbaarheid voor bewoners. Ook kan de corporatie een rol spelen voor stages en opleidingsplekken voor mbo’ers en bij het stimuleren van circulaire economie. Hoewel er interesse is vanuit ondernemers en diverse marktpartijen, komt de werkcorporatie niet vanzelf van de grond. Hiervoor is de gemeente als aanjager nodig. Om de werkcorporatie op te richten organiseren we een aanbesteding. De

gemeente

vraagt

om

voorstellen

voor

• Een incentive om de ontwikkeling van gestapelde bedrijfsgebouwen aantrekkelijker te maken. • Een herhuisvestingsubsidie en andere ondersteuningsmogelijkheden voor stadsverzorgende ondernemers, bijvoorbeeld via een stadmakersfonds of huurregulering van bedrijfsruimtes. • Ondersteunen en stimuleren van initiatieven voor (hubs van) kleinschalige betaalbare bedrijfsruimte. We zetten in op bewustwording van alle ondernemers over de gebiedsontwikkeling die gaande is en de kansen en knelpunten voor ondernemers die deze ontwikkeling met zich meebrengt. De pilot in de Klaprozenbuurt is hier een voorbeeld van.

de

oprichting van een organisatie die door beheer van bedrijfsruimtes de aangeduide doelgroep ontzorgt.

WAT MOET ER OP LANGERE TERMIJN GEBEUREN?

Betaalbare (gestapelde) bedrijfsruimte Er

is

behoefte

herhuisvestende

aan

meer

ondernemers

(schuif)ruimte in

en

rond

voor de

transformatiegebieden. Nieuwe bedrijfshuisvesting

Samen met bewoners, lokale bedrijven en winkeliers werken we toe naar wat er nodig is om Noord economisch te versterken.

WIE ZIJN BETROKKEN? We

werken

samen

met

ondernemersvereniging

VEBAN en andere ondernemersverenigingen, diverse winkelgebieden en (sociaal) ondernemers. Met de directies WPI, Grond en Ontwikkeling en Economische Zaken pionieren we om in Noord verandering teweeg te brengen.

55

10. ORGANISATIE: SIMPEL EN FLEXIBEL VOOR HET BESTE RESULTAAT Tijdens de kwartiermakersfase hebben we veel geleerd over hoe we Aanpak Noord willen organiseren, maar ook over wat niet werkt. We ontdekten dat een statisch dichtgetimmerd organisatiemodel voor de aanpak (en daarover blijven praten) beklemmend werkt. De kracht zit hem in eenvoud en flexibiliteit en commitment van alle partijen op een open en gezamenlijk proces. Zodat we per thema of opgave met elkaar kunnen bespreken welke samenwerkingsvorm zich op dat moment het beste leent. We werden het eens dat het belangrijker is om de kracht van alle samenwerkende organisaties te versterken en te bundelen dan weer een nieuwe organisatiestructuur te bouwen. Bewoners, corporaties, maatschappelijke en culturele partijen en de gemeente stadsdeel en directies - willen samen aan de langjarige aanpak werken. We willen ook na de kwartiermakersfase van elkaar leren als basis voor de samenwerking.