Concept investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

De mate van gemeentelijke sturing op de gebiedsontwikkeling is van invloed op het behalen van de gemeentelijke beleidsuitgangspunten en geformuleerde ambities voor Nieuwe Meer Oost. Dat vraagt van de gemeente op onderdelen om een regisserende rol. De gemeente voert regie op de herontwikkeling via een combinatie van publiek- en privaat­ rechtelijke instrumenten. Ten eerste leggen we met het stedenbouw­ kundig plan en het schetsontwerp voor de openbare ruimte de ruimtelijke structuur voor Nieuwe Meer Oost vast. Samen met de afsprakenbrieven, de spelregels voor bouwen en beeldkwaliteit en het spelregelkader OER Schinkelkwartier zorgen we daarmee voor duidelijke kaders voor de gebiedsontwikkeling Nieuwe Meer Oost. Op basis van deze kaders toetsen we de bouwplannen van de ontwikkelende partijen en leggen we voorwaarden vast in omgevingsvergunningen en erfpachtcontracten. Ten tweede zorgt de gemeente voor de planvoorbereiding, investeringsruimte en aanpassing van de openbare ruimte in Nieuwe

We faciliteren de bouwplannen van de ontwikkelende partijen, zolang de haalbaarheid is aangetoond en de plannen binnen de richtinggevende kaders van de investeringsnota en de afsprakenbrieven passen. Om zo nodig in te kunnen spelen op veranderende omstandig­ heden is er binnen deze kaders ook ruimte voor flexibiliteit. We faciliteren de bouwplannen waar het kan door samen te werken aan de uitwerking van de bouwplannen, deze plannen te toetsen en ons in te spannen voor juridisch planologische toestemming. Gekoppeld aan de fasering van de ontwikkeling van de bouwblokken zorgen we voor de inrichting van de openbare ruimte. Op basis van de projectnota Schinkelkwartier en de afspraken is, parallel aan de voorbereiding van de investeringsnota, gewerkt aan de uitwerking van pionierprojecten in Nieuwe Meer Oost. Hierdoor was het mogelijk om, vooruitlopend op de investeringsnota, al te starten met de uitvoering van de ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost.

9.2 Privaatrechtelijke aanpak Van afsprakenbrief naar erfpachtaanbieding De samenwerking met de erfpachters in Nieuwe Meer Oost verloopt zoveel mogelijk volgens een gemeentelijk stappenplan, de zogenaamde transformatieleidraad. Hierin zijn zowel het privaatrechtelijke als het publiekrechtelijke spoor van het ontwikkeltraject van de te trans­formeren kavels verwerkt. De beide sporen zijn gedurende een ontwikkeltraject met elkaar verweven en

volgen elkaar op. In deze paragraaf gaan we in op het privaatrechtelijk spoor, in de volgende paragraaf op het publiekrechtelijk spoor. Afsprakenbrief en bouwenvelop In Nieuwe Meer Oost is het ontwikkeltraject met erfpachters een aantal jaar geleden gestart met het ondertekenen van afsprakenbrieven voor het Think District (2020) en de Timeless-kavel (2021). In deze privaatrechtelijke overeenkom-

153

154

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

sten zijn op hoofdlijnen de afspraken vastgelegd ten aanzien van onder andere programma, stedenbouwkundige eisen en planning. Ook zijn er principeafspraken gemaakt over enerzijds het uitbreiden van erfpachtrechten op bepaalde plekken en anderzijds het terugleveren van delen van de huidige erfpachtpercelen aan de gemeente; zoals de toekomstige openbare ruimte rondom de te realiseren bouwblokken en een perceel waar een IKC wordt gerealiseerd. Voor blok 1 in het Think District en B@Home op de Timeless-kavel zijn meer specifieke afspraken gemaakt, onder andere over het precieze programma en de hiervoor geldende grondwaarden. Belangrijkste bijlage bij de afsprakenbrief is de bouwenvelop waarin de ruimtelijke en programmatische kaders zijn uitgewerkt. Bij het tot stand komen van de twee bouwenveloppen zijn diverse omgevingseffecten betrokken die bepalend kunnen zijn voor de fysieke leef­ omgeving, waaronder de kwaliteit van de woningen in het plan. Daarmee is inzicht verkregen in de voorlopige juridisch plano­lo­ gische haalbaarheid van de beoogde plannen voor het Think District en de Timeless-kavel. Gefaseerde uitwerking ontwerp De bouwenveloppen en afsprakenbrieven vormden de basis voor de verdere uitwerking van de bouwplannen voor de kavels in drie ontwerpfasen: schetsontwerp (SO), voorlopig ontwerp (VO) en definitief ontwerp (DO).

In deze fasen wordt het betreffende ontwerp privaatrechtelijk getoetst door de gemeente. De juridisch planologische haalbaarheid is geen formeel onderdeel van de toetsing van het ontwerp, maar omgevingseffecten worden hier wel bij betrokken. Realisatieovereenkomst De bouw van de blokken in Nieuwe Meer Oost zal gefaseerd plaatsvinden en voor de meeste blokken is het nodig aanvullende afspraken te maken, bijvoorbeeld ten aanzien van het ­precieze programma, de planning en grondwaarden. We concretiseren en/of actualiseren daarom de afspraken uit de afsprakenbrieven in verschillende realisatieovereenkomsten. We sluiten met de erfpachters meerdere realisatieovereenkomsten per ontwikkelkavel, mogelijk zelfs per bouwblok. Dit stemmen we af op de planning van de realisatie van de blokken.

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Erfpachtaanbieding Op basis van een onherroepelijke omgevingsvergunning voor het bouwen en de afspraken uit de afsprakenbrief en realisatieovereenkomst doet de gemeente een erfpachtaanbieding voor het wijzigen van het erfpachtrecht. Na het accepteren van de aanbieding door de erfpachter, neemt de gemeente het besluit op basis waarvan de notaris de erfpachtakte opstelt. Na passering van de akte kan de bouw starten.

Inspelen op aanpassingen Om in deze concept investeringsnota de haalbaarheid van de ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost aan te tonen hebben we onderzoek gedaan. Input daarvoor waren het stedenbouwkundig plan en het beoogde programma op basis van de twee afsprakenbrieven met erfpachters. Het uitvoeren van die onderzoeken en het verwerken hiervan in deze concept investeringsnota heeft tijd gekost. Om tussentijdse aanpassing van onderzoeken en daarmee vertraging te voorkomen, hebben we de uitgangspunten uit het stedenbouwkundig plan en het programma in de tijd vastgeklikt. Na het vaststellen van het stedenbouwkundig plan zijn we in gesprek gebleven met ontwik­ kelende partijen om de kavelontwikkelingen verder uit te werken en waar mogelijk te optimaliseren. Dit heeft geleid tot nieuwe inzichten die aanpas­singen van het programma en het bouw­volume tot gevolg kunnen hebben. Het tijdig afronden van de investeringsnota is echter belangrijk omdat een richtinggevend kader nodig is voor de kavelontwikkelingen en middelen vanuit de bijhorende grondexploitatie nodig zijn om investeringen te kunnen doen in het gebied. Omdat het aantonen van de haalbaarheid en het verwerken van deze aanpassingen tot vertraging van de investeringsnota zouden leiden, hebben we deze ontwikkelingen niet verwerkt in de concept investeringsnota.

Afhankelijk van of de planoptimalisatie tijdig is onderbouwd, kunnen we dit in de vast te stellen investeringsnota meenemen. Hieronder gaan we per ontwikkelkavel in op de voortgang van de ontwikkeling in relatie tot de gemaakte afspraken, waarbij de bloknummering correspondeert met de faseringskaarten in paragraaf 9.4.

Voortgang Think District In 2020 heeft IBM aangegeven te willen verhuizen naar een nieuw hoofkantoor op haar erfpachtkavel. De gemeente heeft toen, in samenspraak met IBM, een bouwenvelop opgesteld waarin de ontwikkelmogelijkheden voor de hele kavel zijn opgenomen. Via een prijsvraag heeft IBM vervolgens haar kavel in de markt gezet. RED Company is als winnende partij inmiddels de erfpachter van het terrein en de huidige gesprekspartner van de gemeente. Na het winnen van de tender is de naam van het IBM-terrein verandert in Think District. Naar aanleiding van gesprekken tussen gemeente en erfpachter zijn in de afgelopen jaren enkele ruimtelijke aspecten uit de bouw­ envelop gewijzigd. Zo is de configuratie van blok 2 gewijzigd: ten behoeve van zichtlijnen naar het monumentale gebouw en het buurtpark is een enkel bouwblok gewijzigd in twee losse torens. Daarnaast is blok 5 aangepast: ten behoeve van de ruimte voor het buurtpark is het bouwblok gedraaid. Afsluitend is ter ver­vanging van meerdere parkeergarages onder de binnenterreinen ingezet op één gecombineerde grotere parkeergarage. Programmatisch zijn de afspraken ten aanzien van de verdeling in wonen, werken en voor­ zieningen behouden. De bouwplannen voor de hele kavel zijn in een vergevorderd stadium en naar verwachting wordt in 2025 gestart met de bouw.

Zoals eerder geschetst start de ontwikkeling langs de Johan Huizingalaan, waarbij een multi-tenant kantoor (blok 1), twee woontorens (blok 2), met onder deze blokken een parkeergarage, en een woongebouw (blok 3) worden gebouwd. Hiervoor hebben gemeente en erfpachter reeds realisatieovereenkomsten gesloten en heeft de gemeente voor het opstalrecht van de parkeergarage een aanbieding gedaan. Momenteel worden op verzoek van de erf­ pachter de mogelijkheden onderzocht om meer (woon)programma toe te voegen ten opzichte van de bouwenvelop. Hiervoor hebben we nauwkeurig de stedenbouwkundige inpasbaarheid beoordeeld en op basis daarvan het maximum laadvermogen en het maximum woningaantal in Think District bepaald. In Think District blijkt stedenbouwkundig ruimte te zijn voor circa 250 extra woningen en het daarvoor benodigde extra volume. Het extra volume

betreft optoppingen van een of meerdere lagen in de vier woonblokken, passend binnen de spelregels voor bouwen en beeldkwaliteit. De gemeente en de erfpachter hebben in 2024 en begin 2025 gewerkt aan een aanpassing van het afsprakenkader voor het aanvullende (woon)programma in Think District. Bij het vaststellen van het stedenbouwkundig plan en het uitvoeren van onderzoeken naar de haalbaarheid ten behoeve van de investeringsnota waren gesprekken tussen gemeente en erfpachter hierover nog in een pril stadium. Het extra volume en programma in het Think District hebben we om die reden niet meegenomen in de concept investeringsnota. De gemeente is voornemens het aangepaste afsprakenkader wel te verwerken in de vast te stellen investeringsnota. Belangrijke voorwaarde is dat de erfpachter tijdig de juridisch planologische haalbaarheid van het extra volume en (woon)programma in de blokken aantoont, onder meer ten aanzien van geluid, bezonning en windhinder. Parallel aan de voorbereiding van het aangepaste afspraken­ kader heeft de erfpachter, ter vervanging van de eerder verleende omgevingsvergunning, een omgevingsvergunning voor de blokken 2 en 3 aangevraagd.

Voortgang Timeless-kavel De gemeente en de erfpachter van de Timelesskavel zijn al lange tijd in gesprek over de ontwikkeling van de Timeless-kavel. In 2021 hebben zij, in afstemming op de projectnota Schinkelkwartier, een afsprakenbrief getekend. In deze afsprakenbrief zijn op hoofdlijnen de ontwikkelkaders voor de Timeless-kavel vastgelegd en meer specifiek voor het eerste bouwblok B@Home (blok 4). Voor de Timelesskavel, bestaande uit zes bouwblokken, is een bandbreedte opgenomen in de programma­ verdeling wonen, werken en voorzieningen. In de investeringsnota hebben we op basis van nieuwe inzichten een scenario binnen deze bandbreedte gekozen en op haalbaarheid onderzocht. Ten behoeve van de ontwikkeling van B@Home heeft de gemeente eind 2024 een erfpacht­ aanbieding gedaan. De bouw van B@Home is begin 2025 gestart. Momenteel zijn we met de erfpachter in gesprek over de planvorming voor de ontwikkeling van de overige vijf blokken op

155

156

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

de kavel, maar die ontwikkeling is nog afhankelijk van sloop van de schrijfmachinefabriek. Net als in de projectnota Schinkelkwartier is in de afsprakenbrief over de Timeless-kavel nog uitgegaan van herontwikkeling van de Global Switch kavel op afzienbare termijn. Omdat dit niet aan de orde is, gaan we in deze investerings­nota uit van handhaving van Global Switch op de huidige locatie. Dit heeft ruimtelijk geleid tot het aanpassen van de noordelijke bouwblokken vanwege toevoeging van een ontslui-

Werkterrein B@Home, Johan Huizingalaan Foto: Sanne Couprie

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

tingsweg tussen deze blokken en de Global Switch kavel en vanwege beperkingen als gevolg van geluid. Ondanks de herverdeling van programma over de blokken in verband met het geluid van Global Switch, past deze aanpassing binnen de programmatische bandbreedte uit de afspraken­brief. Naast de wijzigingen als gevolg van de hand­ having van Global Switch hebben we in deze investeringsnota ten opzichte van de afsprakenbrief ook andere nieuwe inzichten verwerkt.

Zo bieden we ruimte voor de ontwikkeling van een kleinschalig winkelcluster met onder meer een supermarkt. Verder is gekozen voor een gecombineerde parkeergarage in plaats van meerdere afzonderlijke parkeergarages. We hebben de nieuwe inzichten met de ontwikkelende partij besproken. Voor de verdere ontwikkeling van de Timelesskavel blijft de afsprakenbrief het uitgangspunt, maar zullen bovengenoemde wijzigingen en nieuwe inzichten in de investeringsnota richtinggevend zijn voor het op onderdelen aanpassen van de afspraken. We zijn met de erfpachter in gesprek om nieuwe inzichten van beide partijen uit te werken tot een herziening van het afsprakenkader. Naar verwachting is een

herziening van het afsprakenkader niet tijdig concreet genoeg om deze in de vast te stellen investeringsnota te kunnen verwerken. In dat geval beoordelen we in hoeverre er aanleiding is om de investeringsnota hierop aan te passen. In de bouwenvelop voor de Timeless-kavel is uitgegaan van maximale verdichtingsmogelijkheden qua bouwvolume. Anders dan bij het Think District is op de Timeless-kavel geen ruimte voor het toevoegen van extra volume. Meer volume achten we stedenbouwkundig, gezien de beoogde bebouwingsdichtheid, niet inpasbaar. Daarnaast zou de ruimtelijke impact van eventuele extra woningen voor de referentienormen te groot worden.

9.3 Publiekrechtelijke aanpak Huidig juridisch planologisch kader

Bouwwerkzaamheden B@ Home, Johan Huizingalaan Foto: COD/Timeless

Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 zijn de geldende bestemmings­ plannen en daarvoor verleende omgevings­ vergunningen voor afwijken van het bestemmingsplan onderdeel geworden van het tijdelijk Omgevingsplan Amsterdam. Op 18 september 2024 heeft de gemeenteraad het eerste wijzigingsbesluit Omgevingsplan genomen en daarmee de basisregeling vast­gesteld. Deze basisregeling wordt tot 2032 stapsgewijs aangevuld met gebiedsgerichte en thematische wijzigingen, waarmee de bestemmingsplannen en verleende omgevingsvergunningen staps­ gewijs worden vervangen. De gemeente zal uiteindelijk via een gebiedsgerichte wijziging voor Nieuwe Meer Oost het Omgevingsplan in overeenstemming brengen met de nieuwe feitelijke situatie.

Ruimtelijke besluiten pionierprojecten De pionierprojecten langs de Johan Huizinga­ laan lopen vooruit op de rest van de herontwikkeling van Nieuwe Meer Oost en passen binnen de stedenbouwkundige en programmatische kaders van de investerings­nota. Voor de ontwikkeling van B@Home op de Timeless-kavel is een bestemmingsplan vast­gesteld, dat met de inwerkingtreding van de Omgevingswet onderdeel is geworden van het tijdelijk Omgevingsplan. Voor de ontwikkeling van de blokken 1, 2 en 3 en de parkeergarage in Think District is een omgevingsvergunning

voor het afwijken van het bestemmingsplan verleend. De omgevingsvergunningen voor het bouwen van B@Home, het nieuwe kantoor en bijbehorende parkeergarage zijn inmiddels verleend. Voor blokken 2 en 3 van Think District is, conform afspraken over het extra programma voor deze blokken, een nieuwe aanvraag gedaan voor een omgevingsvergunning voor zowel een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (‘bopa’) als voor het bouwen.

Toekomstige ruimtelijke besluiten Bouwblokken en binnenterreinen De ontwikkeling van de overige bouwblokken en binnenterreinen in Nieuwe Meer Oost past niet binnen het huidig juridisch planologisch kader. Met de afspraken over de ontwikkeling van de Timeless-kavel en het Think District, de projectnota en het OER Schinkelkwartier, de investeringsnota en het beeldkwaliteitsplan Nieuwe Meer Oost liggen er echter duidelijke ontwikkelkaders voor de verdere herontwik­ keling. De gemeente en de ontwikkelende partijen hebben een voorkeur voor zoveel mogelijk juridisch planologisch maatwerk per bouwplan, zorgvuldig afgestemd op de beoogde fasering en het ontwerp van de Timeless-kavel en het Think District. Omdat beide kavelontwikkelingen invloed op elkaar hebben stemmen de ontwikkelende partijen van de kavels onderling regelmatig met elkaar af.

157

158

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

De juridisch planologische strategie wordt in overleg met ontwikkelende partijen bepaald. Het wijzigen het Omgevingsplan per ontwikkelkavel ligt gezien het gewenste maatwerk en de doorlooptijd minder voor de hand. Bovendien is het niet nodig om ter plaatse van de ontwikkelkavels voorschrift- of aandachtsgebieden aan te wijzen of planologische beperkingen op te leggen voor omliggende percelen. Een omgevingsvergunning voor een bopa, waarmee kan worden afgeweken van het Omgevingsplan, vormt een geschikte procedure voor de ontwikkeling van de overige gebouwen en binnenterreinen. Bovendien is de proceduretijd relatief beperkt. De gemeente gaat er dan ook van uit dat de ontwikkelende partijen per bouwplan een omgevingsvergunning voor een bopa aanvragen. Openbare ruimte Om de beoogde herinrichting van de openbare ruimte in Nieuwe Meer Oost mogelijk te maken is het in veel gevallen nodig om van het huidig juridisch planologisch kader af te wijken. Binnen de bestemmingen Verkeer en Groen zijn fiets- en voetpaden en bruggen toegestaan en is het mogelijk om verkeer en groen in water om te zetten. De beoogde inrichting van het buurtpark is niet zonder meer mogelijk omdat binnen de bestemming Water het omzetten van water in groen of fietspaden niet is toegestaan.

Voor de locatie gemeentewerf/recyclepunt, de Timelesskavel en het Think District geldt dat hier alleen openbare ruimte ten dienste van het huidig ge­bruik is toegestaan, en niet ten dienste van het beoogde gemengde woon- en werkprogramma. De gemeente zal waar nodig gekoppeld aan de fasering van de bouwblokken omgevingsvergunningen voor een bopa aanvragen ten behoeve van de herinrichting van de openbare ruimte. Dit gaat bijvoorbeeld om de aanleg van de Nieuwe Sloterweg met brug en ondertunneling, de buurtstraten, het buurtpark met fiets- en voetpaden en bruggen en de watergang langs de promenade, maar bijvoorbeeld ook voor het verleggen van de watergang. De planning daarvan stemmen we af op de ontwikkeling van de bouwblokken en binnenterreinen. Global Switch Het huidig juridisch planologisch kader maakt uitbreiding van datacenter Global Switch tot een totaal oppervlak van maximaal 65.900 m2

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

bvo mogelijk. De eerste fase van de uitbreiding, op het zuidoostelijk deel van het terrein, is vergund en inmiddels gerealiseerd. De tweede fase is in uitvoering en de derde fase is in voorbereiding. Aangezien de totale uitbreiding leidt tot een toename van verhard oppervlak is het nodig om binnen hetzelfde peilgebied watercompensatie in de vorm van het toevoegen van 660 m2 nieuw oppervlaktewater te realiseren. Op grond van de Waterschaps­ verordening zal Global Switch, vooruitlopend op de vergunningverlening voor de derde fase van de uitbreiding, hiervoor bij het waterschap een omgevingsvergunning voor een water­ activiteit aanvragen. Op basis van het paraplubestemmingsplan Datacenters is nieuwvestiging en uitbreiding van datacenters, waarbij door vestiging of uitbreiding een bruto oppervlakte van meer dan 2.000 m2 en een elektrisch aansluit­ vermogen van meer dan 5 MVA wordt bereikt, niet meer mogelijk. Op basis van het Vestigings­ beleid datacenters gemeente Amsterdam 2020-2030 kunnen initiatieven waarvoor een aanvraag is ingediend voor 28 december 2023 of voor die datum vooroverleg is gestart nog worden toegestaan, mits daarbij ook sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Voor de beoogde uitbreiding van Global Switch, die op grond van het huidig juridisch planologisch kader is toegestaan, loopt een aanvraag omgevings­vergunning.

Op basis van het vestigingsbeleid kan deze aanvraag nog worden afgehandeld. De uitbreiding van Global Switch leidt tot een gelijktijdig inschakelbaar motorisch vermogen van ≥ 15 MW. Als gevolg daarvan moet het datacenter worden aangemerkt als ‘grote lawaaimaker’ dat op een gezoneerd industrieterrein als bedoeld in de Wet geluidhinder moet zijn gevestigd. Deze systematiek is sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet gewijzigd. Dit leidt ertoe dat de gemeente voor 2032 in het Omgevingsplan de Global Switchkavel als industrieterrein moet aanwijzen en bijbehorend geluidaandachtsgebied en geluidproductieplafonds moet vaststellen. De vergunde geluidruimte van Global Switch is daarbij het uitgangspunt.

Onderzoek op maat In het kader van de projectnota, het OER Schinkelkwartier en de investeringsnota Nieuwe Meer Oost is onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van herontwikkeling van Nieuwe Meer Oost, zonder daarbij rekening te houden met een concrete fasering. Het is aan de ontwikkelende partijen om in het kader van de planuitwerking nader onderzoek te doen naar de juridisch planologische haalbaarheid van een bouwplan. Het gaat dan bijvoorbeeld om onderzoek naar geluid, verkeer en bezonning. Het OER Schinkelkwartier is daarbij richting­gevend voor de onderzoeksopgave per bouwplan. Het is van belang dat in deze nadere onderzoeken rekening wordt gehouden met de effecten van een gefaseerde ontwikkeling. De onderzoeksresultaten worden vervolgens verwerkt in de doorwerkingsnotitie OER Schinkelkwartier en de ruimtelijke onder­ bouwing bij een vergunningaanvraag. In de ruimtelijke onderbouwing wordt de uitvoerbaarheid van het bouwplan getoetst aan de geldende wet- en regelgeving en beleids­ kaders. Aan de hand van de ruimtelijke onderbouwing en de doorwerkingsnotitie moet worden onderbouwd dat sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties en dat de ontwikkeling past binnen de kaders van het OER Schinkel­kwartier.

Uit de nadere onderzoeken naar de juridisch planologische haalbaarheid kan volgen dat maatregelen nodig zijn om negatieve omgevingseffecten te voorkomen of te beperken of kansen te benutten. Daarbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan gebouwgebonden maatregelen in verband met een (te) hoge geluidbelasting en maatregelen ten behoeve van natuurinclusief bouwen. De benodigde maatregelen worden verwerkt in het ontwerp voor het bouwplan, waarvoor de ontwikkelende partij uiteindelijk een omgevingsvergunning aanvraagt.

Afstemming op privaatrechtelijke aanpak De publiekrechtelijke en privaatrechtelijke aanpak stemmen we zorgvuldig op elkaar af. De privaatrechtelijke afspraken met ontwikkelende partijen vormen niet alleen de basis voor de investeringsnota, maar ook voor de verdere planuitwerking en het onderbouwen van de juridisch planologische haalbaarheid in het publiekrechtelijk spoor.

Afspraak is dat de ontwikkelende partijen pas een omgevingsvergunning voor het wijzigen van het gebruik aanvragen nadat het ontwerp voldoende is uitgewerkt. Uitgangspunt is dat we nieuwe vergunningaanvragen voor het wijzigen van gebruik koppelen aan de goedkeuring van een voorlopig ontwerp. Op dat moment is het ontwerp namelijk op voldoende niveau om de haalbaarheid aan te kunnen tonen. De vergunningaanvraag voor het bouwen volgt nadat de gemeente het definitief ontwerp heeft goedgekeurd. Deze aanpak geeft de benodigde ruimte om eventuele maatregelen in het ontwerp door te voeren, de verplichte participatie tijdig te doorlopen en de vergunning­ aanvragen voor te bereiden. In hoofdstuk 11 volgt een nadere toelichting over participatie.

159

160

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

9.4 Fasering gebouwen en openbare ruimte De nieuwe gebouwen en openbare ruimte in Nieuwe Meer Oost worden gefaseerd ontwikkeld. Om grip te krijgen op de tussentijdse opgaven is een beeld van de tijdslijn van de gebiedsontwikkeling nodig. Gezien de afhankelijkheid van andere partijen en de complexiteit van de ontwikkeling is het opstellen van een gedetailleerde planning echter niet goed te maken en bovendien snel achterhaald. Daarom hebben we gekozen voor een globale fasering waarin we de volgordelijke ontwikkeling van de bouwblokken en openbare ruimte in Nieuwe Meer Oost indicatief in kaart hebben gebracht. Op deze faseringskaarten geven we ook de bovenplanse maatregelen weer, die we in de volgende paragraaf nader toelichten.

Principes en uitgangspunten fasering De globale fasering voor Nieuwe Meer Oost hebben we in eerste instantie gebaseerd op de afspraken met ontwikkelende partijen van de Timeless-kavel en het Think District. De wensen en belangen van deze partijen ten aanzien van vastgoedoplevering zijn bepalend geweest voor het startpunt van de ontwikkeling en daarmee de fasering. Zo is de urgentie van een nieuw hoofdkantoor voor IBM een belangrijk element in de beoogde fasering van het Think District. Bij het bepalen van de fasering is nadrukkelijk gekeken naar kansrijke ontwikkellocaties die relatief gezien eenvoudig ontwikkeld kunnen worden. Ten aanzien van de gefaseerde uitbreidingen van Global Switch geldt dat deze onafhankelijk van de herontwikkeling van Nieuwe Meer Oost kunnen plaats­ vinden. Deze uitbreidingen hebben geen impact op de realisatie van de bouwblokken ter plaatse van de ontwikkelkavels en de inrichting van de openbare ruimte. In samenwerking met de ontwikkelende partijen hebben we diverse raakvlakken, afhankelijk­ heden en volgordelijkheden onderscheiden die we hebben vertaald in onderstaande leidende principes en uitgangspunten voor de fasering: • We respecteren zoveel mogelijk de bestaande erfpachtgrenzen waardoor ontwikkelingen zoveel mogelijk onafhankelijk van elkaar kunnen plaatsvinden.

• De sloop van bestaande bebouwing en de verplaatsing van het recyclepunt en de gemeentewerf zijn bepalend voor de mogelijkheden voor vastgoedontwikkeling. Dit heeft te maken met de ruimtelijke inpasbaarheid en eventuele beperkingen als gevolg van milieucontouren van het recyclepunt en de gemeentewerf. • Belangrijk uitgangspunt voor de gebieds­ ontwikkeling is dat in elke fase de leefbaarheid en verblijfskwaliteit worden gewaarborgd. Het realiseren van voorzieningen zoals groen, sport, scholen en winkels gaat zoveel mogelijk gelijk op met het realiseren van de woningen. Het Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen Schinkelkwartier geldt hierbij als kader. • De realisatie van de bouwblokken loopt vooruit op de inrichting van de omliggende openbare ruimte. We werken onder het mom van ‘gebouw klaar, straatje klaar’. De buitenruimte rondom opgeleverde gebouwen is zo snel mogelijk gereed, zodat eindgebruikers direct verblijfskwaliteit ervaren voor de deur. Bij voorkeur wordt de buitenruimte bij oplevering van een gebouw direct terug geleverd aan de gemeente, waarna de definitieve aanleg/inrichting van de open­ bare ruimte volgt. • Als in de in te richten openbare ruimte nog gewerkt moet worden aan omliggende nieuwe gebouwen, of als er in de directe nabijheid nog bestaande bebouwing staat, voorzien we in een tijdelijke inrichting van openbare ruimte.

We stemmen met ontwikkelende partijen af of, en zo ja, hoe de buitenruimte tijdelijk moet worden ingericht en wanneer de grond wordt terug geleverd aan de gemeente voor de definitieve inrichting. Dit is situatieafhankelijk. • Het verplaatsen van bestaande en het aanleggen van nieuwe kabels en leidingen koppelen we aan de bouwontwikkelingen. Met nutspartijen is afgesproken dat kabels en leidingen in erfpachtgrond kunnen worden aangelegd. Uitgangspunt daarbij is een vastgesteld voorlopig ontwerp, zodat sprake is van voldoende zekerheid over de inrichting van de toekomstige bovenliggende open­ bare ruimte.

• De hoeveelheid oppervlaktewater moet gedurende de ontwikkeling in balans blijven. Dit houdt in dat demping van oppervlakte­ water en eventuele tussentijdse toename van verharding tijdig wordt gecompenseerd. Het is verplicht om gedempt water en toename van verharding binnen een jaar, en in uitzonderlijke gevallen binnen twee jaar, in hetzelfde peilgebied te compenseren. • De bereikbaarheidsopgave vanuit bouwwerkzaamheden is naar verwachting aan­ zienlijk, omdat de kavels in Nieuwe Meer Oost in de beginsituatie uitsluitend via de Johan Huizingalaan worden ontsloten. Uitgangspunt is het garanderen van de bereikbaarheid van huidige en toekomstige functies en het zoveel mogelijk voorkomen van conflicten tussen bouwlogistiek en bestemmingsverkeer.

Fasering in kaart gebracht Bovenstaande principes en uitgangspunten hebben geleid tot een goed beeld van faseringsopgaven in Nieuwe Meer Oost. Uitkomst is een globale fasering waarin vastgoed­ ontwikkeling, sloop- en bouwwerkzaamheden, routing van verkeer en aanleg van openbare ruimte op elkaar zijn afgestemd. In onderstaande kaarten maken we onderscheid tussen de binnenplanse ontwikkeling van gebouwen en openbare ruimte en de ontwikkeling van bovenplanse maatregelen. We onderscheiden daarbij zes kaarten: de huidige situatie (2025), vier fasen en de beoogde eindsituatie. De eerste kaart toont de huidige situatie. In de beschrijving van de huidige situatie betrekken we ook recente ontwikkelingen in het kader van de gebiedsontwikkeling. De hierop volgende kaarten tonen de vier fasen. Deze fasen hebben gezamenlijk een tijdshorizon van grofweg tien jaar, overeenkomstig de looptijd van de grondexploitatie Nieuwe Meer Oost. De laatste kaart toont de beoogde eindsituatie waarin ook alle bovenplanse maatregelen zijn aangegeven.

Het is niet uitgesloten dat onderdelen van fasen elkaar overlappen, dit is af te leiden aan de opgenomen indicatieve tijdsperiode per fase. Zo is de verwachting dat de bouw van de vier blokken op de Timeless-kavel in fase 3 tijdens, en dus niet geheel volgend op, de bouw van de blokken 4 en 5 in het Think District in fase 2 zal starten. Gezien de onzekerheid in de tijds­ planning neemt de looptijd per fase toe. Fase 1 heeft een looptijd van vier jaar, fase 2 vijf jaar en fase 3 zeven jaar. Fase 4 start net voor het einde van de looptijd van de grondexploitatie. Huidige situatie Vooruitlopend op de gebouwontwikkelingen uit fase 1 heeft de gemeente in de afgelopen jaren voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd in de openbare ruimte. In opdracht van de gemeente zijn kabels en leidingen in de oostelijke berm van de Johan Huizingalaan reeds verlegd. Tussen de gemeente­ werf en het recyclepunt is een doorsteek gemaakt waardoor de doodlopende aftakking van de Henk Sneevlietweg verbonden is met de Timeless-kavel. Dit is een belangrijke maatregel om verkeersstromen in komende fasen van de gebiedsontwikkeling van elkaar te kunnen scheiden. Ten behoeve van het bouwrijp maken van een deel van de kavel van het nieuwe kantoor in het Think District is een waterpartij gedempt, wat tijdelijk in Nieuwe Meer West is gecompenseerd3.

Om het startpunt van de gebiedsontwikkeling te visualiseren is deze gedempte watergang op alle kaarten van de huidige situatie in de investeringsnota wel zichtbaar. Ten behoeve van het bouwrijp maken is ook een persriool tijdelijk verlegd. Pas na oplevering van een nieuw riool kan dit persriool worden verwijderd. Naast de voorbereidende werkzaamheden in de openbare ruimte door de gemeente, hebben de ontwikkelende partijen werkzaamheden verricht op de erfpachtkavels. Zo zijn kabels en leidingen verplaatst of verwijderd, is maaiveld tijdelijk ingericht en zijn bouwkavels obstakelvrij gemaakt.

Voor deze demping heeft Waterschap Amstel Gooi en Vecht op 25 mei 2023 een watervergunning verleend. Voor de overige dempingen in Think District is op 12 december 2023 een watervergunning verleend. In deze watervergunning is als uitzondering voor de tijdelijke situatie ook toe- en afname van verhard oppervlak meegerekend als 10 procent oppervlaktewater in de waterbalans. Voor het verleggen van de watergang langs het spoortalud, ten noorden van Think District, wordt in de toekomst een omgevingsvergunning aangevraagd. 3

161

162

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

163

Beoogde fasering Nieuwe Meer Oost M

M

M

Global Switch uitbreiding

Think District 4 Timeless 4 Think District 5 Think District 3

Think District 2 Think District 6

Think District 1

Huidige situatie

Fase 1

Fase 2

2025/2028 (4 jaar)

2026/2030 (5 jaar)

Huidige bebouwing Sloop/verwijdering

M

M

M

Voorbereiding bebouwing Gerealiseerde bebouwing Voorbereiding openbare ruimte en binnenterreinen

Timeless 2 M

Timeless 3

M

Gerealiseerde openbare ruimte en binnenterreinen

Timeless 1

Timeless 5 Timeless 6

Huidig water Voorbereiding water Gerealiseerd water M

Beoogde nieuwe ingang metrostation

M

Ingang metrostation

M

M

Tijdelijk recyclepunt Bovenplanse maatregelen

M

Fase 3

Fase 4

Beoogde eindsituatie

2028/2034 (7 jaar)

Na 2034

(inclusief bovenplanse maatregelen)

164

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Fase 1 - Eerste bouwblokken langs Johan Huizingalaan (2025-2028) B@Home op de Timeless-kavel is het eerste bouwblok dat in Nieuwe Meer Oost wordt ontwikkeld. Daarna wordt in het Think District de bestaande parkeergarage gesloopt en een waterpartij ter hoogte van het nieuwe kantoor gedempt. In het Think District wordt de drielaags parkeergarage gemaakt waarna de bouw van blokken 1 en 2 kan starten. Parallel zal ook blok 3 worden gebouwd. B@Home en blok 3 in het Think District vormen samen een samengesteld bouwblok met het eerste binnenterrein van Nieuwe Meer Oost. Eind 2028 zijn naar verwachting 700 - 800 woningen, diverse commerciële en maatschappelijke voorzieningen en nieuwe kantoren opgeleverd. Ook datacenter Global Switch breidt in deze eerste fase volledig uit. In deze fase is een groot gedeelte van de strook langs de Johan Huizingalaan bouw­terrein. Het is van belang dat bestaande gebruikers in de eerste fase niet in conflict komen met bouwverkeer aan de strook van de Johan Huizingalaan. De bestaande inrit van B. Amsterdam wordt een eenrichtingsweg die via de nieuwe doorsteek aansluit op de Henk Sneevlietweg. Dit wordt ook de route voor gemotoriseerd verkeer van en naar het IBM-kantoor. Fietsers en voetgangers kunnen via de nieuwe doorsteek tot aan Think District wel in twee richtingen bewegen.

In de openbare ruimte zal in 2026 een nieuw transportriool door de zuidelijke berm van de Henk Sneevlietweg en oostelijke rijbaan van de Johan Huizingalaan worden aangelegd. Verder richten we de groenstroken tussen datacenter Global Switch en de Johan Huizingalaan/Henk Sneevlietweg opnieuw in, zodat een veilige en aantrekkelijke wandelroute ontstaat. Na oplevering van de blokken wordt het plein voor B@Home en de openbare ruimte op en rondom de parkeergarage in het Think District gerealiseerd. Daarmee worden de eerste contouren van het buurtpark zichtbaar. Langs de Johan Huizingalaan realiseren we een gedeelte van een nieuwe watergang. Verder wordt de parkeergarage in het Think District met een brug over de nieuwe watergang op de Johan Huizinga­laan aangesloten en wordt een ­uitgerekte rotonde op de Johan Huizingalaan gerealiseerd.

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Fase 2 - Afronding Think District en eerste deel buurtpark (2026-2030) In de tweede fase verplaatsen de bouwwerkzaamheden zich naar het oosten van de buurt. In het Think District worden blok 4 en, na demping van water, blok 5 gebouwd en vindt renovatie van het monumentale kantoor (blok 6) plaats. In deze fase worden naar verwachting 650 – 800 woningen en diverse commerciële en maatschappelijke voorzieningen opgeleverd. Daarmee is het Think District afgerond. Op de Timeless-kavel wordt de voormalige IBM-schrijfmachinefabriek gesloopt. Om blok 5 in het Think District af te kunnen ronden moet de hellingbaan naar het parkeerdek op deze fabriekshal weg zijn. De sloop van de fabriekshal is voorwaardelijk voor de ontwikkeling van vier nieuwe blokken (inclusief het IKC) en de aanleg van de Nieuwe Sloterweg. De blokken 4 en 5 in het Think District zorgen voor de afscherming van met name snelweggeluid op de vier blokken op de Timeless-kavel die in de volgende fase worden gebouwd. Het is van belang dat de nieuwe bewoners en gebruikers van het gebied uit fase 1 zo min mogelijk overlast ervaren van de toekomstige bouwontwikkelingen. Dit doen we onder andere door bouwverkeer van en naar de achter­ liggende blokken via de doorsteek richting de Henk Sneevlietweg, de ‘achter­ingang’ van het gebied, te ontsluiten.

Rondom de strook met nieuwe bouwblokken aan de Johan Huizingalaan is de buitenruimte ingericht. Zo ontstaat een gevoel van leefbaarheid, veiligheid en identiteit. Met ontwikkelende partij van de Timeless-kavel maken we zo nodig afspraken over eventueel benodigde compensatie van de verdwenen parkeerplaatsen op de in deze fase gesloopte fabriekshal. De openbare ruimte rondom de nieuwe blokken wordt opnieuw ingericht en de promenade wordt aangelegd. De in erfpacht uitgegeven grond die als openbare ruimte wordt ingericht in het Think District komt in geheel terug naar de gemeente, zodat we het buurtpark tot aan de Timeless-kavel kunnen afronden. We passen het water in het park gedeeltelijk aan en realiseren veel nieuw water. De aanleg van de parkwal en het flauwer maken van het zuidelijk deel van het spoortalud tot aan het recyclepunt zijn ingrijpende werkzaamheden in deze fase. Hierover maken we nadere afspraken met grondeigenaar ProRail.

Belangrijk aandachtspunt en raakvlak bij het realiseren van het buurtpark zijn beoogde werkzaamheden aan de tunnel richting de sporendriehoek waarover nog geen zekerheid is. Ook de onderdoorgang van de Johan Huizinga­ laan onder de A4 naar de Oeverlanden pakken we aan. We zorgen voor het verbeteren van ecologische verbindingen en maken deze verbinding sociaal veiliger. Omdat de onderdoorgang binnen het Tracébesluit van Zuidasdok ligt, gaan we hierover in gesprek met de projectorganisatie Zuidasdok.

noorden, met name naar de Timeless-kavel. Na de sloop van de voormalige IBM-schrijfmachine­ fabriek kan op de Timeless-kavel worden gestart met de bouw van vier nieuwe blokken. Blokken 5 en 6 op de Timeless-kavel vormen samen met blok 4 en 5 van het Think District samengestelde bouwblokken, waardoor nieuwe binnenterreinen ontstaan. In deze fase worden naar verwachting circa 1.050 woningen, diverse commerciële en maatschappelijke voorzieningen, innovatielabs en kantoren opgeleverd. De bouw van het IKC heeft na de sloop van de fabriekshal prioriteit.

Handhaving van het recyclepunt op de huidige locatie zou de inpasbaarheid van een aantal te ontwikkelen blokken op de Timeless-kavel ruimtelijk onmogelijk maken. Daarnaast zouden milieucontouren van het recyclepunt beper­ kingen met zich mee kunnen brengen voor de realisatie van de nabijgelegen blokken. Een permanente locatie voor een recyclepunt buiten Nieuwe Meer Oost is naar verwachting pas na 2032 beschikbaar. Het is dus noodzakelijk dat het recyclepunt tijdelijk wordt verplaatst.

De verkeersstructuur in het Think District wordt in deze fase zoveel mogelijk ingericht op de beoogde eindsituatie. Uitzondering hierop is de oostelijke buurtstraat. Deze loopt in deze fase nog dood vanwege het bouwterrein op de Timeless-kavel. Hierdoor is de aparte route voor logistiek nog niet mogelijk. Dit verkeer zal tijdelijk in twee richtingen over de promenade rijden. Bouwverkeer van en naar de Timelesskavel ontsluiten we via de route naar de Henk Sneevlietweg.

In deze fase wordt de gemeentewerf verplaatst en worden de opstallen gesloopt. Ter vervanging van de huidige ontsluitingsweg vanaf de Henk Sneevlietweg maken we op de locatie van de werf een nieuwe weg en bundelen we de huidige aansluitingen op de Henk Sneevlietweg. Deze nieuwe weg ligt in het profiel van de toekomstige buurtontsluitingsweg maar krijgt nog een tijdelijke materialisatie. Na realisatie van deze nieuwe weg kan de bestaande weg vervallen.

De herinrichting van de openbare ruimte rondom de blokken op de Timeless-kavel ronden we in deze fase af. Na realisatie van de blokken op de Timeless-kavel en het daarmee vervallen van veel bouwverkeer in Nieuwe Meer Oost worden de buurtstraten en de Nieuwe Sloterweg permanent ingericht. Ook de ontsluiting op de Henk Sneevlietweg kan nu definitief worden ingericht.

Door het vrijkomen van grond van de gemeente­ werf en de vervallen weg ontstaat de mogelijkheid om het huidige recyclepunt tijdelijk naar deze locatie te verplaatsen. Het verdwijnen van de gemeentewerf is dus voorwaardelijk voor het realiseren van een tijdelijk recyclepunt. Uitgangspunt is dat het tijdelijke recyclepunt een vergelijkbare hoeveelheid ruimte biedt als het huidige recyclepunt. Pas na realisatie en ingebruikname van het tijdelijke recyclepunt kan het huidige recyclepunt worden ontmanteld. Fase 3 - Vier blokken op de Timeless-kavel (2028-2034) In het noordoostelijk deel van Think District ronden we het buurtpark nog af, maar verder verschuift in deze fase de focus naar het

Door het tijdelijk verplaatsen van het recyclepunt ontstaat ruimte om het buurtpark verder naar het noorden aan te leggen. We richten daarom de openbare ruimte vanuit het zuiden tot aan de locatie van het tijdelijk recyclepunt in en ronden de logistieke route hierlangs af. Ten noorden van de Nieuwe Sloterweg buigt de nieuwe watergang tijdelijk af zodat de watergang in verbinding blijft met de watergang ten oosten van het tijdelijke recyclepunt. Het fietspad langs het spoortalud sluiten we aan op de Nieuwe Sloterweg, maar trekken we nog niet verder door naar het noorden omdat de weg dan dood zou lopen tegen de watergang naast het tijdelijk recyclepunt. De ontwikkeling van dit gedeelte van het buurtpark koppelen we zoveel mogelijk aan de afronding van het aangrenzende zuidelijker gelegen deel van het buurtpark in fase 2.

165

166

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

In deze fase kan de tijdelijke watercompensatie in Nieuwe Meer West gedempt worden, omdat we nieuw water in deelgebied Riekerpark aanleggen. Fase 4 - Laatste bouwblok en afronding openbare ruimte (na 2034) Voor de locatie van B. Amsterdam zien we naast een scenario van ontwikkeling van een nieuw bouwblok ook een scenario voor ons waarin het huidige gebouw behouden blijft. In het geval dat wordt gekozen voor behoud van het gebouw, zet de ontwikkelende partij in een eerdere fase van de gebiedsontwikkeling in op renovatie en eventuele uitbreiding van het gebouw richting de Johan Huizingalaan. Het scenario van behoud betrekken we in gesprekken met de ontwikkelende partij over het vervolg van de ontwikkeling op de kavel. Vooralsnog zijn hierover nog geen afspraken gemaakt. In deze fase worden in het geval van een nieuw bouwblok naar verwachting 200 woningen, commerciële en maatschappelijke voorzieningen, innovatielabs en kantoren gerealiseerd. In het geval van behoud en renovatie gaan we uit van uitbreiding van de huidige functie en onderzoeken we met de ontwikkelende partij in hoeverre het wenselijk is om het programma in de overige bouwblokken op de Timeless-kavel aan te passen. Met het ontmantelen en verplaatsen van het tijdelijk recyclepunt in deze fase ontstaat de mogelijkheid om het laatste gedeelte van het buurtpark langs het spoortalud af te ronden.

In deze fase verplaatsen we het meest noordelijke deel van de watergang langs het spoortalud naar het westen. Daarmee ronden we de waterstructuur van Nieuwe Meer Oost af. In het laatste deel van het buurtpark wordt ook het fietspad langs het spoortalud door­getrokken. Tot slot wordt ook de openbare ruimte rondom blok 1 van de Timeless-kavel definitief ingericht, mocht dat in geval van behoud van het bestaande gebouw niet al in een eerdere fase zijn gebeurd. Eindsituatie - Afronding gebiedsontwikkeling In de eindsituatie is de gebiedsontwikkeling Nieuwe Meer Oost afgerond: de bouwblokken zijn gerealiseerd en de openbare ruimte is definitief ingericht. Rondom Nieuwe Meer Oost krijgen de andere deelgebieden van

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Schinkelkwartier steeds meer vorm. Na de afronding van Nieuwe Meer Oost werken we bovendien nog aan de afronding van de bovenplanse maatregelen. De bovenplanse maatregelen beschrijven we in de volgende paragraaf. Voor Global Switch geldt dat na voltooiing van het uitbreidingsplan verdere uitbreidingen op de kavel op basis van het vigerend bestemmingsplan en huidig beleid voor datacenters zijn uitgesloten. De gemeente ziet de kavel van Global Switch als een potentiële toekomstige ontwikkellocatie op de lange termijn. Deze investeringsnota voorziet in voldoende flexi­ biliteit om een eventuele herontwikkeling van de Global Switch kavel in de toekomst niet onmogelijk te maken.

Verplaatsing gemeentewerf en recyclepunt Henk Sneevlietweg In het noordoostelijk deel van Nieuwe Meer Oost zijn de gemeentewerf en het recyclepunt Henk Sneevlietweg aanwezig. Op de locatie van deze functies is het buurtpark voorzien, waardoor het niet mogelijk is om de gemeentewerf en het recyclepunt te behouden. Aan en rondom de noordzijde van het recyclepunt is bovendien het tracé van de Nieuwe Sloterweg met de brug over de watergang en de ondertunneling van de spoordijk voorzien. Voor de herontwikkeling van Nieuwe Meer Oost is het daarom nodig om beide functies te verplaatsen. Afstoten gemeentewerf In het gemeentelijk Transitieplan werven en overslagpunten is de opgave beschreven om de huidige 37 uitvoeringslocaties in Amsterdam terug te brengen tot 23 uit­voeringslocaties met vier overslagpunten. Onderdeel van deze schuifoperatie is dat de gemeentewerf Henk Sneevlietweg wordt afgestoten. Het afstoten deze locatie is afhankelijk van de oplevering van de Toetsenbordweg en/of de Meerkerkdreef. Binnen de gemeente is afgesproken dat de locatie Henk Sneevlietweg tweede kwartaal 2028 wordt overgedragen ten behoeve van de gebiedsontwikkeling. Definitieve verplaatsing recyclepunt Met de vaststelling van de projectnota Schinkel­ kwartier in 2021 heeft het college van B&W besloten dat het recyclepunt Henk Sneevliet­ weg niet op de huidige locatie behouden kan

worden. Het college van B&W heeft de voorkeur voor de ontwikkeling van een compact circulair ambachts- en (bouw)materialencentrum in of nabij Schinkelkwartier. De beoogde nieuwe locatie ligt op de hoek van de Henk Sneevlietweg, Aletta Jacobslaan en de Johan Huizingalaan en is momenteel nog in erfpacht uitgegeven aan de politie. Dit kavel heeft voldoende ruimte om naast een inpandig ingepast circulair ambachtscentrum ruimte te bieden voor andere passende functies op de hoek van de stadsstraten. Het beoogde circulair ambachtscentrum blijft primair een inzamelpunt of milieustraat waar bewoners en eventueel bedrijven hun afgedankte goederen en materialen heen kunnen brengen. Daarnaast is het doel om op deze plek de transitie van afvalstoffen naar grondstoffen vorm te geven. Om de transitie te faciliteren is uitbreiding met aanvullende (economische) functies nodig. Hierbij kan worden gedacht aan atelier- of werkplaatsruimte voor (sociale) ondernemers die werken met spullen uit het inzamelpunt, een inname-demontage en reparatie faciliteit voor samengestelde goederen, een kringloop­winkel, repair café, een tweedehands bouwmarkt, zero-waste horeca, educatie ruimten, kantoren en/of een broedplaats. Momenteel doet de gemeente onderzoek naar de organisatie, haalbaarheid en ­exploitatie van circulaire ambachtscentra in Amsterdam.

9.5 Fasering bovenplanse maatregelen Bovenplanse maatregelen Naast maatregelen binnen het plangebied, nemen we ten behoeve van de herontwik­keling van Nieuwe Meer Oost ook maat­regelen die (deels) buiten het plangebied liggen. Deze maatregelen nemen we niet uitsluitend ten behoeve van Nieuwe Meer Oost, maar ook andere deelgebieden van Schinkelkwartier en de bestaande stad hebben hier profijt van. Het nut van deze maatregelen overstijgt dan ook het niveau van het deelgebied en noemen we om die reden bovenplanse maatregelen.

Bovenplanse maatregelen ten behoeve van Schinkelkwartier zijn veelal infrastructurele maatregelen om te voorzien in nieuwe verbindingen en een betere bereikbaarheid. Voorbeelden zijn de aanleg van de Nieuwe Sloterweg, de herprofilering van de Johan Huizingalaan en de aanpassing van metro­ station Henk Sneevlietweg. Naast infrastructurele maatregelen gaat het om geluidafschermende maatregelen langs de snelweg A4. Deze maat­­regelen zijn nodig om het woonen verblijfsklimaat in Nieuwe Meer Oost te

167

168

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

ver­beteren, maar ook andere deelgebieden profiteren hiervan. Hieronder lichten we toe welke bovenplanse maatregelen voor Nieuwe Meer Oost van belang zijn en welke fasering daarbij hoort.

Nieuwe Sloterweg en ondertunneling spoordijk De Nieuwe Sloterweg doorkruist meerdere deelgebieden van Schinkelkwartier: Nieuwe Meer Oost, Riekerpark en Schinkelhaven. Onder­deel van de Nieuwe Sloterweg zijn onder meer de realisatie van een ondertunneling van de spoordijk en een brug over de watergang. Om te zorgen voor een uniforme uitstraling maken we een integraal ontwerp voor de gehele Nieuwe Sloterweg. Op basis daarvan volgen we voor de Nieuwe Sloterweg een afzonderlijk participatie- en besluitvormings­traject. De Nieuwe Sloterweg wordt niet in één keer aangelegd. Het gedeelte van de Nieuwe Sloterweg ten westen van het spoor inclusief de ondertunneling van de spoordijk zijn cruciaal voor een goede ontsluiting van Nieuwe Meer Oost. Daarom realiseren we dit gedeelte van de Nieuwe Sloterweg als eerste. Onderdeel van de ondertunneling is ook het realiseren van ecoducten ten behoeve van de ecologische verbindingszone op het hoger gelegen spoor­ talud. De aanleg van dit gedeelte van de Nieuwe Sloterweg is afhankelijk van de fasering van de Timeless-kavel, in het bijzonder de sloop van de voormalige IBM-schrijfmachinefabriek, en de tijdelijke verplaatsing van het recyclepunt. Om die reden is de aanleg van dit gedeelte van de Nieuwe Sloterweg voorzien in fase 3.

Herprofilering Johan Huizingalaan en Henk Sneevlietweg De herprofileringen van de Johan Huizingalaan en de Henk Sneevlietweg zijn nodig om de fysieke ruimte voor autoverkeer te beperken en de bereikbaarheid en oversteekbaarheid voor langzaam verkeer te verbeteren. Deze her­profileringen zijn bovenplanse maatregelen, omdat deze betrekking hebben op meerdere deel­gebieden van Schinkelkwartier en de autonome groei van de bestaande stad. Een algehele herprofilering van deze wegen, niet voor­waardelijk voor de ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost, is pas in een later stadium (naar verwachting na 2035) voorzien, als ook de andere aangrenzende deelgebieden worden ontwikkeld.

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Vooruitlopend op een algehele herprofilering van de Johan Huizingalaan en de Henk Sneevlietweg passen we in het kader van de ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost wel de plekken aan waar straten vanuit Nieuwe Meer Oost aansluiten op deze ontsluitingswegen. Deze aanpassingen zijn onderdeel van de investeringsnota Nieuwe Meer Oost. De fasering van deze aanpassingen stemmen we af op de fasering van de aangrenzende bouwblokken en delen van de openbare ruimte in Nieuwe Meer Oost. De aansluitingen van Global Switch en de parkeergarage in Think District op de Johan Huizingalaan zijn voorzien in fase 1, de promenade in fase 2 en de Nieuwe Sloterweg in fase 3. In fase 2 voorzien we het aanpassen van de aansluiting op de Henk Sneevlietweg.

Tunnels spoordijk naar sporendriehoek Het ondertunnelen van de spoordijken voor trein en metro moet Nieuwe Meer Oost op termijn via de sporendriehoek een tweede rechtstreekse verbinding geven met Riekerpark. Daarmee zorgen we voor betere verbindingen voor langzaam verkeer en natuur tussen verschillende deelgebieden, maar maken we ook ruimte voor de realisatie van een circulair watersysteem. Bovendien kan de tunnel vanuit Riekerpark op termijn mogelijk dienen als autoverbinding naar de sporendriehoek, zodat de huidige autoverbinding vanaf de Johan Huizingalaan kan worden opgeheven. De sporendriehoek is tot in fase 4 in gebruik door projectorganisatie Zuidasdok, zodat verbindingen in dat gebied pas daarna kunnen worden aangelegd. De ondertunneling van de spoordijk naar de sporendriehoek (voorzien in fase 3) koppelen we bij voorkeur aan de realisatie van de tunnel van de Nieuwe Sloterweg. Door de realisatie van deze tunnels aan elkaar te koppelen kunnen we de buitendienststelling van het treinverkeer beperken. De ondertunneling vanuit Riekerpark naar de sporendriehoek is afhankelijk van de ontwik­keling van Riekerpark en daarmee in ieder geval niet voorzien voor 2028. De planvorming en planning van deze tunnels werken we nader uit en stemmen we af met ProRail, project­organisatie Zuidasdok en GVB.

Aanpassing metrostation Henk Sneevlietweg De ambitie is om metrostation Henk Sneevliet­ weg op termijn aan te passen, waarbij de voorkeur uitgaat naar het in zuidelijke richting

verplaatsen of verlengen van het metrostation. Dit zorgt voor een betere bereikbaarheid per openbaar vervoer voor meerdere deel­ gebieden van Schinkelkwartier, in het bijzonder Nieuwe Meer Oost en Riekerpark. Het aan­ gepaste station krijgt dan namelijk ter plaatse van de Nieuwe Sloterweg een zuidelijke inen uitgang. De gewenste aanpassing van het metrostation Henk Sneevlietweg vraagt om nadere uitwerking en onderzoek, in afstemming met GVB. Bovendien heeft de aanpassing inhoudelijke en financiële samenhang met de besluitvorming over het doortrekken van de Noord/Zuidlijn en het sluiten van de metroringlijn van Amsterdam. Gezien deze samenhang, de financiering en de bestuurlijke besluitvorming daarover is een eventuele aanpassing van het metrostation pas op langere termijn (na fase 4) te verwachten.

Metrostation Johan Huizingalaan We houden in het plan voor Nieuwe Meer Oost rekening met een eventuele verlenging van de Noord/Zuidlijn en een nieuw metrostation ter hoogte van de Johan Huizingalaan. De mogelijkheid hiertoe wordt onderzocht in het kader van het project OV-verbinding AmsterdamHaarlemmermeer (OVAH). Dit project draagt bij aan een betere bereikbaarheid per openbaar vervoer voor meerdere deelgebieden in Schinkelkwartier, waaronder Nieuwe Meer Oost. De planvoorbereiding doorloopt de fasen van het MIRT, met als verwachting dat in 2026 een voorkeursbeslissing wordt genomen. Zodra de Rijksoverheid de benodigde financiële middelen toekent, zal de gemeente de inpassing van metrostation Johan Huizingalaan nader uitwerken. De verwachting is dat een eventuele doortrekking van de Noord/Zuidlijn, en daarmee ook een metrostation ter hoogte van de Johan Huizingalaan, pas na fase 4 worden gerealiseerd.

HOV-lijn Schinkelhaven-Schiphol Het toevoegen van een nieuwe HOV-buslijn via de Henk Sneevlietweg en Johan Huizingalaan richting Schiphol is een nuttige toevoeging aan het OV-netwerk, waarmee we de periode tot de eventuele doortrekking van de Noord/Zuidlijn kunnen overbruggen. Vooralsnog is de vervoerwaarde onvoldoende om de buslijn exploitabel te maken. Deze vervoerswaarde zal door de herontwikkeling van Nieuwe Meer Oost gelei-

delijk toenemen. De gemeente Amsterdam blijft zich inspannen om deze buslijn op zo kort mogelijke termijn te laten rijden.

Geluidafschermende maatregelen Om in Nieuwe Meer Oost een prettig woon- en verblijfsklimaat te creëren zijn langs de snelweg A4 en het spoor geluidafschermende maat­ regelen nodig. De beoogde geluidschermen langs de A4 zorgen ook in andere deelgebieden van Schinkelkwartier voor een lagere geluid­belasting. De geluidschermen langs de westzijde van het treinspoor zijn vooral relevant voor Nieuwe Meer Oost en beschouwen we om die reden niet als bovenplanse maatregel. In de projectnota Schinkelkwartier is opgenomen dat de aanleg van geluidafschermende maatregelen bij voorkeur vooruitloopt op de woningbouw. Voor de voorbereiding en uitvoering van de geluidafschermende maat­ regelen moet echter rekening worden gehouden met doorlooptijden van jaren. In Nieuwe Meer Oost worden verschillende bouwblokken vooruit­lopend op de geluidafscherming gerealiseerd. Voor deze bouwblokken geldt dat gevels met een te hoge geluidbelasting moeten worden voorzien van bouwkundige maat­ regelen. Daarbij is van belang om rekening te houden met de fasering van de bouwblokken, omdat deze onderling namelijk voor afscherming en reflectie kunnen zorgen. Dat neemt niet weg dat voor een aanvaardbaar woon- en verblijfsklimaat in Nieuwe Meer Oost geluid­ afschermende maat­regelen gewenst zijn.

Parallel aan de investeringsnota Nieuwe Meer Oost is gestart met het opstellen van een strategisch geluidplan voor heel Schinkel­ kwartier. Daarin worden de maatregelen en de bijbehorende condities en fasering nader uitgewerkt. Vooralsnog gaan we uit van een programmatische aanpak, waarbij de geluid­ afschermende maatregelen zoveel mogelijk worden gekoppeld aan de oplevering van woningbouw en de openbare ruimte in de aangrenzende deelgebieden. Het strategisch geluidplan kan aanleiding geven om de hoogte van de geluidschermen langs de A4 ten behoeve van Nieuwe Meer Oost aan te passen omdat dat nodig is om een aanvaardbaar woon- en verblijfsklimaat te creëren in andere deelgebieden. Uitgangspunt is dat deze schermen een zekere uniforme uitstraling krijgen.

169

170

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Kansen in de tussentijd Nieuwe Meer Oost wordt gefaseerd ontwikkeld. Tijdens de herontwikkeling ontstaan kansen voor tijdelijke initiatieven. Het tijdelijk benutten van beschikbare ruimte kan het gebied op de korte termijn activeren en op de lange termijn bijdragen aan de kwaliteit van het gebied. De structuur van het stedenbouwkundig plan biedt ruimte aan tijdelijke initiatieven die het gebied kunnen verrijken. Tijdelijk gebruik van gebouwen Bij een transformatie van een gebied komen gebouwen vaak tijdelijk leeg te staan. Dit biedt kansen om functies zoals culturele partijen of sociaal-maatschappelijke startups tijdelijk de ruimte te geven. We denken daarbij vooral aan initiatieven uit de buurt die passen bij het karakter van stadsdeel Nieuw-West en de behoeften van haar bewoners. Dit maakt dat het gebied geleidelijk steeds meer onderdeel wordt van Nieuw-West. Tijdelijk gebruik van buitenruimte erfpachtkavels We onderzoeken in samenwerking met de ontwikkelende partijen op welke wijze de buitenruimte in de tussentijd actief gebruikt

Dakterras B.Amsterdam Foto: Theo Baart

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

kan worden. Input en betrokkenheid van bewoners uit de omgeving en betrokken stakeholders uit het gebied is essentieel om tot een succesvolle uitwerking te komen. Als voorbeeld zijn we met de ontwikkelende partij van Think District in gesprek over de inrichting van een tijdelijk evenemententerrein, met ruimte voor culturele activiteiten. Kwaliteit in elke fase We streven naar een gevoel van leefbaarheid en identiteit in elke fase van de herontwikkeling. Tijdens de bouw is het waarborgen van veiligheid en bereikbaarheid het uitgangspunt. Hierover worden afspraken gemaakt met ontwikkelaars en aannemers. Zodra de gebouwen klaar zijn dan wordt de aangrenzende openbare ruimte zo snel mogelijk ingericht. Voor Schinkelkwartier hebben we een kaderstellend document gemaakt over tijdelijkheid tijdens de gebiedsontwikkeling: Schinkel­ kwartier in de tussentijd. Dit document geeft voor Schinkelkwartier en Nieuwe Meer Oost een visie op hoe we ruimte willen geven aan tijdelijke nog onbekende initiatieven en welke maatschappelijke thema’s we hierbij belangrijk vinden.

9.6 Monitoring Om tijdens de transformatie van Schinkel­ kwartier in te kunnen spelen op veranderende omstandigheden is monitoring essentieel. Monitoring maakt het mogelijk om de voortgang van de transfor­matie te bewaken, te sturen op het behalen van de gestelde ambities en zo nodig tussentijds bij te sturen. Momenteel werken we aan het opstellen van een monitoringsplan voor Schinkelkwartier, dat naar verwachting in 2025/2026 bestuurlijk wordt vastgesteld. In het monitoringsplan werken we de aanleiding voor monitoring (‘waarom’), de onderwerpen van monitoring (‘wat’) en de systematiek van monitoring (‘hoe’) nader uit. Via monitoring sturen we voor Nieuwe Meer Oost op een tijdige realisatie van maatschap­ pelijke voorzieningen zoals groen, sport en scholen. Daarmee zorgen we ervoor dat deze maatschappelijke voorzieningen ‘meegroeien’ met de woningbouw. Dit hebben we nader uitgewerkt in het Strategisch Plan Maat­ schappelijke Voor­zieningen Schinkelkwartier. Andere relevante onderwerpen van monitoring voor Nieuwe Meer Oost zijn bijvoorbeeld de woningsegmentering en de waterbalans. Via monitoring sturen we ook op tijdige realisatie van de bovenplanse maatregelen.