Nota van Beantwoording - touringcar 2023.pdf

Nota van Beantwoording Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar juni 2023 Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

1

Inhoud 1. 1.1. 1.2. 1.3. 1.4.

Inleiding Context Proces De wijze van beantwoording Besluitvorming

4 4 4 5 5

2. 2.1. 2.2. 2.2.1. 2.2.2. 2.3.

Samenvatting Agenda Touringcar Algemene schets zienswijzen Diagrammen Zienswijzen per indiener Reacties en conclusie college

6 6 6 6 7 9

3. Beantwoording zienswijzen per onderwerp 11 3.1. Reacties waarin beleid wordt gesteund 11 3.2. Beleid gaat niet ver genoeg 11 3.3. Mate van overlast wordt overdreven, te weinig oog voor het voordeel van touringcars13 3.4. Amsterdam minder aantrekkelijk voor toeristen en evenementen 14 3.5. Verschillende segmenten 16 3.6. Verkeersbesluit 17 3.6.1. Meer verkeersbewegingen op minder ruimte 17 3.6.2. Gewicht versus uitstoot 18 3.6.3. Uitstel inwerkingtreding verkeersbesluit in verband met realisatie TTR DRKO 19 3.6.4. Handhaving 20 3.6.5. Corridor Weesperstraat – Valkenburgerstraat – Kattenburgerstraat 22 3.6.6. Geen verkeerskundige experimenten en/of knips op de corridor 25 3.6.7. Halteerplekken in de zone 26 3.7. Ontheffingenbeleid 26 3.7.1. Kaders van het ontheffingenbeleid 26 3.7.2. De voorwaarden van het ontheffingenbeleid 32 3.7.3. Overlast touringcars bij Gassan Diamonds 33 3.7.4. Bereikbaarheid locaties voor ontheven groepen 35 3.7.5. Administratief arm ontheffingenbeleid 35 3.8. Alternatieven voor touringcars 37 3.8.1. Algemeen 37 3.8.2. Halteerplekken touringcarroutes 38 3.8.3. Bufferplekken 39 3.8.4. Parkeren 39 3.8.5. Openbaar vervoer 40 3.9. Overlast Hop On Hop Off bus 41

4. Beantwoording zienswijze specifieke vragen 43 4.1. De Beurs van Berlage 43 4.2. De Hallen Studio’s 43 4.3. Hermitage/ Museumplusbus 44 4.4. Double Tree by Hilton 45 4.5. VEVAG (Vereniging van Exploitanten van Vaartuigen in de Amsterdamse Grachten)45 4.5.1. Bestemmingsplan Museumkwartier en Valeriusbuurt 45 4.5.2. Wandelpromenade 46 4.6. Internationaal Theater Amsterdam (ITA) 46 4.7. Tourism Group International 46 4.8. Festivalbussen.nl 47 4.9. Jaap Eden IJsbaan 47 4.10. Stromma 48 4.10.1. Verkeersveiligheid 48 4.10.2. Bestemmingsontheffing- bijzondere omstandigheden 48 4.11. Gassan Diamonds 49 4.11.1. Bedrijfsvoering 49 4.11.2. Onveilige situaties 50 4.11.3 Bereikbaarheid gegarandeerd 50 4.11.4. Toevoegen straten aan corridor 51 4.12. Rederij Kooij en Rederij Plas 51 4.13. Royal Coster Diamonds 52 4.13.1. Tolpoorten 52 4.13.2. Bevoorrading van winkels 52 4.13.3. Opladen elektrische bussen 53 5.

Bijlage Tabel met alle zienswijze 

54 54

1. Inleiding

1.1.

Context

In september 2020 heeft de gemeenteraad van Amsterdam de Agenda Touringcar 2020-2025 vastgesteld. Touringcars zijn voor groepsreizen een handig en efficiënt vervoermiddel. Het succes van de touringcar heeft echter ook een keerzijde. Amster­ dammers ervaren veel overlast waar grote touringcars aanwezig zijn. De gemeente Amsterdam heeft in de Agenda acht maatregelen opgesteld om deze overlast te bestrijden. Een van de belangrijkste einddoelen van de Agenda Touringcar is een maximaal autoluw centrum met uitzondering van de S100 en de corridor Weesperstraat – Valkenburgerstraat – Kattenburgerstraat. Om dit doel te bereiken treedt per 1 januari 2024 een verkeersbesluit in werking. Tegelijkertijd met het weren van zware touringcars heeft de gemeenteraad aangegeven dat het centrum ten aanzien van deze touringcars wel toegankelijk moet blijven voor ouderen, basisschoolleerlingen en mensen met een beperking die naar een kunst-, culturele of educatieve bestemming reizen. Dit geldt ook voor artiesten en gezelschappen die naar zo’n bestemming gaan ten behoeve van de uitvoering van hun beroep. Een ontheffingenbeleid is nodig om deze uitzonderingen op het verkeersbesluit mogelijk te maken. Naast de uitwerking van het verkeersbesluit en ontheffingenbeleid werkt de gemeente Amsterdam aan de uitvoering van de andere maatregelen uit de Agenda.

Zo is de gemeente bezig met het realiseren van een overstaplocatie touringcar-rondvaartriviercruise op de De Ruijterkade Oost, worden er extra halteerplekken aangelegd langs de S100 en wordt er gewerkt aan het inrichten van een uitstootvrije zone autobus. Over de uitwerkingen van deze maatregelen blijven we het komende jaar met diverse belanghebbenden in gesprek. Waar mogelijk wordt in deze Nota van Beantwoording ook de stand van zaken met betrekking tot de andere maatregelen toegelicht.

1.2.

Proces

Voor u ligt de Nota van Beantwoording van de ingediende zienswijzen op het aanvullend verkeersbesluit Zone Zwaar Verkeer (ZZV) en het bijbehorende ontheffingenbeleid. Deze documenten zijn vrijgegeven voor zienswijzen in de periode van donderdag 2 februari tot en met woensdag 1 maart 2023. Zowel bewoners, bedrijven en andere organisaties konden hun mening geven over beide besluiten. De inspraakperiode is aangekondigd in het Parool, op de gemeentelijke website, de touringcarnieuwsbrief en via de nieuwsbrief van Stadsdeel Centrum. In drie bijeen­ komsten voor belanghebbenden zijn o.a. de touringcarbranche, culturele en educatieve bestemmingen binnen de S100, touroperators en de hotel- en congresbranche binnen de S100 geïnformeerd over de uitwerking van het aanvullend verkeersbesluit ZVV en het ontheffingenbeleid. Belanghebbenden zijn ook per mail op de hoogte gesteld over de zienswijzeperiode. De beleidsdocumenten die voor zienswijzen zijn vrijgegeven zijn op de gemeentelijke website geplaatst. In de Agenda Touringcar zijn de belangrijkste kaders ten aanzien van zowel het

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

4

verkeersbesluit als het ontheffingenbeleid reeds bepaald; op deze Agenda heeft destijds voorafgaand aan de vaststelling 2020 al inspraak plaatsgevonden. Het college vindt het echter belangrijk om belanghebbenden tijdig nogmaals de gelegenheid te geven om op de plannen te reageren, zodat zorgen en suggesties kunnen worden gehoord en meegenomen. Er zijn in totaal 209 zienswijzen ingediend over het concept­­verkeersbesluit en het conceptontheffingenbeleid. Dat zijn er meer dan de 120 inspraak­reacties die destijds werden ingediend bij de Agenda Touringcar.

1.3.

De wijze van beantwoording

Verschillende indieners hebben zienswijzen over beide documenten ingediend. Hierbij is niet steeds scherp te onderscheiden welke onderdelen van de zienswijzen gaan over welk besluit. Om deze reden zijn de zienswijzen behandeld in één Nota van Beantwoording. In deze Nota van Beantwoording reageert het college op alle zienswijzen die zijn ingediend. Omdat veel reacties betrekking hebben op dezelfde onderwerpen zijn ze gegroepeerd naar onderwerp. Per onderwerp geeft het college een reactie met een toelichting op de overwegingen. Deze reacties zijn te vinden in hoofdstuk 3. Een aantal organisaties heeft heel specifieke vragen ingediend bij de gemeente die betrekking hebben op hun eigen situatie/bedrijfsvoering. De reacties van het college op deze zienswijzen zijn te vinden in hoofdstuk 4. In de bijlage (hoofdstuk 5) staat een tabel met daarin alle zienswijzen die zijn ingediend. De zienswijzen van bewoners zijn geanonimiseerd en gekoppeld aan een nummer.

1.4.

Besluitvorming

Het college van B&W stelt het aanvullend verkeersbesluit Zone Zwaar Verkeer, het bebordingsplan en het bijbehorende ontheffingenbeleid vast tezamen met de Nota van Beantwoording. Deze documenten worden vervolgens ter informatie aangeboden aan de commissie Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water (MOW). Omdat het een uitwerking van de Agenda Touringcar betreft is het college bevoegd deze stukken vast te stellen. De Agenda Touringcar 2020 - 2025 is in september 2020 door de gemeenteraad vastgesteld. Het college van B&W behoudt zich het recht om redactionele wijzigingen door te voeren. Met deze Nota van Beantwoording worden ook het definitieve verkeersbesluit, het bebordingsplan en het ontheffingenbeleid voor Touringcars per 2024 bekendgemaakt. Het verkeersbesluit wordt gepubliceerd in het gemeenteblad en via de website www.amsterdam.nl/zwaarverkeer. Het ontheffingenbeleid wordt gepubliceerd in het Gemeenteblad en is ook te raadplegen via de website www.amsterdam.nl/zwaarverkeer.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

5

2. Samenvatting

2.1.

Agenda Touringcar

De Agenda Touringcar 2020-2025 heeft als doelstelling om de overlast van touringcars te bestrijden en zet daarbij in op drie concrete doelen: • Touringcars zijn uitstootvrij en dragen niet meer bij aan te hoge concentraties stikstofdioxide (NO2 ) en fijnstof (PM10) in de stad. • Geen grote, zware touringcars over kwetsbare bruggen en kades. • Minimaliseren van de (parkeer)overlast door touringcars. Met als eindbeeld: • Een touringcarvrij stadshart in 2024 • Een maximaal touringcarluw centrum met uitzondering van de S100, en de corridor Weesperstraat- Valkenburgerstraat-Kattenburgerstraat en de zuidelijke IJ-oevers in 2024 • Een touringcarluw gebied tussen de S100 en de ring A10 in 2025 Met de maatregelen in de Agenda Touringcar 2020-2025 wordt een restrictieve aanpak voorgesteld. Touringcars worden zoveel mogelijk aan de randen van de stad opgevangen. De touringcars zijn alleen welkom in de stad als ze voldoen aan onze strenge eisen (gewicht, uitstoot en omvang) en op specifieke routes rijden.

2.2.

Algemene schets zienswijzen

2.2.1.

Diagrammen

De onderstaande diagrammen geven een overzicht van de toon, onderwerpen en indieners zoals die naar voren zijn gekomen in de zienswijzen: 120

toon

100

104 80 60

70

40

34

20 0 positief

negatief

Toelichting: positief = ondersteuning van het beleid negatief = beleid gaat niet ver genoeg, of beleid gaat juist te ver

neutraal

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

6

Meest voorkomende onderwerpen zienswijzen

33

gebrek aan alternatieven

69

ontheffingen corridor

37

inkomsten toerisme en toerismebranche klimaat, uitstoot, luchtkwaliteit ov

39

35 37

11

6 4

3 5

Reacties afkomstig van bewoners touringcarbranche tour operators

24

culturele instellingen hotel- en congresbranche toeristenbranche

27

rondvaart

137

overig Toelichting: Alle reacties die niet formeel namens een organisatie zijn ingediend zijn gecategoriseerd in de categorie bewoners. Uit een aantal van deze zienswijzen is op te maken dat deze afkomstig zijn van medewerkers die werken in o.a. de touringcarbranche (chauffeurs) of toeristensector. Deze grafiek geeft daarom een iets vertekend beeld. De categorie bewoners is naar waarschijnlijkheid iets kleiner.

2.2.2.

Zienswijzen per indiener

De inspraakreacties laten grofweg een driedeling zien tussen bewoners, vervoerders en reisorganisaties, en bestemmingen. Hieronder volgt een algemene schets van de zienswijzen per categorie. Bewoners Uit het merendeel van de reacties van bewoners blijkt dat zij instemmen en blij zijn met het voornemen zware touringcars uit het centrum te weren. Tientallen bewoners en bewonersgroepen roepen op om touringcars te weren uit hun straat, buurt en stad. Velen geven tegelijk aan dat zij het beleid niet ver genoeg vinden gaan. Zij zouden liever helemaal geen zware touringcars meer zien in het centrum van Amsterdam. Bovendien vrezen zij in meer of mindere mate misbruik van het ontheffingenbeleid en/of hekelen zij het principe van uitzonderingen in het algemeen. Daarnaast wijzen zij erop dat dit beleid averechts kan werken: in hoeverre komen er straks juist meer verkeersbewegingen als gevolg van meer kleinere touringcarbusjes?

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

7

Er klinkt daarnaast ook meer specifieke kritiek: bewoners aan de rand van de zone vrezen een waterbedeffect. De zorgen gaan dan zowel over hogere aantallen touringcars in het algemeen als ook over het mogelijk aanleggen van extra halteerplekken. De Hop On Hop Off bus wordt vaak benoemd als overlastgever. Er is een aantal locaties in de stad die eruit springen en waarvan bewoners oproepen ook daar touringcars te weren: Nieuwe Uilenburgerstraat-Jodenbreestraat (de route naar Gassan Diamonds), de corridor Weesperstraat-Valkenburgerstraat-Kattenburgerstraat en de route van de Hop On Hop Off bus over de Nassaukade. Vervoerders en reisorganisaties De touringcarbranche verwijst naar de openingszin van de Agenda Touringcar 20202025: ‘touringcars zijn voor groepsreizen handige en efficiënte vervoersmiddelen.’ In hun ogen worden de voordelen van touringcars te makkelijk terzijde geschoven: touringcars kunnen grote groepen vaak kwetsbare passagiers snel, comfortabel en veilig naar een bestemming brengen. De branche betwijfelt in hoeverre er echt sprake is van overlast en wijst er bovendien op dat de invoering van dit beleid gaat leiden tot meer verkeersbewegingen en meer uitstoot. Veel touringcaroperators waarschuwen dat dit beleid grote nadelige consequenties zal hebben voor het toerisme in Amsterdam.

Juist die toeristen die geen overlast veroorzaken, zoals grote groepen ouderen, worden de dupe van dit beleid. Met name buitenlandse operators wijzen op dit risico. Een aanzienlijk deel van de reacties vanuit de branche gaat over het realiseren van goede alternatieven voor touringcars. Dit betreft extra halteerlocaties, goede parkeervoorzieningen en overstaplocaties op het openbaar vervoer. Veel organisaties vragen zich af of deze alternatieven wel op tijd gerealiseerd zijn. Diverse organisaties geven aan ergens wel te begrijpen dat de gemeente dit besluit neemt, maar vragen de gemeente uitdrukkelijk om duidelijkheid over de alternatieven voor touringcars. Ook vragen zij de gemeente om het verkeersbesluit pas in te voeren als er voldoende alternatieven beschikbaar zijn. Bestemmingen Een aantal bestemmingen zoals hotels, congrescentra en rondvaartreders geeft aan dat dit beleidsvoornemen een grote impact heeft op hun bedrijfsvoering. Zij maken zich zorgen over de impact op de bereikbaarheid wanneer de maatregelen worden ingevoerd. Verschillende hotel- en congrescentra maken zich zorgen dat door het invoeren van deze maatregelen Amsterdam minder aantrekkelijk wordt als stad om internationale congressen aan te trekken. Ook maakt het de congresbestemmingen binnen de S100 een stuk minder aantrekkelijk dan bestemmingen buiten de S100.

Het openbaar vervoer is volgens hen op dit moment nog onvoldoende passend en voor sommige congressen ongeschikt om grote groepen congresbezoekers te vervoeren. Ook deze bestemmingen roepen op om voldoende alternatieven beschikbaar te stellen en maken zich zorgen of deze wel tijdig gereed zijn. Daarnaast vinden meerdere organisaties de definiëring van bestemmingen die in aanmerking komen voor een ontheffing onduidelijk. Zij vragen zich af wat de gemeente verstaat onder een culturele, kunstzinnige of educatieve bestemming en vragen zich af waarom hun eigen bestemming hier niet onder valt.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

8

Culturele en/of educatieve bestemmingen roepen de gemeente op om een gebruiksvriendelijk en administratief luw systeem in te richten voor de aanvraag van ontheffingen. Dagontheffingen en stapeling van ontheffingen leveren hen extra administratieve lasten en dus kosten op. Een aantal culturele instellingen (met name aan de corridor) maakt zich zorgen dat het straks extra druk gaat worden op de halteerplekken nabij hun bestemmingen die nog wel toegankelijk blijven voor al het touringcarverkeer. Hier komen naar verwachting meer touringcars die hun bezoekers dicht bij het centrum willen afzetten. Het is hier nu al vaak erg druk. De zorg bestaat dat zij hierdoor minder goed bereikbaar zijn voor met name kwetsbare groepen zoals ouderen en scholieren. Zij zien graag dat de gemeente beter gaat handhaven en zorgt voor een goede doorstroming op deze locaties. Ook geven zij aan dat de bestaande halteerplekken voor sommige bestemmingen te ver lopen zijn voor ouderen en mensen met een beperking.

2.3.

Reacties en conclusie college

Met deze Nota van Beantwoording reageert het college op alle zienswijzen die zijn ingediend. Omdat veel reacties betrekking hebben op dezelfde onderwerpen zijn ze gegroepeerd naar onderwerp. Per onderwerp geeft het college een reactie met een toelichting op de overwegingen. Samenvattend hebben de ingekomen reacties het college doen besluiten om zowel in het verkeersbesluit als in het ontheffingenbeleid een aantal punten aan te passen of aan te scherpen De punten die aangepast zijn in het verkeersbesluit zijn de volgende: a. De betreffende wegen van de corridor zijn aangewezen als Plusnet en Hoofdnet (in het beleidskader Verkeersnetten), wegen die opgezet zijn om grote vervoers­ aantallen te verwerken. De status van de Kattenburgerstraat is onlangs gewijzigd in het beleidskader Verkeersnetten van Plusnet naar Hoofdnet waardoor de tekst in het verkeersbesluit om een aanpassing vroeg. De punten die verduidelijkt en/of aangescherpt zijn in het ontheffingenbeleid zijn de volgende: b. In het ontheffingenbeleid is aangescherpt dat het mogelijk is om op eigen terrein te halteren/parkeren, naast het gebruik van de door de gemeente aangelegde halteerlocaties. Voorwaarde hierbij is wel dat dit terrein zich direct aan of langs de verplichte route bevindt waar met een ontheffing overheen gereden mag worden.

c. De definitie van een kunstzinnige, culturele en/of educatieve bestemming die de gemeente hanteert is aangescherpt in het ontheffingenbeleid. Inhoudelijk levert dit geen wijzigingen op over welke organisaties wel of niet als kunstzinnige, culturele en/of educatieve bestemming worden beschouwd. d. Aanpassing: Aan de jaarontheffing op kenteken is de optie toegevoegd voor de indiener om een routetoets aan te vragen om daarmee de mogelijkheid te bieden af te wijken van de verplichte routes (breed opgezette wegen conform Zone Zwaar Verkeer). Hieraan worden wel de onderstaande eisen gesteld: – Toegestane gewichtsbelasting van de betreffende route

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

9

– Leefbaarheid van de omgeving betreffende de route – Aanwezigheid van een halteer/ parkeermogelijkheid op eigen terrein van de bestemming e. Voor de aanvraag van een bestemmingsontheffing- bijzondere omstandigheden is voorwaarde a (verkeersveiligheid alternatieven) geschrapt. f. De verplichte routes voor het gebruik van een ontheffing worden niet bestuurlijk vastgesteld, omdat dit weinig flexibiliteit geeft met betrekking tot de dagelijkse praktijk. Voor de verplichte routes gaan we uit van de breed opgezette wegen zoals deze ook gelden voor het onderliggende verkeersbesluit Zone Zwaar Verkeer. Op deze manier kunnen we routes desgewenst aanpassen afhankelijk van de snel wisselende actualiteit. Zo kan bij elke ontheffing toch een passende en veilige route worden gegarandeerd. De breed opgezette wegen zijn te vinden op www.amsterdam.nl en worden actueel bijgehouden.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

10

3. Beantwoording zienswijzen per onderwerp

3.1.

Reacties waarin beleid wordt gesteund

34% van de reacties steunt de stappen die de gemeente zet om touringcars te weren uit het centrum. Een bewoner geeft aan de afgelopen jaren veel ongelukken te hebben gezien met touringcars. Bewoners maken zich zorgen over kwetsbare kademuren en vinden de touringcars te groot voor de krappe straten in het centrum. Ook hopen meerdere bewoners dat de luchtkwaliteit in de stad zal verbeteren door het weren van de touringcars. Diverse bewoners geven aan uit te kijken naar een stad zonder touringcars. Reactie college van B&W Het college voelt zich door deze zienswijzen gesterkt in haar voornemen om de regels voor zware touringcars in de binnenstad aan te scherpen.

3.2.

Beleid gaat niet ver genoeg

Zeventig indieners geven aan blij te zijn met de stappen die de gemeente zet om touringcars te weren uit Amsterdam. Echter vinden meer dan twintig bewoners en bewonersgroepen (waaronder Bewonersraad Nieuwmarkt Groot Waterloo, Actiegroep Kattenburgerstraat en bewoners van de Valkenburgerstraat) dat de maatregelen die de gemeente treft niet ver genoeg gaan. Een aantal bewonersgroepen uit het centrum geeft aan dat een aantal jaren geleden werd gewerkt aan een plan om alle touringcars buiten de S100 te houden. Ook werd in eerdere coalitieakkoorden gesproken over het weren van touringcars binnen de A10. Zij betreuren het dat de bewoners bij de totstandkoming van de Agenda Touringcar niet zijn betrokken. Er is vooral overleg geweest met vertegenwoordigers van de branche, lobbyisten en met bestemmingen wat volgens hen deze uitkomsten tot gevolg heeft gehad. De plannen die er nu liggen zijn volgens een aantal bewoners duidelijk niet met de input, kennis en ervaring van bewoners geschreven. De achterliggende motivering van het college om touringcars te weren, geldt volgens de bewoners van het centrum voor alle bewoners. De gemeente gebruikt als argumentatie voor onder andere het handhaven van de corridor en de centrumring (S100) verkeerskundige argumenten. Door deze argumenten te introduceren lijkt de gemeente deze argumenten te stellen boven de gezondheid van de omwonenden.

Diverse bewoners vragen daarom aan de gemeente om geen touringcars meer toe te laten tot het gehele centrum. Een aantal indieners geeft aan dat dit ontheffingenbeleid te ruim is en dat hierdoor alsnog een niet nader bepaald aantal bussen oneindig blijft rijden. Daarmee blijft

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

11

er overlast op het gebied van uitstoot, verkeersveiligheid en parkeeroverlast voor omwonenden. Actiegroep Kattenburgerstraat benoemt dat er zo hard is gelobbyd voor uitzonderingen dat straks iedere touringcar linksom of rechtsom een uitzondering kan krijgen, met alle gevolgen van dien. Zij hebben daardoor geen enkel vertrouwen in de terugloop van het aantal touringcars in de stad. Bewonersraad Nieuwmarkt Groot Waterloo geeft aan dat voor de groepen waarvoor de gemeente nu een ontheffingsmogelijk aanbiedt het openbaar vervoer ook een geschikt alternatief is. Deze voorzieningen zijn volgens hen juist ingericht voor dergelijke doelgroepen. Een andere indiener geeft aan dat ook kleiner vervoer een goed alternatief is voor deze doelgroepen. Daarnaast maken verschillende indieners zich zorgen dat van dit systeem misbruik gemaakt wordt. Een indiener benoemt de zorg dat straks op iedere bus een gehandicapte of oudere zit. Bewonersgroepen roepen op om met een zeer strikt uitzonderingsbeleid te werken waar niet mee gesjoemeld kan worden. Reactie van het college van B&W Het college betreurt het dat de bewonersgroepen zich onvoldoende gehoord hebben gevoeld bij de totstandkoming van de Agenda Touringcar in 2020. Amsterdammers ervaren veel overlast waar grote touringcars aanwezig zijn.

Ook bij de inspraakperiode voor de Agenda Touringcar in 2020 en in deze zienswijzeperiode is het college er door diverse bewoners op gewezen dat zij graag zien dat de gemeente touringcars weert uit het centrum van de stad. Dat is ook de reden geweest dat het vorige college in het coalitieakkoord de ambitie heeft opgenomen om touringcars te weren binnen de A10. Bij de totstandkoming van deze Agenda is het college er echter door de gemeenteraad op gewezen dat het volledig weren van touringcars binnen de A10 te veel nadelige effecten heeft voor de bereikbaarheid van kunstzinnige, culturele en educatieve bestemmingen. Dit geldt met name voor kinderen en kwetsbare doelgroepen zoals mensen met een beperking en ouderen. De gemeente vindt het belangrijk dat deze bestemmingen bereikbaar blijven voor deze groepen. Ook is gebleken dat alternatieven zoals kleiner vervoer of openbaar vervoer voor hen geen goede alternatieven zijn, omdat er een gebrek is aan begeleiding. Het volledig weren van touringcars binnen de A10 gaat daarnaast volgens verkeerskundig onderzoek leiden tot een forse toename van extra verkeersbewegingen van kleinere voertuigen zoals taxi’s of kleine busjes binnen de A10. Het volledig weren van touringcars binnen de S100 en A10 gaat daarmee naar verwachting voor bewoners extra overlast opleveren van kleinere voertuigen.

De kaders voor de touringcarvrije zone zijn daarom bij de totstandkoming van de Agenda Touringcar in 2020 versmald. Dat neemt niet weg dat wij nadenken over hoe we in de toekomst in Amsterdam om willen gaan met de openbare ruimte en het verkeer. De ontwikkelingen in de stad staan niet stil. Amsterdam groeit en het toerisme trekt na corona weer flink aan met toenemende drukte van dien. De roep om ingrijpen door de gemeente wordt steeds luider. Hierbij past het maken van nieuwe keuzes om de stad leefbaar te houden voor bewoners. De kijk op mobiliteit verandert en het faciliteren van alle vervoersbewegingen is niet zonder meer het uitgangspunt. Daarnaast geven we in de door de gemeenteraad aangenomen Visie Bezoekerseconomie in Amsterdam 2035 aan dat we de balans in met name de binnenstad moeten herstellen. Hiervoor moeten we scherpe keuzes blijven maken. Met bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden blijft de gemeente graag in gesprek over hoe we de stad ook in de toekomst leefbaar houden.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

12

3.3. Mate van overlast wordt overdreven, te weinig oog voor het voordeel van touringcars Verschillende organisaties, waaronder Koninklijk Vervoer Nederland (KNV), Stromma en Koninklijke Horeca Nederland (KHN), geven aan dat zij zich afvragen in hoeverre Amsterdammers echt overlast ervaren van touringcars. KNV verzet zich tegen het beeld dat Amsterdammers overlast ervaren waar touringcars aanwezig zijn. Volgens het KNV is het aantal klachten, afgezet tegen het aantal touringcars, verwaarloosbaar. Het steekt schril af tegen het aantal klachten over bijvoorbeeld Schiphol. KHN zegt dat veel wordt gesproken over drukte in de stad en dat daarmee een beeld wordt geschetst dat afwijkt van de werkelijkheid. De bezoekersaantallen blijven nog steeds achter ten opzichte van voor corona. Stromma vindt de uitspraak van de gemeente ‘Amsterdam ervaart door de jaren heen toenemende overlast van grote autobussen’ niet goed is onderbouwd. Er is een gevoel gemeten of omwonenden overlast ervaren, maar als je hen vraagt naar de opbrengsten van reguliere toeristen dan ontstaat een ander beeld. Daarbij beperkt de touringcar juist overlast elders. Zo zijn er veel klachten van Amsterdammers dat het openbaar vervoer vaak overvol is. De touringcar beperkt deze overlast nu nog.

Verschillende brancheverenigingen, touroperators en bestemmingen onderstrepen daarnaast dat de touringcar een efficiënt en duurzaam vervoersmiddel is om een groep van start tot bestemming te brengen. Een touringcar kan veel mensen tegelijk vervoeren en heeft een relatief lage uitstoot. Destination Europe benadrukt dat op het totale aandeel bezoekers het toerisme in groepsverband maar beperkt is en geeft hierbij ook aan dat met het begeleiden van groepen met de touringcar juist overlast beperkt wordt. Deze groepen worden door het centrum begeleid en veroorzaken hierdoor geen overlast. Bovendien zijn het met name groepen ouderen die vervoerd worden per touringcar. Dit zijn volgens hen niet de toeristen die overlast veroorzaken in de stad. Stichting Welkom Amsterdam geeft aan dat de gemeente, in de berichtgeving die onlangs naar buiten is gebracht, overdrijft door te stellen dat er 300-400 touringcars per dag de stad aandoen. Volgens hen kwamen dit soort gevallen pre-corona zelfs niet voor. Uit tellingen van de stichting blijkt dat op een drukke dag in het toeristenseizoen ongeveer 150-200 halteringen in het centrumgebied waren inclusief Museumplein (met enkele absolute pieken tot 250-300). Sinds 2018 (inrijdverbod stadshart) is het aantal touringcars in het stadshart volgens hen al met meer dan 70% afgenomen. Zij verzoeken de gemeente om minder negatieve framing.

Royal Coster Diamonds vraagt zich daarnaast af of er een nulmeting is gedaan van het aantal touringcars bij de aanvang van de Agenda en of de gemeente heeft vastgesteld waar zij naartoe willen. Zij vragen zich af wat een redelijk aantal touringcars is volgens de gemeente – dus hoeveel touringcars acceptabel gevonden worden. Volgens hen is het aantal touringcars in de binnenstad de laatste jaren al enorm teruggelopen. Reactie college van B&W: De overlast van touringcars is relatief groot, ondanks het beperkte aandeel in het verkeer. Touringcars veroorzaken veel uitstoot, ze vormen een risico voor kwetsbare kades en bruggen maar ook voor de verkeersveiligheid vanwege hun omvang. Bewoners en bezoekers van de stad ervaren overlast van het aantal touringcarbewegingen. De gemeente wil de overlast van touringcars bestrijden en haar kademuren en bruggen beschermen. Daarom heeft zij een aparte beleidsagenda met specifieke maatregelen opgesteld. Overlast van touringcars is niet nieuw. De Agenda

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

13

Touringcar 2020 - 2025 is in 2020 door de raad vastgesteld, maar in de jaren daarvoor al tot stand gekomen op basis van signalen en monitoring. Ook daarvoor heeft de gemeente, met onder andere het Touringcar Transitieplan, al diverse maatregelen genomen om de overlast van touringcars te beperken. Hierdoor was in de afgelopen jaren al een afname van het aantal touringcars te zien. Corona heeft het toerisme natuurlijk flink teruggedrongen en als gevolg daarvan bleven de touringcars weg. Vandaag de dag is echter te zien dat deze trend tijdelijk van aard is gebleken. De prognoses ten aanzien van het toerisme laten wederom een toename zien. Een ontoelaatbare groei wanneer de gemeente geen maatregelen neemt. Met de door de raad in december 2022 aangenomen Visie Bezoekerseconomie in Amsterdam 2035 heeft de gemeente hierin onlangs een stevige stap gezet. De raad heeft aangegeven het toerisme te willen beteugelen om de stad leefbaar te houden voor bewoners en ondernemers. Dit betekent ook dat er voor het aanbod dat grote groepen bezoekers faciliteert om naar de stad te komen er steeds minder plek is. Dit betekent concreet voor het aantal touringcars dat deze moeten worden verminderd en verplaatst. De cijfers die worden genoemd in het persbericht waar Stichting Welkom in hun zienswijze naar refereert komen van onze afdeling verkeersonderzoek.

In juni 2022 heeft deze afdeling cameratellingen uitgevoerd. Er zijn piekdagen en reguliere dagen. Gemiddeld zijn 300-400 bewegingen per dag gemeten. Stichting Welkom heeft het over 150-200 halteringen in het centrumgebied. Het kan zijn dat de touringcars die de gemeente heeft geteld niet allemaal hebben gehalteerd in de binnenstad, maar er enkel doorheen hebben gereden. Ook deze bewegingen veroorzaken overlast voor omwonenden. De cijfers uit het verkeersonderzoek uit 2022 zijn de meest recente cijfers die we als gemeente hebben over het aantal touringcarbewegingen in het centrum. Als gemeente streven we naar het minimaliseren van de overlast. Het eindbeeld daarbij is een maximaal touringcarluw centrum. Daar hangen we geen streefcijfers aan, maar we monitoren daarbij op onze beleidsdoelen: • Touringcars zijn uitstootvrij en dragen niet meer bij aan te hoge concentraties stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10) in de stad • Geen grote, zware touringcars over kwetsbare bruggen en kades • Minimaliseren van de (parkeer)overlast door touringcars

3.4.

Amsterdam minder aantrekkelijk voor toeristen en evenementen

Diverse indieners vinden dat de sfeer in Amsterdam te veel tegen het toerisme is gericht. Er worden zorgen geuit dat Amsterdam door het weren van touringcars een minder aantrekkelijke stad wordt om te bezoeken. Een aantal Duitse reisorganisaties (o.a. Auf Extratour Reisen GmbH en Scholkemper Reisen) geeft aan dat zij hierdoor genoodzaakt zijn om Amsterdam uit hun reispakketten te schrappen. Zij organiseren met name groepsreizen voor oudere reizigers, waarvoor een overstap op het openbaar vervoer geen geschikt alternatief is. Een aantal reisorganisaties vindt ook dat overstappen op het openbaar vervoer niet past bij een gastvrij ontvangst. Een organisator van wandeltours door Amsterdam geeft aan dat het erop lijkt dat Amsterdam vooral de lusten van het toerisme wil (toerismebelasting) maar niet de lasten (drukte). Met deze maatregelen worden tours minder aantrekkelijk of niet meer betaalbaar voor

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

14

de reiziger. De toeristische sector waarschuwt de gemeente Amsterdam dat de stad op deze manier heel veel inkomsten gaat mislopen. NH Hotel Group benadrukt dat door dit beleid een groot deel van het centrum niet meer goed bereikt kan worden. De kans is hierdoor groot dat evenementorganisatoren uitwijken naar andere steden in binnen- en buitenland, omdat die locaties kunnen aanbieden die wel goed bereikbaar zijn voor grotere groepen. Een aantal organisaties geeft aan dat de stad hiermee ook minder aantrekkelijk wordt voor internationale congressen, waarvoor de touringcar nu vaak wordt ingezet om congresbezoekers te vervoeren. Dit gaat volgens hen in tegen het congressenbeleid van de gemeente. Koninklijke Horeca Nederland (KHN) benadrukt de consequenties van dit besluit voor de Amsterdamse ondernemers in het centrum. Veel sectoren zijn nog niet hersteld na corona en de bezoekersaantallen blijven nog steeds achter t.o.v. 2019. NH Hotel Group benadrukt dat dit beleid grote financiële consequenties heeft voor hun hotels in Amsterdam. KHN benadrukt dat de juiste timing voor de invoering van dit soort maatregelen daarom uiterst belangrijk is. Door voormalige wethouders is op dit dossier volgens hen ook altijd toegezegd dat naar een passende invoerdatum gekeken zou worden. Reactie van het college van B&W Bezoekers horen bij het internationale karakter van Amsterdam.

Al zolang Amsterdam bestaat, doen reizigers onze stad aan en verblijven hier voor korte of langere tijd. Eerst handelslieden (zakelijke reizigers) en later de vrijetijdsbezoekers. Dit komen en gaan van bezoekers heeft de stad de afgelopen decennia enorm veel banen, inkomsten, hoogwaardige cultuur, goed betaalbaar openbaar vervoer en nog veel meer gebracht. Bezoekers waren en blijven welkom in Amsterdam. Tegelijkertijd ervaren we in toenemende mate overlast van toerisme waardoor de leefbaarheid in bepaalde gebieden ernstig aangetast wordt. Dit is voor niemand wenselijk. Niet voor de bewoners in de eerste plaats, maar ook niet voor ondernemers of culturele instellingen. Al voor corona zaten we aan de max wat de stad kan verwerken qua bezoekers. Natuurlijk gooide de coronapandemie enkele jaren alles stevig overhoop. De toerismecijfers laten momenteel echter weer een sterk stijgende lijn zien. Nog voor corona had de gemeente al besloten om het toerisme te gaan beteugelen en de stad daarnaast autoluwer te maken. De Agenda Autoluw werd in januari 2020 door de raad vastgesteld. De sterk stijgende lijn vraagt om het maken van scherpe keuzes. De raad heeft daarin in december 2022 een stevige stap gezet door de Visie Bezoekerseconomie in Amsterdam 2035 vast te stellen. Het college richt zich echter niet enkel op het overtoerisme.

Om de stad weer leefbaarder te maken en ook voor de toekomst leefbaar te houden grijpt de gemeente op meerdere vlakken in. De balans tussen wonen, werken en leven moet worden hersteld. Daarnaast moet de gemeente zich ook voorbereiden op een verdere groei van de stad qua aantallen bewoners. En als we niet ingrijpen zal er ook sprake zijn van een stijging in aantallen voertuigen en verkeersbewegingen. Het college onderschrijft het belang van internationale congressen voor Amsterdam. Onze ambities voor het ontvangen van congressen zijn vastgelegd in het Meerjarenplan Amsterdam Congresstad 2021-2024. De gemeente investeert, na een aantal jaren van afgenomen bestuurlijke betrokkenheid, weer stevig op dit dossier om de sector vooruit te helpen. Het college heeft echter ook de ambitie om de binnenstad te beschermen

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

15

en de uitstoot te verminderen. Deze ambities botsen wat ons betreft niet. Bij de keuze voor een bestemming voor een internationaal congres zijn er verschillende criterium waar deze keuze aan wordt afgewogen. Bereikbaarheid per touringcar is niet het enige criterium dat meespeelt. Amsterdam wil een duurzame congresstad zijn, waar ook duurzame vormen van vervoer bij passen. Wij zien ook dat duurzaamheid in de congressector en voor zakelijke reizen een steeds belangrijkere rol inneemt. De gemeente erkent de touringcar als efficiënt vervoersmiddel om grote groepen in te vervoeren. Maar voor het aanbod dat grote groepen bezoekers faciliteert om naar de stad te komen, is steeds minder plek. De overlast voor de bewoners en ondernemers in het centrum is te groot. We verplaatsen daarom de touringcar zoveel mogelijk naar de randen van de stad. Samen met marktpartijen in de gastvrijheidssector werken we de komende jaren samen aan constructieve en maatschappelijk verantwoorde vormen van toerisme – met een bijbehorend aanbod. We erkennen dat de stad altijd druk en levendig zal blijven. Tegelijktijdig willen we ons blijven inzetten voor een leefbare stad. En dat vraagt om het maken van scherpe keuzes en besluiten niet te lang voor ons uit blijven schuiven.

3.5.

Verschillende segmenten

Een indiener geeft aan dat de touringcarmarkt veel verschillende segmenten kent. De nieuwe maatregelen stellen een one-size-fits-all benadering voor. De indiener vraagt zich af of dat wel gaat passen. Elk segment vraagt om een eigen aanpak; de dagtoeristen, de cruisepassagiers, de nachttoeristen, de partybussen en de Hop On Hop Off bussen. Dat staat ook in de Agenda Touringcar uit 2020. Kun je dan, met zoveel verschillende segmenten, echt stellen dat de mogelijke nadelige gevolgen die sommige belanghebbenden van het verkeersbesluit ondervinden niet opwegen tegen het bredere belang van de bij het verkeersbesluit gediende verkeersveiligheid en bereikbaarheid, de bescherming van de infrastructuur, het terugdringen van de overlast en het verbeteren van de leefbaarheid van de stad? Reactie van het college van B&W Voor sommige belanghebbenden hebben de maatregelen in de Agenda meer impact dan voor andere. De gemeente vindt het niet nodig om voor elk deelsegment apart beleid op te stellen. De maatregelen die de gemeente neemt, hebben onder andere als doel om de (parkeer)overlast voor bewoners te verminderen. Op straat en in het verkeer is elke touringcar een touringcar. Ongeacht herkomst of te vervoeren passagiers. Bij het faciliteren van alternatieven voor touringcars wordt wel gekeken naar de verschillende segmenten touringcarverkeer.

Zo wordt bij de De Ruijterkade Oost (DRKO) gewerkt aan de aanleg van een transferpunt touringcar-rondvaart (TTR) waar dagtoeristen en cruisepassagiers kunnen overstappen op verschillende modaliteiten. Ook wordt gesproken met de touringcarbranche en touroperators over de aansluiting op de verschillende segmenten. Zo wordt geprobeerd de diverse segmenten touringcar­ verkeer te spreiden over de verschillende alternatieven die straks beschikbaar zijn.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

16

3.6.

Verkeersbesluit

3.6.1.

Meer verkeersbewegingen op minder ruimte

Verschillende organisaties (o.a. de Beurs van Berlage en Royal Coster Diamonds) geven aan dat het besluit van de gemeente ertoe gaat leiden dat er allerlei kleinere voertuigen ingezet gaan worden om mensen naar hun bestemming te vervoeren. De Agenda Touringcar beperkt zich tot voertuigen boven de 7,5 ton, waardoor personen wel met bussen lichter dan 7,5 ton vervoerd mogen worden. Verschillende touringcaroperators hebben al aangekondigd dat zij voortaan in plaats van 1 grote bus waarschijnlijk meerdere kleine bussen gaan inzetten. De verhouding wordt geschat van 1 op 3 tot 4 kleinere touringcars. Branchevereniging KNV geeft aan dat een touringcar het equivalent is van dertig personenauto’s en zes taxibusjes. Een indiener benadrukt dat voor bus- en cruiseondernemers excursies een stevig verdienmodel zijn gebaseerd op het razendsnel bezoeken van de stad (ze zijn hier maar een paar uur) met zoveel mogelijk hoogtepunten. Deze indiener betwijfelt of zij gaan overstappen op het openbaar vervoer. Voor ouderen is dat vaak geen oplossing. Die willen de stad in een paar uur bekijken en zeker niet te ver lopen. De 1 miljoen toeristen die van de zee- en riviercruiseschepen komen, zijn volgens de indiener ook een uitdaging. In Florence gelden strenge regels voor touringcars. De bezoekers nemen daarom nu een taxibusje. Op drukke dagen komen daar tienduizend cruisegasten.

Als die met groepjes van zes in een taxi moeten zorgt dat voor enorm veel extra busjes. Daar is niet echt plek voor in de drukke binnenstad. In het algemeen benadrukken organisaties dat dit besluit tot meer verkeersbewegingen binnen de S100 gaat leiden. Dit lijkt hen onwenselijk. Ook bewoners spreken daar hun zorgen over uit. Zij zijn bang dat er hierdoor alleen nog maar meer overlast van voertuigen komt binnen het centrumgebied. Een bewoner oppert daarom het voorstel om nog een grote doorgangroute toe te voegen voor touringcars in het centrum. Een optie is de Rozengracht-Nieuwezijds Voorburgwal, met voldoende halteerplaatsen. Zo blijft de stad beter bereikbaar zonder dat er opstoppingen op andere routes ontstaan. Reactie van het college van B&W Als gevolg van dit verkeersbesluit en het bijbehorende ontheffingenbeleid gaan er straks minder zware touringcars in het centrum rijden. Tegelijkertijd blijft het mogelijk om met kleinere bussen passagiers af te zetten en op te halen. Het is moeilijk in te schatten hoe groot de toename van kleinere voertuigen gaat zijn. Veel touringcar­ bedrijven hebben geen eigen kleine bussen in beheer, deze moeten nog worden aangeschaft. Met het tweejaarlijkse Telplan Amsterdam houden we in het algemeen in de gaten wat de trends zijn in toe- en afname van verschillende vervoersmodaliteiten.

Daarnaast gaan we met de invoering van het verkeersbesluit voor het weren van grote touringcars per 2024 het aantal vervoersbewegingen van kleinere bussen in de stad monitoren. Mocht hier uit blijken dat er toch een knelpunt ontstaat dan gaat het college verdere stappen nemen. Het college wil de stad leefbaar houden voor haar bewoners en bezoekers en kijkt juist naar de touringcarbranche als een belangrijke partner om dat samen te bereiken. Mocht het aantal kleine touringcars (en daarmee de overlast) te groot worden dan sluiten we niet uit hier aanvullende maatregelen op in te zetten.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

17

Tegelijkertijd zetten we als gemeente in op alternatieven, waaronder op het realiseren van overstaplocaties op het openbaar vervoer aan de randen van de stad. Een touringcar kan dan al zijn passagiers op het openbaar vervoer over laten stappen wat bezoekers snel in het centrum brengt. Als gemeente erkennen we ook dat Amsterdam aantrekkelijk is en blijft om te bezoeken. Om de stad leefbaar te houden en te voorkomen dat het vastloopt met allerlei verkeers­ bewegingen van kleinere voertuigen gaan we het overtoerisme de komende jaren beteugelen. De gemeente zet daarbij in op maatschappelijk verantwoord en duurzaam toerisme. Dit is vastgelegd in de Visie Bezoekerseconomie in Amsterdam 2035. Het college is ten slotte niet voornemens om nog een grote doorgangroute voor touringcars te realiseren. Met de maatregelen die we nemen zoeken we een balans tussen het beperken van overlast enerzijds en het waarborgen van de bereikbaarheid. Een extra corridor past daar niet bij. Er is voor de corridor Weesperstraat – Valkenburgerstraat – Kattenburgerstraat en de S100 gekozen als routes die nog toegankelijk blijven voor touringcars omdat hier de meeste culturele instellingen nabij liggen. Denk aan de Hermitage en het Joods Museum. Bovendien blijft het centrum zo nog bereikbaar voor alle doelgroepen. Ook de TTR DRKO is zo goed te bereiken. 3.6.2.

Gewicht versus uitstoot

In het verlengde van de bovenstaande reactie wijzen veel indieners ook op de botsende ambities qua gewichtsbeperking en uitstootvrij. Ten eerste zullen touringcar­ operators om hetzelfde aantal passagiers te kunnen vervoeren straks drie tot vier kleinere bussen moeten gaan inzetten. Dat betekent in de ogen van de indieners naast meer verkeersbewegingen ook relatief meer uitstoot. Dit is een zorg die ook door bewoners wordt aangedragen. KNV geeft aan dat een grote touringcar per reizigerskilometer een zeer lage uitstoot kent. Het merendeel van de touringcars is met een emissieklasse 6 veel schoner dat het vervangende kleinere vervoer bij elkaar. Daarbovenop komt dat uitstootvrije bussen, om het nog enigszins rendabel te houden, waarschijnlijk vanwege het gewicht van de batterijen boven de 7,5 ton uitkomen. Dit geldt ook voor de kleinere bussen die 20 personen kunnen vervoeren. Volgens het verkeersbesluit ZZV mogen ze dan het centrum niet in terwijl ze wel voldoen aan de andere ambitie van de gemeente, namelijk uitstootvrij. Nog kleinere bussen met bijvoorbeeld slechts 8 personen aan boord zijn financieel bijna niet rond te krijgen. En ook zorgen zij door hun aantallen voor nog meer (weliswaar uitstootvrije) verkeersbewegingen.

Stichting Welkom Amsterdam verzoekt het college om een aantal minder kwetsbare routes in de binnenstad, zoals de hoofdradialen als Vijzelstraat en Rozengracht, ook tot een soort corridor aan te wijzen, maar dan speciaal voor iets zwaardere maar uitstootvrije 24 seats touringcars. Deze kleinere touringcars zijn volgens hen een goed alternatief voor het vervoer van grotere groepen naar de hotels en restaurants in het hogere segment en beurzen en congressen. De Beurs van Berlage voegt daar aan toe dat als deze norm wordt gehandhaafd er straks enkel nog busjes met acht passagiers ingezet kunnen worden voor bijvoorbeeld congressen. Dit betekent heel veel extra vervoersstromen in de binnenstad.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

18

Reactie van het college van B&W Het is juist dat de ambities rondom uitstoot- en gewichtsbeperking met elkaar in botsing kunnen komen als gevolg van de benodigde zware batterijen. Deze gaan naar verwachting zo zwaar zijn dat ook zero emissie busjes die 20 personen vervoeren niet voldoen aan de norm van 7,5 ton. In tegensteling tot deze busjes met een benzinemotor. Deze 20 persoons benzinemotorbussen blijven hierdoor in eerste instantie lucratiever. Toch houdt het college vast aan de gewichtsbeperking van 7,5 ton. Hiervoor zijn meerdere redenen. De kwetsbare binnenstad kan voertuigen zwaarder dan 7,5 ton niet aan. Er wordt ook geen extra corridor toegevoegd, zie hiervoor het vorige antwoord. Bovendien, de ambities ten aanzien van uitstootvrije mobiliteit worden idealiter georganiseerd via uitbreiding en aanscherping van de milieuzones. Amsterdam is in gesprek met het Rijk, gemeenten en KNV (vertegenwoordiger touringcarsector) over de invoering van een uitstootvrije zone Autobus. Het streven hierbij is om dit jaar nog een convenant te ondertekenen met deze partijen waarin het toegangsregime en het maatregelenpakket staan beschreven. De ambitie is om per 2030 een uitstootvrije zone autobus in te voeren binnen de Ring A10 inclusief overgangsregelingen. Hierbij wordt ook nadrukkelijk gekeken naar de opgave voor voldoende laadinfrastructuur aan de randen van de stad.

De eis in deze zone is emissievrij voor alle autobussen, klein en groot. Enkel de kleinere varianten zullen dan nog binnen de S100 mogen komen. Conform de reactie op het vraagstuk rondom meer verkeersbewegingen wil het college hierbij meegeven dat ook bij die transitie een eventuele toename goed gemonitord en geëvalueerd zal worden. Ook in dat kader werken we graag samen met de branche om tot een duurzame oplossing te komen. 3.6.3.

Uitstel inwerkingtreding verkeersbesluit in verband met realisatie TTR DRKO

Op dit moment wordt door de gemeente een overstaplocatie touringcar-rondvaart gerealiseerd op de De Ruijterkade Oost (DRKO). Dit omdat de opstaplocaties in de binnenstad vanaf januari 2024 door de ingang van het verkeersbesluit niet meer bereikbaar zijn voor grote touringcars. De organisaties geven aan dat door de gemeente altijd is toegezegd dat de halteerlocaties in de binnenstad voor de overstap rondvaarttouringcar pas opgeheven zouden worden op het moment dat deze overstaplocatie volledig gerealiseerd is en goed functioneert. Zij spreken daar hun zorgen over uit. Ze hebben grote zorgen over de capaciteit van de TTR op de DRKO. Onderzoeken hierover uit het verleden geven onvoldoende comfort. Ook geven zij aan dat is gebleken dat het aantal beschikbare rondvaartplekken op de DRKO per januari 2024 nog niet volledig gerealiseerd is. Rederij Kooij geeft aan dat om te voorkomen dat de rondvaart en riviercruise in de DRKO met elkaar in conflict komen door de Haven wordt voorgesteld om met venstertijden te werken. Waarbij de overstaplocaties op de DRKO op bepaalde tijden in de ochtend en avond niet meer beschikbaar zijn voor de rondvaart. Dit betekent dat de touringcarafhankelijke rondvaart op deze tijden alleen gebruik kan maken van de Zouthaven. Het is volgens hen onduidelijk of hier dan voldoende capaciteit is. Dit is namelijk nog niet onderzocht.

Zij geven daarnaast aan dat iedereen het erover eens is dat de hoge concentratie van rondvaartboten en touringcars op de beperkte ruimte bij de DRKO zonder aanvullende maatregelen tot problemen gaat leiden. Daarom wordt nu door Movares een onderzoek gedaan hoe de TTR werkend gemaakt kan worden. Dit onderzoek moet als input gaan dienen voor

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

19

een door de gemeente op te stellen exploitatieplan. Dit plan is nog niet gereed en het is ook nog onduidelijk wie de exploitatie van de TTR DRKO voor zijn rekening gaat nemen. Volgens Rederij Kooij is daarmee het verkeersbesluit (opnieuw) prematuur. De organisaties verzoeken het college met klem om te zorgen voor een oplossing hiervoor. Ofwel door het verkeersbesluit pas op z’n vroegst per april 2024 in te laten gaan (als er wel voldoende overstapplekken zijn gerealiseerd), ofwel door een passende overgangsregeling met de betreffende organisaties te bespreken. Reactie van het college van B&W Het is juist dat de realisatie van de overstapvoorziening in de Agenda Touringcar als randvoorwaarde is gesteld aan de datum van de inwerkingtreding van het verkeersbesluit. Het is tevens juist dat op 1 januari 2024 niet alle rondvaartplekken gegarandeerd beschikbaar zijn. De oplevering van de rondvaartplekken bij de DRKO verloopt gefaseerd: de zuidelijke steiger is gereed per zomer 2023, de noordelijke steiger zal gereed zijn per 1 maart 2024. Echter, er zijn twee TTR’s operationeel per 1 januari 2024: de Zouthaven en het leeuwendeel van de DRKO. Ten aanzien van deze laatste zijn alle touringcarplekken dan beschikbaar evenals 3 tot 4 rondvaartplekken. Begin maart 2024 worden dan de laatste 3 rondvaartplekken bij de DRKO opgeleverd.

De bedrijfsvoering van de belanghebbenden zal naar verwachting niet in gevaar zijn omdat het toeristische seizoen traditiegetrouw met de opening van de Keukenhof pas medio maart (21 maart 2024) begint: dan is de haven gereed en volledig operationeel. Het officiële vaarseizoen begint bovendien pas in april. Ten aanzien van de zorgen over de capaciteit van de DRKO heeft de gemeente in het verleden een stresstest laten uitvoeren op basis van data die door de branche is aangedragen. Deze data bevatten onder meer de reserveringen touringcar-rondvaart (waarin ook de ritjes met een touringcar zitten die in het verleden passagiers van de riviercruise aan de achterzijde van CS specifiek en enkel naar de voorzijde van CS brachten). Op basis van deze stresstest is in het Uitwerkingsplan Overstaplocaties (vastgesteld door het college in 2020) bepaald dat in totaal 13 tot 14 aanmeerplekken aan de achterzijde van CS voldoende zouden moeten zijn om het verlies aan de voorzijde te kunnen compenseren. Tezamen met de aanmeerplekken in de TTR Zouthaven worden deze plekken gerealiseerd en begin 2024 opgeleverd. 3.6.4.

Handhaving

3.6.4.3. Handhaving op de zone Een aantal bewoners geven aan blij te zijn met dit nieuwe beleid. De kleine binnenstad van Amsterdam is niet geschikt voor grote touringcars. Er rijden nog steeds te veel grote bussen. Wel benoemen zij dat dit enkel gaat werken als er ook goed wordt gehandhaafd. Zij roepen het college op om beter te handhaven dan de afgelopen jaren. Een andere indiener geeft aan dat door het gebrek aan handhaving de afgelopen jaren de goedwillende bedrijven nu worden gestraft voor het ongewenst gedrag van anderen. Sommige bussen veroorzaken veel overlast door te lang te halteren met als resultaat dat nu alle bussen de stad uit moeten.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

20

Reactie van het college van B&W Het college erkent het belang van goede handhaving voor elk verbod dat ingesteld wordt. Tegelijkertijd is de capaciteit helaas beperkt. Een aanzienlijk deel van de handhaving van dit verkeersbesluit wordt ondervangen door de inzet van camera’s aan de randen van de zone. Touringcars die de zone binnenrijden worden op deze manier herkend en er wordt gecontroleerd of er sprake is van een geldige ontheffing. Uitdaging hierbij is dat deze kentekenregistratie momenteel enkel werkt voor binnenlandse kentekens. Buitenlandse touringcars kunnen op dit moment niet automatisch worden beboet; hiervoor is aanpassing van de Europese regelgeving nodig. De gemeente Amsterdam werkt samen met andere Nederlandse gemeenten en het Rijk aan een wijzigingsvoorstel zodat ook buitenlandse kentekens kunnen worden gesignaleerd en de overtreders kunnen worden beboet. Ondertussen zet het college de beschikbare BOA’s capaciteit strategisch in: op piekmomenten en piekdagen maar vooral ook op de buitenlandse kentekens. Het weren van touringcars sluit aan bij de reeds bestaande Zone Zwaar Verkeer. Dat heeft als groot voordeel dat het besluit kan meeliften op de ervaring, kennis en inzet die vanuit handhaving al bekend en beschikbaar is hierover. 3.6.4.2.

Handhaving en haltemanagement op halteerplekken Verschillende indieners wijzen op het belang van efficiënt en correct gebruik van de halteerplekken. Stichting Welkom geeft aan dat controle en handhaving op halteer­ plekken nodig is. Zij hebben voor de gemeente van 2011 tot 2019 het stewardproject uitgevoerd. Het algemene gevoel van de touringcarbranche is volgens hen dat met de huidige werkwijze van de gemeente om de touringcarhaltes te reguleren, niet de resultaten uit het verleden worden bereikt. Ook KNV benadrukt dat veilig halteren langs de corridor en de S100 in het hoogseizoen gewaarborgd moet zijn. Dat begint met halteerplekken op de meest logische plekken (zodat voetgangers niet te ver hoeven te lopen) en voldoende stewards en technische maatregelen. KNV benadrukt het belang van stewards om chauffeurs op de beschikbare plekken in de stad te wijzen. Ook het inzetten van een tijdsklok op haltes kan een bijdrage leveren, maar is slechts een hulpmiddel. In het verlengde hiervan is het gebrek aan handhaving op halteerplekken voor KNV een doorn in het oog. Daarom pleiten zij ervoor om de halteerplaatsen op de S100 en corridor exclusief gebruikt te laten worden voor in- en uitstappen voor passagiers van touringcars en dus niet als laadlosplek voor ander verkeer.

Diverse musea (zoals het Rembrandthuis en het Joods Museum) maken zich zorgen over de druk op bestaande halteerplekken aan de corridor. Zij geven aan dat ze verwachten dat de halteerplekken nabij hun bestemmingen aan de corridor straks extra druk gaan worden met bussen die mensen zo dicht mogelijk bij het centrum willen afzetten. Deze halteerplekken zijn volgens hen nu al vaak overbelast door geparkeerde busjes en taxi’s waardoor de omliggende musea nu al vaak niet goed bereikbaar zijn voor bestemmingsverkeer. Zij vragen hoe de gemeente ervoor gaat zorgen dat deze plekken straks nog beschikbaar zijn voor musea om scholieren en ouderen te ontvangen. Een aantal indieners vraagt de gemeente of er beter gehandhaafd kan worden bij de halte bij het Joods Museum. Daar is nu erg veel hinder door geparkeerde taxi’s en werkbusjes. De bewoonster geeft aan dat het halteren van groepen reizigers hier vaak onveilig gebeurt. Er staan nu vaak grote groepen tegelijkertijd op het fietspad. Het baart het Joods Museum zorgen dat hiervoor beperkte handhaving beschikbaar is.

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

21

Reactie van het college van B&W Het college erkent het belang van efficiënt haltegebruik en onderstreept dat dit gebruik veilig en ordentelijk dient te gebeuren. De aankomende tijd zet de gemeente stevig in op haltemanagement, vooral op de bekende plekken. Verkeersregelaars ter plaatse en mobiele verkeersregelaars op scooters leiden de afhandeling van touringcars en hun passagiers op deze locaties in goede banen. Daarnaast wijzen zij chauffeurs op het verbod om daar te parkeren. Zij worden dan doorverwezen naar de aangewezen touringcarparkeerplaatsen. Wanneer chauffeurs de aanwijzingen van de verkeersregelaars niet opvolgen wordt handhaving erbij betrokken. Op deze manier probeert het college de effectiviteit van de halteerplekken te optimaliseren. Tegelijkertijd heeft de branche hierin ook een eigen verantwoordelijkheid. Een verbod is een verbod – idealiter hoeft daar niet op gehandhaafd te worden. Op de S100 houdt de gemeente het aankomende seizoen een proef met halte­ management. Deze proef is inmiddels gestart. Stewards en aftelklokken worden daar apart en in combinatie getest. Dit om te achterhalen wat het beste werkt. Voor bijna alle halteerplekken geldt overigens dat dit reguliere laadlosplekken zijn, waar eenieder mag laden en lossen binnen de tijdsspanne van een kwartier. Deze plekken zijn niet specifiek voor touringcars aangewezen.

Stilstaan zonder te laden of te lossen is overigens niet toegestaan. Ten aanzien van de corridor geeft het college mee dat zij deze plekken nauwlettend in de gaten wil houden. De corridor is straks open voor elke doelgroep. Iedere touringcar mag daar zijn passagiers afzetten. Daarnaast zijn de halteerplaatsen voor openbaar gebruik, voor elke bus met elke bestemming. Bestemmingen dichtbij zijn op deze manier goed bereikbaar, maar dat is wat anders dan een eigen toegewezen plek. Dat laat onverlet dat halteerplekken niet bedoeld zijn om te parkeren. De aanwezigheid van stewards kan hier een bijdrage aan leveren. Waar mogelijk laat het college halteerplekken ook beter inrichten qua bebording, belijning en of andere eenvoudige fysieke ingrepen. Zo wordt bijvoorbeeld bij het Joods Museum het fietspad duidelijker gemarkeerd, zodat het voor passagiers die uitstappen duidelijker wordt dat zij op een fietspad staan. Echter, ook hierin heeft de branche een rol. Chauffeurs wordt gevraagd hun passages te wijzen op medeweggebruikers of op het gebruik van de openbare ruimte in het algemeen. 3.6.5.

Corridor Weesperstraat – Valkenburgerstraat – Kattenburgerstraat

3.6.5.1. Corridor Tweeëntwintig indieners (waaronder veel bewoners langs de corridor en actiegroepen) hebben een zienswijze ingediend waarin zij zich negatief uitlaten over het besluit van de gemeente om de corridor Weesperstraat – Valkenburgerstraat – Kattenburgerstraat toegankelijk te maken voor zwaar touringcarverkeer. Verschillende bewoners aan de corridor maken zich zorgen over de extra overlast die ontstaat door touringcars op de Weesperstraat – Valkenburgerstraat en Kattenburgerstraat. Dit zijn nu al straten waar veel uitstoot is en de luchtkwaliteit slecht is. Met dit beleid komt er straks nog meer overlast van fijnstof en verkeer voor de omwonenden. Bewoners die aan deze straten wonen vragen zich af waarom zij de extra lasten moeten dragen en vragen of de gemeente de luchtkwaliteit op deze

Nota van Beantwoording – Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Touringcar

22

corridor gaat monitoren om te voorkomen dat er een nog slechtere luchtkwaliteit komt. Daarnaast wordt door diverse indieners aangegeven dat zij het argument van de gemeente dat er aan de corridor veel culturele instellingen liggen geen goed argument vinden ter onderbouwing van deze corridor. Culturele instellingen hoef je volgens hen niet perse per touringcar te bezoeken. Juist deze ondernemingen liggen nabij goede OV-voorzieningen en zijn daarmee uitstekend bereikbaar voor bezoekers. Deze bezoekers kunnen net als alle andere touringcarbezoekers aan de rand van de stad worden afgezet en hun reis met het openbaar vervoer vervolgen. Daarnaast geeft bewonersraad Nieuwemarkt Groen Waterloo aan dat de gemeente zelf in allerlei beleidsdocumenten aanhaalt dat ze zoveel mogelijk onnodige verkeers­ bewegingen willen tegengaan en geeft de gemeente in het verkeersbesluit aan dat het steeds drukker wordt in de stad waardoor er steeds minder ruimte is voor deze grote autobussen. Dat is voldoende motivatie om ook geen touringcars meer op de corridor toe te laten. 3.6.5.2. Herinrichting Kattenburgerstraat Over de touringcarroute Kattenburgerstraat zijn diverse afwijzende reacties binnen­ gekomen. Volgens bewoners is recent naar aanleiding van een motie in de gemeente­ raad besloten om van de Kattenburgerstraat een straat te maken die mensvriendelijk is in plaats van autovriendelijk.