Nota van Beantwoording - touringcar 2023.pdf

De snelheid is teruggebracht naar 30 km/u en de straat is versmald en vergroend. Door extra touringcars door deze straat sturen, haalt de gemeente daarmee volgens bewoners een groot deel van deze winst weg. Actiegroep Kattenburgerstraat vraagt zich af hoe de herinrichtingsmaatregelen compatibel zijn met een corridor ‘om grote vervoersaantallen te verwerken’. Er is veel actie nodig geweest om deze herinrichting voor elkaar te krijgen. Dit besluit van de gemeente is bij de bewoners dan ook hard aangekomen. Weer dreigen zij het afvoerputje te worden van overlast elders in de stad. Zij gaan ervanuit dat hier een fout is gemaakt en dat de plannen worden aangepast. Een bewoner vraagt of het niet mogelijk is om touringcars direct vanuit de Valken­ burgerstraat naar de IJ-tunnel te sturen. Een andere indiener verzoekt het college ook om de Kattenburgerstraat van zwaar touringcar verkeer uit te sluiten. Deze indiener verwijst naar de motie van de raadsleden Z.D. Ernsting, N.T. Bakker en D.F. Boutkan, waarin is aangegeven dat ‘De Kattenburgerstraat per halverwege maart 2023 heringericht moet worden en dan de status van ‘Hoofdnet Auto’ moet hebben’. Dat betekent dat de benaming van corridor in het verkeersbesluit volgens deze indiener niet juist is.

In de definitie van ‘Beleidskader Verkeersnetten’ hoort ‘Hoofdnet Auto’ een functie te kunnen vervullen bij stremmingen op het ‘Plusnet Auto’, maar met een lagere verkeersintensiteit dan ‘Plusnet Auto’. Door het verkeer van zware touringcars zal de straat volgens de bewoner de facto in een Pluscorridor veranderen. Het wensbeeld bij de inrichting van een Plusnetcorridor is echter twee bij twee rijstroken. Kortom het voorgenomen Touringcarbeleid gaat volgens deze bewoner in tegen een eerder ingezette richting van autoluw beleid. De indiener hoort graag hoe de gemeente hier tegenaan kijkt. Reactie van het college van B&W Het college betreurt het dat de bewonersgroepen zich onvoldoende gehoord hebben gevoeld bij de totstandkoming van de Agenda Touringcar in 2020. Amsterdammers ervaren veel overlast waar grote touringcars aanwezig zijn. Ook de bewoners aan de betreffende straten. Het college is zich ervan bewust dat deze straten een hoge verkeersintensiteit kennen wat voor bewoners lang niet altijd prettig is.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

23

Corridor De corridor Weesperstraat – Valkenburgerstraat – Kattenburgerstraat is bij de behandeling van de Agenda Touringcar in 2020 vastgesteld, en deze corridor vormt voor de verdere uitvoering van deze Agenda dan ook een gegeven. De redenen voor het instellen van deze corridor zijn destijds duidelijk naar voren gekomen. Ten eerste zal het volledig weren van touringcars binnen de S100 – en dus ook het niet instellen van een corridor – leiden tot een forse toename van extra verkeersbewegingen van kleinere voertuigen in de binnenstad. Ten tweede blijft het centrum op deze manier nog bereikbaar voor alle doelgroepen. Ten derde liggen langs deze corridor de meeste culturele bestemmingen die zo voor alle doelgroepen goed bereikbaar blijven. Tegelijkertijd staat het gemeentelijke beleid niet stil. Het college denkt momenteel na over hoe we in de toekomst in Amsterdam om willen gaan met de openbare ruimte en het verkeer. De kijk op mobiliteit verandert en het faciliteren van alle vervoersbewegingen is meer het uitgangspunt. De gemeente is al bezig met diverse maatregelen om meer ruimte te maken voor voetganger, fietser en openbaar vervoer maar beseft zich terdege dat dit werk nog niet af is. Nut, noodzaak en wenselijkheid van corridors en bepaalde verkeersintensiteiten staan hierbij nadrukkelijk op het programma.

Het college wil er echter goed voor waken dat gekozen oplossingen duurzaam zijn. De gemeente erkent de zorgen van bewoners over de uitstoot van fijnstof en de luchtkwaliteit. De gemeente heeft grote ambities op het gebied van schone lucht. Amsterdam kent momenteel zes milieuzones die de meest vervuilende oude voertuigen weren. De milieuzones worden de komende jaren uitgebreid en strenger. Steeds vaker worden de zones uitstootvrije gebieden. De belangrijkste mijlpaal daarbij is 2030. De gemeente Amsterdam is in gesprek met het Rijk, andere gemeenten en KNV (vertegenwoordiger touringcarsector) over de invoering van een uitstootvrije zone autobus. Het streven hierbij is om een convenant te ondertekenen met deze partijen waarin het toegangsregime en het maatregelenpakket staan beschreven. De ambitie is om een uitstootvrije zone autobus in te voeren binnen de Ring A10 inclusief overgangsregelingen. Herinrichting Kattenburgerstraat De zorgen van de bewoners in de Kattenburgerstraat zijn het College goed bekend. Deze straat heeft zojuist een herinrichting achter de rug en hierdoor is er meer ruimte gekomen voor groen en de snelheid voor verkeer omlaag gebracht van 50 km/u naar 30 km/u. De weg is nu een Hoofdnet auto weg in plaats van een Plusnet corridor auto weg. Over een Hoofdnet auto mogen nog steeds touringcars rijden.

Met de snelheidsbeperking rijden deze nu met een lagere verkeersintensiteit door de straat. Het is op dit moment niet mogelijk om de Kattenburgerstraat uit de corridor te halen. Ten eerste vervult de straat een belangrijke netwerkfunctie. De straat verbindt de Weesper­straat, Valkenburgerstaat met de IJ-oever. Het afsluiten van de Katten­ burgerstraat voor touringcars betekent een verplaatsing van de touringcars naar de Mauritskade, Van Diemenstraat en Piet Heinkade. Ten tweede is de Kattenburger­straat de aanvoerroute naar de De Ruijterkade Oost (DRKO) waar het transferpunt touringcar rondvaart heen verplaatst is.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

24

Het verwijderen van de Kattenburgerstraat uit de corridor op basis van de categorisering uit het Beleidskader Verkeersnetten is daarnaast niet nodig. Een Hoofdnet auto impliceert niet dat er door deze straat geen touringcars meer zouden mogen rijden en ook niet dat deze niet als corridor of touringcarroute aangemerkt mag worden. Het bovenstaande laat onverlet dat de verkeersbewegingen van touringcars in deze straat nauwlettend wordt gemonitord, net zoals de rest van de corridor. Ook hier geldt dat de gemeente keuzes blijft maken om de stad nu en in de toekomst leefbaar te houden. Met de bewoners van de Kattenburgerstraat blijf de gemeente graag in gesprek over het zoveel mogelijk beperken van de overlast van touringcars. 3.6.6.

Geen verkeerskundige experimenten en/of knips op de corridor

Busvervoer Nederland benadrukt dat het aantal beschikbare routes voor touringcars in Amsterdam de afgelopen decennia gestaag is teruggelopen. Het gevolg is dat het touringcarverkeer over steeds minder wegen geleid wordt. Verdere inperking daarvan door het (ten dele) afsluiten van de overgebleven routes of experimenten met de verkeerskundige knip (zoals de beoogde knip Weesperstraat) gaan volgens hen onvermijdelijk leiden tot meer opstoppingen en hinder in de stad. Verschillende organisaties, waaronder Gassan Diamonds, Koninklijk Vervoer Nederland (KNV), NH Hotel Group en Koninklijke Horeca Nederland (KHN) spreken zich negatief uit over de beoogde knip op de Weesperstraat. De Weesperstraat is volgens hen een cruciale doorgangsweg voor touringcars. Een knip heeft dus grote gevolgen voor het rijden op de corridor voor touringcars en gaat leiden tot veel hinder. NH Hotel Group geeft aan dat de knip als gevolg heeft dat een rit van Schiphol naar het centrum van Amsterdam 20 minuten langer duurt. Daardoor wordt het voor hotelgasten minder aantrekkelijk om in het centrum van Amsterdam te verblijven. Dit heeft wederom voor de hotels grote financiële consequenties. Reactie van het college van B&W Om de drukte in de stad te verminderen en om de stad verkeersveiliger te maken koerst de gemeente Amsterdam al jaren op een autoluwe stad.

De knip Weesperstraat komt voort uit de in januari 2020 door de raad vastgestelde Agenda Autoluw. In deze agenda wordt voorgesteld om een proef te houden. Deze proef gaat plaatsvinden van 12 juni tot en met 23 juli. De Weesperstraat wordt dan voor zes weken overdag afgesloten voor doorgaand verkeer om te onderzoeken wat de effecten zijn op de bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid in de buurt. Voor touringcars geldt geen uitzondering. Na deze proef vindt een evaluatie plaats. Eventuele negatieve gevolgen zoals omschreven door indieners worden meegenomen in de evaluatie. Op basis van de evaluatie van de proef wordt gekeken of een definitieve knip zal worden ingesteld en voor welke voertuigen deze gaat gelden. Hierover de gemeente in gesprek met de belanghebbenden. Daarnaast voert Amsterdam eind dit jaar 30 km/u in op een groot aantal wegen voor de leefbaarheid en de verkeersveiligheid. Deze maatregel leidt op sommige plekken tot exploitatieverlies voor het openbaar vervoer tenzij aanvullende maatregelen worden genomen. Dit betekent dat de auto (en dus ook de touringcar) de komende jaren meer ruimte moeten gaan maken voor de doorstroming van het openbaar vervoer. Hier zijn voorstellen voor uitgewerkt om op een aantal plekken te kiezen voor het afsluiten van

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

25

doorgaand auto – en touringcarverkeer. Deze passen in het beleid van de gemeente Amsterdam zoals in de Omgevingsvisie 2050 staat. Deze maatregelen worden de komende periode verder onderzocht middels een uitvoeringstoets. Wanneer bepaalde maatregelen hierbij logisch, effectief en uitvoerbaar blijken, worden deze ook ter consultatie voorgelegd aan belanghebbenden voordat eventuele invoering wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. 3.6.7.

Halteerplekken in de zone

Een aantal organisaties (zoals de Beurs van Berlage en het Amsterdam Museum) wil graag de garantie van de gemeente dat geen bestaande halteerplekken binnen de S100 worden opgeheven vanaf 2024. De Beurs ziet bijvoorbeeld graag dat de halte bij het Barbizon Palace wordt gehandhaafd. Het Amsterdam Museum verzoekt specifiek om de halte op de Nieuwezijds Voorburgwal te behouden vanaf 2024. Deze hebben zij hard nodig om kwetsbare groepen te blijven ontvangen na hun verbouwing. Een Duitse reisorganisatie zou graag zien dat de huidige halteerplekken voor touringcarbussen bij de Loverssteiger blijft bestaan. Hier kunnen gasten overstappen op de rondvaart en het Centraal Station en Victoria Hotel als mooie halteerlocaties beschouwen. Reactie van het college van B&W De Agenda Touringcar stelt dat het netwerk van touringcarroutes voor grote touringcars verder wordt ingeperkt. Zonder ontheffing mogen zware touringcars straks alleen nog op de S100 en de corridor rijden. Voor ontheven ritten zal per ontheffing een verplichte route worden meegegeven. Deze verplichte routes zijn gebaseerd op de breed opgezette wegen zoals deze nu ook al gelden voor het verkeersbesluit Zone Zwaar Verkeer voor vracht. Een garantie voor het altijd aanhouden van routes (en dus halteerplekken, zoals de Beurs van Berlage vraagt) valt niet te geven.

Simpelweg omdat in een dynamische stad – een groene stad – altijd sprake is van voortschrijdend inzicht en de verantwoordelijkheid om maatregelen te nemen wanneer een veranderde context of situatie dat vraagt. Dat kan linksom of rechtsom zijn. Het college is hierbij wel altijd voornemens om voortijdig in overleg te treden met belanghebbenden . Dat gezegd hebbende blijft de halteermogelijkheid aan de voorzijde van het Barbizon Hotel (H6) bestaan, ook na de inwerkingtreding van dit verkeersbesluit. Deze halteerlocatie is dan echter enkel beschikbaar zijn voor ontheven ritten, dat wil zeggen voor touringcars met groepen passagiers uit de doelgroep aan boord en voor een bestemming waarvoor ontheffingen mogelijk zijn. Datzelfde geldt ook voor de halte H7 aan de Nieuwezijds Voorburgwal. Halte H3 bij de Loversteiger wordt opgeheven bij de afronding van de herinrichting. Na inwerkingtreding van het verkeersbesluit is een overstap van touringcar op rondvaart hier niet meer toegestaan.

3.7.

Ontheffingenbeleid

3.7.1.

Kaders van het ontheffingenbeleid

Verschillende indieners hebben een zienswijze ingediend over de kaders van het ontheffingenbeleid. Zij vinden deze te ruim of vragen juist om een uitbreiding van deze kaders.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

26

3.7.1.1. Kaders zijn te ruim Een aantal indieners geeft aan dat dit ontheffingenbeleid te ruim is in hun ogen, en dat hierdoor alsnog een niet nader bepaald aantal bussen oneindig blijft rijden. Daarmee blijft er overlast op het gebied van uitstoot, verkeersveiligheid en parkeeroverlast voor omwonenden. Er is zo hard gelobbyd voor uitzonderingen dat straks iedere touringcar linksom of rechtsom een uitzondering kan krijgen, met alle gevolgen van dien. Bewonersgroepen roepen op om met een zeer strikt uitzonderingsbeleid te werken waar niet mee gesjoemeld kan worden. Reactie van het college van B&W Het college kan zich goed voorstellen dat deze zorgen bij sommige indieners leven. De uitzonderingen zoals die nu zijn vermeld in het ontheffingenbeleid komen voort uit een motie (68. 18) waarin de raad specifiek de opdracht aan het college heeft gegeven voor een touringcarvrije binnenstad waarbij vervolgens uitzonderingen kunnen worden gemaakt voor speciaal doelgroepenvervoer. De bovengenoemde motie is bij de behandeling van de Agenda Touringcar uiteindelijk uitgewerkt tot specifieke doelgroepen (kinderen onder de 12 jaar, mensen met een beperking, ouderen, artiesten en gezelschappen) die van en naar een specifieke bestemming (kunst, cultureel educatief) worden gebracht. Het instellen van uitzonderingen maakt het vanzelfsprekend mogelijk dat er misbruik wordt gemaakt van deze ruimte.

Wij proberen zoveel mogelijk te voorkomen dat misbruik wordt gemaakt van het ontheffingensysteem. Er worden ANPR-camera’s en BOA’s ingezet. Het is bekend dat we in Amsterdam een gebrek hebben aan handhavers, daarom zetten we BOA’s met name in tijdens de piekperiodes en op de drukste plekken. Met de touringcarbranche, die de ontheffingen aanvraagt, staat de gemeente in goed contact. Het college heeft er vooralsnog voor gekozen om geen minimum te koppelen aan het aantal kinderen of ouderen die in de bus moeten zitten. Deze groepen hebben begeleiding nodig en het is niet voor iedere rit in te schatten om hoeveel begeleiding dit exact gaat. De gemeente verschaft ontheffingen onder strikte voorwaarden, maar vinden tegelijkertijd dat het systeem ook moet aansluiten bij de praktijk. We hebben vertrouwen in de touringcarbranche dat zij hier een juiste afweging in zullen maken. Merken we dat er misbruik wordt gemaakt van het ontheffingensysteem, dan zullen strengere maatregelen volgen. 3.7.1.2.

Uitbreiden kaders ontheffingenbeleid Een aantal organisaties vraagt om uitbreiding van het ontheffingenbeleid en het voor meer groepen en/of bestemmingen mogelijk te maken om in aanmerking te komen voor een ontheffing: • Ouderen naar bestemmingen zoals hotels en rondvaart: Verschillende Duitse en Britste reisorganisaties vragen om het voor oudere mensen ook mogelijk te maken om met een touringcar te worden afgezet bij een hotel of rondvaart, in plaats van alleen bij een culturele instelling. Het zijn juist vaak oudere mensen of mensen die slecht ter been zijn die met een georganiseerde reis met een touringcar op pad gaan. Voor deze groepen mensen is het openbaar vervoer geen goed alternatief. Met deze keuze stelt Amsterdam een onvriendelijk beleid in richting ouderen en mensen die slecht ter been zijn.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

27

• Congresbezoekers: Koninklijke Horeca Nederland KHN vraagt om het ook voor groepsvervoer van of naar een congres in de binnenstad mogelijk te maken om een ontheffing aan te vragen. De gemeente Amsterdam heeft immers ook een congressen­beleid vastgesteld waarmee zij de ambitie heeft om meer internationale congressen aan te trekken. Ook de Beurs van Berlage benadrukt dat voor grote congressen met enorm veel bezoekers het openbaar vervoer nu geen goed alternatief is en kleiner vervoer juist leidt tot veel meer vervoersbewegingen. • Meerdere bestemmingen op een dag: Destination Europe vraagt om een ontheffing te verlenen voor het begeleiden van groepen tot een eindbestemming en van die eindbestemming naar het nachtverblijf. Destination Europe geeft aan dat hotels, restaurants, winkels, en privé musea in het centrum middels bestemmingsplannen hun functie hebben toebedeeld gekregen, en dat de groepen waarvoor deze onder­ nemingen hun diensten aanbieden met dit nieuwe beleid niet meer naar deze locaties gebracht kunnen worden. Zij willen dat hier een uitzondering voor komt. • Autobussen met een museaal doel: Vereniging ESO (Exploitatieve Samenwerking Openbaarvervoermusea) vraagt om een ontheffingsmogelijkheid voor Amsterdamse autobussen met een museaal doel. Deze bussen zijn onderdeel van het mobiel cultureel erfgoed.

Bij de ingang van de milieuzone in 2018 hebben zij naar aanleiding van een motie van de gemeenteraad ook de mogelijkheid gekregen om per kenteken jaarlijks maximaal twaalf keer een dagontheffing te krijgen, voor ritten in de binnenstad met donateurs en belangstellenden. Zo wordt enerzijds het authentieke lokale mobiele culturele erfgoed getoond in het straatbeeld en anderzijds zorgt het voor een bijdrage in de kosten voor het behoud van deze bussen. Reactie van het college van B&W Het college is niet voornemens om de kaders voor het ontheffingenbeleid verder uitbreiden. Het gewenste eindbeeld van het college is altijd een touringcarvrije binnenstad geweest. Bij de totstandkoming van de Agenda Touringcar 2020-2025 is uit vele gesprekken met belanghebbenden gebleken dat het volledig weren van touringcars grote gevolgen heeft voor een aantal (kwetsbare) doelgroepen, waaronder ouderen die met initiatieven zoals de Museumplusbus de Amsterdamse musea bezoeken en basisschoolleerlingen die met touringcars de binnenstad in of juist uit moeten (zoals naar schooltuin of zwembad) . De gemeente vindt het belangrijk dat kunst-, culturele en educatieve bestemmingen toegankelijk blijven voor deze doelgroepen. Daarom is bij de totstandkoming van de Agenda Touringcar 20202025 uiteindelijk gekozen om voor deze groepen een ontheffing mogelijk te maken.

Het verder uitbreiden van de ontheffingsvoorwaarden zet de doelstellingen van het college voor een maximaal touringcarluw stadscentrum te veel onder druk. Hoe meer ontheffingen, hoe meer touringcars in het centrum blijven rijden en hoe meer de overlast voor de bewoners blijft bestaan. Hieronder volgt per verzoek nog een nadere toelichting: • Ouderen naar bestemmingen zoals hotels en rondvaart: De gemeente vindt het belangrijk dat kunst-, culturele en educatieve instellingen in het centrum toegankelijk blijven voor kinderen, mensen met een beperking en ouderen. De gemeente begrijpt dat het voor veel ouderen en andere mensen die slecht ter been zijn niet mogelijk is om met het openbaar vervoer naar een bestemming te gaan. Daarom richt de gemeente ook deze uitzondering in voor deze specifieke doelgroepen. Met betrekking tot andere bestemmingen zijn er andere mogelijkheden voor ouderen.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

28

Het is straks nog steeds mogelijk om ouderen per touringcar naar de rondvaart te brengen. Bij de De Ruijterkade Oost wordt een overstapplek ingericht voor touringcar op rondvaart die toegankelijk blijft voor alle touringcargroepen. Voor het bezoek aan een hotel of restaurant voor ouderen kan gekozen worden voor een bestemming buiten de S100 die nog bereikbaar is per touringcar of is er de mogelijkheid voor de bestemming om te kiezen om ouderen op te halen bij de nog wel beschikbare halteerplekken en dan verder te vervoerenmet kleinere voertuigen of met een boot in het centrum. • Congresbezoekers: Het college onderschrijft het belang van internationale congressen voor Amsterdam. De gemeentelijke ambities voor het ontvangen van congressen zijn vastgelegd in het Meerjarenplan Amsterdam Congresstad 2021-2024. De gemeente investeert, na een aantal jaren van afgenomen bestuurlijke betrokkenheid, weer stevig op dit dossier om de sector vooruit te helpen. Het college heeft echter ook de ambitie om de binnenstad te beschermen en de uitstoot te verminderen. Deze ambities hoeven zeker niet te botsen. Het college ziet graag dat congresbezoekers in de binnenstad van Amsterdam zoveel mogelijk gebruik maken van het openbaar vervoer. Verschillende grote congressen in Amsterdam, zoals het IBC-congres hebben al laten zien dat dit kan door deelnemers met korting met het GVB te laten reizen.

Wij blijven als gemeente graag in gesprek met de congressector over wat nodig is om congresbezoekers binnen de S100 zoveel mogelijk met het openbaar vervoer te laten reizen. Verschillende organisaties in de sector spreken al met het GVB hierover. De gemeente gaat samen met Amsterdam & Partners optrekken om gesprekken hierover met de GVB integraler op te pakken. Het voorstel van de Beurs van Berlage om een gesprek te initiëren tussen de GVB en belanghebbenden wordt door de gemeente omarmd. Een eerste gesprek heeft inmiddels al plaatsgevonden. • Meerdere ritten op een dag: Bij de vaststelling van de Agenda Touringcar heeft de gemeente aangegeven de voordelen van het vervoer middels grote touringcars te kennen – grote groepen kunnen op deze manier efficiënt naar hun bestemming worden gebracht. Echter, de overlast van met name zulke zware bussen weegt voor de gemeente zwaarder dan het voordeel van efficiënt vervoer. De kades en bruggenmuren in onze historische binnenstad hebben bescherming nodig. De zone waarin straks geen zware touringcars meer mogen komen, geldt reeds anderhalf jaar voor vrachtverkeer, vanwege diezelfde reden. Daarnaast passen zulke grote voertuigen steeds minder goed in het straatbeeld waarin voetgangers en fietsers de ruimte krijgen. De leefbaarheid van de stad krijgt steeds meer prioriteit.

Wanneer een organisatie te maken heeft met een groepsreis waarbij een groep ontheven passagiers op één dag zowel ontheven als niet-ontheven bestemmingen wil bezoeken, dan moet de betreffende operator hiervoor zelf een werkbare oplossing zoeken waarbij de regels van het beleid worden gerespecteerd. De Agenda Touringcar is in 2020 vastgesteld door de gemeenteraad. Daarin is ook aangegeven dat dit beleid mogelijke consequenties heeft voor de bedrijfsvoering van een aantal organisaties. Met het tempo waarin de maatregelen worden uitgevoerd, hebben organisaties de tijd gekregen om hun bedrijfsvoering aan te passen aan de nieuwe situatie. De komende periode blijft de gemeente met organisaties in gesprek over alternatieven en hoe hen zo goed als mogelijk te ondersteunen in aanloop naar de nieuwe situatie. We vragen echter ook van organisaties om daar een eigen verantwoordelijkheid in te nemen.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

29

• Autobussen met een museaal doel: In 2018 is voor autobussen met een museaal doel een ontheffingsmogelijkheid gekomen voor het rijden binnen de milieuzone. Daarmee onderschrijft het college het belang van dit cultureel erfgoed voor de stad. De milieuzone betreft het hele gebied binnen de A10. Het verkeersbesluit voor touringcars richt zich enkel op het gebied binnen de S100, met uitzondering van de corridor Weesperstraat-Valkenburgerstraat -Kattenburgerstraat. Daarmee blijft het voor deze museumbussen mogelijk om te rijden op de S100, de corridor en het gebied tussen de A10 en S100. Gezien het feit dat de gemeente de kwetsbare bruggen en kades in het oude stadshart wil beschermen en de overlast voor bewo­ ners van grote bussen wil beperken wil het college voor deze bussen geen onthef­ fings­mogelijkheid verstrekken voor het gebied binnen de S100. Daarnaast is uit onze administratie gebleken dat de afgelopen jaren zeer weinig gebruik is gemaakt van deze ontheffingsmogelijkheid. In 2020 zijn er in totaal vijf dagontheffingen verstrekt. Het college ziet daarom ook onvoldoende noodzaak om hier het ontheffingenbeleid voor uit te breiden. 3.7.1.3.

Oneerlijk en Discriminatoir Een aantal indieners, waaronder ook organisaties zoals Destination Europe, VEVAG, Koninklijke Horeca Nederland en enkele rondvaartredererijen, benadrukt dat het onderscheid dat in het ontheffingenbeleid wordt gemaakt tussen bepaalde groepen en organisaties/bestemmingen oneerlijk is en neigt naar discriminatoir beleid. Zij vragen zich af waarom bepaalde groepen wel met een ontheffing naar een culturele en/of educatieve bestemming mogen reizen, maar bijvoorbeeld niet naar een hotel of naar de rondvaart. Coster Diamonds vraagt wat de juridische onderbouwing hiervoor is. Daarnaast vragen zij zich af hoe wordt bepaald wat een culturele bestemming is en waarom deze een zwaarwegender belang heeft dan ondernemingen zoals restaurants of rondvaartrederijen. Destination Europe benadrukt dat de grachtengordel van Amsterdam Unesco erfgoed is. Volgens Unesco moeten alle sites ter wereld op een toegankelijke manier bereikbaar zijn voor iedereen. Ook vragen sommige indieners zich af waarom het beleid alleen geldt voor basisschoolleerlingen en niet voor middelbare scholieren die ook regelmatig musea bezoeken. Een aantal organisaties (waaronder het Grand Hotel Amrath Amsterdam en NH Hotel Group) draagt aan dat dit beleid een grote invloed heeft op hun bedrijfsvoering en daarmee dus grote financiële consequenties voor hen heeft.

NH Hotel Group geeft aan dat op hun locaties regelmatig congressen en events worden georganiseerd voor heel veel bezoekers. NH Hotel Group geeft aan dat zij door dit beleid enorm veel omzet gaan mislopen. Niet alleen voor de verhuur van vergaderruimtes en hotelkamers, maar ook op eten en drinken wat tijdens deze events wordt geserveerd. Grand Hotel Amrath Amsterdam laat weten momenteel veel bezoekers te ontvangen per touringcar. Zij zijn bang dat door dit beleid toeristen voor hotels buiten de S100 gaan kiezen. Zij vragen of er een compensatieregeling komt voor hotels die door dit beleid veel inkomsten gaan mislopen. Dit beleid bevoordeelt volgens een aantal indieners bepaalde organisaties en groepen in de samenleving boven anderen.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

30

Reactie van het college van B&W Bij de totstandkoming van de Agenda Touringcar is het college erop gewezen dat het weren van touringcars binnen de S100 nadelige gevolgen zou hebben voor een aantal kwetsbare doelgroepen, namelijk ouderen, mensen met een beperking en basisschoolleerlingen. Deze doelgroepen hebben weinig tot geen geschikte mogelijkheden voor zelfstandig vervoer en/of dienen begeleid te worden. Op het moment dat voor hen geen uitzondering wordt gemaakt, worden zij onevenredig hard geraakt, omdat deze doelgroepen daarmee worden uitgesloten om bepaalde bestemmingen in Amsterdam te bezoeken. Daarmee zouden deze groepen dusdanig nadelige gevolgen van dit besluit ondervinden en die staan volgens het college niet in verhouding tot het doel dat beoogd wordt met dit beleid. Andere doelgroepen, zoals bijvoorbeeld de in de zienswijze aangehaalde groep middelbare scholieren, hebben minder tot geen begeleiding nodig om zichzelf te verplaatsen. Hierdoor zijn er voor hen voldoende andere vervoersmogelijkheden beschikbaar om bijvoorbeeld een museum te bezoeken. Daarnaast geldt dat het college het algemeen belang onderschrijft van culturele en educatieve bestemmingen en het belangrijk vindt dat deze bestemmingen voor iedereen toegankelijk zijn en blijven. Bij de voorbereiding van dit besluit zijn de verschillende belangen zorgvuldig tegen elkaar afgewogen.

Voor de definiëring van de kunst, culturele en of educatieve bestemmingen wordt voor kunstzinnige en culturele bestemmingen de ANBI-status gehanteerd. Voor educatieve bestemmingen kijken we naar de inschrijving van de Kamer van Koophandel (SBI-code). Deze twee toetsstenen zijn landelijk bekende en gehanteerde normen en worden o.a. ook gebruikt door de Belastingdienst of verzekeringsmaatschappijen voor de definiëring van de bedrijfsaard van een organisatie. Bij de toetsing van deze codes en ANBI-status wordt gekeken naar waar de primaire activiteiten van de organisaties op gericht zijn. Zie verder ook de beantwoording hierboven ten aanzien van een ontheffings­ mogelijkheid voor ouderen. In de Agenda Touringcar is aangegeven dat dit beleid mogelijke consequenties heeft voor de bedrijfsvoering van een aantal organisaties. Het weren van touringcars in de stad leidt ertoe dat een aantal bestemmingen in 2024 binnen de S100 niet meer direct toegankelijk is per touringcar. Dit besluit is genomen in 2020. Bij de vaststelling van de Agenda is destijds gekozen om de maatregelen gefaseerd uit te voeren. In een tempo waarmee we de touringcarbranche en bestemmingen in het centrum voldoende de tijd hebben gegeven om hun bedrijfsvoering aan te passen aan de nieuwe maatregelen.

Vanuit de gemeente faciliteren we alternatieven, zoals het uitbreiden van halteerplekken bij de De Ruijterkade Oost en het aanleggen van extra halteerplekken langs de S100. Ook creëren we overstaplocaties op het openbaar vervoer aan de randen van de stad. We vragen aan ondernemers om zelf ook mee te denken over alternatieve vervoersmogelijkheden. De komende periode blijven we hier met elkaar over in gesprek. Er komt geen speciale compensatieregeling voor ondernemers. Omdat de Agenda Touringcar 2020-2025 in september 2020 door de gemeenteraad is vastgesteld waren de maatregelen voorzien en hebben ondernemers voldoende de tijd gekregen om waar nodig aanpassingen te doen in hun bedrijfsvoering.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

31

3.7.2.

De voorwaarden van het ontheffingenbeleid

Verschillende indieners hebben een zienswijze ingediend over de voorwaarden van het ontheffingenbeleid. Zij vinden deze onduidelijk en/of oneerlijk of vragen om een administratief luwer systeem voor de aanvraag van een ontheffing. 3.7.2.1. Onduidelijkheid Ouderen Destination Europe geeft aan dat voor de definitie van ouderen in het ontheffingen­ beleid de AOW-leeftijd gehanteerd wordt. In veel andere Europese landen ligt deze lager dan in Nederland. Welke AOW-leeftijd geldt dan? Reactie van het college van B&W Ouderen worden binnen dit beleid gekwalificeerd volgens de Nederlandse AOW normen. Voor buitenlandse ouderen houden we ook deze AOW-leeftijd aan. Aangezien dit het beleid is van een Nederlandse gemeente geldt hier de AOW-leeftijd zoals deze in Nederland gehanteerd wordt. Kunstzinnige, culturele of educatieve evenementen De Beurs van Berlage geeft aan dat wordt gesteld dat de aard van een bezoek van een specifieke doelgroep primair een kunst-, cultureel en/of educatieoogmerk moet hebben. Dit is onduidelijk. Zo programmeert de Beurs van Berlage regelmatig tentoonstellingen en concerten. Daarnaast faciliteren musea en theaters ook regelmatig (zakelijke) evenementen.

Is hier sprake van een bezoek met een cultureel oogmerk? Of is dit pas wanneer men naast het diner een schilderij bekijkt? Reactie van het college van B&W De gemeente streeft naar een maximaal touringcarluw centrum. Het ontheffingenbeleid gaat uit van het vervoer van specifieke doelgroepen ten behoeve van een bezoek van en naar een kunst-, cultuur- en/of educatiebestemming. De aard van het bezoek waarvoor ontheffing wordt verleend, dient primair een kunst-, cultuur- en/of educatieoogmerk te hebben. Het oogmerk alleen is dus niet voldoende. Zowel zakelijke evenementen in een culturele en/of educatieve instelling als culturele evenementen in een commerciële instelling vallen dus niet onder het ontheffingenbeleid. Het gaat om de combinatie doelgroep en instelling/ bestemming. Percentage van de doelgroep Een aantal indieners verwijst ernaar dat in het beleid wordt gesteld dat een gezelschap ‘grotendeels’ uit de genoemde specifieke doelgroep dient te bestaan. Onduidelijk is volgens hen hoe dit wordt bepaald en welk percentage van de passagiers minimaal deel moet uitmaken van deze doelgroepen. Een aantal bewoners benoemt hun zorgen over dat er straks op iedere bus één gehandicapte of oudere zit.

Reactie van het college van B&W In het ontheffingenbeleid hebben wij ervoor gekozen om geen specifiek percentage te noemen met betrekking tot welk deel van de passagiers minimaal deel moet uitmaken van de doelgroepen die in aanmerking komen voor een ontheffing. Wanneer we hier percentages aan hangen gaan we namelijk een systeem creëren dat in de uitvoering moeilijk werkbaar is voor organisaties. Basisschoolleerlingen, ouderen en mensen

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

32

met een beperking hebben namelijk begeleiding nodig en het verschilt per groep en organisatie hoeveel begeleiding er meegaat. We verstrekken alleen ontheffingen onder strikte voorwaarden, maar vinden tegelijkertijd dat het systeem ook moet aansluiten bij de praktijk. We hebben vertrouwen in de touringcarbranche dat zij een juiste en integere afweging maken bij het aanvragen van een ontheffing en deze alleen aanvragen voor reizen die primair vallen onder het vervoeren van de betreffende doelgroepen van en naar een culturele bestemming. Het is uiteraard niet de bedoeling dat straks op iedere bus die een ontheffing heeft één kind of oudere zit. Wij staan hierover in goed contact met de branche. Merken we dat er misbruik wordt gemaakt van het ontheffingensysteem dan nemen we strengere maatregelen. 3.7.3.

Overlast touringcars bij Gassan Diamonds

Er zijn diverse reacties van bewoners binnengekomen die veel overlast ervaren van touringcars, en dan met name de Hop On Hop Off bussen in de Jodenbreestraat richting Gassan Diamonds. Bewoners geven aan dat in het hoogseizoen soms wel 25 bussen per uur deze route afleggen. Hierdoor ervaren omwonenden de gehele lente en zomer overlast, met name rond feestdagen zoals Pasen en Pinksteren. Bewoners benadrukken daarbij de gevaarlijke situaties op de kruising Jodenbreestraat en de Uilenburgersteeg. Deze straat is de laatste jaren alleen maar drukker geworden met o.a. fietsverkeer vanuit Noord wat steeds sneller door dit gebied heen raast. Ook ligt er een basisschool in de wijk. De bussen die het filiaal van Gassan Diamonds in de Nieuwe Uilenburgerstraat aanrijden, leveren veel gevaarlijke situaties op voor de kinderen van deze school. Bewoners geven aan dat ze de afgelopen jaren heel veel klachten hebben ingediend hierover bij de gemeente, maar dat hier naar hun beleving weinig mee is gedaan. Zij vragen zich af of de gemeente wel een goed beeld heeft van de omvang van de overlast van touringcars op deze locatie. Hieronder nog enkele specifieke reacties: • Een bewoner geeft aan dat het in de beleidsdocumenten niet duidelijk is welke afspraken de gemeente maakt met Gassan Diamonds. En vraagt zich af of de gemeente dit bewust heeft gedaan.

• Een andere bewoner vraagt zich af of ze met dit beleid eindelijk verlost zijn van touringcars in deze buurt of dat Gassan een ontheffing gaat krijgen voor de Hop On Hop Off bus. • De Bewonersraad Nieuwmarkt Groot Waterloo geeft aan dat de bestemmings­ ontheffing bijzondere omstandigheden zoals vermeld in het ontheffingenbeleid wel erg naar bepaalde lokale organisaties (Gassan Diamonds en Artis) toegeschreven is. Zij geven aan dat dit van een algemene regeling niet de bedoeling kan zijn. Ook voor bedrijven met parkeerplaatsen (een voorwaarde van deze ontheffing) geldt dat er nog steeds sprake kan zijn van overlast van bussen die hiernaartoe rijden. De bewonersraad geeft aan dat het onwaarschijnlijk is dat een onderneming afhankelijk is van het parkeren van touringcars voor hun deur. • Ondernemersvereniging BIZ de Bree geeft aan dat Gassan Diamonds, dat in hun gebied gevestigd zit, waarschijnlijk in aanmerking komt voor een bestemmings­ ontheffing. BIZ de Bree maakt bezwaar tegen het feit dat de gemeente nog steeds touringcars toe laat in bepaalde delen van het centrum. De touringcars die reizen van en naar Gassan Diamonds zorgen al jaren voor onveilige situaties en dit is alleen maar toegenomen. BIZ de Bree verzoekt de gemeente de veiligheid hier goed te monitoren.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

33

Reactie van het college van B&W Het college is goed bekend met de zorgen rondom verkeersveiligheid en leefbaarheid nabij het filiaal van Gassan Diamonds aan de Nieuwe Uilenburgerstraat vanwege de toeloop van grote touringcars daar. Vooral de oversteek van fietsers bij het kruispunt met de Jodenbreestraat vormt een zorgpunt, ook verder de Nieuwe Uilenburgerstraat in. De fietsers zitten daar gemakkelijk in de dode hoek van een grote touringcar. De gemeente is ook al geruime tijd voornemens om hier maatregelen te treffen. Bij de totstandkoming van de Agenda Touringcar bleek het weren van alle touringcars van en naar Gassan destijds niet realistisch. Het alternatief - volledig vervoer over water - zal leiden tot stevige overlast voor omwonenden aan de achterkant van het pand. Ook zijn er geen geschikte extra halteerplekken te realiseren voor touringcars in de nabije omgeving van Gassan. Formele halteerplekken aanwijzen op de Valken­ burgerstraat levert daar weer overlast op voor omwonenden. Daar komt bij dat de druk op touringcar parkeer- en halteerplaatsen elders in de stad fors toeneemt als de touringcarparkeerplaatsen bij Gassan (20 parkeerplaatsen voor touringcars) niet meer beschikbaar zijn. De gemeente is daarom in gesprek gegaan met Gassan Diamonds over het verminderen van het aantal touringcarbewegingen en om een structurele oplossing te vinden voor de verkeersoverlast.

Deze intentie is ook opgenomen in de Agenda Touringcar waarbij is aangegeven dat er met Gassan Diamonds specifieke gesprekken worden gevoerd inzake het terugdringen van de overlast en het verbeteren van de verkeersveiligheid en de leefbaarheid hier. Voormalig wethouder De Vries heeft in een raadsbrief in januari 2022 vervolgens aangekondigd dat afspraken hierover zullen landen in het ontheffingenbeleid, middels de ontheffingsmogelijkheid bestemmingsontheffing. Aan deze ontheffing worden uiteindelijk specifieke voorwaarden gekoppeld waarmee het behalen van de hierboven genoemde doelen zal worden nagestreefd. Deze voorwaarden zijn het resultaat van een uitgevoerd onafhankelijk verkeers­ onderzoek waarbij verschillende maatregelen zijn getoetst. Het maximeren van het aantal touringcars, het instellen van venstertijden en meer vervoer over water mogelijk maken, zal naar verwachting een effectieve combinatie van maatregelen zijn om de overlast te verminderen. Gassan Diamonds kan een ontheffing aanvragen via de bestemmingsontheffing – bijzondere omstandigheden. Hier zijn wel voorwaarden aan verbonden: • Vanaf 2024 is er een halvering van het aantal touringcars op hun terrein ten opzichte van 2019. • Er wordt gewerkt met venstertijden. In de ochtendspits mogen er geen touringcars richting het terrein van Gassan Diamonds rijden.

Aanvullend hierop heeft de gemeente een tijdelijke bepaling aan deze bestemmingsontheffing gekoppeld. Dit betekent dat een organisatie na de eerste toekenning van een jaar, de ontheffing nog maximaal drie jaar verleend kan krijgen zonder aanvullende toetsing. Na deze vier jaar wordt een eventuele verlenging jaarlijks getoetst op basis van de leefbaarheidscriteria, verkeersveiligheid in de omgeving en de op dat moment geldende beleidskaders. Deze tijdelijkheid is toegevoegd omdat de stad niet stilstaat. Het toerisme trekt na corona weer flink aan met de toenemende drukte van dien. De kijk op toerisme en drukte verandert. Ook vanuit Verkeer en Openbare Ruimte is een nieuwe beweging ingezet waarbij doorstroming en het

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

34

faciliteren van alle verkeersbewegingen niet zonder meer het leidende uitgangs­ punt zijn. Om de stad leefbaar te houden voor bewoners en bezoekers worden nieuwe meer stringente beleidsmaatregelen voorgesteld. Denk hierbij aan de Visie Bezoekerseconomie 2035. Het hebben van een eigen parkeerplaats is een vereiste voor verstrekking van een bestemmingsontheffing – bijzondere omstandigheden. De komende jaren worden er meer overstaplocaties, halteerplekken en parkeergelegenheden aangelegd voor touringcars aan de randen van de stad. Private parkeerterreinen voor touringcars in het centrum van de stad zijn dan steeds minder nodig om de touringcardruk in de openbare ruimte in het centrum te verlagen 3.7.4.

Bereikbaarheid locaties voor ontheven groepen

Een aantal musea en theaters geeft aan dat de dichtstbijzijnde halteerplekken te ver lopen zijn voor mensen met een beperking en ouderen. Genoemd worden het (nog te openen) Nationaal Holocaustmuseum en de Hollandsche Schouwburg. Reactie van het college van B&W De verplichte routes met de daaraan gelegen halteerlocaties brengen bezoekers inderdaad niet altijd tot vlak voor de deur, ook niet diegene die ontheven zijn. Dit kan tot enig ongemak leiden. Het verminderen van overlast van grote touringcars heeft echter prioriteit. Bovendien, alle bestemmingen – ook diegene die wat verder weg liggen van de verplichte routes – zijn straks tot voor de deur bereikbaar met andere middelen van vervoer, bijvoorbeeld kleinere bussen. Touringcaroperators kunnen deze afweging samen met hun opdrachtgever maken. 3.7.5.

Administratief arm ontheffingenbeleid

3.7.5.1. Museumplus en Cultuurbus Een aantal vervoerders en bestemmingen (zoals Businext BV/ Museumplusbus, Cultuurbus, het Rijksmuseum en de Hermitage) geeft aan blij te zijn dat de gemeente het met het ontheffingenbeleid mogelijk maakt voor basisschoolleerlingen, ouderen en mensen met een beperking om per touringcar een kunst, culturele en/of educatieve bestemming te bezoeken. Zij geven wel aan dat zij vrezen dat het huidige beleid voor vervoerders die alleen ontheven groepen naar ontheven bestemmingen rijden, zoals de Museumplusbus of de Cultuurbus, veel extra administratieve lasten oplevert. De Museumplusbus rijdt voor groepen ouderen die niet meer in staat zijn zelfstandig een museum te bezoeken door hun leeftijd en/of lichamelijke conditie. In Amsterdam bezoeken zij de Hermitage en het Joods Museum. De Cultuurbus biedt gratis busvervoer voor Amsterdamse basisscholen en vso-scholen naar 18 culturele instellingen in Amsterdam. Wanneer zij voor al hun ritjes – wat alleen ontheven ritjes zijn omdat zij per definitie ontheven groepen van en naar ontheven bestemmingen brengen – een dagontheffing zouden moeten aanvragen, zou dit resulteren in een bovenmatige extra administratieve en financiële belasting. Reactie van het college van B&W Het college wijst op de mogelijkheid van een jaarontheffing op kenteken zoals deze is opgenomen in het ontheffingenbeleid.

Het ontheffingenbeleid biedt de mogelijkheid in aanmerking te komen voor een jaarontheffing indien wordt aangetoond dat er

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

35

sprake is van vervoer op herhaalde vaste dag/ dagen per week en dat er sprake is van een terugkerend patroon in het binnenrijden van de zone. Bovendien dient een opdrachtbevestiging te worden overlegd voor het vervoer, evenals een lijst van bestemmingen ten behoeve waarvan een ontheffing wordt aangevraagd. Er kan dan per kenteken een jaarontheffing worden aangevraagd, voor meerdere dagen per week mocht de opdrachtbevestiging aantonen dat het vervoer voldoet aan de voorwaarden. De jaarontheffing geldt dan wekelijks op de in de ontheffing voorgeschreven vaste dagen per week en uitsluitend ten behoeve van het vervoer waarvoor de ontheffing is verleend. 3.7.5.2. Stapeling ontheffingen Paradiso en de Melkweg geven aan te vrezen voor overmatige bureaucratie als gevolg van het ontheffingenbeleid. Zij vrezen een stapeling van ontheffingen. Daarnaast doen beide instellingen mee aan een pilot van de Zone Zwaar Verkeer (het vrachtverbod). Zij zien idealiter dat deze pilot – die hen goed bevalt – wordt omgezet in staand beleid en dat de zware touringcars hier straks ook een vaste plek in krijgen. Reactie van het college van B&W Het college begrijpt het verzoek van Paradiso en de Melkweg om het aantal onthef­ fingen dat zij moeten aanvragen voor het ontvangen van artiesten en instrumenten te beperken.

Er loopt momenteel een pilot vanuit de Zone Zwaar Verkeer met culturele instellingen waar Paradiso en de Melkweg ook aan deelnemen. In deze pilot is opgenomen dat touringcars die gebruikt worden voor het vervoer van artiesten en podiumbenodigdheden (en waarvan dus een groot deel van de bus niet als touringcar is ingericht) onder één ontheffing vallen. Voor deze categorie touringcars blijft deze ontheffing gelden tot in elk geval de looptijd van de pilot. De evaluatie van deze pilot vindt nog in 2023 plaats. Op basis van de uitkomsten wordt besloten of deze ontheffingsmogelijkheid blijft bestaan. Onafhankelijk van de bovengenoemde pilot komen artiesten en gezelschappen die met een grote touringcar reizen alleen in aanmerking voor een ontheffing zoals opgenomen in het ontheffingenbeleid voor touringcars. Als gemeente zijn we verder in een breder kader aan het kijken naar hoe we de aanvraag van verschillende ontheffingen zo eenvoudig mogelijk kunnen inrichten in één portaal. Hierdoor blijven de administratieve handelingen voor aanvragers die meerdere ontheffingen nodig hebben beperkt.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

36

3.8.

Alternatieven voor touringcars

3.8.1.

Algemeen

Veel brancheorganisaties en reisorganisaties (o.a. MKB Amsterdam, Koninklijke Horeca Nederland, Easyrider en Koninklijk Vervoer Nederland- Busvervoer Nederland) benadrukken dat met de ingang van het verkeersbesluit per januari 2024 voldoende geschikte alternatieven moeten zijn voor de branche om bezoekers af te zetten en te ontvangen. Diverse vervoersbedrijven en touroperators geven aan begrip te hebben voor het feit dat de gemeente het oude stadshart en dan met name de bruggen en kademuren wil beschermen, maar benadrukken wel dat dit beleid alleen gaat werken als er voldoende goede alternatieven komen. Koninklijke Horeca Nederland en de Beurs van Berlage betreuren het dat zij nu alleen een zienswijze kunnen indienen op het verkeersbesluit en ontheffingenbeleid, zonder dat zij weten welke halteerplekken er per 2024 beschikbaar komen en of dit voldoende is. Het beleid heeft nog veel open eindjes in hun ogen, en het is voor bestemmingen en de branche op deze manier moeilijk in te schatten welke consequenties dit beleid voor hen gaat hebben. Zij missen een complete uitwerking om dit systeem goed werkbaar te maken en vinden het jammer dat dit geen onderdeel is van de besluitvorming.

Rederij Kooij en Coster Diamonds geven aan dat het college in juli 2022 heeft besloten om de ingang van het verkeersbesluit een jaar uit te stellen, omdat de flankerende maatregelen nog niet gerealiseerd waren. Volgens hen is het verkeersbesluit (opnieuw) prematuur, omdat er nog steeds veel onduidelijkheden zijn over de alternatieven. Coster Diamonds verzoekt het college om opnieuw tot uitstel over te gaan totdat de flankerende maatregelen in zijn geheel genomen zijn. Reactie van het college van B&W Een van de belangrijkste einddoelen van de Agenda Touringcar is een maximaal touringcarluw centrum met uitzondering van de S100 en de corridor Weesperstraat – Valkenburgerstraat – Kattenburgerstraat. Om dit doel te bereiken treedt per 1 januari 2024 een verkeersbesluit in werking met een bijbehorend ontheffingenbeleid. Echter, dit verkeersbesluit en ontheffingenbeleid zijn niet de enige maatregelen van de Agenda. De gemeente begrijpt de zorgen van organisaties dat het niet beperkt moet blijven tot het weren van touringcars uit het S100-gebied. Er wordt dan ook tegelijkertijd gewerkt aan het uitvoeren van de andere maatregelen zoals opgenomen in de Agenda. Het college wil graag goede alternatieven voor touringcars om hun bezoekers af te zetten. Tegelijkertijd erkent het college ook dat dit niet overal een gemakkelijke opgave is.

De ruimte in Amsterdam is schaars en de stad heeft veel verschillende ambities; het is soms een uitdaging om al die ambities met elkaar en tegen elkaar af te wegen. Het college is echter voornemens hierop de komende periode harder in te zetten en zoekt hierbij de samenwerking met de belanghebbenden nadrukkelijk op. Hieronder volgt per alternatief een toelichting over de voortgang. Alle zienswijzen die zijn ingediend met tips voor alternatieven worden meegenomen in de verdere uitvoering van de maatregelen uit de Agenda Touringcar. De komende periode blijft de gemeente ook graag in gesprek met diverse belanghebbenden over de ontwikkeling van deze alternatieven. Hieronder volgt per alternatief een toelichting over de voortgang. Alle zienswijzen die zijn ingediend met tips voor alternatieven worden meegenomen in de verdere uitvoering van de maatregelen uit de Agenda Touringcar. De komende periode

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

37

blijft de gemeente ook graag in gesprek met diverse belanghebbenden over de ontwikkeling van deze alternatieven. 3.8.2.

Halteerplekken touringcarroutes

Verschillende organisaties en touringcaroperators (o.a. MKB Amsterdam, Stromma en Tourism Group International) geven aan dat in Agenda Touringcar is vastgelegd dat nieuwe halteerplekken worden aangelegd op de touringcarroutes. Men wijst dan onder andere naar de corridor maar vooral naar de S100. Zij benadrukken dat tot nu toe van deze extra touringcarhaltes nog maar weinig terecht is gekomen en zij schetsen het risico van te weinig beschikbare plekken. Stichting Welkom Amsterdam is van mening dat de gemeente hier onvoldoende voortvarend mee aan de slag is gegaan en roept op om hier meer urgentie op te hebben. Verschillende indieners vragen aandacht voor voldoende haltemanagement op de halteerlocaties aan de randen van de S100. Specifiek KNV vraagt om deze halteer­ plekken specifiek toe te wijzen aan touringcars. MKB Amsterdam doet voorstellen voor nieuwe halteerplekken op drie locaties: een nieuwe halte ter hoogte van de Jordaan/ Bloemgracht, een halte op de laadlosstrook op de Weesperstraat voor het voormalige pand van Economische Zaken en een halte op de Valkenburgerstraat. Een touringcarchauffeur roept daarnaast op om de expertise en kennis van chauffeurs in te zetten bij het bedenken van geschikte alternatieven. Bewoners zitten juist niet te wachten op extra halteerplekken langs de touringcarroutes.

Bewoners van het actiecomité Nassaukade ook Autoluw geven aan zich nadrukkelijk te verzetten tegen het halteren of (lang) parkeren van touringcars op of rond de Nassaukade. Reactie van het college van B&W In de Agenda Touringcar is aangegeven dat waar nodig de aanleg van touringcarhaltes bij de belangrijkste bestemmingen langs de verplichte touringcarroutes verkend wordt. Om te beginnen de verkenning voor het aanleggen van touringcarhaltes in het centrum (langs de corridor en S1oo). De gemeente heeft hierbij altijd benadrukt dat de ruimte in de stad schaars is, zeker in het centrum. Bij de verkenning van haltes is en wordt rekening gehouden met verschillende vereisten zoals gemakkelijk aan- en afrijden, zo veilig mogelijke looproutes, zo min mogelijk overlast voor omwonenden en de gevolgen van een halte voor de doorstroming van het overige verkeer. De gemeente werkt aan deze opdracht. Het resultaat zal naar verwachting in ieder geval zijn dat bij het begin van het seizoen 2024 er langs de S100 4 tot 6 extra buffer- en halteerplekken gerealiseerd zullen zijn. De voorstellen voor extra halteerplekken door de branche worden in de verdere uitvoering meegenomen. De komende periode blijven we hier graag met de branche over in gesprek. Hier staan ook bijeenkomsten voor gepland.

Bovendien streeft het college ernaar om de reeds bestaande halteerplekken te optimaliseren, zodat ook zij een betere bijdrage kunnen leveren aan de afwikkeling van touringcars op de S100. Het aankomend seizoen zal worden geëxperimenteerd met al deze plekken, oud en nieuw. De aankomende maanden zullen de buffer- en halteerplekken, in combinatie met haltemanagement, worden getoetst of effectiviteit en efficiëntie. De inzet van stewards/ verkeersregelaars is hier nadrukkelijk een onderdeel van. Het optimaliseren van de halteerplekken langs de S100 heeft niet alleen als doel om de touringcars te faciliteren. Het bevorderen van de doorstroom, het tegengaan van mogelijk stremmingen, het begeleiden van passagiers richting de juiste looproutes en

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

38

hen tevens wijzen op verkeersveiligheid en ordentelijkheid, chauffeurs erop wijzen dat ze maximaal 15 minuten mogen blijven staan met de motor uit – al deze taken van stewards dienen de overlast van touringcars voor omwonenden te minimaliseren. Tot slot is wil de gemeente hier aangeven dat de door Stichting Welkom gewenste halteerlocatie langs de Weesperstraat (H24) al bestaat. Deze was echter nog niet als zodanig aangewezen op Tourbuzz. Dat is inmiddels hersteld. 3.8.3.

Bufferplekken

Stichting Welkom Amsterdam geeft aan dat bufferplekken onontbeerlijk zijn. Niet alleen bij het Rhijnspoorplein zoals de gemeente nu voornemens is, maar in principe in de buurt van alle alternatieven waar de gemeente wil dat touringcars naar toe gaan. Zowel de gemeente als Stichting Welkom streven ernaar om openbaar vervoerstations aan de randen van de stad geschikt te maken voor touringcars. Daar zijn dan ook bufferplekken nodig. Ook ziet Stichting Welkom graag dat de De Ruijterkade Oost straks officieel als bufferlocatie mag dienen. Welk halteersysteem je ook bedenkt voor de stad, dit werkt niet zonder een goed aantal gekozen bufferlocaties. Reactie van het college van B&W Het college erkent het nut van bufferplekken en probeert deze te realiseren daar waar het mogelijk is. Echter, ook voor deze ambitie geldt dat de ruimte schaars is. Zoals hierboven aangegeven zal aankomend seizoen met bufferplaatsen worden geëxperimenteerd worden langs de S100. Daarnaast onderzoekt de gemeente ook op andere plekken momenteel in hoeverre bufferplekken te realiseren zijn. Bijvoorbeeld in de buurt van overstaplocaties op de rondvaart en het openbaar vervoer. 3.8.4.

Parkeren

Koninklijk Vervoer Nederland heeft de indruk dat de meeste overlast door touringcars komt door foutief geparkeerde touringcars. Zij roepen, net als meerdere chauffeurs en vervoersbedrijven, de gemeente op om te zorgen voor grote parkeerplaatsen (een indiener spreekt van 100 parkeerplaatsen) waar geparkeerd kan worden tegen een normaal tarief. Tevens zouden passagiers hun weg vanaf dat punt moeten kunnen vervolgen via metro, pont, lijnbus of taxi. Daarnaast geeft men aan dat het van belang is dat hier goede sanitaire voorzieningen voor passagiers zijn en mogelijkheden voor buschauffeurs om de toiletten uit hun bus te legen. Op dit moment zijn deze faciliteiten volgens vele indieners onvoldoende aanwezig. Hierdoor is het momenteel volgens hen niet mogelijk om passagiers aan de randen van de stad af te zetten. Er worden ook opties in de zienwijzen geopperd. Door chauffeurs wordt de Distelweg als voorbeeld genoemd. Daar kunnen passagiers dan overstappen op de veerboot. Ook de RAI en Station Noord worden genoemd door chauffeurs als een goede locatie voor een touringcarparkeerplek. In Noord kunnen passagiers overstappen op de Noord-Zuidlijn en is mogelijkheid om op het Buikslotermeerplein in het winkelcentrum iets te gaan eten. Chauffeurs geven aan dat in alle grote steden goede parkeervoorzieningen zijn voor toeristische bussen. In Amsterdam ontbreekt het daar nu aan.

Specifiek ten aanzien van parkeergarages geven indieners in het algemeen aan dat de tarieven hen hier te hoog zijn. Van de Museumpleingarage wordt door een aantal chauffeurs aangegeven dat de garage te krap is met grote kans op schade. Over de PTA wordt gesteld dat deze niet altijd beschikbaar is. Bewoners roepen op om geen parkeervoorzieningen in woonwijken aan te leggen. Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

39

Reactie van het college van B&W Net als bij de extra halteerplekken langs de touringcarroutes kent het stimuleren van het gebruik van bestaande en de realisatie van extra parkeervoorzieningen uitdagingen. Toch neemt het college deze handschoen graag op. De winst valt vooral te halen door slimme combinaties te maken met overstaplocaties op het openbaar vervoer en de aanwezigheid van bepaalde voorzieningen en faciliteiten. De door de indieners geponeerde opties worden meegenomen, maar nog liever gaat de gemeente binnenkort met de verschillende belanghebbenden het gesprek aan. Hiervoor staan bijeenkomsten gepland. Tegelijkertijd wijst het college de touringcarbranche op hun eigen verantwoordelijkheid: parkeren op halteerplekken is niet toegestaan, evenmin als ‘wildparkeren’- het parkeren van een bus waar dat niet is toegestaan. Daarnaast, schaarse ruimte in de stad betekent dat betaald parkeren de norm is. Met de parkeergarages Museumplein en PTA is de gemeente in gesprek om te kijken wat er precies nodig en mogelijk is om het gebruik van deze garages te verhogen. Betere verwijzingen en bewijzering en informatievoorziening in het algemeen, horen hierbij. Hierbij zoeken we expliciet ook de samenwerking met de branche.

Hierbij moet echter wel opgemerkt worden dat deze garages in handen zijn van commerciële partijen die zelf hun strategie ten aanzien van het gebruik van hun garage bepalen. Het is juist dat de PTA garage niet altijd beschikbaar is. Dat heeft te maken met de turnarounds van de zeecruise die zo’n 10 tot 15 maal per jaar plaatsvinden, meestal op zondagochtend. De rest van de tijd zijn er 40 plekken beschikbaar. 3.8.5.

Openbaar Vervoer

Verschillende indieners – waaronder touringcarbedrijven en reisorganisaties – maken zich zorgen of het OV voldoende is uitgerust voor het vervoeren van extra passagiers (met bagage) en of er straks voldoende attractieve OV-overstaplocaties beschikbaar zijn. Meer in het algemeen plaatsen touringcaroperators überhaupt vraagtekens bij het medegebruik OV, omdat het openbaar vervoer voor het reizen met grote groepen of specifieke groepen – zoals ouderen – niet geschikt is. Zo komt het regelmatig voor dat de tram de deuren al heeft gesloten terwijl de helft van de groep reizigers nog buiten staat. Ouderen zijn op hun beurt vaak slecht ter been, te slecht voor een of zelfs meerdere overstappen . Meer in het algemeen geven operators aan dat het medegebruik OV niet vanzelfsprekend aansluit bij de wensen van hun klanten. Een aantal indieners geeft aan het eens te zijn met het beleid van de gemeente Amsterdam, maar roept wel op om dan het openbaar vervoer goedkoper te maken. Dit is nu te duur waardoor het voor veel reizigers nog geen aantrekkelijke optie is. De Beurs van Berlage roept de gemeente op om het Gemeentelijk Vervoerbedrijf (GVB) actief bij de uitwerking van dit beleid te betrekken en de dialoog tussen de GVB en belanghebbenden te stimuleren.

Het aanbieden van openbaar vervoer als alternatief vraagt om aangepaste producten zoals speciale tickets, aangepaste dienstregelingen tot zelfs exclusieve trams en metro’s om het als een echt goed alternatief te laten werken.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

40

Reactie van het college van B&W Het college begrijpt de vragen van indieners of het openbaar vervoer wel voldoende is toegerust om al deze extra reizigersstromen op te vangen. Er wordt specifiek gezocht naar overstapmogelijkheden tussen touringcar en het metronetwerk. Trams en bussen zijn voor een dergelijke overstap minder geschikt. Met name de eindstations van de metro’s zijn in dezen interessant, omdat bij start- en eindpunt van een lijn een metro nog nagenoeg leeg is wanneer de touringcarpassagiers willen instappen. Bovendien biedt de ligging van eindpunten van metrolijnen aan de randen van de stad hoogstwaarschijnlijk meer mogelijkheden voor het laten halteren van touringcars en parkeren in de nabije omgeving. En ook hoeft op deze manier de chauffeur niet in het centrum te komen met zijn of haar bus. Er wordt momenteel naar verschillende OV-locaties gekeken – juist ook in combinatie met parkeren in de nabijheid – waarbij het wel noodzakelijk is dat er inderdaad gehalteerd kan worden zonder dat daarbij de dienstregeling van het openbaar vervoer te veel wordt belemmerd. Per januari 2024 hebben we in ieder geval drie stations aan de randen van de stad gereed voor een overstap op het openbaar vervoer. De branche wordt zo snel mogelijk geïnformeerd over de exacte locaties.