Bijlage 2- Jaarverslag en beleidsevaluatie VTH Bouw Gebruik 2025 gemeente Amsterdam.pdf

Ook in het nieuwe evenementenbeleid wordt uitgegaan van een meldingsplicht tot 250 bezoekers Niet tijdig/niet volledig aanvragen Soms bestaat er een spanning tussen de wens om het evenement te laten plaatsvinden en de haalbaarheid om goed te kunnen toetsen of het aan alle veiligheidsvoorwaarden kan voldoen. Zeker als een aanvraag niet volledig wordt ingediend, termijnen in het vergunningsproces niet worden gehaald en mogelijk een weigering verstuurd moet worden. In dat soort gevallen is het van belang om ambtelijk en bestuurlijk al vroegtijdig samen op te trekken en te adviseren over de mogelijke risico´s. Stadsdelen hebben afspraken gemaakt in een bestuurlijk escalatiemodel hoe zij hun bestuurders kunnen meenemen in deze afweging.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

2.8.3

Prostitutie

Inspanningen en resultaten VTH heeft het onderwerp prostitutie in een centraal team ondergebracht, dat is gepositioneerd bij Stadsdeel Centrum. Er is een intensieve samenwerking tussen dit team en de directies Openbare Orde en Veiligheid, Zorg en de politie (zowel team Mensenhandel als de wijkteams) in het kernteam prostitutie. Daarnaast wordt onder meer samengewerkt met de GGD, ACS (Amsterdam Center for Sex Workers), Dienst Wonen en de ondermijningsbrigade. Steeds meer wijkteams van de politie weten team Prostitutie te vinden om samen op te trekken bij het houden van toezicht en het afhandelen en oplossen van meldingen. De investering in contacten met deze belangrijke ketenpartners levert een betere samenwerking op. Team Prostitutie houdt zich bezig met het beoordelen van vergunningsaanvragen, het controleren van vergunningsvoorwaarden en toezicht en handhaving op de vergunde én illegale prostitutiebranche. Amsterdam wil sekswerkers zo veilig mogelijk, zelfstandig en ­onder zo goed mogelijke omstandigheden hun werk laten uitoefenen en wil misstanden zoals uitbuiting en mensenhandel bestrijden. Een belangrijke pijler in de Amsterdamse aanpak prostitutie is het voorkomen dat kwetsbare groepen en personen instromen in de prostitutiebranche. Amsterdam richt zich bij de handhavingsmaatregelen nadrukkelijk op de facilitator en niet op de sekswerker, de zogenaamde Uitbuiters aanpak.

Dit jaar is met samenwerkingspartners, waaronder het RIEC (Regionaal Informatie- en Expertisecentrum Amsterdam-Amstelland) onderzocht hoe dit slimmer kan, vooral om de stromen erachter effectief aan te ­kunnen pakken. Dit is nog in ontwikkeling. Om de misstanden aan te pakken wordt gewerkt volgens een doelgerichte aanpak met drie doelstellingen: • We pakken misstanden aan in de vergunde branche. • De aanpak van de onvergunde branche: opsporen van illegale vormen van sekswerk. • Versterken van de positie van sekswerkers: bieden van zorg en opvang.

43

Raamprostitutie In Amsterdam zijn er drie raamprostitutiegebieden: Ruysdaelkade, het Singelgebied en het Wallengebied. In totaal telt Amsterdam momenteel 111 locaties (96 in Centrum en 15 in Zuid) met 328 werkplekken. Er zijn 27 lopende exploitatievergunningen. Deze worden voor een periode van vijf jaar verstrekt. Volgens vigerend beleid komen er geen nieuwe locaties voor raamprostitutie bij. De exploitatievergunning staat op naam van de exploitant. Ieder jaar wordt er minstens één administratieve controle gedaan. Omdat bedrijven goed op de hoogte zijn van de regels is de naleving hoog. In 2024 was er een verlengingsronde van de exploitatievergunningen, de laatste 7 zijn afgerond in 2025. Daarnaast zijn er dit jaar 12 wijzigingen aangevraagd, zoals bijschrijven leidinggevenden of wijziging locatie - of ondernemingsvorm of sluiting. Dit jaar zijn er 525 raamcontroles uitgevoerd, dat zijn er 117 meer dan in 2024. Hierbij zijn 2 overtredingen geconstateerd en is er 1 coulancebrief verstuurd en 1 bestuurlijke waarschuwing. Besloten clubs Het aantal besloten clubs (en privéhuizen) laat al jaren een daling zien. Volgens vigerend beleid komen er in Amsterdam geen nieuwe locaties bij waar besloten clubs zijn toegestaan. Clubs worden twee keer per jaar gecontroleerd. In 2025 waren er 11 exploitatievergunningen actief, waarvan er 1 overname nog in behandeling is.

De vergunningen voor besloten clubs moesten in april 2025 verlengd worden. Resultaat is dat 7 vergunningen zijn verlengd, 1 aanvraag overname is nog in behandeling, 1 is geweigerd op Bibob-gronden en 1 exploitant heeft aangegeven de onderneming te staken. Er zijn 31 controles op locatie uitgevoerd en 20 administratieve controles. Hierbij zijn geen overtredingen geconstateerd. Escort Ook binnen de escortbranche is de laatste jaren een daling zichtbaar van het aantal vergunde bedrijven. Meer en meer vestigen zij zich in gemeenten waar geen

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

vergunningplicht geldt. Het algemene beeld is dat de escortbranche het zwaar heeft vanwege concurrentie van de illegale branche.

zijn van een overtreding van de APV, Huisvestingswet en huisvestingsverordening, huurcontract, bestemmingsplan en de Omgevingswet.

Voor escort zijn momenteel 12 lopende exploitatievergunningen actief. In 2025 hebben 3 nieuwe exploitanten een vergunning aangevraagd, deze zijn verleend. Negen exploitatievergunningen moesten worden verlengd. Er zijn 10 vergunningen verleend, waarvan 2 uit 2024, 1 aanvraag is geweigerd en 2 zijn er buiten behandeling gesteld. Vier exploi­tanten hebben tijdens de verlengingsronde aangegeven hun activiteiten te staken. In 2025 zijn 12 controles uitgevoerd: 2 bij vergunde bedrijven en 10 bij onvergunde escort-bedrijven. Bij de onvergunde escort zijn verschillende overtredingen geconstateerd, waarna er 7 voornemens last onder dwangsom, 3 lasten onder dwangsom zijn verstuurd en 3 waarschuwingsbrieven. Bij de vergunde escort is er 1 waarschuwingsbrief verstuurd.

In 2025 zijn er rond illegale prostitutie 75 controles uitgevoerd, 74 in huizen en 1 in een bedrijfspand. Bij elke controle zijn overtredingen geconstateerd. Hierna zijn er 93 voornemens last onder dwangsom verstuurd: 17 naar pandeigenaren, 63 naar bewoners en 13 naar facilitators en 17 voornemens last onder bestuursdwang naar pandeigenaren. Ook zijn er 46 brieven met een last onder dwangsom verstuurd: 5 naar pandeigenaren, 30 naar bewoners en 11 naar facilitators. 10 brieven lasten onder bestuursdwang, waaronder 3 panden die inmiddels zijn gesloten door een spoedsluiting. In 28 gevallen zijn de brieven aan de woningcorporatie doorgestuurd. Vermoedens van mensenhandel waren er bij 24 gevallen, dit is aan de juist partijen doorgezet.

Illegale prostitutie Naast de vergunde branche richt de Amsterdamse aanpak zich op het opsporen en aanpakken van de illegale vormen van prostitutie en misstanden in de onvergunde branche. Zoals bijvoorbeeld prostitutie in woningen, in massagesalons en illegale escort bijvoorbeeld in hotels. Bij controles wordt ingezet op goede informatievoorziening over de rechten en plichten en waar nodig over het aanbod van zorg. In 2025 heeft Team Prostitutie zich gefocust op het aanpakken van de uitbuiters en de kwaliteitsverbetering van de onderzoeken en rapportages en de motivering van besluiten. Deze focusaanpak is een arbeidsintensieve maar effectieve aanpak waarmee meer uitbuiters in beeld zijn gekomen. in een ketenbrede samenwerking met onder meer de politie, Openbaar Ministerie en de directies Wonen en WPI. Prostitutie vanuit woningen Illegale prostitutie in woningen is in het VTHuitvoeringsprogramma 2025 een stedelijke dynamische opgave. Het controleren van woningen wordt gedaan naar aanleiding van seksadvertenties, informatie op internet en op basis van meldingen van Amsterdammers en ketenpartners zoals de politie. Er kan hierbij sprake

44

Prostitutie in hotels In 2025 zijn er 22 controles verricht en ook 9 controles uit het jaar ervoor afgehandeld. Opvallend was dat een aantal hotels vaker in beeld kwamen. Tijdens elke controle zijn er overtredingen vastgesteld en 3 signalen van mensenhandel. Aan exploitanten zijn 8 coulancebrieven en 8 informatiebrieven en 5 waarschuwingen verstuurd. Plus aan pandeigenaren zijn 2 informatiebrieven verstuurd. Daarnaast ook 1 last onder dwangsom en 1 voornemen tot invordering. Massagesalons Het aanbieden van seksuele diensten in massagesalons zonder prostitutievergunning is niet toegestaan. Op dit moment kan alleen anoniem toezicht uitgevoerd worden, daarom zijn in dit segment minder controles gehouden. Wenselijk is ook dat sporenonderzoek weer mogelijk is. Hiervoor hebben we in 2025 stappen gezet, zodat deze controles in 2026 weer mogelijk worden. In 2025 zijn er in totaal 16 controles verricht gericht op massagesalons, waarbij er 3 overtredingen zijn geconstateerd. Daarna zijn er aan exploitanten 2 voornemens last onder bestuursdwang en 1 last onder dwangsom opgelegd. Aan de pandeigenaar is 1 waarschuwing verstuurd en 1 voornemen last onder dwangsom.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

Duiding en evaluatie De Amsterdamse aanpak zorgt voor meer zicht op de prostitutiebranche, zowel vergund als onvergund, waardoor misstanden beter gezien worden. Een integrale samenwerking met ketenpartners in het veld, maakt dat kwetsbare sekswerkers beter bij hulpverlening terecht komen. Met het vergunningstelsel en de daarbij behorende toezicht en handhaving, werken we aan een veilige en schone vergunde branche. De samenwerking op het dossier prostitutie met interne en externe partners is verbeterd. Het werkelijke aanbod van illegale prostitutie is groot, maar exacte aantallen zijn hierbij niet te geven. Duidelijk is wel dat het gaat om duizenden advertenties die dagelijks online staan. De huidige toezichts- en handhavingscapaciteit is echter onvoldoende om alle advertenties te controleren, ondanks een versterking in 2024. Ook het ontbreken van effectieve handhavingsmiddelen en adequate (landelijke) regelgeving bemoeilijkt effectief toezicht in deze dynamische branche. De wetsinitiatieven Wet regulering sexwerkers (Wrs) en de Wet gemeentelijk toezicht seksbedrijven liggen stil. Het opnemen van een individuele vergunningsplicht voor sekswerkers in de Wrs is op dit moment nog onzeker. Beide wetsvoorstellen geven meer grip op de vergunde prostitutiebedrijven.

45

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

Gevolgen voor beleid en uitvoering

3. Gevolgen voor beleid en uitvoering

Op 1 januari 2024 is het nieuwe VTH-Beleid Fysieke Leefomgeving 2024 van kracht geworden. Directe aanleiding is het met ingang van dezelfde datum van kracht worden van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging. In het nieuwe beleid is aangesloten bij de integrale benadering van de Omgevingswet. Het beleid wordt jaarlijks geëvalueerd voor de verschillende uitvoeringsorganisaties. Voor de VTH uitvoering die is ondergebracht bij de stadsdelen worden in dit hoofdstuk conclusies en aanbevelingen genoemd. ­De inspanningen en resultaten die in 2025 zijn verricht, laten zien dat belangrijke stappen zijn gezet op het vlak van kwaliteitsborging, uniformering en samenhang van de uitvoering van de VTH-taken en samenwerking. De resultaten voor alle uitvoeringsorganisaties tezamen worden gebruikt voor het herijken van beleid en het aanpassen van werkwijzen.

Beleidsevaluatie, trends en ontwikkelingen In deze paragraaf staan de in het oog springende trends en ontwikkelingen die in 2025 zichtbaar zijn geworden. Daarnaast zijn er bevindingen en resultaten van de jaarevaluatie over 2025 die laten zien dat de gekozen beleidsstrategieën op onderdelen succesvol zijn en op andere punten aanscherping behoeven. Registratie en publicatie van besluiten en vergunningen Op verzoek van de raad (motie Van Munster c.s.) wordt in het VTH Jaarverslag en Beleidsevaluatie de registratie en publicatie van vergunningen nadrukkelijk meegenomen. Om deze reden wordt dit onderwerp als apart kopje vermeld in de paragraaf ‘Beleidsevaluatie, trends en ontwikkelingen’. In de periode van 21 juli tot 15 september 2025 was er sprake van een technisch probleem met het publiceren van aanvragen en besluiten in het gemeentelijke vergunningensysteem Powerbrowser. Dit heeft er toe geleid dat er in deze periode 169 berichten niet zijn gepubliceerd, waarvan 27 besluiten. Het probleem is gesignaleerd en de technische storing is opgelost. De aanvragen/ besluiten die nog niet waren gepubliceerd zijn korte tijd na signalering van het probleem zo spoedig mogelijk alsnog gepubliceerd. In het kader van een transparante overheid is bij de te laat gepubliceerde besluiten de volgende tekst

47

toegevoegd aan de herstelpublicatie: ‘Dit besluit is helaas laat gepubliceerd. U kunt desondanks in bezwaar gaan tegen het genomen besluit. Bij eventuele overschrijding van de bezwaartermijn zullen wij beoordelen of er sprake is van verschoonbare termijnoverschrijding’. De werkzaamheden in het VTH domein blijven mensenwerk en fouten kunnen hierbij niet uitgesloten worden. Procentueel en in het licht van de het grote aantal aanvragen is het gesignaleerde probleem beperkt. De VTH-organisatie stuurt er echter actief op (o.a. door gerichte cursussen en monitoring met een dashboard) om de foutmarge zo beperkt mogelijk te houden en de dienstverlening continu te verbeteren. Overige trends, ontwikkelingen en beleidsevaluatie • Monumentaal erfgoed Het monumentale erfgoed bepaalt voor een groot deel de identiteit en uitstraling van Amsterdam. Uitdaging blijft om de kwaliteit en duurzaamheid van deze gebouwen op hedendaags niveau te brengen en daarbij de monumentale waarde en uitstraling te behouden. Stedelijk is ook in 2025 ingezet om samen met ketenpartners zoals team Monumenten en Archeologie actief te zoeken naar mogelijkheden voor verduurzaming met behoud van de waarden. Dit heeft een positief en praktisch resultaat gehad, waarbij meer mogelijkheden voor verduurzaming zijn vastgelegd in handreikingen. Deze helpen zowel eigenaren als behandelaren bij het vergunningsproces.

De handreikingen hebben ook een positief effect op de snelheid van het vergunningsproces. Immers wanneer wordt voldaan aan de handreiking, hoeft niet elke individuele aanvraag beoordeeld te worden door team Monumenten en Archeologie. • Woningkwaliteit De in het VTH-beleid opgenomen strategie om de bouwkundige woningkwaliteit te verbeteren is gelet op de behaalde resultaten succesvol en behoeft vooralsnog geen aanpassing. Ten aanzien van woningkwaliteit is verduurzaming net als in vorige jaren ook voor 2026 een belangrijk speerpunt. De resultaten van het project om de processen rond verduurzaming te stroomlijnen

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

•

•

•

•

moeten in de komende jaren een uniforme en efficiënte werkwijze opleveren waarmee de isolatieopgave ook daadwerkelijk een impuls gaat krijgen en de woningvoorraad in Amsterdam verduurzaamd wordt. Na oplevering van de resultaten van het project kan worden bepaald of het VTH-beleid op dit punt verdere aanscherping of aanvulling behoeft. Omgevingswet In de aanloop naar de Omgevingswet hebben alle VTH-medewerkers cursussen en trainingen gehad. In een startteam werd door VTH-medewerkers uit de verschillende stadsdelen samengewerkt om bewoners en ondernemers zo goed mogelijk te bedienen. Ook in 2025 is gewerkt met leertafels per stadsdeel en discipline. Hierin worden ervaringen en kennis gedeeld tussen de medewerkers zodat zij van elkaar kunnen leren en zich de nieuwe wet en werkprocessen eigen kunnen maken. Dit proces van ontwerpen, implementeren en continu verbeteren heeft in 2025 nog een aanzienlijke tijdsinvestering gekost. Drijvende stad De balans houden tussen het gebruik van de kades en het water blijft een continue uitdaging, waarbij veel dynamiek is. Recreatievaartuigen worden gebruikt om op te wonen en hierdoor ontstaat vaak overlast voor de omgeving. Continue aandacht hiervoor bij de stadsdelen voor toezicht en handhaving op het water is noodzakelijk.

De complexiteit rondom vergunningverlening rondom woonboten en objecten in het water wordt alsmaar groter en zorgt voor de nodige vragen bij zowel vergunningverleners als bij de aanvragers. Bijvoorbeeld binnen stadsgebied Weesp, waar door de fusie met Amsterdam nieuwe regels van kracht zijn. Daarnaast zien we dat eigenaren de grenzen opzoeken van het maximaal toegestane oppervlakte van de woonboot. Hierdoor ontstaan er in de praktijk excessen, waarbij de boot te diep is en hierdoor niet aan de eisen voldoet voor een ligplaatsvergunning. Tijdige informatieverstrekking en duidelijkheid over alle regels die voor woonboten gelden kan dit voorkomen. Om precedentwerking en onveilige situaties te

48

•

•

•

voorkomen is het noodzakelijk om bij excessen direct op te kunnen treden. De afgelopen jaren is dit met het project nulmeting woonboten goed opgepakt. Nu dit project in 2025 is beëindigd, is het belangrijk om de aandacht hiervoor de komende jaren niet te laten verslappen en dit onderdeel structureel te borgen. Regelmatig overleg tussen de stadsdelen en ketenpartners, zoals in het Waterberaad, stimuleert het delen van kennis en een gelijke aanpak en werkwijze. Label C Toezicht en handhaving op de Label C verplichting conform de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht, zoals nader geconcretiseerd in het VTH Beleid FLO 2024 van Amsterdam, heeft het gewenste effect. Ook zien we een bereidheid bij kantooreigenaren om aan de eisen te voldoen en over te gaan tot het verduurzamen van het pand. Daarmee daalt het energieverbruik en neemt de CO2-uitstoot af. Hemelwaterberging Over de toepassing van de regelgeving omtrent de hemelwaterberging blijft structureel aandacht nodig om medewerkers te trainen en up to date te houden in de wijze waarop de regelgeving getoetst wordt en het gebruik van de in 2024 ontwikkelde checklist bij het toezicht op locatie. Woningdelen Een woonplek vinden in Amsterdam is bijzonder moeilijk. Woningdelen kan bijdragen aan het creëren van meer woonplekken.

Het college heeft gezocht naar maatregelen die in balans zijn: woningdelen makkelijker maken én de leefbaarheid in de stad beschermen. De regels voor inwoning/hospitaverhuur zijn verruimd. Woningdelen door drie personen wil het college stimuleren en makkelijker maken. Om die reden is met ingang van 2025 een plusquotum voor vergunningen voor omzetting naar drie onzelfstandige woonruimten ingevoerd. Dit geldt alleen voor een omzetting naar drie onzelfstandige woonruimten. Daarnaast zijn de leges bij omzettingsvergunningen voor drie onzelfstandige woonruimten drastisch verlaagd. Door de leges te verlagen wil het college de drempel om een vergunning aan te vragen verlagen.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

•

•

•

•

Het aantal aanvragen voor omzetten is iets toegenomen. In 2025 gaat het om 167 aanvragen tegenover 151 in 2024. Het is onbekend of de verlaging van de leges en verruiming van de quota bij de omzettingsvergunningen hierbij een rol hebben gespeeld. Woningkwaliteit Een goede woning is een basisbehoefte voor bewoners en belangrijk voor de leefbaarheid in de stad. Dit is een van de doelen uit de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting (AAV). Meldingen en klachten over de kwaliteit van de woning worden door VTH-stadsdelen, in samenwerking en afstemming met directie Wonen opgepakt. Daarnaast wordt in gebieden periodiek op basis van een quickscan een oordeel gevormd over eventuele bouwkundige gebreken van panden. Achterstallig onderhoud, maar ook bouwkundige gebreken komen daarbij naar voren. In dat laatste geval wordt de eigenaar aangeschreven. Het onderdeel woningkwaliteit is ook opgenomen in de lokale meerjarenplannen van de stadsdelen: ‘Aanpak Noord’ en Masterplan ‘Samen Nieuw-West’. Kapvergunningen De Rekenkamer Amsterdam-Zaanstad onderzoekt tijdens het opstellen van dit jaarverslag hoe de gemeente Amsterdam omgaat met kapvergunningen voor bomen. De Rekenkamer kijkt of het beleid duidelijk is en goed werkt. Ook onderzoekt de Rekenkamer hoe bewoners worden geïnformeerd over het kappen van bomen en kijkt zij hoe de gemeente erop toeziet dat de herplantplicht wordt uitgevoerd.

Met betrekking tot evaluatie en conclusies worden de uitkomsten van dit onderzoek afgewacht. Brandveiligheid Vanaf de start van het stedelijke Expertiseteam Brandveiligheid (ETB) is een grote slag gemaakt in het in stedelijk in beeld brengen van de brandveiligheid van alle meldingsplichtige panden. Bij het beheersen van brandveiligheidsrisico´s speelt het menselijk aspect en gedrag van eigenaren, beheerders en gebruikers een grote rol. Zoals de onbekendheid met de regelgeving van de pandeigenaar

49

•

•

of de meldingsplichtige en gedrag zoals het blokkeren van vluchtroutes met obstakels. Uit de resultaten van het toezicht blijkt dat in de overgrote meerderheid van de gevallen voldaan wordt aan de regels, maar dat er regelmatig herhaalcontroles en verbeterafspraken gemaakt moeten worden. Een ander aandachtspunt is dat binnen organisaties de verantwoordelijkheden voor alle aspecten van brandveiligheid niet duidelijk worden belegd. Hierbij speelt mee dat er bij instellingen regelmatig sprake is van personele wisselingen. Uit de praktijk blijkt dat wanneer deze verantwoordelijkheid niet helder is, de voorschriften minder goed worden nageleefd. Dit maakt dat voorlichting een belangrijke, blijvende component is in onze aanpak en dat periodiek toezicht een vereiste is. De risicogerichte aanpak van brandveiligheid was voorheen gericht op gebruiksmeldingsplichtige panden die andere functies hebben dan wonen. De brand bij Riekerhaven heeft laten zien dat ook bij woningen een risicogerichte aanpak van brandveiligheid relevant is. Veelal heeft dit te maken met gedrag, zoals het blokkeren van vluchtwegen. Dit vraagt een andere aanpak dan bij de reguliere controles brandveiligheid. Hiervoor wordt in 2025-2026 een aanpak ontwikkeld. Horeca In de afgelopen jaren is er flink wat veranderd in Amsterdam. De stad wordt voller en drukker.

Er ontstaan nieuwe horecaconcepten en er zijn meer bezoekers. En in buurten komen meer woningen. Ondernemers willen ondernemen en bewoners prettig wonen. Dat schuurt soms en het is soms zoeken naar een balans tussen ‘stappen en slapen’. Daarom zijn de afspraken en regels over de horeca in de stad vernieuwd. Naast veranderingen in Amsterdam is ook de wet veranderd. De landelijke Omgevingswet vraagt van gemeenten om te gaan werken met omgevingsplannen. In zo’n omgevingsplan wordt ook bepaald welk type horeca past op welke plek. Het Horecabeleid 2025 is gemaakt om ervoor te zorgen dat dit in heel Amsterdam op eenzelfde

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

•

•

•

manier gebeurt: de afspraken zijn duidelijker en gelden voor de hele stad. Evenementen Het veilig laten verlopen van evenementen is een belangrijke voorwaarde voor het organiseren hiervan. In het evenementenbeleid is opgenomen welke ruimte er voor evenementen in Amsterdam en Weesp is en welke voorwaarden daaraan worden gesteld voor een veilig en prettig verloop. De ervaringen uit de praktijk van de afgelopen jaren hebben geleid tot aanpassingen van het huidige beleid. Zo zijn voorstellen gedaan voor het herijken van de locatieprofielen (wat mag waar, met hoeveel bezoekers en hoeveel geluid?), zijn aanpassingen gedaan om maatwerk te kunnen leveren bij de vergunning-verlening voor de verschillende soorten evenementen en wordt de communicatie gedurende het evenementenjaar verbeterd. Omdat we de laatste jaren te maken hebben met schaarste op de plekken die geschikt zijn voor grote (muziek)evenementen, zijn ook beleidsregels opgesteld voor een transparante en eerlijke verdeling van deze plekken. In 2024 is door VTH ingezet op versterking van de VTH-taken rondom evenementen. Zo zijn veiligheidsvoorschriften bij grote evenementen aangescherpt en is gericht toezicht uitgevoerd op de bezoekersveiligheid bij evenementen. Deze lijn is in 2025 verder voortgezet.

Prostitutie De Amsterdamse aanpak zorgt voor meer zicht op de prostitutiebranche, zowel vergund als onvergund waardoor misstanden beter gezien worden. Een integrale samenwerking met ketenpartners in het veld, maakt dat kwetsbare sekswerkers beter bij hulpverlening terecht komen. Met het vergunningstelsel en de daarbij behorende toezicht en handhaving, werken we aan een veilige en schone vergunde branche. De samenwerking op het dossier prostitutie met interne en externe partners is verbeterd.

50

•

VTH-organisatie Op dit moment is de concrete uitvoering van VTHtaken grotendeels belegd bij de afdelingen VTH Bouw & Gebruik van de stadsdelen. Om beter te kunnen bijdragen aan deze stedelijke opgaven is volgens het college een structuurwijziging van VTH noodzakelijk: één directie VTH die zich organiseert rondom de opgaven van de stad en uitdagingen voor VTH. Met deze reorganisatie worden alle VTHwerkzaamheden samengebracht in één organisatie met gezamenlijke sturing, heldere werkafspraken en een gedeeld kwaliteitsniveau. Dit zorgt voor een voorspelbare en gelijkwaardige dienstverlening. Het college heeft op 9 december 2025 het besluit genomen om in te stemmen met de reorganisatie van VTH en de nieuwe organisatie gaat op 1 juni 2026 van start.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

51

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

Bijlage I:

Specifieke thema’s en informatie per stadsgebied/ stadsdeel

Bijlage I: Specifieke thema’s en informatie per stadsgebied/ stadsdeel In het ‘Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025’ wordt beschreven wat de inspanningen en resultaten zijn van de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) in 2025. Het gaat om alle VTH-taken voor bouwen en gebruik. Deze taken zijn uitgevoerd door de stadsdelen, de directies Wonen, Ruimte & Duurzaamheid, Brandweer Amsterdam-Amstelland (BAA) en de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Een belangrijk deel van deze VTH-taken zijn geman­ dateerd aan de stadsdeelbesturen en belegd bij de afdelingen VTH Bouw & Gebruik van de stadsdelen. Het grondgebied van de gezamenlijke stadsdelen beslaat een groot deel van de totale oppervlakte van Amsterdam. Om een integraal beeld te krijgen van de gebied specifieke problematiek in Amsterdam wordt in deze bijlage een gebundeld overzicht gegeven van de specifieke bevindingen per stadsdeel. Kanttekening hierbij is dat ook dit gebundelde overzicht slechts een beperkt en zeker niet in alle opzichten sluitend en afgewogen inzicht geeft in de gebiedsspecifieke ontwikkelingen en activiteiten. •

Bijzonderheden, successen en ontwikkelingen per stadsdeel Stadsdeel Centrum •

•

Toename complexiteit Horeca aanvragen. De inhoudelijke complexiteit van horeca-aanvragen lijkt toe te nemen, waardoor meer afstemming nodig is met het gebied, ketenpartners en andere diensten. Dit heeft een weerslag in de tijd die aan dossiers wordt besteed. De complexiteit is met name een gevolg van een groei aan mengvormen van detailhandel en horecagerelateerde activiteiten maar ook de druk op het gebruik van de openbare ruimte waardoor terrasexploitatie steeds meer per locatie moet worden bekeken. Meer evenementen in de binnenstad. Het aantal evenementen in de binnenstad is groeiende. Het jaar 2025 was een bijzonder jaar vanwege twee grote evenementen: verjaardag van Amsterdam 750 jaar en Sail. Ook is er een uitbreiding van met name grotere jaarlijks terugkerende evenementen geweest, zoals bij ADE.

53

•

Ook het evenement ‘De Spirit of Amsterdam’ neemt in duur en locaties in het Centrum toe. Voor een behoorlijk aantal aanvragen die onder deze vlag zijn ingediend is op de aspecten dagen en omvang van het huidige evenementenbeleid afgeweken. − We zien op prominente locaties zoals de Dam en de pleinen meer aanvragen komen. Daarnaast is een trend zichtbaar in groei van meerdaagse evenementen op allerlei locaties in de stad. Het bestuur moet regelmatig een afweging maken om af te wijken van het huidige evenementenbeleid dan wel tijdens escalatie als gevolg van tijdsdruk maatwerk toepassen. Vanuit verzoekers is het doen van een volledige aanvraag vaak veelomvattend en ingewikkeld. Afgelopen jaar is hier veel ondersteuning aan gegeven. − In 2025 is het Pridebeleid gewijzigd, waardoor er gedurende een maand meer evenementen aangevraagd kunnen gaan worden binnen dit beleid. Dit jaar waren dat er twee, maar de verwachting is dat dit zal toenemen. Vergunning Hoogstraten. Uitvoering APV artikel 2.16a: Dit is de uitloop van de Hoogstraten en pandgerichte aanwijzingen. Er zijn 41 aanvragen behandeld, waarvan een deel is geweigerd. Weigeringen leiden tot nieuwe aanvragen van nieuwe ondernemers, waardoor het aantal te behandelen aanvragen hoger ligt dan de eerste initiële aanwijzing verwacht was. Verbeteren leefbaarheid door het bevorderen van winkeldiversiteit.

Vanuit het Project Aanpak Binnenstad is ook in 2025 verder ingezet op het tegengaan van de economische monocultuur, met als doel de leefbaarheid van de binnenstad te verbeteren. Door handhaving op het bestemmingsplan wordt ingezet op een divers aanbod van winkels. Per pand wordt onderzocht of de invulling overeenkomt met de geldende bestemming en waar nodig wordt een handhavingstraject gestart. De samenwerking met ondernemers en vastgoed­eigenaren om het aanbod divers te houden is gecontinueerd. Controles vinden plaats op de regelgeving vanuit het bestemmingsplan, welstand, de omgevingswet,

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

•

•

•

het omgevingsplan en de APV. Met de aanpak worden successen geboekt. Tegelijkertijd is voortdurend sprake van juridische discussies en is een lange adem nodig om de geboekte successen te bestendigen. Integrale handhaving Wallengebied. Sinds april 2023 wordt maandelijks een gezamenlijke actie uitgevoerd in het Wallengebied, waarbij verschillende ketenpartners zoals de politie en THOR betrokken zijn. In 2024 hebben ook de Arbeidsinspectie en Korpschef­ taken meerdere keren deelgenomen aan deze acties. Tijdens de controles wordt toezicht gehouden op diverse problematiek, zoals geluids­ overlast, terrasovertredingen, het blowverbod, het alcoholverbod en de winkeltijdenwet. Deze samenwerking heeft geleid tot een aanzienlijke verbetering in het naleefgedrag van met name horecabedrijven en in de veiligheid en leef­ baarheid in het gebied. Bouwen in het centrum. De bouwdynamiek in het centrum van Amsterdam was in 2025 groot. Op veel plaatsen in de compacte binnenstad wordt gebouwd en verbouwd, in een kwetsbare (UNESCO) omgeving met een hoge woondichtheid. Het zware bouwverkeer kan schade toebrengen aan straten, wegen en de gevoelige kademuren en/of bruggen. Grote uitdaging is de logistiek van het bouwverkeer. Ook de uitlaatgassen en het geluid van het bouw­ verkeer en installaties kan overlast geven aan de leefomgeving.

Maatwerk en regelmatig overleg is nodig om dit alles in goede banen te leiden in het dichtbebouwde centrum. Voorbeelden: hiervan zijn de verbouwing van het voormalig Bridgehotel aan de Amstel en het voormalig Paleis van Justitie. Bijzondere projecten herontwikkeling. In Centrum worden in 2025/ begin 2026 twee panden opgeleverd (Lichtstraat Amstel 1 en de Van Gendthallen) waar horeca en culturele activiteiten gaan plaatsvinden. De voorbereiding van de herontwikkeling, planvorming en het maken van afspraken over de benodigde vergunningen vraagt veel tijd.

54

•

•

•

− Lichtstraat Amstel 1 is in het stadhuis aan de Amstel, pal naast de Nationale Opera & Ballet. Dit wordt een nieuwe ontmoetingsplek met een mix van markt, horeca, winkels en werkplaatsen, met een sterke focus op lokale ondernemers en duurzame initiatieven. − Van Gendthallen is een complex van vijf monumentale fabriekshallen uit eind 19e eeuw in Amsterdam Centrum-Oost. De hallen zijn aan de sloophamer ontsnapt en zijn op een duurzame manier verbouwd en klaargemaakt voor de toekomst met een menging van functies: museum, bedrijvigheid, winkels, cultuur en horeca. Transformatie voormalig Paleis van Justitie tot luxe hotel. Een grootschalige verbouwing en transformatie van het gebouw aan de Prinsengracht 432-436. Het gebouw is per 1 mei 2025 opgeleverd en gestart met de exploitatie van het hotel Rosewood. Het is een prachtig luxe hotel geworden met veel originele details en respect voor het oude gebruik van het pand. Om dit te bewerkstelligen is intensief samengewerkt met Monumenten & Archeologie. Het gebruik van de openbare ruimte tijdens de bouwfase heeft veel inzet gevraagd van zowel de bouwer als de gemeente. Daarbij werd een stuk kademuur vernieuwd tijdens de bouwfase door de gemeente. Verbouw UvA Binnengasthuisterrein. De gemeentelijke monumentale gebouwen van de UvA aan de Nieuwe Doelenstraat 15 en Vendelstraat 2-8 zijn verbouwd tot Universiteitsbibliotheek.

Het atrium is overkapt met een indrukwekkende constructie van glas en staal. De enorme stalen trap die de dakconstructie draagt is nog niet eerder gebouwd. Ook is het monumentale gebouw voorzien van een onderkelderde fietsenstalling. Glas- in loodramen Oude Kerk. Door een funderingsprobleem zijn 6 jaar geleden twee glas- in loodramen in de Mariakapel stuk gedrukt en op last van de gemeente verwijderd. De vergunning voor het terugplaatsen van de twee ramen is verleend met constructieve voorschriften o.a. de verplichting om een monitoringsplan in te dienen. De ramen zijn in 2024 in een werkplaats gerestaureerd en zijn teruggeplaatst. Op 13 juni

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

•

•

2025 werden deze ramen in het kader van het 750-jarig bestaan van Amsterdam feestelijk weer voor publiek geopend. Dit is een mooi voorbeeld waar de afdelingen toezicht, handhaving en vergunningen bouw samen tot een positief resultaat gekomen zijn. De Nieuwe kerk. De Nieuwe Kerk in Amsterdam had een publiek toegankelijke steiger van 22 maart tot 2 november 2025 om de vieringtoren (de spitstoren midden op het dak) te restaureren. Bezoekers konden via een 17e-eeuws trappenhuis en een steigertrap naar een platform op bijna 40 meter hoogte klimmen voor een uitzicht over de stad. De steiger was speciaal gebouwd om de restauratiewerk­ zaamheden mogelijk te maken en tegelijkertijd een unieke publiekservaring te bieden in 216 treden. Restauratie Walenweeshuis, voormalige Maison des Cartes (Franse consulaat) aan de Vijzelgracht. Na jaren van gedeeltelijke leegstand, waarbij de staat van het Rijksmonument hard achteruitging is men nu begonnen met de restauratiewerkzaam­ heden van het interieur en exterieur. Dit wordt een grote verbouwing waarbij nauw wordt samen­ gewerkt met Monumenten en Archeologie .

Stadsdeel Nieuw-West •

•

Ondermijning. Ondermijning is een doorlopend proces en staat al langer op de agenda van VTH, het team Veiligheid en de gebiedsteams van Nieuw-West. Ondersteuning en samenwerking met de keten­ partners is daarbij van essentieel belang. Voor het vergroten van de kennis en alertheid van VTHtoezichthouders heeft het team ondermijning in mei 2025 een kennissessie georganiseerd. Begin oktober heeft VTH met het team ondermijning en de politie een grote actie uitgevoerd betreffende kledinghandel. Daarnaast vinden er geregeld controles plaats op aanvraag vanuit het team ondermijning vanwege signalen en wordt er regulier overlegd om ondermijning beter en sneller te kunnen signaleren en aan te pakken. Problematiek Poortland/ gebied Sloterdijk. De ‘hotspotaanpak’ op afval in het gebied Sloterdijk/Poortland heeft na analyse geleid tot het

55

beeld dat hier mogelijk sprake is van oneigenlijk gebruik van de bedrijfspanden, illegale bewoning en ondermijning. Het gebiedsteam Sloterdijk NW is samen met VTH, THOR, directie Wonen en de Politie gestart met een integrale aanpak met als doel om de veiligheid te borgen en illegale bewoning en afvaldumping tegen te gaan. VTH-toezichthouders gaan mee met de integrale controles in Poortland en VTH-juristen ondersteunen de directie Wonen bij handhaving. De aanpak in het gebied Sloterdijk/ Poortland vordert. Er zijn 62 adressen bezocht, waarbij er op 47 (76%) adressen is binnengetreden en gecontroleerd. In 18 (29%) bedrijfspanden is bewoning aangetroffen. Er wordt overleg gevoerd met de betrokken ketenpartners over de mogelijke handhavingsscenario’s die variëren en gaan over het ‘strikt handhaven met termijnen’ tot het ‘uitsluitend informeren dat bewoning niet is toegestaan’. De diverse handhavingsscenario’s worden ter keuze voorgelegd aan het dagelijks bestuur. •

Masterplan ‘Samen Nieuw-West’. In het masterplan is VTH bij de volgende onderdelen VTH betrokken: − Multi-problematiek in de Wildemanbuurt. In deze wijk met multi-problematiek die alleen aangepakt kan worden door een integrale aanpak. De opgave komt voort uit het Masterplan ‘Samen Nieuw-West’ (MPSNW), waarin speciale aandacht is voor het doorbreken van criminele carrières. Er wordt samengewerkt met de Politie, OOV, THOR, Team Bibob, Veiligheid en andere ketenpartners. Bij vermoeden van malafide activiteiten kan VTH onder andere vergunningen weigeren of intrekken op basis van de bestuur­ lijke rapportages van de politie. − Start straatgerichte aanpak Osdorper Ban in de Wildemanbuurt. Bij signalen van overtredingen vanuit de straatgerichte aanpak in deze winkel­ straat op het gebied van gebruik of welstand wordt er flexibel en snel opgetreden. VTH geeft via het vergunningenproces en door toezicht en handhaving een bijdrage op verbetering van de situatie in de Wildemanbuurt. De geplande acties met ‘Veiligheid’ zijn opgeschort tot 2026

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

•

en met de ketenpartners is afgesproken dat we met elkaar scherp blijven op hetgeen er in het gebied gebeurt. Voor VTH betekent dit dat de medewerkers extra alert zijn bij aanvragen uit de Wildemanbuurt die gevoelig kunnen zijn. Bij nieuwe aanvragen en verlengingen wordt contact gelegd met collega’s van andere afdelingen en er wordt gewerkt aan het inzichtelijk maken van alle bestaande vergun­ ningen, om zo tijdig met elkaar te kunnen overleggen wat we in de toekomst met de ondernemingen willen. Horecavergunningen op orde. Bij het vermoeden van door-exploiteren op niet bestaande vergunningen ondernemen we stappen, onder andere door invoering van een ‘piep­ systeem’. Hiermee wordt bedoeld dat ondernemers drie maanden voor het verlopen van de vergunning een melding (piep) ontvangen ter herinnering om een verlengingsverzoek van de exploitatie­ vergunning in te dienen. Ook bij de informatievoorziening naar keten­ partners vervult VTH een belangrijke rol. Exploitatievergunningen worden om de drie of vijf jaar verlengd en hoe eerder de politie en de projectleider ondermijning op de hoogte zijn van aankomende verlengingsverzoeken, hoe eerder ze zich kunnen oriënteren of er aanvragen tussen liggen met een rode vlag, zodat snel geacteerd kan worden.

Bij aanvang van de acties van de lokale dynamische opgave ‘horeca vergunningen op orde’ was er een lijst met 57 adressen zonder geldige horeca­ vergunning. Die lijst is later ingekort naar 47 adressen omdat een aantal horecabedrijven niet meer bestaan, of een vergunningsaanvraag hebben ingediend of inmiddels andere activiteiten uitvoeren (bijvoorbeeld detailhandel). VTHtoezichthouders hebben in de zomer alle 47 adressen fysiek bezocht. In circa 10 gevallen (21%) hebben de VTH-juristen een handhavingstraject gestart en dat heeft ertoe geleid dat de meeste ondernemers alsnog een vergunningsaanvraag hebben ingediend. In 2 gevallen is een last onder bestuursdwang opgelegd en wordt onderzocht of

56

sluiting van de onderneming door VTH moet plaatsvinden.

•

•

Naast de fysieke acties van de toezichthouders in de zomer is er ook nieuws over het ‘piepsysteem’ dat door VTH is opgezet en vanaf april 2025 wordt toegepast. In de periode april - september 2025 zijn 49 brieven/verleningsformulieren verstuurd, waarvan 12 (24%) niet gereageerd/geen verleningsaanvraag hebben ingediend. Deze zijn door de toezichthouders nader onderzocht voor navolgingsacties. Resultaat van dit project is dat door de fysieke controles bij 47 bedrijven in de zomer en door de inzet van het ‘piepsysteem’ vanaf april 2025 het toezicht op bedrijfsvoering met geldige horecavergunning in stadsdeel Nieuw-West beter op orde is. Woningkwaliteit. Woningkwaliteit is een belangrijk thema in het Masterplan ‘Samen Nieuw-West’. Doelstelling is dat alle woningen met een slechte kwaliteit, gestart zijn met verbetering van de kwaliteit en duurzaamheid. Deze aanpak is in 2025 voortgezet. Bij woning­ verbetering door woningcorporaties houdt VTHstadsdelen contact met de directie Wonen. Meldingen over woningkwaliteit worden in afstemming met Wonen overgedragen aan de corporaties om verder op te pakken en op te lossen. Evenementen met aanvullende voorwaarden. Na een veiligheidsincident bij een evenement zijn door de burgemeester vanaf 2024 extra aanvullende voorwaarden geëist bij grote evenementen.

Doel is dat niet meer bezoekers dan vergund aanwezig zijn, plus extra veiligheid door visitatieplicht conform het beleidskader Dance (100% visitatie) en deugdelijke metaal­detectie­ middelen. Het verscherpt veiligheidsbeleid is ook in 2025 voortgezet. ­Nieuw-West heeft in 2025 met 25 grote evenementen (met meer dan 2000 bezoekers) een aanzienlijk aandeel in het Amsterdams evenementenseizoen. Het vergun­ nings­proces en het toezicht op deze evenementen vraagt daardoor veel VTH-capaciteit van het stadsdeel, vooral bij meerdaagse evenementen. Het algemene beeld is dat het evenementen­ seizoen in 2025 goed is verlopen. De toezicht en

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

handhavingscontroles buiten het terrein, bij de ingang, bij medewerkers en op het terrein heeft zijn vruchten afgeworpen.

•

Stadsdeel Noord •

•

•

•

Aanpak ligplaatsen NDSM. Deze opgave is nagenoeg afgerond in 2025. Op dit moment liggen er enkele wrakken die nog weg­ gehaald dienen te worden. Er is veel tijd besteed aan het aanschrijven en het weg laten halen van de woonboten aan het NDSM. Voor toezicht stonden 150 uren begroot, er zijn ongeveer 250 uren aan besteed. Toezicht Landelijk Noord. Bij de inventarisatie is afgesproken dat dit wordt opgepakt bij klachten/handhavingsverzoeken, er vindt dan toezicht gevolgd door handhaving plaats. Inventarisatie is in het verleden geweest en gecon­ stateerd is dat er veel illegale bouw­activiteiten hebben plaatsgevonden. Dit jaar zijn er 6 hand­ havingsverzoeken/-meldingen geweest, deze zijn opgepakt. Aanpak illegale verbouw bij beschermd stads- en dorpsgezicht tuindorpen. Afgesproken dat dit wordt opgepakt bij klachten/ handhavingsverzoeken, er vindt dan toezicht gevolgd door handhaving plaats. Inventarisatie is in het verleden geweest en geconstateerd is dat er veel illegale bouwactiviteiten hebben plaats gevonden. Dit jaar zijn er 5 meldingen geweest, deze zijn opgepakt. (80 uur aan besteed, begroot 400 uur) Gebouwkwaliteit woningen. Een van de thema’s in het Masterplan ‘Aanpak Noord’ is de wens voor duurzame, kwalitatief goede woningen. De opgave is dat woningen met een bouwjaar van voor 1995 duurzaam en van goede kwaliteit zijn in het stadsdeel.

De afdeling VTH van stadsdeel Noord en de directie Wonen werken daar gezamenlijk aan. Er wordt bijvoorbeeld een gezamenlijke wijkschouw gehouden. Dit project is in 2025 verder opgepakt en er zijn al 9 panden aangeschreven met een last onder dwangsom. Er wordt veel tijd besteed aan het in gesprek gaan met de huurders en eigenaren, zodat het achterstalligonderhoud vrijwillig

57

•

opgepakt wordt, zonder handhavend te moeten optreden. Illegale bewoning in bedrijfspanden. Afgesproken dat dit wordt opgepakt bij klachten/ handhavingsverzoeken, er vindt dan toezicht gevolgd door handhaving plaats. Dit jaar zijn er 9 meldingen opgepakt. Hier is geen inventarisatie van, het is onbekend hoeveel werk hieruit nog volgt, dit is afhankelijk van de meldingen. Toezicht gedoogbeschikkingen Groene veld / slibvelden (voormalig ADM bewoners). Deze stedelijke taak is belegd in Noord. Er is circa 50 uur aan toezicht en overleg ingezet en circa 10 uur juridisch.

Stadsdeel Oost •

•

Project aanpak winkelstraten. In stadsdeel Oost loopt het project Reclame Winkelstraten waarbij onder andere de illegale reclame-uitingen, rolluiken en gevelwijzigingen worden aangepakt. Doel is om te zorgen voor een upgrade van de winkelstraat door de uitstraling van de gevels te verbeteren en te voldoen aan de welstandsnota. De Eerste van Swindenstraat is afgerond in 2024, de Dapperstraat is bezig met afronding, een aantal dossiers lopen nog. In 2025 ging het reclame- en winkelstraatproject in de Middenweg van start. Hier vindt tevens recon­ structie van deze straat plaats. Zo werken we als gemeente tegelijk aan de uitstraling van de straat en de gevels om zo deze belangrijke toegangsweg van Oost flink te verbeteren. Door te handhaven op onder meer illegale reclame, rolluiken en dicht­ gezette bovenlichten verhogen we de uitstraling en aantrekkelijkheid van deze winkelstraten. Er is voor de betrokkenen een folder gemaakt met daarin de bouwregelgeving voor gevelreclame en rolluiken. Deze wordt actief gedeeld door het stadsdeel. Startgesprekken met nieuwe horecaondernemers. Al enige jaren wordt actief ingezet op startgesprekken met nieuwe horecaondernemers door medewerkers van team toezicht en team vergunningen. Dit gebeurt al bij de aanvraag van een horecavergunning. Deze aanpak is in 2025 voortgezet.

Gekeken wordt wat er speelt aan overlast of aandachtspunten vanuit het verleden.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

•

•

Maar ook de geldende regels van het betrokken perceel of pand en hoe zich dit verhoudt tot de voorgenomen activiteit(en). Op deze manier kan al zo vroeg mogelijk ervoor gezorgd worden dat de activiteiten passend zijn voor de omgeving. De samenwerking en kennis van team toezicht, team gebruikstoezicht en team vergunningen zorgt ervoor dat handhaving achteraf minder nodig is. Team Gebruikstoezicht geeft aan waar de ondernemer allemaal op moet letten. Bijvoorbeeld dat het van belang is om in gesprek te gaan met omwonenden. Hiermee stimuleren we dat mensen eerst onderling in overleg gaan voordat de gemeente wordt ingeschakeld. Er wordt ook meegegeven wat van belang is voor de vergunningenverlening. Dit heeft direct resultaat: ondernemers voldoen veel aan de inlichtingeneis bij de vergunningverlening. Overtredingen bestemmingsplan door terrassen in Javastraat. Toezicht op terrassen heeft een hoge prioriteit. Hiermee behouden we de leefbaarheid door overtredingen te beëindigen dan wel te voorkomen. Op dit moment is de directie Ruimte & Duurzaamheid een beleidsstuk aan het maken voor de terrassen met daarin kaders waaraan voldaan moeten worden om een Omgevingsvergunning te krijgen. Het terrassenplan is opgesteld en wordt nu uitgevoerd, onder andere door gesprekken te voeren met ondernemers over wat er wel en niet mogelijk is.

De in 2024 gestarte aanpak voor toezicht op terrassen is in 2025 voortgezet. Het terrassenplan, met kaders voor omgevings­ vergunningen, wordt verder uitgevoerd door gesprekken met ondernemers en handhaving van overtredingen. Handhaving van illegale objecten in de openbare ruimte. De in 2024 gestarte aanpak van handhaving van illegale objecten en bouwwerken is in 2025 voortgezet. Het gaat dan om illegale en niet legaliseerbare objecten op de wal of in het water bij woonboten zoals drijvende terrassen, schuttingen en opslagboxen. Hierbij blijft de focus liggen op het beëindigen van overtredingen en het voorkomen van nieuwe illegale situaties.

58

Stadsdeel West •

•

•

•

Procesverbeteringen kapproces gericht op meer transparantie, duidelijkheid en toegankelijkheid van informatie voor bewoners en belanghebbenden Bij de publicatie van de ontvangst van bulkaanvragen voor kap in de openbare ruimte wordt de tekst van de publicatie uitgebreider en specifieker geformuleerd. Hierbij wordt nu ook de kapreden vermeld. Dit maakt het voor belanghebbenden mogelijk om direct de relevante stukken te raadplegen. Bij de publicatie van besluiten over kapvergunningen in de openbare ruimte – ongeacht het aantal bomen – worden alle indieningsvereisten die bij de aanvraag horen, inclusief het aanvraagformulier, digitaal beschikbaar gesteld via de website. Deze documenten zijn overzichtelijk toegankelijk via een link in de publicatie zelf, zodat belanghebbenden per direct kunnen beschikken over de inhoud van de verleende vergunning. Alle nog te kappen bomen, zowel in de openbare ruimte als in particuliere achtertuinen, worden ingetekend op een digitale kaart. Dit voorkomt misverstanden, met name wanneer meerdere bomen dicht bij elkaar staan. Toezicht grondwaterneutrale kelders. Ook dit jaar is extra toezicht gehouden op de grondwaterneutrale maatregelen. Bij de startgesprekken met aanvragers en aannemers wordt aangeven dat toezicht wordt gehouden op de voorwaarden en indien nodig gehandhaafd. Toezicht verharding binnentuinen.

Evenals in 2024 is in 2025 verder ingezet op de handhaving van de verharding van binnentuinen. Bewoners vinden de gevolgen van klimaatveranderingen belangrijk en waarderen dat er direct op hun meldingen wordt gecontroleerd. Bij de startgesprekken met de aanvrager en aannemer wordt aangegeven dat toezicht wordt gehouden op de voorwaarden en indien nodig gehandhaafd. Woningkwaliteit. In 2025 is door team toezicht en handhaving Bouw de samenwerking gezocht met het Team Woningkwaliteit van de directie Wonen. Resultaat

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

•

•

•

is dat de klachtafhandeling over vocht en schimmel in de particuliere en sociale sector, sneller kan worden geschakeld vanuit ieders eigen rol en verantwoordelijkheid. Hierdoor is de dienst­ verlening verbeterd naar de huurders van Amsterdam Terrassen horeca: actieve communicatieregels winter- en zomerregeling. Bij aanvang van het winter- en zomerseizoen zijn in 2025 informatiebrieven gestuurd over de terrasregels voor de zomer/winter. Hierdoor is vooral de naleving van de winterterrasregeling verbeterd. Inwoners melden misstanden en overtredingen nu ook sneller, deze worden dan meegenomen in het risicogestuurd horecatoezicht. Overlast (Horeca) bedrijven: gesprekken bewoners en ondernemers. Met succes zijn dit jaar gesprekken gestart tussen bewoners en (horeca)bedrijven over overlast. Daarin is gezocht naar oplossingen die praktisch haalbaar zijn. Zo zijn bijvoorbeeld omwonenden die (geluids-) overlast ervaren gekoppeld aan de juiste contactpersonen van de Omgevingsdienst, die hierop toezicht houdt. Met (horeca) ondernemers is gesproken over de overlast en over de gevolgen van het nieuwe horecabeleid voor hun bedrijf. Bijvoorbeeld dat er na verlengen van hun huidige vergunning niet meer gedanst mag worden in hun restaurant. Ondanks de verschillende belangen blijken de deelnemers bereid te zijn over hun schaduw heen te stappen om tot een gezamenlijk gedragen oplossing te komen.

Die uitkomst wordt daarna vastgelegd in maatwerkvoorschriften voor die locatie. Grote evenementen. Op initiatief van het stadsdeel en het Gebiedsteam zijn er in 2025 bewonersavonden georganiseerd om de zorgen rondom een groot terugkerend jaarlijks evenement te bespreken, samen met de organisator. Dit werd gedaan onder begeleiding van externe gespreksbegeleiders. Dit was heel succesvol: de partijen zijn nader bij elkaar gebracht om de communicatie te verbeteren en ook preventief voor volgend jaar acties op te pakken en elkaar eerder te vinden in situaties. Met dit mooie resultaat gaan we in 2026 verder.

59

•

Realisatieovereenkomst Begraafplaats Sint Barbara. Na jaren van overleg is in 2025 de vergunning verleend voor het realiseren van een nieuw bezinningscentrum voor begraafplaats Sint Barbara, aan de Spaarndammerdijk. De vergunning voor dit bezinningscentrum was een voorwaarde voor stichting begraafplaat St. Barbara om op deze plek te kunnen voortbestaan. Hiervoor is een realisatieovereenkomst afgesloten met de betrokken partijen. In ruil daarvoor heeft de gemeente het stukje cultuurhistorisch waardevolle veenweidegebied kunnen aankopen, om zo ervoor te zorgen dat dit in de oorspronkelijke staat behouden blijft. Belangrijkste stap voor de overeenkomst was om een bouwplan te ontwikkelen voor het bezinningscentrum dat voldeed aan de kaders, parkeren en ontsluiting. Bijzonder is dat dit centrum op termijn ook ruimte moest bieden voor resomeren (dit is een nieuwe, meer milieuvriendelijke uitvaartmethode). De vergunning­aanvraag was op 27 september 2024 ingediend bij stadsdeel West. Verschillende adviesorganen zijn in het proces betrokken, de Commissie Omgevingskwaliteit (COK) en de Technische Advies Commissie Hoofdgroenstructuur (TAC). Deze vergunning is het resultaat van de gezamenlijke inzet, waarbij een zorgvuldige afweging is gemaakt van alle belangen en gezocht is naar de best mogelijke balans tussen behoud en ontwikkeling.

Stadsdelen West en Zuid •

Aanpak Bouwdynamiek. Onder bouwdynamiek wordt verstaan: de stijgende hoeveelheid verbouwingen en renovaties aan bestaande panden, waarmee vierkante meters worden toegevoegd door uitbouw in de tuin, kelders, extra verdiepingen en balkons. Dit doet zich vooral voor in de 19e-eeuwse wijken in met name de stadsdelen West en Zuid, maar in toenemende mate ook elders in de stad. Vanwege de concentratie van de grote aantallen verbouwingen in een paar wijken wordt daar overlast ervaren door bewoners zoals stof, lawaai en gebruik van de openbare ruimte. Daarnaast

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

kunnen bewoners een aantasting van hun privacy of daglichttoetreding ervaren. Met de aanpak bouwdynamiek zet het college samen met de stadsdeelbesturen van Zuid en West erop in dat de overlast op een acceptabel niveau wordt geborgd en dat de omgeving van bouw­ projecten in voldoende mate wordt betrokken en geïnformeerd. Uit de evaluatie blijkt dat de belangrijkste en meest effectieve maatregelen uit de Aanpak Bouwdynamiek inmiddels zijn uitgevoerd. Zoals het paraplubestemmingsplan grondwaterneutrale kelders en het inperken van vergunningsvrij bouwen. Het verplicht aan te brengen ‘bouwbord’ is digitaal beschikbaar en daarnaast is in de stadsdeelkantoren ook een fysiek exemplaar van een bouwbord op te halen. Hierop wordt kenbaar gemaakt wat voor werkzaamheden er plaatsvinden: zo weten bewoners beter wat er in hun directe leefomgeving plaatsvindt. Vermeldenswaardig is dat borden soms wegwaaien en er in enkele gevallen geen logische plek is om het bord dan te plaatsen.

•

Ook in 2025 is onverminderd toezicht gehouden tijdens de inspecties, conform de Aanpak Bouwdynamiek en vindt handhaving plaats op overlast van bouwactiviteiten. Het gaat hierbij dan concreet om toezicht op geluid, werktijden, trilling en vervuiling. Deze onderwerpen worden ook betrokken in de startgesprekken bij grote bouwwerken. Daarnaast merken de afdelingen VTH en met name de bouwinspecteurs dat zij regelmatig geconfronteerd worden met een verschil van inzicht tussen buren. Strikt genomen zijn we hier geen partij in maar we worden wel vaak bevraagd over de (on)mogelijkheden qua regelgeving.

Stadsdeel Zuid •

Pilot clusteren objecten openbare ruimte. In 2025 is de in 2024 gestarte pilot om bepaalde objecten in de openbare ruimte (schaftketen en tijdelijke toiletten) te clusteren echt van de grond gekomen. Hierbij wordt ook onderzoek gedaan naar het stellen van een maximum aan het aantal te reserveren parkeerplaatsen en/of te plaatsen

60

•

objecten per bouwproject. Resultaten van deze pilot kunnen eventueel gebruikt worden voor aanpassing van het beleidskader. Als vervolg hierop heeft Toezicht, Handhaving Openbare Ruimte (THOR) samen met de stadsdelen een pilot van een jaar uitgevoerd met gebiedsgericht toezicht voor bouwactiviteiten. Deze pilot is inmiddels afgerond. Op basis van de goede resultaten is recentelijk besloten om deze werkwijze te bestendigen en stedelijk uit te rollen. Dit betekent dat ieder stadsdeel structureel één extra toezichthouder heeft die zich specifiek richt op bouwgerelateerde hinder. Over de vervolgaanpak bouwdynamiek wordt de raad nog apart geïnformeerd. Controle horecaterrassen. Stadsdeel Zuid heeft in 2025 intensieve controles op de horeca en de horecaterrassen voortgezet, die in 2024 zijn gestart. Voorafgaand aan deze controles is een brief naar alle horeca ondernemers gestuurd, met daarin de aankondiging dat de terrassen worden gecontroleerd op de vergunningsvoorwaarden. Die aankondiging heeft al veel verbeteringen opgeleverd door de ondernemers zelf. Tijdens de horecacontroles wordt specifieke aandacht besteed of de terrassen conform de terrasvergunningtekening zijn ingericht en of voldaan wordt aan alle vergunningsvoorwaarden. Bijvoorbeeld regels over wat er wel en vooral niet op een terras aanwezig mag zijn.

Tijdens het toezicht wordt direct bij de vergunningverlener gecheckt of de aangetroffen situatie conform vergunning is. Als blijkt dat de feitelijke situatie niet overeenkomt met de vergunde situatie wordt door een jurist de handhaving opgestart. Daarna wordt er een hercontrole op locatie uitgevoerd. Dit heeft ertoe geleid dat er weinig tot geen juridische procedures nodig zijn geweest om terrassen weer overeen te laten komen met de vergunde situatie. Pilot winterterrassen. In de winterperiode moeten terrassen in Zuid, op de Zuidas na, om 20.00 uur gesloten zijn. In de winterperiode 2024/2025 heeft er een pilot plaats gevonden waarbij in een deel van Zuid

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2025 | VTH Bouw & Gebruik, gemeente Amsterdam

•

winterterrassen op donderdag, vrijdag en zaterdag tot 22.00 uur geopend mochten zijn. Om te controleren of deze terrassen na 22.00 uur gesloten waren en of buiten het pilotgebied de terrassen wel om 20.00 uur gesloten waren, was extra inzet van toezicht nodig. Omdat er overtredingen zijn geconstateerd, heeft het ook capaciteit van juristen gevraagd. Aanpak gevels Van Woustraat. Binnen de Van Woustraat is bekend dat er veel overtredingen plaats vinden aan de gevels. Bijvoorbeeld: het zonder omgevingsvergunning aanbrengen van reclame, aanbrengen reclame die niet voldoet aan de welstandseisen, ramen die voor meer dan 25% worden bestickerd, airco’s aan de voorgevels, het schilderen van gevels in felle kleuren etc. Er zijn regelmatig handhavingstrajecten in deze straat, waarbij ondernemers zich ‘uitgepikt voelen’ en dan wijzen naar andere locaties die ook in strijd met de regels handelen. Daarom is gekozen voor een straatgerichte aanpak, zodat alle panden/ overtredingen tegelijk beoordeeld en aangepakt worden. Tussen de Stadhouderskade en de Lutmastraat gaat het om ongeveer 30 panden waarbij overtredingen zijn geconstateerd. Vaak gaat het om meerdere overtredingen per pand. In eerste instantie krijgen de overtreders een waarschuwingsbrief.

Daarin wordt kort toegelicht dat de gehele Van Woustraat is gecontroleerd, dat er veel overtredingen zijn geconstateerd en dat alle overtreders een ruime termijn krijgen om de overtredingen op te lossen. Ook wordt aangegeven hoe ze dat kunnen doen en dat ondernemers in dit proces ook ondersteund kunnen worden als dat nodig is. De verwachting is dat een waarschuwings­ brief niet voor alle ondernemers een motivering is om zelf de overtreding op te heffen. Wanneer de overtreding blijft bestaan, wordt de handhaving gestart middels het (voornemen) tot het opleggen van een last onder dwangsom. Gestart wordt met de locaties waarbij de overtreding het grootst/ zichtbaarste is. Met deze werkwijze voeren wij onze wettelijke taak uit en komen we tegelijkertijd tegemoet aan de ondernemers om een ruime termijn te geven voordat er sancties worden opgelegd.

61

•

•

Spoedsluitingen. Spoedsluitingen hebben eigenlijk altijd betrekking op panden waar drugs en of wapens gevonden zijn en waarvan de burgemeester vindt dat het pand tijdelijk niet meer gebruikt mag worden. Voorheen werden spoedsluitingen vanuit stadsdeel Centrum opgepakt. Met het vertrek van twee collega’s is deze taak verdeeld over de stadsdelen. Omdat er geen extra capaciteit is meegekomen, is dit in stadsdeel Zuid als lokale dynamische opgave opgenomen. Woningkwaliteit: gevelinspecties in De Pijp. De komende 3 jaar zullen in het volledige stadsdeel gefaseerd de gevels visueel gescand worden op mogelijke funderingsproblematiek. De inspecties in De Pijp zijn het startschot geweest.