Bijlage 3 Stedenbouwkundige Visie EGW.pdf

• De schoolgebouwen in het park hebben geen direct aan het openbaar gebied grenzende adressen en zijn aan de parkzijde gesloten. Er ligt hier een kans om de alzijdigheid weer tot hun recht te laten komen, waarbij een betere relatie met het park ontstaat. • Toevoegen van meer uitnodigende speelvoorzieningen en zitgelegenheden. • Vernieuwen van versleten paden en meubilair en verbeteren beplanting. • Onnodig verhard oppervlak in het park vergroenen. • Eventueel toevoegen van een kleinschalige horecagelegenheid. 5. Herinrichting plantsoen kop Admiraal de Ruijterweg Het plantsoen langs de N200 op de kop van de Admiraal de Ruijterweg vormt de entree van Bos en Lommer. Door de afwaardering van het verkeer op de N200(van 80 naar 50km) heeft het plantsoen meer potentieel gekregen als verblijfsplek en als doorgang voor voetgangers en fietsers naar Sloterdijk en het Westerpark. Het plein is nu nog ingericht met een parkeerhaven, maar kan met behoud van de boomgroep een fraaie groene inrichting krijgen en een plek bieden voor ontmoeting. Door het plantsoen te vergroenen kan deze ook een sterkere schakel zijn in de groene route tussen Erasmuspark en Westerpark. Er bevindt zich nu al een café met terras aan het plein. Daarnaast is een vergunning afgegeven voor een kiosk, met nader te bepalen invulling, die een bijdrage kan leveren aan de verlevendiging van het plantsoen.

Ook moet worden gezocht naar een nieuwe publieke functie voor het monumentale gebouw van de voormalige Drukkerij Lindenbaum als publiekstrekker om de zuidwand van het plein te verlevendigen. 6. Vergroening overbodig verhard oppervlak

referentiebeeld daktuinen / dakpark

referentiebeeld plein voor de Lidl en moskee

referentiebeeld plantsoen op de kop Adm. de Ruijterweg

referentiebeeld talud A10

referentiebeeld plein voor de Lidl en moskee

referentiebeeld horeca in scholendriehoek (Terrasmus)

45

Door de overmaat aan verhard oppervlak die nu in het gebied aanwezig is te verminderen kan het regenwater dat bij piekbuien valt beter worden opgevangen en langer worden vastgehouden in de ondergrond. Hierdoor wordt het riool minder belast en het draagt bij aan het tegengaan van het hitte-eiland effect. Door hierbij gebruik te maken van hoogwaardig groen wordt tevens de bestaande groenstructuur en de groene identiteit van de buurt versterkt. Daarnaast zal het vergroenen van de overmaat aan verharding ook een grote rol gaan spelen in de uitstraling van de buurt. 7. Behoud en bescherming boomstructuur De wijze waarop de bomen zijn geplaatst in het gebied is bijzonder en een typisch AUPgroenontwerp. Langs zowel de Sara Burgerhartstraat, de Wiltzanglaan en de Louwensstraat staan de bomen asymmetrisch ten op zichte van de verkeersstructuur. Langs de Wiltzanglaan en de Louwensstraat staan de bomen aan één zijde in het trottoir en volgen de verkeersweg (formele aanplant langs de wegen). Aan de kant in de scholendriehoek, ligt de rooilijn van de bebouwing terug ten opzichte van de weg en staan de bomen in een brede grasstrook en vormen een soort scherm rondom het park (losser en informeler/schilderachtig naar het parkgebied).

Rondom de Daniel Goedkoopschool is dit scherm langs de entree van het park naar binnen geklapt en vormt het een kader rond het schoolplein, dat hiermee een aparte ‘kamer’ vormt in het park. Op het plein op de kop van de Admiraal de Ruijterweg en op de zuidoosthoek van het park zijn de bomen als een blok geplaatst dat de vorm van pleinruimte benadrukt. Deze wijze van aanplanten van bomen, waarbij de boomstructuur reageert op de bebouwing en samen met de bouwblokken een compositorische eenheid vormt is typerend voor de Westelijke Tuinsteden en staat o.a. beschreven in de in opdracht van de gemeente gemaakte studie “De Bomentaal van Nieuw West”. De structuur en typologie van het groen van het plangebied, die met het AUP is ontworpen maakt daarom onderdeel uit van het groene erfgoed van de stad en dient met de vernieuwingsopgave te worden behouden.

afb. boomstructuren in het gebied

afb. boomstructuren

46

Omdat de bomen op het plein bij de werkzaamheden aan de herprofilering van de N200 mogelijk zijn beschadigd, moet een onderzoek worden gedaan naar de huidige kwaliteit. De laanbomen in het gebied zijn overigens volwassen linden die zorgen voor veel bloesem en nectar voor de bijen. 8. Ruimte tussen de gebouwen Om te benadrukken dat de ensembles van Elsevier en Hendrick de Keyser als losse gebouwen in de scholendriehoek als groen doorlopend tapijt staan, is het belangrijk dat de ruimte tussen deze gebouwen zichtbaar onderdeel is van het park en dus zoveel mogelijk groen en open is ingericht. Door de groene ruimte komen de gebouwen los van elkaar, wordt de alzijdigheid zichtbaar en wordt aangesloten op bestaande zichtassen en looproutes van het park. Ook tussen Elsevier en het noordelijke blok geldt dat er een open ruimte moet worden gecreëerd.

referentiebeeld samenkomen

referentiebeeld plein

9. Opheffen achterpad langs A10 Het achterpad langs de A10 in huidige situatie vormt nu een sociaal onveilige route waar in de toekomstige situatie een oplossing voor moet worden gevonden. Onder het pad ligt een transportriool waar Waternet ten alle tijden bij moet kunnen komen. Mogelijk ligt hier een kans om een gezamenlijke inrit te maken voor de parkeervoorzieningen op eigen terrein, waarbij het gebied toegankelijk blijft voor onderhoud en daarbij tevens geen doorgaand voedpad meer zal zijn. 10. Actief betrekken van de beheerders bij de vernieuwingsplannen Bij de ontwikkeling van de buurt en de aanpak van de openbare ruimte verdient het de aanbeveling om naast de bewoners en andere gebruikers van het gebied ook de afdeling beheer in een vroeg stadium te betrekken. De dagelijkse beheerders zijn de ogen en de oren van de wijk. Zij weten vaak goed wat er speelt en vormen een belangrijke factor in het leefbaar maken en houden van de wijk.

referentiebeeld ontmoeten in het park

referentiebeeld speeltuin

Deelgebieden

In het plangebied is er onderscheid te maken in een 5-tal deelgebieden met betrekking tot de openbare ruimte. Per deelgebied zal in samenspraak met de buurt het ontwerp nader worden uitgewerkt. 1. Plantsoen kop Admiraal de Ruijterweg 2. Willem Leevendstraat 3. Buurtplein 4. Krelis Louwenstraat 5. Park Scholendriehoek referentiebeeld buurtgevoel

referentiebeeld autoluw en fiets centraal

47

Uitgangspunten verkeer en parkeren

De inrichting van de Krelis Louwenstraat zal worden aangepast op het omliggend gebied en aangepast op het toekomstige programma. Tevens rekening houdend met bestaande functies (bereikbaarheid school, supermarkt, hostel en moskee). De Krelis Louwenstraat is de verbindende schakel tussen scholendriehoek en de woningen in de strook. Hier dienen goede oversteekmogelijkheden te komen. De straat zal worden ingericht als 30 km weg. In de straat blijft het 2-richtingsverkeer behouden. Het profiel van de Sara Burgerhartstraat blijft ongewijzigd.

De Krelis Louwenstraat en de Willem Leevendstraat zijn vanuit Duurzaam Veilig aangewezen als een Erftoegangsweg. Op een Erftoegangsweg vindt in principe menging plaats tussen auto en fietsverkeer. Vanuit de stedelijke beleidskaders is de Krelis Louwenstraat onderdeel van het Plusnet Fiets. Voor een Plusnet Fiets geldt als voorwaarde bovenop de principes van Duurzaam Veilig dat hier snel, veilig en comfortabel kan worden gefietst.

Fiets- en scooterparkeren

Voor het inrichten van de openbare ruimte en straatprofielen hanteert de gemeente de inrichtingsprincipes Duurzaam Veilig Verkeer. Het creëren van aangenaam verblijfsklimaat en herkenbare en veilige inrichting is het uitgangspunt. Daarnaast gelden de stedelijke beleids- en afwegingskaders voor het inrichten van de straten. Deze zijn o.a. Beleidskader Verkeersnetten, Afwegingskader Fietsstraten, -stroken en –paden en Concept Beleidskader Ruimte Voetganger.

Om de verkeersoverlast in de huidige situatie te verminderen zal de druk van autoverkeer dat het gebied inrijdt moeten worden ontlast. Dit gebeurt door het verkeer dat de wijk in komt via de Willem Leevendtraat te weren. Bewoners hebben al langere tijd de wens om autoverkeer te weren uit de Willem Leevendstraat. Hier zijn in het verleden al eens voorstellen voor gedaan. Om de overlast van autoverkeer terug te dringen en de straat leefbaarder te maken wordt daarom voorgesteld de Willem Leevendstraat af te sluiten voor autoverkeer en in te richten als autovrije woonstraat met doorgaande fietsroute (de straat is immers onderdeel van het plusnet fiets) en met een groene inrichting. Hiermee wordt ook het laad- en losverkeer van de supermarkt en het bezoeken van de moskee per auto niet meer mogelijk via deze route. Autoverkeer wordt geleid via de Krelis Louwesstraat (2-richtingen) en de Sara Burgerhartstraat (1-richting). Verkeerstellingen laten dit toe. De parkeerplaatsen op de kop van de Admiraal de Ruijterweg zullen grotendeels behouden blijven. Het parkeerterrein tegenover de Lidl en de parkeerplekken in de Willem Leevendstraat keren terug in de parkeergarage van de supermarkt. Hiermee ontstaat deels ruimte voor het bouwblok van Eigen Haard en deels ten behoeve van de inrichting van openbare ruimte.

De parkeergarage faciliteert ook een groot deel van het bezoekersparkeren voor het nieuwe programma (bezoekers van woningen en eventueel voorzieningen). Het aantal parkeerplekken in het gebied zal daarmee toenemen. Het overgrote deel van de nieuwe woningen zal in het sociale en middendure huursegment vallen en daarvoor is het niet noodzakelijk om parkeerplekken te realiseren. Het zal dus gaan om een beperkte toemame van autoparkeerplekken. Tevens kunnen bezoekers van aanwezige voorzieningen, zoals de moskee, ook terecht in de parkeergagare. De parkeergarage van Eigen Haard is een belangrijke drager om de ontwikkelingen in het gebied mogelijk te maken. 48

Bezoekersparkeren moet worden opgelost in de openbare ruimte. Uitgangspunt in de gemeentelijke planvorming is minimaal 0,5 fietsparkeerplaats per woning. Die realiseert de gemeente in de openbare ruimte of de ontwikkelaar in een voor bezoekers toegankelijke stalling. Uitgaande van 400-500 woningen, zullen er naast de bestaande fietsparkeerboefte, ongeveer 225 fietsparkeerplekken voor bezoekers extra moeten worden gerealiseerd. Daarnaast zullen voor de nieuwe niet-woonfuncties ook een aantal bezoekersparkeerplekken moeten worden gerealiseerd. Ook ten aanzien van scooterparkeerplaatsen zullen in de openbare ruimte parkeerplekken moeten worden ingepast. Hiervoor wordt verwezen naar de nota 'Parkeernormen Fiets en Scooter'.

fietspad

P Pgarage

- bewoners - bezoekers - Lidl

laden en lossen

P P

referentiebeeld straatprofiel tbv Krelis Louwenstraat

principekaartje verkeersontsluiting

3.5 PROGRAMMATISCHE UITGANGSPUNTEN Bos en Lommer is een gebied in ontwikkeling met een kleurrijke bevolkingsgroep. De afgelopen jaren is de stedelijke vernieuwing na de financiële crisis in de wijk Kolenkit verder opgepakt en worden de laatste projecten ontwikkeld en afgerond. Het plangebied zelf ligt in de buurt Bosleeuw in de wijk Landlust van Bos en Lommer en telt nu ongeveer 500 huishoudens (526, waaronder circa 250 studentenwoningen) van de 19.453 huishoudens in Bos en Lommer in totaal (OIS; 2019). Qua bevolkingsdichtheid zit de buurt Bosleeuw, op 16.892 inwoners per km2. Ter vergelijking zit de buurt Bellamy-Noord in de wijk Kinkerbuurt met 28.255 inwoners per km2 op een aanzienlijk hogere bevolkingsdichtheid (OIS; 2020). Het aandeel van de inwoners in Bos en Lommer met een niet-westerse achtergrond is 45,3% tegenover 36,2% gemiddeld in heel Amsterdam (OIS; 2020). Bos en Lommer scoort qua geregistreerde werkloosheid, aandeel laag opgeleide bevolking en minimahuishoudens gemiddeld lager dan Amsterdam (OIS; 2019). De sociale cohesie in deze wijken scoort geen voldoende met een score van 5,2 (één van de laagste van Amsterdam), alhoewel Amsterdam breed de score ook niet hoger is dan 5,6 (OIS; 2018).

Er zijn veel niet-woonfuncties in het plangebied, waaronder de supermarkt Lidl en de moskee met beiden een bovenwijkse aantrekkingskracht, de kleinschalige bedrijvigheid gevestigd in de loods behorend bij de voormalige drukkerij Lindenbaum, een hostel in het voormalig Elseviergebouw (met daarboven studentenwoningen) en kleinschalige bedrijvigheid en maatschappelijke dienstverlening in het voormalige Hendrik de Keysergebouw. In de scholendriehoek bevindt zich de Multatulischool, de kinderdagopvang Impuls, de buurtkamer die zich in een noodgebouw bevindt en het gebouw van Stichting Witboek, waarbinnen een Turkse Vereniging gehuisvest is. Er zijn geen uitbreidingsplannen voorzien voor de genoemde kindvoorzieningen, maar op de locatie zal verdere uitbreiding niet toegestaan zijn vanwege de directe nabijheid van de A10-West. De moskee Al Badr aan de Willem Leevendstraat, die ook een bovenwijkse aantrekkingskracht heeft, maakt geen onderdeel uit van de planopgave, maar het terugdringen van de verkeersdrukte van bezoekers die deze functie op piekmomenten met zich meebrengt maakt wel onderdeel uit van de opgave, vanwege de relatie met de supermarkt Lidl. Er ligt nu een kans om de leefbaarheid en de sociale cohesie van het gebied aan te pakken in samenhang met het bouwen van nieuwe woningen en het verbeteren van de openbare ruimte in het gebied.

Doel is met de herontwikkeling een verbeterde identiteit aan de bestaande buurt te geven waar men prettig woont, leeft, komt en verblijft, waar er sprake is van een sterk buurtgevoel. De bestaande krachten worden versterkt en de verbeterpunten

worden aangepakt. De cultuurhistorische waarden behouden hun waardigheid en bepalen de uitstraling van de buurt en de openbare ruimte is de cruciale drager van het gebied. Hier onder worden de programmatische uitgangspunten benoemd waar in de opgave rekening gehouden moet worden om recht te doen aan deze visie voor het toekomstige EGW.

1.

De verschillende functies versterken de synergie en samenhang in EGW

In de huidige situatie staan de verschillende functies voor wonen, boodschappen doen, naar school gaan en werken redelijk op zichzelf en is er weinig sprake van kruisbestuiving. De oorzaak hiervan hangt deels samen met de historisch gegroeide ontwikkeling van de nietwoonfuncties op de locatie, waarbij afgezien van de onderwijsfunctie er vanuit ruimtelijkfunctionele invalshoek weinig sprake is geweest van een integrale visie voor wat betreft de samenhang. Het gevolg is dat mede hierdoor EGW niet over een sterke identiteit beschikt. Een sterke identiteit en herkenbaarheid van EGW leidt tot een buurt waar men zich prettig voelt en men zich verantwoordelijk voelt dit zo te houden. De sociale cohesie van de buurt wordt hier door versterkt. Doel is met de herontwikkeling een verbeterde leefomgeving en identiteit aan de bestaande buurt te geven waar men prettig woont, leeft, komt en verblijft, waar er sprake is van een sterk buurtgevoel. De bestaande krachten worden versterkt en de verbeterpunten worden aangepakt. Zowel de huidige bewoners als de nieuwe bewoners voelen zich in EGW thuis. Een logische plek voor de verschillende functies helpt daarbij vanwege het vergroten van de leesbaarheid van het gebied. Door de juiste type functies in het gebied op de juiste plek te laten landen, ontstaat er een natuurlijke synergie tussen de verschillende functies in het gebied.

Essentieel is de wisselwerking met een goed leesbare openbare ruimte in relatie tot de bebouwing en de functies die er in zijn gehuisvest.

1. De verschillende functies en de locatie van de verschillende functies versterken de synergie en samenhang in EGW.

49

2.

Ontmoeten en verbinden op het buurtplein van EGW met oog voor een gezonde spreiding van de drukte

Het buurtplein van EGW moet de nieuwe huiskamer van EGW worden. Het winkelgebied Bos en Lommerplein en omgeving blijft het hoofdwinkelgebied van Bos en Lommer. De voorzieningen zijn bereikbaar via een autovrij deel van het buurtplein en de belangrijkste voorzieningen van de buurt zijn hieraan gevestigd, denk aan de nieuwe Lidl en de moskee. Het buurtplein staat in directe verbinding met de levensader van EGW, de Krelis Louwensstraat. Een nieuwe parkeergarage van de nieuwe Lidl1 kan ervoor zorgen dat er ruimte ontstaat voor een veilig en autoluw buurtplein en dat de huidige verkeers- en parkeer drukte niet meer via de Willem Leevendstraat het gebied in gaat. Het hebben van een nieuw hart van EGW in de vorm van het buurtplein draagt bij aan de herkenbaarheid van de buurt. Ook andere kleinschalige voorzieningen die gericht zijn op ontmoeten en verzorgen worden hier geconcentreerd gevestigd, denk aan een buurtkamer, een kappertje, een yogaschool, een wasserette, een lunchroom of een apotheek. Er wordt echter geen ruimte gemaakt voor aanvullende kleinschalige detailhandel. Deze voorzieningen worden gevestigd op de begane grond en hebben een open en toegankelijke uitstraling. Hier komen de meeste bezoekers jong en oud samen, om elkaar te ontmoeten of onbewust tegen te komen.

Vanuit het hart kan men op een prettige manier uitwaaieren naar de verschillende binnengebieden, richting Westerpark via het plantsoen, richting Bos en Lommerplein, richting de Scholendriehoek, richting station Sloterdijk, etc. De concentratie van een aantal publiekaantrekkende functies vraagt echter extra aandacht voor de leefbaarheid qua fiets en autoverkeer, maar ook voor het laden en lossen. Hier moeten nieuwe oplossingen voor gevonden worden om het hart als plein zo veel mogelijk te ontlasten. De moskee en de Lidl (maximaal 1.800 m2 bvo) zijn de twee grootschalige functies aan het hart. Dat is het maximum. Om tot een volwaardig hart te komen is het belangrijk om kleinschalige vestigingen toe te voegen niet zijnde detailhandel (maximaal 200 m2 bvo per vestiging en in totaal niet meer dan 1.000 m2 bvo). De menselijke maat van deze route wordt hiermee juist ook voor de voetgangers en fietser aantrekkelijker gemaakt en verder versterkt.

Een supermarkt met een maximum van 1.800 m2 bvo is juridisch-planologisch toegestaan op de huidige locatie. Verplaatsing van de supermarkt naar een andere locatie in het plangebied dan wel er buiten is overwogen mede naar aanleiding van de bewonerssessies. De alternatieve locaties zijn stuk voor stuk afgevallen met name vanwege monumentale belemmeringen die o.a. een parkeergebouw niet/nauwelijks mogelijk maken. Op grond van het

1

50

3.

Een publieke functie in de Lindenbaum/wereldbibliotheek als visitekaartje van de kop EGW

De monumentale Lindenbaum is één van de identiteitsdragers van deze kop, terwijl het nu nog niet op die manier wordt beleefd. De ontwikkeling biedt kansen om dit gebouw een hernieuwd podium te geven. De oorspronkelijke menselijke maat van de wereldbibliotheek wordt teruggebracht door op straatniveau een mooie functie te geven met oog voor de monumentale waarden. Men wordt uitgenodigd te vertragen als voetganger en als fietser door de nieuwe invulling van deze locatie. In combinatie met het plantsoen dat wordt aangepakt en de kiosk die er zal komen zal er een mooie wisselwerking ontstaan. De nu nog anonieme kop van EGW zal een aantrekkelijk visitekaartje van het gebied worden. De Haarlemmerweg heeft hier onlangs een hernieuwde rol gekregen als stadsstraat vanwege de afwaardering, waardoor er nog een goede reden is om de oriëntatie vanuit de Haarlemmerweg richting EGW extra te versterken door hier invulling te geven met een publieke functie.

4.

Behoud bedrijvigheid in EGW en de Hendrick de Keyserschool krijgt een belangrijke buurtfunctie als nieuwe toegankelijke identiteitsdrager van EGW

Met het slopen van de loods aan de achterzijde van de Lindenbaum verdwijnt het aantal vierkante meters aan bedrijvigheid. Het is daarom wenselijk om ook deze dan wel vergelijkbare vormen van bedrijvigheid deels een plek te geven in de Lindenbaum van straks. Ondanks de beeldbepalende locatie op de hoek, direct naast de scholendriehoek, wordt het huidige bedrijfsverzamelgebouw in de voormalige Hendrick de Keyserschool niet optimaal beleefd, heeft het een gesloten uitstraling, en komt de monumentaliteit van het gebouw nu mede hierdoor slecht tot haar recht. Voor mensen uit de omgeving is het niet altijd even duidelijk wat er in het gebouw zit en het gebouw is sowieso momenteel uitsluitend toegankelijk voor de huurders en de bezoekers ervan.

vastgestelde Detailhandelsbeleid Amsterdam 2018-2022 is nog een extra supermarkt toevoegen aan het winkelgebied Bos en Lommer waar het aanbod van supermarkten al onwenselijk hoog is, sowieso negatief. De parkeergarage die vanwege de Lidl nu gemaakt kan worden, is inmiddels een cruciaal onderdeel geworden van de visie, omdat het ontwikkelen van een vrijwel autovrije buurtplein anders onmogelijk wordt gemaakt.

De ontwikkeling biedt nu kansen om dit gebouw als één van de identiteitsdragers van het gebied veel meer een podium te geven en veel meer onderdeel te laten zijn van EGW. (vergelijkbaar met Lindenbaum/wereldbibliotheek) en door middel van programmatische invulling ook een binding te geven met de buurt door het toegankelijker te maken voor publiek rekeninghoudend met de monumentale waarden. Het begint hierbij met het deels publiek toegankelijk maken van het gebouw. Het is ook belangrijk om de bedrijvigheid in het gebouw deels te behouden. Bos en Lommer kent onder gemiddeld weinig bedrijvigheid en de sociaaleconomische kwetsbaarheid in de aangrenzende Kolenkitbuurt maakt het ook wenselijk om betaalbare bedrijvigheid te blijven bieden in EGW, zodat dit aanbod ook in het belang van een leefbaar en inclusief Bos en Lommer behouden toegankelijk blijft2. Desalniettemin is het ook in het belang van de sociale cohesie van EGW en haar omgeving om net zoals dat nu ook het geval is, de programmatische invulling naast werken ook te combineren met andere functies die gericht zijn op verzorgen en ontmoeten3. Er zit nu bijvoorbeeld ook huiswerkbegeleiding in het gebouw. Ook dit zou een geschikte plek voor de nieuwe buurtkamer kunnen zijn. Deze interessante mix past heel goed bij de wens om voor EGW het buurtgevoel verder te versterken.

Uitgangspunt is dat tenminste de hele straatwand langs de Gulden Winckelas/de levensader over alle bouwlagen behouden blijft voor niet-wonen. Het toegankelijker maken van het gebouw kan ook als kans bieden dat het binnenterrein ook toegankelijk wordt voor de buurt. Een enkele horecavoorziening toevoegen in het gebouw kan hierbij ook helpen. De locatie moet niet gaan concurreren met het buurtplein van EGW. Daarom is de focus hier gericht op primair ambachtelijk werken en secundair verzorgen en ontmoeten (denk: mix van (creatieve) bedrijvigheid, broedplaats, maatschappelijke dienstverlening en consument verzorgende dienstverlening). Er is hier geen plek voor detailhandel. De Krelis Louwensstraat, de levensader, heeft een rol als verbinder van de verschillende voorzieningen die stuk voor stuk een gezicht (hoofdentrees) moeten krijgen langs de straat ter begeleiding richting aan de ene kant het buurtplein van EGW (en verder richting Lindenbaum/Westerpark/Station Sloterdijk) als ook de andere kant op richting het Gulden Winckelplantsoen/Bos & Lommerplein. Deze route wordt hiermee juist ook voor de voetgangers en fietser aantrekkelijker gemaakt en verder versterkt.

O.a. in lijn met Structuurvisie Amsterdam 2040, Nota behoud kleinschalige bedrijvigheid West, Afwegingkader behoud kleinschalige bedrijvigheid Amsterdam, Trendrapport 2016, Gebiedsanalyse Bos en Lommer 3 Reactie team Maatschappelijke Voorzieningen mbt kunst en cultuur: “In West wordt kunst in, met, voor en door de wijk gestimuleerd. In de komende periode willen we in West culturele activiteiten gericht op sociale cohesie, diversiteit en emancipatie zichtbaarder maken en beter ondersteunen. Kunstvormen die de dialoog tussen (groepen) mensen stimuleren en het debat over controversiële of complexe onderwerpen aanjagen krijgen meer aandacht. In Amsterdam 2

2,3,4: 2 Ontmoeten en verbinden op het buurtplein van EGW met oog voor een gezonde spreiding van de drukte. 3 Een publieke functie in de Lindenbaum/ wereldbibliotheek als visitekaartje van de kop EGW 4 Behoud bedrijvigheid in EGW en de Hendrick de Keyserschool krijgt een belangrijke buurtfunctie als nieuwe toegankelijke identiteitsdrager van EGW

5.

Scholendriehoek als groene ontmoetingsplek van de buurt

Aan de scholendriehoek zal er qua programma weinig veranderen. Alleen het gebouw van de speeltuinvereniging en de buurtkamer verdwijnt van de scholendriehoek. De buurtkamer komt echter hoe dan ook terug in EGW, maar dan op een andere plek. De school, de kinderopvangvoorzieningen in het gebied leveren reeds bijdrage aan het buurtgevoel dat EGW reeds bezit. Verbeterpunten die met het programma samenhangen zijn het verkennen van de mogelijkheden van het verminderen van de hekwerken rondom de gebouwen en het gebouw van stichting Witboek die nu vanwege de invulling weinig met haar omgeving doet. Vanuit de openbare ruimte is reeds gemeld dat de scholendriehoek verder kwalitatief opgewaardeerd gaat worden, met onder andere expliciet oog voor vergroening, ontmoeting, klimaatadaptatie van de scholendriehoek. Om de scholendriehoek als groene ontmoetingsplek voor alle seizoenen van het jaar aantrekkelijk te maken zal worden verkend in hoeverre een kleinschalige horecagelegenheid in een kioskachtige setting tot de mogelijkheden kan behoren. Zie verder de uitgangspunten openbare ruimte. West ontstaan steeds meer initiatieven op het gebied van woordkunst die ondersteuning verdienen. Het kan gaan om literatuur en theater, om storytelling en rap. West wil een ‘literair trapveld’ worden voor alle stemmen en alle verhalen die dit deel van de stad rijk is.

Verder wordt in West de samenwerking tussen professionele makers en buurtbewoners, tussen kunstenaars en culturele organisaties uit West, maar ook tussen makers en lokale podia met kunstinstellingen in de rest van de stad gestimuleerd.”.

51

6. De nieuwe woningen van EGW maken de buurt aantrekkelijk voor een mooie mix van allerlei soorten nieuwe bewoners

5. Scholendriehoek als groene ontmoetingsplek van de buurt

6.

De nieuwe woningen van EGW maken de buurt aantrekkelijk voor een mooie mix van allerlei soorten nieuwe bewoners

De ontwikkeling brengt in de toekomst veel nieuwe bewoners met zich mee. Het is belangrijk dat er oog is voor deze nieuwe ontstane situatie in de toekomst, waarin de bestaande bewoners zich thuis blijven voelen in hun eigen buurt in harmonie met de nieuwe bewoners. Buurtbewoners hebben aangegeven dat ze de huidige mix van verschillende typen mensen als een belangrijke waarde van hun buurt ervaren. Graag zouden ze dat ook weer in de nieuwbouw terug willen zien. Ter versterking van de sociale cohesie en de leefbaarheid van de buurt past dit ook geheel in de visie voor EGW en is insteek dat hier voor allerlei wooncategorieën wordt gebouwd met 40% sociale huur, 40% middenhuur en 20% vrije sector als vertrekpunt. Voor EGW wordt bovendien extra ingezet op ouderen en gezinnen omdat uit analyse van de bestaande woningvoorraad van Bos & Lommer blijkt dat deze doelgroepen in het gebied slecht bediend worden. Dat neemt niet weg dat er ook gekeken gaat worden naar een aandeel een- en tweepersoonshuishoudens. Daarnaast is het ook belangrijk dat ook in de woonoppervlakten een divers aanbod ontstaat. Kortom voor de nieuwe woningen wordt gezocht naar een goede balans in diversiteit en is uitgangspunt dat er geen enkele doelgroep te veel de boventoon gaat voeren. Zie ook verder het advies van directie Wonen in de bijlage.

52

7.

De locatie langs de A10-West vereist extra aandacht voor de woonkwaliteit van de toekomstige woningen

Hoewel de locatie een kans biedt om nieuwe woningen te ontwikkelen is het tegelijk om meerdere redenen een complexe locatie om tot kwalitatief goede nieuwe woningen te komen. Met name de directe nabijheid van de A10-West vraagt om specifieke bouwkundige ingrepen die gevolgen hebben voor de toekomstige woningen, denk dove gevels. Alle woningen moeten voorzien zijn van een stille zijde. Bij het ontwerpen van de toekomstige woningen en woonplattegronden moet met meer zorg dan gebruikelijk gezocht worden naar het optimaliseren van de kwaliteit van de woningen. Hierdoor ligt het niet in de lijn om corridorwoningen te maken.

8.

Voor de verdichtingsstrook geldt voor de bebouwde omgeving een verhouding met een orde van grootte van ten minste 25% niet-wonen en de rest wonen

In de huidige situatie domineert de niet-woonfunctie iets meer ten opzichte van de woonfunctie. Met de kans om deze locatie te verdichten primair ten behoeve van wonen veranderen deze verhoudingen uiteraard. Om meer synergie en samenhang in het gebied

te creëren is het tevens belangrijk om vanuit deze nieuwe situatie enige stedelijkheid te borgen, waarbij een bepaalde mate van functiemenging van wonen en niet-wonen randvoorwaardelijk is. Het is daarom onwenselijk om binnen een stedelijke omgeving gevestigd net binnen de ring de hoeveelheid aanwezige vierkante meters aan nietwoonoppervlak verhoudingsgewijs maar ook absoluut te veel af te laten nemen. Vanuit de opgave is het echter deels ook onontkoombaar. In de eerdere benoemde uitgangspunten is reeds een voorzet gedaan in het behouden van de niet-woonfuncties op bepaalde plekken binnen de verdichtingsstrook. Vanuit de context van Amsterdam (o.a. Structuurvisie Amsterdam 2040; Trendrapport 2016) en rekeninghoudend met wat er in het gebied reeds aanwezig is, is het redelijk om vast te houden aan een orde van grootte van tenminste 25% aan niet-woonfuncties binnen de verdichtingsstrook. Ieder plot vergt maatwerk en op grond van de basisprincipes die volgen uit deze programmatische uitgangspunten en vanuit de locatie- en cultuurhistorische kwaliteiten, zal hier hier per plot en vanuit de integrale samenhang van EGW verder op gestuurd worden.

9.

8. Voor de verdichtingsstrook geldt voor de bebouwde omgeving een verhouding van ten minste 25% niet-wonen en de rest wonen

Mogelijkheden van tijdelijkheid ten behoeve van placemaking benutten in lijn met de opgave

Vooralsnog ervan uitgaande dat het hier om een haalbare herontwikkelings- en verdichtingsopgave gaat, zal de periode van planontwikkeling een groot tijdsbeslag innemen voordat überhaupt gestart wordt met de uitvoering. In de tussentijd is het wenselijk de mogelijkheden van tijdelijke activiteiten of ingrepen in het plangebied, inpandig dan wel in de openbare ruimte, alvast te benutten en te stimuleren in lijn met de opgave. Deels als aankondiging van de ontwikkeling die aanstaande is, maar deels ook om tegemoet te komen aan de wensen die deels al uit de buurt zijn opgehaald. Doel is het plangebied nu al aantrekkelijker te maken vooruitlopend op de ontwikkeling.

53

3.6 UITGANGSPUNTEN DUURZAAMHEID Duurzame energie en aardgasvrij

De gemeente Amsterdam streeft naar meer duurzame energie. In de randvoorwaarden wordt gesteld dat voor alle ontwikkelingen, zowel woningen als utiliteitsbouw waarvoor na 1 januari 2021 een vergunning wordt aangevraagd, geldt dat deze moeten voldoen aan de eisen voor bijna energie neutrale gebouwen (BENG). Amsterdam zet in op de eisen van BENG2015. Hierbij wordt er uitgegaan van een EPC<0,2 voor nieuwbouw. Uitgangspunt is dat bij een verbouwing voldaan moet worden aan de nieuwbouwvoorschriften. Volgens het Bouwbesluit 2012 is verbouw het geheel of gedeeltelijk vernieuwen, veranderen of vergroten van een bouwwerk. Tevens geldt dat bij volledig vernieuwen (vervangen of nieuw aanbrengen) van een installatie er moet worden uitgegaan van het nieuwbouwniveau. De ambitie is dat nieuwbouw energieneutraal tot energiepositief wordt, waarbij de maatregelen op de kavel worden gerealiseerd. Amsterdam daagt de markt uit om energiepositief (EPC<0,0) te bouwen. Nieuwbouw en transformaties - waarvoor een omgevingsvergunning voor moet worden aangevraagd - moeten aardgasloos gerealiseerd worden, waarbij de gebruikte bronnen duurzaam en bij voorkeur lokaal moeten zijn. Het is niet toegestaan om conventionele koelof verwarmingsinstallaties en lokale biomassa gestookte installaties toe te passen. Daarnaast moet de bebouwing geschikt zijn voor midden- en laagtemperatuur verwarming (tot 70 graden).

Er wordt aanbevolen om rekening te houden met de toenemende koudevraag en te sturen op energie-efficiënte technieken van koudelevering. Dit komt de duurzaamheid en de kosten voor de eindgebruiker ten goede. Een belangrijk argument voor een collectief warmtesysteem is dat indien elk gebouw een individuele WKO heeft er onvoldoende ruimte is in de ondergrond. Dit vraagt om sturing van de gemeente. Daarnaast zijn er financiële schaalvoordelen en betere prestaties op het vlak van duurzaamheid te behalen.

Groen en ecologie

De referentienorm Groen is nodig om van Amsterdam een economisch sterke en leefbare klimaatadaptieve stad te maken. De ambitie is om te streven naar kwalitatief hoogwaardig groen met behulp van de Amsterdamse Groennorm die bestaat uit de norm voor gebruiksgroen, de norm voor ecosysteemgroen en afstandsnormen. Daarnaast is het belangrijk om natuurinclusief bouwen mee te nemen om een gezonde, aantrekkelijke en toekomstbestendige leefomgeving voor mens en dier te maken, waarbij

54

natuur een plaats moet krijgen bij het ontwerpen van de openbare ruimte. Ook kan het bij het ontwerpen van nieuwbouw worden meegenomen door een groen dak of groene gevel te realiseren.

Uitstootvrije mobiliteit en schone lucht (Bewegen en mobiliteit)

Binnen de randvoorwaarden wordt ingezet op het beperken van autoverbruik door middel van een lage parkeernorm. Vervolgens worden bij minimaal 10-30% van de parkeervoorzieningen elektrische laadpunten geïnstalleerd met daarbij de ambitie om de resterende parkeerplekken voor te bereiden op toekomstige installatie van laadvoorzieningen. In het kader van luchtkwaliteit is het niet toegestaan om gevoelige bestemmingen langs drukke wegen te realiseren. Binnen het plangebied is de ambitie om fietsgebruik te stimuleren via de parkeernormering (Nota parkeernormen fiets en scooter). Belangrijk hierbij zijn goed toegankelijke fietsparkeerplekken met voldoende (inpandige) ruimte voor (bak)fietsen/scooters en een aantal oplaadpunten voor elektrische fietsen en scooters. Daarnaast wordt autodelen gestimuleerd ten behoeve van het terugbrengen van autobezit en besparing van ruimte. Hierover is meer te vinden in de Agenda Autodelen. Amsterdam stimuleert een duurzame en slimme bouwlogistiek (Uitvoeringsagenda Stedelijke Logistiek Amsterdam), waarbij er o.a. wordt gedoeld op vermindering van uitstoot van CO2, een gezondere luchtkwaliteit, minder geluidsoverlast en een betere doorstroming van het verkeer. Hetzelfde geldt voor het gebruik van schone bouwwerktuigen.

Afvalscheiding

In Amsterdam wordt er naar gestreefd om afval zo veel mogelijk te scheiden aan de bron, zodat de stad in 2050 volledig circulair is. Daarnaast dient aangesloten te worden bij het afvalinzamelingsysteem van het gebied. Ook een belangrijk aandachtspunt is het groente-, fruit-, en tuinafval (gft). Dit is hoogwaardig afval dat bij gescheiden inzameling omgezet kan worden in compost en groen gas. Bovendien voorkomt het apart inzamelen van gft dat het restafval vervuild wordt en minder geschikt is voor hergebruik.

Klimaatadaptatie (Klimaatbestendige stad: hittestress en wateropvang)

Er worden randvoorwaarden gesteld voor de regenbestendigheid van het gebied. Conform het gemeentelijke Rioleringsplan Amsterdam 2016-2021 moet een bui van 60 mm per uur kunnen worden verwerkt zonder dat er schade ontstaat aan huizen en vitale infrastructuur. Vervolgens moet het hemelwater vertraagd worden afgevoerd met een constant debiet van ca. 2,5 mm/uur (60mm in 24 uur). Het vertraagd afvoeren wordt bij voorkeur gedaan

in de bodem of via oppervlaktewater, maar wanneer dit niet mogelijk is via het riool. Het programma 'Rainproof' biedt handvatten en richtlijnen voor de uitwerking. Daarnaast kunnen de Rainproof Knelpuntenkaart en de Rainproof Oplossingenkaart worden geraadpleegd.

Circulair bouwen

Circulair bouwen is het zo lang mogelijk hoogwaardig in de keten houden van grondstoffen en bouwmaterialen. Binnen de randvoorwaarden wordt opgenomen dat FSC-gecertificeerd hout wordt gebruikt. Daarnaast is de ambitie om geen uitlogende materialen toe te passen en een scherpe milieuprestatie van gebouwen te hanteren (MPG). Het streven is een MPG lager dan 0,8, i.p.v. de wettelijke norm uit het bouwbesluit van 1,0. Maatregelen zijn o.a. het toepassen van biobased materialen en van hergebruikte of gerecyclede materialen. Verder is flexibel en demontabel bouwen van belang bij circulariteit. Het toepassen van een materialenpaspoort zorgt ervoor dat bouwmaterialen tijdens de levensduur van een gebouw geregistreerd worden, waarbij inzicht wordt verkregen over recyclebaar- en herbruikbaarheid van alle grondstoffen. Naast het inzichtelijk krijgen van de herbruikbaarheid van nieuwe grondstoffen is het ook Rainproof belangrijk om te onderzoeken wat herbruikbaar is bij sloop/demontage van bestaande bouw.

# &

"#

& &

#

&

&

"

&

&

&

&

&

"&

&

&

&

" &

#

#

&

&

&

" &

&

"

&

"& # &

&

&

&

&

&&

"

" &

&&

&

&

&

& &

&

&

&

& &

& &

"

&

&

#

& &&

50

100

200

300

400

&

&

"

&

" &

&

#

&

"#

& &

"

&

#

&

& &

&

&

&

&

&& #

# &

& &

&

# &

&

&

#

&

" #

&

&

"

&

&

&

&

&

"

& &

" #

&

#

0

" &#

&

&# &

"

&

&

&

55

& &

"

&

&

& &

&

"#

&

&

&

&

#

&

&

"&

&

&

&

&

&

"

&

&

&

&

&

& &

&

&

&

&

&

&

&

&

&

&

&

&

&

#

&

&

&

^

&

"

"

&

&

&

#

&

"& # &

[ beschrijving ]

Fysieke Rainproof • [ opsomming ]

&

&

&

"

Analyse van huid

#

&

&

&

"

#

&

& &

& & &

& &&

&

&

&

"

& &

water

&

&

&

" #

#

&

"& #

&

&

&

&

&

&

" #

#

&

&

#

#

#

&

^

&

&

"

#

"

(meer) infilt

#

[ beschrijving ]

"#

&

&

Analyse van huidige Rainproof kenmerken Fysieke Rainproof kenmerken: • [ opsomming ]

&

&

&

&

&

"& #

&

"#

" #

#

&

verzamel a

gebouwen

&

&

"

"

"

watertegen

# uitloop / ov

^

grens hydro

"

&

&

water

(bergen in groe stoepen en tus

(vergroenen, ve

&

&

&

&

&

&

&

&

waterberge

grens buur

&

&

&

gebouwen

"

&

&

grens hydrologische wijk

#

"

&

(meer) infiltratie wenselijk in zomer

(geen obstructi goten en groen

waterberge

&

&

&

&

verzamel afvoerpunt buurt

#

&

& &

&

#

&

&

# uitloop / overloop

"

"

&

"

&

&

&

"

&

&

&

& &

&

&

&

&

&

&

&

&

&

&

&

&

(water bergen t infiltreren indie

# &

&

waterspreid

" waterafvoe

&

&

&

&

(vergroenen, verdiepte maaiveld locaties)

^

Legenda kaart:

Mogelijke maatreg www.rainproof.nl/to

&

(bergen in groen, onder parkeervlakken, in stoepen en tussen stoepen (niet bij hoofdwegen)

watertegenhoudende drempel

#

&

&

&

"

waterbergende straten waterbergend kansgebied

&

"

&

&

&

(geen obstructies, water tussen stoepen, in open goten en groenzones onder afschot afvoeren)

&

" #

&

&

&

&

"

&

&

&

&

&

............

&

grens buurt

&

&

"

&

&

"

&

&

&

&

&

Algemeen:

&

&

&

&

&

&

&

&

"

waterspreidende buurtstraten

(water bergen tussen stoepen, extra vergroenen, infiltreren indien mogelijk, drempels)

&

&

&

&

"& #

&

&

" waterafvoerende straten

&

&

&

&

Legenda kaart: Mogelijke maatregelen te vinden op www.rainproof.nl/toolbox/maatregelen

# &

#

&

"

&

&

&

&

&

& &

" &

&

&

&

& &

&

&

&

&

Doel van de kaart Deze kaart geeft e oplossingen hoe h tijdens een wolkbre Bij iedere aanpass dient naar dit wens toegewerkt.

& &

"

............

&

&

&

Algemeen:

&

& &

&

"&

&

&

&

&

Naast bovengenoemde punten wordt ook gevraagd om bij #de uitwerking rekening te houden " met "Agenda Autoluw", "Actieplan Lucht" en "Actieplan Geluid" (in ontwikkeling). #

&

&& #

Rainproof Oplossingen

&

&# &

& &

&

&

Doel van de kaart: Deze kaart geeft een overzicht van globale oplossingen hoe het overtollige regenwater tijdens een wolkbreuk kan worden verwerkt. Bij iedere aanpassing in de openbare ruimte dient naar dit wensbeeld te worden toegewerkt.

&

&

&

&

& &

&

Overig

"#

Oplossingenkaart 18a

#

4. HET STEDENBOUWKUNDIGE MODEL Inleiding In deze visie wordt de basis gelegd voor de verdere ruimtelijke uitwerking in de volgende fase. Parallel aan de totstandkoming van de uitgangspunten heeft een participatietraject plaatsgevonden. Buurtbewoners en andere belanghebbenden hebben hun advies gedurende het traject kunnen uitbrengen. Het participatietraject vond plaats onder begeleiding van een onafhankelijke partij (adviesbureau Beaumont, communicatie & participatie). Bureau MUST Stedenbouw kreeg de opdracht om verschillende scenario's voor de bebouwing uit te werken en aan de buurt voor te leggen. De participanten konden meedenken en reageren op de verschillende modellen. Zij hadden een adviserende rol. De uitgangspunten van de gemeente en de corporaties, samen met de uitkomsten van de participatie hebben geleid tot dit stedenbouwkundig model. Binnen het model dat hier gepresenteerd wordt zijn verschillende uitwerkingen mogelijk. In dit hoofdstuk wordt het stedenbouwkundige model toegelicht. Dit model moet dan ook worden gezien als een mogelijk scenario voor de volgende fase en geeft een goed beeld van wat de richting voor de toekomstige uitwerking is. De getoonde modellen zijn voorbeelden waar geen rechten aan kunnen worden ontleend.

vogelvlucht voorbeelduitwerking stedenbouwkundig model van MUST

56

Het stedenbouwkundig model van MUST.

Het Entreegebied Gulden Winckel is straks een aantrekkelijke en levendige groene schakel in Amsterdam West. De scholendriehoek wordt nieuw leven ingeblazen, in de strook langs de A10 komen veel meer mensen te wonen en de Willem Leevendstraat wordt autovrij. Centraal in de buurt komt een nieuw buurtplein, het hart van een buurt waar de leefbaarheid aanzienlijk is verbeterd. Dit model is tot stand gekomen op basis van de inbreng van alle partijen, corporaties, bewoners, gemeente en belanghebbenden. Met dit model hopen we een solide basis te hebben om de verschillende deelgebieden nader te kunnen uitwerken.

Strook met drie clusters

In de strook langs de A10 ligt een grote kans om enerzijds een substantieel aantal woningen toe te voegen en anderzijds de leefbaarheid in de buurt aanzienlijk te verbeteren. De nieuwbouw wordt zo gepositioneerd dat het de geluidhinder van de A10 beperkt en tegelijkertijd aantrekkelijke geluidsluwe groene verblijfsplekken teruggeeft. Omdat er in de strook al een groot aantal markante gebouwen staan wordt voorgesteld om de strook op te delen in drie clusters met een specifiek eigen karakter. Deze wordt geënt op het specifieke karakter van het monumentale gebouw of ensemble dat in het cluster behouden zal blijven. De identiteit van het eerste cluster wordt dus bepaald door de moderne architectuur van de Hendrick de Keyser. In het tweede cluster zal het Elseviergebouw de toon zetten, alleen al door zijn hoogte. En in het laatste cluster zal de nieuwbouw zich moeten verhouden tot de vooroorlogse baksteenarchitectuur van de omliggende bebouwing.

Groen Hart

De scholendriehoek vormt het groene hart van de buurt. Het is het historische passtuk tussen de vooroorlogse en naoorlogse stad met een aantal monumentale gebouwen in het groen met belangrijke maatschappelijke voorzieningen. Een belangrijke interventie is het beter toegankelijk maken van het groen door het verwijderen van een groot aantal erfscheidingen en hekken tussen de verschillende gebouwen en de gebouwen meer een relatie aan te laten gaan met hun buitenomgeving. De scholendriehoek krijgt een parkachtige uitstraling en er zijn verschillende speel- en ontmoetingsplekken aanwezig. Het park is voor iedereen in de wijk zichtbaar en toegankelijk. De oorspronkelijke boomstructuren worden weer aangevuld en de tijdelijke gebouwtjes van de buurtkamer en de speeltuinvereniging maken plaats voor meer groen. De buurtkamer krijgt een nieuwe plek elders in het gebied.

Groene kop

De groene kop aan de Haarlemmerweg is een historisch relict uit de tijd dat hier nog de tram naar Haarlem reed. Nu is het een mooie stapsteen tussen Bos en Lommer en de grootschalige nieuwbouwontwikkelingen ten noorden van de Haarlememerweg. Het huidige groen wordt versterkt en waar mogelijk wordt de ruimte voor de auto teruggedrongen. De grootste ingreep is het afsluiten van de Willem Leevendstraat voor autoverkeer. Deze straat is straks onderdeel van een belangrijke fietsroute. Aan weerszijden is meer ruimte voor groen, waardoor het groene karakter van de kop de buurt in wordt getrokken. De Willem Leevendstraat wordt een aantrekkelijke woonstraat met voldoende ruimte voor een veilige fietsroute.

strook met drie clusters

groene kop

groen hart

principekaartje (afb gemeente)

visualisatie groene kop (afb MUST)

57

Buurtplein

Met het afsluiten van de Willem Leevendstraat voor autoverkeer wordt er een grote stap vooruit gezet met de leefbaarheid van de buurt. Maar de leefbaarheid krijgt pas echt een impuls door de realisatie van een nieuw buurtplein op de plek waar de auto’s nu nog de Willem Leevendstraat uitrijden. Het nieuwe buurtplein legt de verbinding tussen alle onderdelen van de buurt. Door de mooie ligging op het zuiden is hier volop ruimte om een aantrekkelijke ontmoetings- en verblijfsplek te realiseren. De nieuwe Lidl en kleinschalige horeca in de nieuwbouw aan de overzijde zorgen ervoor dat het een levendige plek wordt waar je elkaar tegenkomt en even een praatje maakt. Door de toevoeging van woningen wordt het plein ook een plek waar in de avonduren meer toezicht is, wat de leefbaarheid ten goede komt.

Verkeer

De fietsroute langs de Krelis Louwenstraat verbindt het hart van Bos en Lommer met Sloterdijk en De Bretten. Deze route is van primair belang voor het fietsnetwerk in Amsterdam. In de Krelis Louwenstraat krijgt het fietspad een nieuwe inpassing. Via het nieuwe buurtplein wordt het fietspad goed verbonden met de Willem Leevendstraat. Langs deze route bevinden zich ook de meeste bestaande en nieuwe publieke voorzieningen. Een belangrijke impuls voor de leefbaarheid van het gebied is het verminderen van ruimte voor autoverkeer en het terugdringen van parkeren in de openbare ruimte. Om

nog wel te kunnen voldoen aan de parkeerbehoefte worden er in de strook nieuwe parkeervoorzieningen gerealiseerd. De belangrijkste oplossing is de parkeergarage in het blok waar ook de Lidl zich bevindt. Deze garage heeft voldoende capaciteit voor de bezoekers van de supermarkt en de bewoners van de nieuwbouw in dit cluster. Omdat het een publiek toegankelijke garage zal worden kunnen ook de bezoekers van de moskee hier parkeren. Daarom is het mogelijk om het bestaande parkeerterrein voor de Lidl te verwijderen en hier een aantrekkelijk buurtplein te realiseren. De parkeervoorzieningen in de strook worden ontsloten via inritten vanaf de Krelis Louwenstraat. Deze dienen zorgvuldig te worden vormgegeven, veilig te zijn en de verblijfskwaliteit niet te veel aan te tasten. De garage van de Lidl wordt ontsloten via een inprikker aan de zuidkant van het plein. Om de verkeersdruk zo laag mogelijk te houden is het denkbaar dat deze parkeergarage ook een inrit krijgt via de kop langs de Admiraal de Ruijterweg.

Levendig programma

Het bijzondere karakter van het Entreegebied Gulden Winckel wordt mede bepaald door de grote variatie aan functies. Denk aan de verschillende scholen, kinderopvang, de buurtkamer en de moskee. Ook in de strook langs de A10 zijn veel verschillende functies. Naast woningen is er creatieve bedrijvigheid aanwezig, een hostel, een supermarkt en een wooncomplex voor jongeren met een licht verstandelijke beperking. Ondanks de toevoeging van een substantieel aantal woningen zal deze variatie behouden blijven. Door de verschillende soorten woningen voor verschillende doelgroepen ontstaat fietspad

P Pgarage

- bewoners - bezoekers - Lidl

laden en lossen

P P

visualisatie van het plein gezien vanuit de Sara Burgerhartstraat (afb MUST)

58

principekaartje verkeersontsluiting (afb gemeente)

visualisatie Willem Leevendstraat (afb MUST)

er ruimte voor kleinschalige horeca waardoor de diversiteit en levendigheid zelfs nog groter wordt. Daarnaast liggen er kansen om bij de transformatie en herbestemmingen van een aantal monumentale gebouwen op zoek te gaan naar unieke functies die passen bij de unieke gebouwen. De historische verhalen van deze markante gebouwen wordt zo een nieuw leven ingeblazen.

Reeks van accenten

Ook in de ruimtelijke opbouw van het nieuwe bouwvolume speelt het samenspel tussen heden en verleden een belangrijke rol. Per cluster is er ruimte voor een hoogbouwaccent dat zich voegt in de reeks van hoge bebouwing langs de A10, van Delflandplein tot Sloterdijk. In het cluster van Elsevier is dat dus het bestaande gebouw. In de andere twee clusters is er ruimte voor een nieuw gebouw. De hoogbouwaccenten staan los van elkaar en hebben een slank volume zodat ze geen massale wand vormen. Gezien vanuit de buurt maken de hoge gebouwen onlosmakelijk onderdeel uit van de lagere bestaande en nieuwe bebouwing. De architectonische verschijningsvorm van de hoge gebouwen refereert ook aan de kenmerkende architectuur van het cluster waarin ze staan. Zo wordt de rijke historie van het gebied ook herkenbaar vanaf de A10. Om de samenhang tussen de drie hoge gebouwen te borgen is de bouwhoogte nagenoeg gelijk. Deze is gerelateerd aan de hoogbouw van het Elseviergebouw dat een hoogte heeft van 44 meter. Het hoogteaccent van Hendrick de Keyser staat aan de snelweg, achter het bestaande monument. Het hoogteaccent naast het voormalige gebouw van drukkerij Lindenbaum staat op een cruciaal hoekpunt van de Haarlemmerweg en markeert de overgang naar de hoogbouw van Sloterdijk.

De twee nieuwe hoogteaccenten worden zodanig gepositioneerd dat er nagenoeg geen effecten zijn voor de bezonning van de bestaande woningen in de omgeving.

hoogbouw langs de A10 (afb MUST)

59

Stedenbouwkundig kader P̂

RAAMWERK

Volume Strook

Legenda

Bestaand bouwvolume (inclusief sloop) = 27.500 m BEBOUWING

Maximale toevoeging bouwvolume = 33.000 m

Plangrens

Totale bouwvolume strook = 60.500 m

Bouwvlak basishoogte 15-24 m Hoogteaccenten

min

. 35

Gebouw met monumentale waarden

2

2

2

(excl. parkeergarage)

m

Programma Strook

Ontsluiting gebouw

Wonen = 70-75%

Sloop

Niet-wonen = 25-30% (excl. parkeren)

25-30%

OPENBARE RUIMTE

70-75%

Ontmoetingsplek Autoluw zone Openbaar groen

P̂

Semi-openbaar toegankelijk groen Collectief groen dak

MOBILITEIT 44

Hoofd fietsroute Ontsluiting auto

min. 20 m

Laden en lossen

P̂

P

Ontsluiting parkeren

P

56 10m

60

stedenbouwkundige kaart, afb MUST

Stedenbouwkundige kaart MUST

Het stedenbouwkundig model van MUST is door MUST vertaald naar een stedenbouwkundige kaart. Deze kaart legt vooral de ruimtelijke basis voor de ontwikkeling van de drie clusters in de strook, zodat de drie corporaties de stap naar een concrete uitwerking kunnen maken. De ontwikkelruimte is per cluster vastgelegd. Deze wordt hierna per cluster nader omschreven. Er is nog bewegingsruimte voor het bepalen van de precieze positionering en uitwerking van de bouwvolumes in de verschillende clusters. Iedere corporatie heeft immers een eigen opgave, een andere bestaande context en andere partijen waar ze samen mee zullen moeten werken binnen de clusters. Om de bandbreedte van de mogelijke variatie te schetsen zijn er daarom per cluster een aantal varianten uitgewerkt die de mogelijkheden aangeven.

61

Cluster Hendrick de Keyser De markante bebouwing van de voormalige Hendrick de Keyserschool vormt de stoere en stevige basis voor de toe te voegen nieuwbouw. Het cluster krijgt een mix van wonen en werken. De binnentuin verbindt de verschillende gebruikers en wordt mogelijk overdag ook toegankelijk vanuit de omgeving. De bestaande opzet rondom de semi- publieke binnentuin wordt versterkt door langs de snelweg en de noordzijde nieuwbouw te realiseren. Deels bovenop de bestaande bebouwing. Aan de snelwegzijde komt een hoogteaccent, bovenop de huidige gymzaal. Deze voegt zich in de reeks van hoogteaccenten langs de A10. Aan de noordkant komt een tweede nieuwbouwvolume met woningen, deels over de bestaande laagbouw van de voormalige school. In dit bouwvolume zit een onderdoorgang naar de binnentuin, die aansluit op de doorsteek naar het hof van het Elseviergebouw. De klaslokalen in het bestaande bouwvolume aan de Wiltzanghlaan worden getransformeerd naar appartementen. Door een deel van de woningen ook vanaf de straat te ontsluiten kan de levendigheid hier worden vergroot. De overige delen van het gebouw blijven bedrijfsruimten, gericht op de creatieve sector. Tenslotte ligt er een grote kans om de monumentale hoek van de Hendrick de Keyser een nieuwe publieke functie te geven, bijvoorbeeld door hier de nieuwe buurtkamer te vestigen.

De architectuur van de nieuwbouw kent veel glas en contrasteert met de solide architectuur van beton en baksteen van het bestaande complex. De nieuwbouw zweeft ogenschijnlijk boven de oude gebouwen.

62

optie 1 cluster van Hendrick de Keyser (zuid), afb MUST

42m 24m 8m

11m

16m

36m

20m

wonen

Cluster Hendrick de Keijser Cluster Hendrick de Keijser

niet-wonen wonen niet-wonen wonen

Cluster Hendrick de Keijser doorsnede over cluster van Hendrick de Keyser (zuid), afb MUST 4.600 m 2 4.600 m 2

4.600 m 2

niet-wonen

7.000 m 2 42 m

5.000 m 2

2 7.000 24 mm

42 m

5.000 m 2 7.000 24 mm

2

42 m

5.000 m 2 24 m

6.200 m 2

5.600 m 2

21 m 6.200 m2

5.600 m 2

21 m 6.200 m 2

5.600 m 2

42 m

24 m

42 m

24 m

42 m

24 m

39m 39m

5.200 m 2 5.200 m 2

5.200 m 2

39m 21 m

3.300 m 2

3.300 m 2 3.300 m2

3.300 m 2 3.300 m2

3.300 m 2

3.300 m2

3.300 m 2 3.300 m2

3.300 m 2 3.300 m2

3.300 m 2

3.300 m2

3.300 m 2 3.300 m2

3.300 m 2 3.300 m2

Optie 1 Optie 1 * 2 •Optie Totaal 1 niet-wonen transformatie: ca. 3.300 m

•

Totaal niet-wonen wonen transformatie: ca. 3.300 m m2 transformatie: ca. 3.300

•• ••

Totaal wonen nieuwbouw: ca.ca. 11.600 m transformatie: 3.300 m m Totaal niet-wonen transformatie: ca. 3.300 2 2 Totaal toevoeging: ca. 11.600 m wonen nieuwbouw: ca. 11.600 m Totaal wonen transformatie: ca. 3.300 m2

•• •• •

3.300 m2

Optie 2 Optie 2 *

Optie 3 Optie 3 *

2 •Optie Totaal 2 niet-wonen transformatie: ca. 3.300 m

• Totaal Optie 3 niet-wonen transformatie: ca. 3.300 m 2

•

Totaal niet-wonen wonen transformatie: ca. 3.300 m2 m 2 transformatie: ca. 3.300

•• ••

Totaal wonen nieuwbouw: ca.ca. 11.200 m transformatie: 3.300 m m Totaal niet-wonen transformatie: ca. 3.300 2 2 Totaal toevoeging: ca. 11.200 m wonen nieuwbouw: ca. 11.200 m Totaal wonen transformatie: ca. 3.300 m2

Totaal HDK: ca.11.600 18.200 m22 toevoeging: ca. Totaal cluster wonen nieuwbouw: ca.m 11.600 m2 2 Totaal cluster HDK:ca. ca.11.600 18.200m m2 Totaal toevoeging:

•• ••

22 Totaal HDK: ca.11.200 17.800 toevoeging: ca. Totaal cluster wonen nieuwbouw: ca. m 11.200 m2 Totaal cluster HDK:ca. ca.11.200 17.800 m m22 Totaal toevoeging:

Totaal cluster HDK: ca. 18.200 m

•

Totaal cluster HDK: ca. 17.800 m

2

22

2

2

22

2

2

•

Totaal niet-wonen wonen transformatie: ca. 3.300 m2 m 2 transformatie: ca. 3.300

•• ••

Totaal wonen nieuwbouw: 10.800 m 23.300 transformatie: ca. 3.300 m2 m 2 Totaal niet-wonen transformatie: ca. Totaal toevoeging: ca. 10.800 m 23.300 wonen nieuwbouw: 10.800 m 2 m2 Totaal wonen transformatie: ca.

•• ••

Totaal HDK: ca.10.800 17.400 m22 m 2 toevoeging: ca. m Totaal cluster wonen nieuwbouw: 10.800 Totaal HDK:ca. ca.10.800 17.400 m m22 Totaal cluster toevoeging:

•

Totaal cluster HDK: ca. 17.400 m

2

* oppervlaktes zijn weergegeven in m2 BVO 63

Cluster Elseviergebouw Het iconische voormalige Elseviergebouw is in dit cluster dominant. Dit gebouw is ontworpen als een vrijstaand kantoorgebouw aan de A10, met een brede voorgevel en relatief smalle kopgevels. Deze kwaliteit komt het best tot zijn recht als het gebouw ook in de toekomst vrij van aanbouwen blijft. Daarom zal de nieuwbouw op ruime afstand van het bestaande gebouw gerealiseerd worden. Omdat de nieuwbouw maximaal de basishoogte (24 meter) hoog mag worden zal het Elseviergebouw vanaf A10 zichtbaar blijven als markant hoogteaccent. In dit cluster ligt een grote opgave voor de inrichting van de publiek toegankelijke en openbare ruimte. De oude hoofdentree van het Elseviergebouw ligt straks aan een hof waarvandaan ook de woningen in de nieuwbouw ontsloten worden. Deze ruimte krijgt zoveel als mogelijk een groene inrichting zodat het een aantrekkelijk entreegebied voor de woningen wordt. Omdat dit hof ook zichtbaar zal zijn vanuit de Willem Leevendstraat en het buurtplein draagt dit ook bij aan het groene karakter van de hele buurt. De vorm en positie van de nieuwbouw is vrij, afgezien van de bovenstaande kaders. De architectuur sluit aan op de late architectuur van Dudok, met een rationele horizontale gevelgeleding (in contrast met de verticale geleding van het Elseviergebouw), expressieve kopgevels en een geprononceerde dakrand als bekroning.

De centrale entree is markant en ligt bij voorkeur recht tegenover de entree van het Elseviergebouw. optie 1 cluster Elsevier (midden), afb MUST

64

44m 18m

ca. 15m

18m

30m

18,5m

wonen

Cluster Elseviergebouw Cluster Elseviergebouw

5.400m2

5.400m2

niet-wonen wonen

doorsnede over cluster van Elsevier, afb MUST

niet-wonen

4.800 m 2 18 m

4.200 m 2

24 m 4.800 m 2

18 m

Optie 1 * Optie 1

4.200 m 2

24 m

Optie 2 * Optie 2

18 m

18 m

Optie 3 * Optie 3

•

Totaal wonen nieuwbouw: ca. 5.400 m

•

Totaal wonen nieuwbouw: ca. 4.800 m

•

Totaal wonen nieuwbouw: ca. 4.200 m

••

2 Totaal toevoeging: ca. 5.400ca.m5.400 Totaal wonen nieuwbouw: m2

••

2 Totaal toevoeging bouwvolume: ca. 4.800 Totaal wonen nieuwbouw: ca. 4.800 m2 m

••

2 Totaal toevoeging bouwvolume: ca. 4.200 Totaal wonen nieuwbouw: ca. 4.200 m2 m

•

Totaal toevoeging: ca. 5.400 m 2

•

Totaal toevoeging bouwvolume: ca. 4.800 m 2

•

Totaal toevoeging bouwvolume: ca. 4.200 m 2

2

2

2

* oppervlaktes zijn weergegeven in m2 BVO 65

Cluster Lindenbaum In dit cluster ligt de opgave om het vooroorlogse bouwblok aan de achterzijde goed af te maken en naar het zuiden een nieuwe voorkant te geven. Deze kant is gericht op het buurtplein en het Elseviergebouw. Door een hoge plint aan te brengen ontstaat er ruimte om een supermarkt te realiseren en zowel de bevoorrading als het parkeren goed op te lossen binnen het bouwvolume. Naast de supermarkt is er ook ruimte voor meer kleinschalige bedrijfsruimte en/of horeca aan het plein. Op het dak van de supermarkt en de parkeergarage komt een verhoogde binnentuin, goed zichtbaar voor alle omwonenden. Het zicht op de A10 wordt afgeschermd door nieuwbouw langs de snelweg. Deze schermt ook het geluid af, waardoor de leefkwaliteit aanzienlijk verbetert voor de bestaande bewoners. Op de meest noordelijke hoek van het bouwblok, bij de A10 en de Haarlemmerweg, ligt een logische plek voor een hoogteaccent. Dit mogelijke hoogteaccent markeert het snijpunt van het historische stedelijk weefsel, de A10 en de nieuwe bebouwing langs de Haarlemmerweg en rondom Sloterdijk. Door de positionering is er nauwelijks effect op de bezonning voor de bestaande bewoners in de directe omgeving. Het hoogteaccent staat direct naast of achter het gebouw Lindenbaum. Dit monumentale gebouw wordt gerenoveerd, mogelijk voor een nieuwe publieke functie, gericht op de Haarlemmerweg.

In aansluiting op de bestaande bebouwing van dit bouwblok refereert de architectuur van de nieuwbouw aan de baksteenarchitectuu van de Amsterdamse School. optie 1 cluster Lindenbaum (noord), afb MUST

66

39 -48 m 15m 14m 6m

wonen

Cluster Lindenbaum Cluster Lindenbaum

ca.5m

31m 40m

12m

11,5m

niet-wonen wonen ondergronds parkeren niet-wonen wonen ondergronds parkeren niet-wonen

18m

Cluster Lindenbaum

wonen ondergronds parkeren 8.400m2

niet-wonen

7.500 m 2

Cluster Lindenbaum

6.400 m2 39 m

39 m

45 m

doorsnede over cluster van Lindenbaum (noord), afb MUST

48 m

ondergronds parkeren 8.400m

7.500 m 2

6.400 m2

45 m

48 m 7.500 m 2

6.400 m2 2.000 m2

950 m2

39 m 6.400 m

2 2.00015 mm

3.400 m 2

24 m

3.400 m 2

24 m

3.400 m 2

2 2.00015 mm

15 m 15 m 2.000 m2

24 m

3.400 m 2 4.745 m 2 24 m 4.745 m 2

4.745 m 2

4.745 m 2

950 m2

950 m2 24 m

3.900 m 2

1.600 m2 6m 950 m2

24 m

3.900 m 2

1.600 m2 6m

15 m 15 m 2 5.000 m 21.600 m 15 m

45 m

3.900 m 2

24 m 3.900 m 2 4.745 m 2

6m

5.000 m 2 1.600 m2

4.745 m 2

15 m5.000 m 2

4.745 m 2

5.000 m 2

4.745 m 2

Optie 1 Optie 1

950 m2

2 2.50015 mm

15 m 2 m 2.500 m12

950 m2

• Totaal niet-wonen ca. 950 m Sloop bestaand: ca.transformatie: 3.200 m Optie 1 niet-wonen nieuwbouw: 2 •• Totaal ca. 5.000 2 ca. 950 m2 Sloop bestaand: ca.transformatie: 3.200 m 2

600 m 2

2

Totaal wonen nieuwbouw: ca. 13.400 m2 m nieuwbouw: ca.ca. 5.000 m22 Totaal niet-wonen niet-wonen transformatie: 950 2 Sloop bestaand: ca. 3.200 m 2 nieuwbouw: ca. 18.400 mca. 5.000 Totaal wonen nieuwbouw: ca. 13.400 m 2 m2 Totaal niet-wonen nieuwbouw: 2 Totaal cluster niet-wonen transformatie: 2ca. 950 Totaal Lindenbaum: ca. 19.350 m22m nieuwbouw: ca. 18.400 m Totaal wonen nieuwbouw: ca. 13.400 m Totaal niet-wonen nieuwbouw: ca. 5.0002 m 2 2 Totaal Lindenbaum: ca. m 19.350 m Totaal cluster nieuwbouw: ca. 18.400 2 Totaal wonen nieuwbouw: ca. 13.400 m Parkeren in gebouw (niveau -1): 4.745 m 22 Totaal cluster Lindenbaum: ca. 19.350 m 2 Totaal nieuwbouw: ca. 18.400 m Parkeren in gebouw (niveau -1): 4.745 m 2 Totaal cluster Lindenbaum: ca. 19.350 m 22