Bijlage 1: Concept Projectnota Schinkelkwartier.pdf
Tekst van het document
FIE
KOF
HEA
LTH
SPO
RT
Basishoogte Losse opbouwen 1 of 2 terugliggende lagen Schouderhoogte: 5 tot 6 lagen
Voorzieningen Dubbelhoge plint
Tussenstraten aan het park De meeste straten zijn oost-west gericht, zodat veel mensen aan of bij het park wonen Rust in binnenterreinen Binnengebieden als kleine rustplekken te midden van de stedelijke dynamiek
Fietsenstallingen en techniek Nutsvoorzieningen, fietsenstallingen en inzamelpunten voor afval worden inpandig opgelost zodat ze vanaf de straat niet zichtbaar zijn Wonen voor gezinnen Diversiteit door stadswoningen en gezinsappartementen Blik uit de straat Collectieve ondergrondse parkeergarage of eigen parkeervoorziening per pand
Impressie van het Riekerpark.
Ten noorden van het park, op een centrale, goed bereikbare plek in het hart van Schinkelkwartier, kan het buurtverzorgende winkelcentrum komen. Hier komt een cluster van voorzieningen dat ook een functie vervult voor andere deelgebieden. Het parkeren wordt ondergronds opgelost. Hier is ruimte voor een winkelstraat die meegroeit met het aantal inwoners in de wijk.
Winkels en maatschappelijke functies, zoals een huis van de wijk, een huisartsenpraktijk en een apotheek, liggen rond een buurtplein aan de Nieuwe Sloterweg. Bezoekers van het plein hebben uitzicht over het park. Ten westen van het plein, aan weerszijden van de Nieuwe Sloterweg, liggen enkele basisscholen met bijbehorende sportvoorzieningen.
106
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
107
Datacenter ve rp la
n se at
Kansen voor het innovatiedistrict Fysiek Bestaande bedrijven Nieuw te ontwikkelen Nieuw gestapeld datacenter Bestaand datacenter te verhuizen Circa 35.000 m2 BVO
B. Amsterdam
Groen in het gebied verbeteren Boomstructuur
or experim e vo en t te im u R
Parkwal, geluidswering en groen
n
Bereikbaarheid verbeteren
Autonoom vervoer verlengen
Route voor langzaam verkeer
Design Hotel Artemis
Autonoom personenvervoer Reservering tramlijn B. Amsterdam 2
Nieuwe metrolijn naar Schiphol
Atradius
Nieuw metrostation Brunel
Opwaarderen, verplaatsen metrostation Henk Sneevlietweg
MBO / HBO
Parkeerplaats PwC
PwC
Netwerk
Knab
B. Amsterdam 3
IBM
Interactie tussen bedrijven, scholen en bewoners
Economie, mengen van functies Ruimte voor experimenten, regelvrije zone Ruimte voor start-ups en scale-ups Kennisinstellingen en scholen naar het gebied halen Maatschappelijke voorzieningen
Zorg en boodschappen
Stedenbouwkundige
Horeca
vertaling van de kansenkaart voor innovatiedistrict Nieuwe Meer.
CONCEPT Nieuwe Meer Innovatiedistrict
Opgesteld door Team Schinkelkwartier, 2020-03-09 Gebaseerd op input van stakeholders Innovatie gedijt inDistrict groteRiekerzone steden.2019-09-12 Binnen de huidige Presentatie ateliergoed Innovatie
economie leidt uitwisseling van kennis tot een continue verbetering en vernieuwing van diensten en producten. In Amsterdam bieden we op strategische locaties ruimte voor een innovatiedistrict. Dit is een plek waar toonaangevende bedrijven en instituten clusteren en netwerken vormen met startups en broedplaatsen. Doorgewinterde kennis en nieuw talent versterken elkaar. De gemeente heeft de ambitie om een innovatiedistrict te ontwikkelen in Nieuwe Meer. Daarvoor startte in 2019 een co-creatie proces met bedrijven, instellingen en omwonenden om ambities en kansen voor dit district in beeld te brengen.
Het resultaat is een kansenkaart met belangrijke statements van de stakeholders (zie aparte bijlage). De kansenkaart was leidend voor de uitwerking van het stedenbouwkundig plan. Creëer een netwerk van bedrijven, onderwijsinstellingen en voorzieningen, die elkaar aanvullen en versterken. • Meng functies in het gebied. Door het toevoegen van woningen en publiekstrekkende functies in gebouwen ontstaat er een levendig en stedelijk gebied. Functie menging is een voedingsbodem voor formele en toeval lige ontmoetingen. En dat kan weer leiden tot innovatie. •
Verbeter de bereikbaarheid per fiets en openbaar vervoer. Creëer een aantrekkelijke omgeving voor fietsers en voetgangers. Meer ruimte voor het langzaam verkeer betekent minder ruimte voor de auto. Verbeter de kansen voor zelfrijdend vervoer en realiseer een P+R-voorziening bij het nieuwe metrostation. • Verbeter de samenhang tussen Nieuwe Meer West en Nieuwe Meer Oost. Hef de barrièrewerking van de Johan Huizingalaan waar mogelijk op. Dit kan door een versmal ling van de straat met behoud van het aantal rijstroken en meer kruispunten om snel en veilig over te steken. •
Creëer ontmoetingsplekken in gebouwen en op straat voor verblijf en interactie. • Verbeter het gebruik en de kwaliteit van het groen. Hoog waardig groen en water dragen bij aan de leefbaarheid, biodiversiteit en klimaatbestendigheid van het gebied. Maak beter gebruik van het bestaande natuur- en recreatielandschap De Oeverlanden. Verbeter de sociale veiligheid en benut de kansen voor sport en ontspanning. • Maak ruimte om te experimenteren. Denk aan regelvrije gebieden, die als proeftuin dienen voor de ontwikkeling van innovatieve woon-werkconcepten. •
108
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
109
Nieuwe Meer Oost.
6.4 Nieuwe Meer Oost
Foto: Theo Baart (2019).
Nieuwe Meer Oost in een notendop Milieutypering centrumstedelijk woon/werkmilieu Economisch profiel innovatiedistrict Woningen (50%) circa 250.000 m2 bvo (40% sociaal, 40% middelduur, 20% vrije sector) Bedrijven en kantoren (40%) circa 180.000 m2 bvo Voorzieningen (10%) circa 45.000 m2 bvo Totale vloeroppervlakte circa 475.000 m2 bvo Oppervlakte plangebied circa 230.000 m2 Bruto FSI 2,1 Gemiddelde woninggrootte Aantal woningen Aantal inwoners Aantal arbeidsplaatsen
circa 80 m2 bvo (60 m2 gbo) circa 3.100 woningen circa 6.200 inwoners circa 7.600 arbeidsplaatsen
Nieuwe Meer Oost is het voormalige IBMterrein. In de vroege jaren ‘60 werden hier bedrijfshallen gebouwd, onder meer voor de productie van typemachines. Nu zijn er vijf grote functies: het datacenter Global Switch, bedrijfsverzamelgebouw B. Amsterdam, een Nieuwe Meer Oost. Foto: Theo Baart (2019).
voormalig postdistributiecentrum, een gemeentelijk afvalpunt en het hoofkantoor van IBM. In de eigendomsgrens tussen Global Switch en B. Amsterdam is nog het beloop zichtbaar van de voormalige Sloterweg naar Amsterdam.
De komende jaren transformeert Nieuwe Meer Oost naar een gemengd woon-werkgebied met diverse functies in een hoge dichtheid. De bereikbaarheid per openbaar vervoer is goed door de ligging naast het aangepaste metro station Henk Sneevlietweg en het perspectief van een tweede metrostation bij de Johan Huizingalaan. Het gebied is onderdeel van het
innovatiedistrict Nieuwe Meer, een wijk met woningen en voorzieningen die gericht zijn op jonge kenniswerkers en internationale doel groepen. In het plan houden we rekening met een kinderdagverblijf, een huisartsenpraktijk en een basisschool. Impressie van het buurtplein bij B. Amsterdam.
110
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
Impressie binnenterrein.
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
In het ontwerp zitten hoogwaardige ruimtes die beschutting en geborgenheid bieden. Straten worden zoveel mogelijk beëindigd met bebouwing die de infrastructuur van sporen en drukke wegen buitensluit. Nieuwe Meer Oost krijgt een structuur van grote bouwblokken en royale binnenterreinen die groen, doorwaad baar en openbaar toegankelijk zijn. Ze bieden
de rust die nodig is om hier prettig te kunnen wonen en werken. In het hart van de buurt komt een autovrij plein. Het plein ligt naast B. Amsterdam aan de Nieuwe Sloterweg en biedt ruimte aan horeca, culturele functies en andere voorzieningen. Nader onderzoek moet uit wijzen of een ondergrondse fietsenstalling hier realistisch en (financieel) haalbaar is.
De bouwblokken hebben een vaste rooilijn aan de openbare ruimte. Ze zijn opgedeeld in autonome panden met een eigen ontsluiting die zelfstandig gebouwd of getransformeerd kunnen worden. Aan de randen van de buurt hebben ze een basishoogte van zeven lagen en een breedte tussen 16 en 64 meter. Binnen de buurt is de basishoogte vijf lagen en zijn de panden smaller, in breedte variërend van 16 tot 48 meter. Tussen de grote bouwblokken komen autoluwe, klimaatbestendige straten. Het regenwater wordt via deze straten afgevoerd naar de watergangen in het groen.
In de hele buurt zijn losse opbouwen mogelijk van één tot twee terugliggende lagen, die minimaal 2 meter achter de gevel liggen. Op geluidluwe locaties zijn er openingen in de bouwblokken, zodat contact ontstaat tussen straat en binnenterrein. Incidenteel zijn er hoogteaccenten om de oriëntatie in het gebied te versterken, zoals bij de entree van de Nieuwe Sloterweg en in de zuidoosthoek aan het park rond IBM. Het parkeren van auto’s vindt plaats in garages onder de gebouwen, bereikbaar via routes die aansluiten op de Johan Huizingalaan en Henk Sneevlietweg. Zo houden we veel straten en ook het buurt plein autovrij.
111
Plankaart van de beoogde eindsituatie in Nieuwe Meer Oost.
112
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
XXL Bouwblokken met overmaat en grote binnenterreinen
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
6.5 Nieuwe Meer West
Menging Menging van functies op blok- en straatniveau is voorwaarde voor metropolitaan wonen
Nieuwe Meer West in een notendop
Rust Rust als conditie voor hoogstedelijk wonen (ontspanning, sport en spel) Een binnenterrein is minimaal 50% onverhard
Hoogte aan hoofdstraat Losse opbouwen 1 of 2 terugliggende lagen Schouderhoogte: 5-7 lagen
Milieutypering stedelijk werk/woonmilieu Economisch profiel innovatiedistrict
Doorwaadbaarheid Aan verschillende zijden openbare doorsteken die het binnengebied met de straat en aanliggende binnengebieden verbinden Basishoogte Losse opbouwen 1 of 2 terugliggende lagen Schouderhoogte: 5 lagen
Leefbaarheid Adressen aan de straat d.m.v. portieken Fietsenstallingen en techniek Nutsvoorzieningen, fietsenstallingen en inzamelpunten voor afval worden inpandig opgelost zodat ze vanaf de straat niet zichtbaar zijn
Binnenwereld Entrees aan publiek toegankelijke binnengebieden
Blik uit de straat Collectieve ondergrondse parkeergarage of eigen parkeervoorziening per pand
Spelregels voor het bouwen in Nieuwe Meer Oost.
Nieuwe Meer Oost wordt omgeven door een groenzone langs de spoordijk en het park rond het monumentale hoofdkantoor van IBM. Eventuele nieuwbouw moet zodanig in dit park verrijzen, dat dit markante gebouw zijn functie als baken in de stad behoudt en de ecolo gische structuur wordt gerespecteerd. Het nieuwe hoofdkantoor van IBM kan een plek krijgen aan de parkwal. In het park en de groenzone langs het spoor liggen niet alleen fiets- en voetpaden, maar ook sport- en speelmogelijkheden voor de buurt. Deze gebieden staan in verbinding met de Nieuwe Meer en het Riekerpark. Zo ontstaat een groot recreatiegebied dat tevens een ecologische verbindingsfunctie heeft. Het nieuwe park wordt openbaar. Om de verblijfswaarde en kwaliteit te waarborgen respecteren we de weidsheid van deze groene ruimte.
113
Woningen (20%) circa 50.000 m2 bvo (40% sociaal, 40% middelduur, 20% vrije sector) Bedrijven en kantoren (70%) circa 160.000 m2 bvo Voorzieningen (10%) circa 15.000 m2 bvo Totale vloeroppervlakte circa 225.000 m2 bvo Oppervlakte plangebied circa 140.000 m2 Bruto FSI 1,6 Gemiddelde woninggrootte Aantal woningen Aantal inwoners Aantal arbeidsplaatsen
circa 75 m2 bvo (55 m2 gbo) circa 650 woningen circa 1.300 inwoners circa 6.500 arbeidsplaatsen
Nieuwe Meer West is het voormalige Rieker Business Park, dat werd ontwikkeld in de jaren ‘80 en ‘90 als zichtlocatie voor kantoren aan de A4. Er was destijds ook sprake van een trein
station, maar dat is er nooit gekomen. De hoge gebouwen in een eilandenstructuur staan in sterk contrast met de kleinschalige Sloterweg en het ecologische Siegerpark.
De ontwikkeling van een innovatiedistrict stelt niet alleen eisen aan de inrichting van het gebied, maar ook aan het ontwerp van de Johan Huizingalaan. Deze weg, een belangrijke verbinding tussen de Sloterplas en de Nieuwe Meer, is in grote delen van Nieuw-West ingericht als stadsstraat met gebouwen aan weerszijden. In Schinkelkwartier werkt de weg echter vooral als een barrière. Er is veel lege ruimte en het verkeer domineert, waardoor contact tussen de gebieden aan weerskanten wordt belemmerd. In het stedenbouwkundig kader is daarom de rooilijn van de bouwblok ken opgeschoven naar de straat. Ook is er een volwaardige oversteek tussen de David Ricardostraat en het IBM-park gemaakt. Om dit mogelijk te maken, moeten kabels en leidingen worden verlegd.
Nieuwe Meer West. Foto: Theo Baart (2019).
114
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
Nieuwe Meer West.
De transformatie krijgt de komende jaren een vervolg door in meer gebouwen een woon functie te introduceren. Daarbij kan ook het lege centrumgebied worden ingevuld met een mix van kantoren, woningen en voorzieningen. Deze locatie vraagt om een transparant en doorwaadbaar gebouw met interne straten, pleinen en groene hoven, naar het voorbeeld van het Rotterdamse Stadstimmerhuis. Bij het gebouw hoort een grote ondergrondse parkeergarage, die ook een functie voor de omgeving heeft. Rond het complex komen straten met brede stoepen en actieve functies in de plint. Zo krijgt het innovatiedistrict in Nieuwe Meer West een eigen gezicht.
Foto: Theo Baart (2019).
De laatste jaren voltrekt zich een geleidelijke transformatie in het gebied. Het Dutch design hotel Artemis vestigde zich in het hart van het gebied en het markante Dynatos-gebouw, een voormalig kantoor van IBM, transformeerde naar een woongebouw. Ook kwamen er
Plankaart van de beoogde eindsituatie in Nieuwe Meer West.
dependances van B. Amsterdam die het type bedrijvigheid en de schaal ervan veranderden. Het gebied is per openbaar vervoer nog steeds slecht bereikbaar. Er zijn alleen in de spits twee buslijnen, gefinancierd door het bedrijfsleven.
Een volgende stap in de ontwikkeling tot aantrekkelijk stadsgebied wordt mogelijk bij verlenging van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol. Een toekomstig metrostation betekent een schaalsprong in de bereikbaar heid per openbaar vervoer. Ten noorden van het station liggen kansen voor een stedelijk plein, vergelijkbaar met het Zuidplein in Amsterdam. Rond het plein liggen voorzienin gen die gericht zijn op de reiziger, onder het plein is ruimte voor een grote fietsenstalling. Mogelijk kan het metrostation ook een transferiumfunctie vervullen voor autopassa giers die hier overstappen op openbaar vervoer of fiets. Verder is voor dit gebied, evenals voor Nieuwe Meer Oost, versmalling en een betere oversteekbaarheid van de Johan Huizinglaan noodzakelijk.
115
Impressie van het stationsplein in Nieuwe Meer West.
116
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
117
6.6 De Plantijn
Stad in blok Groot gemengd stadsblok met interne straten en hoven Afmetingen 60m x 100m Actieve plinten rondom Omsloten door hoge bebouwing geven kansen voor wonen
De Plantijn in een notendop Collectieve parkeeroplossing
Milieutypering werk/woonmilieu Economisch profiel zorgdistrict
Spelregels voor het bouwen in Nieuwe Meer West.
Woningen (25%) circa 100.000 m2 bvo (40% sociaal, 40% middelduur, 20% vrije sector) Bedrijven en kantoren (25%) circa 85.000 m2 bvo Voorzieningen (50%) circa 170.000 m2 bvo Totale vloeroppervlakte circa 355.000 m2 bvo Oppervlakte plangebied circa 195.000 m2 Bruto FSI 1,8 circa 75 m2 bvo (55 m2 gbo) circa 1.300 woningen circa 2.600 inwoners circa 5.400 arbeidsplaatsen
N
ie
uw
e
o
nt
w
ik
ke
lin
g
Gemiddelde woninggrootte Aantal woningen Aantal inwoners Aantal arbeidsplaatsen
P
n>
an
oh <J
Metrostation Nieuwe Meer Verlengde Noord/Zuidlijn richting Schiphol krijgt een station op deze locatie
iz Hu
in
aa gal
De Plantijn is een deelgebied dat zorgfuncties van nationale en internationale betekenis huisvest. De belangrijkste functies zijn het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis, het Nederlands Kanker Instituut, het farmaceutisch bedrijf Sanquin en het zorgverzamelgebouw Slotervaart. Ruimtelijk richten deze voorzienin
gen zich naar binnen, er is geen actieve verbinding met de omgeving. De openbare ruimte binnen het deelgebied is sterk ver steend en vooral ingericht voor het verkeer en parkeren. Ondanks de bouw van een parkeer garage domineert de auto nog steeds.
M
Fietsparkeren Onder het stationsplein komt een grote fietsenstalling om gemakkelijk over te stappen op de metro
De Plantijn. Foto: Theo Baart (2019).
118
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
De grootste uitdaging in De Plantijn is de transformatie van de openbare ruimte. Personeel, patiënten en bezoekers van het zorgkwartier komen uit heel Nederland en zijn afhankelijk van een goede autobereikbaarheid. Daarom moet er ruimte blijven voor parkeren. Het parkeren moet op termijn in ondergrondse voorzieningen worden opgelost, want dan ontstaat er ruimte voor een rustig, groen binnengebied, waar patiënten, personeel, bezoekers en toekomstige bewoners kunnen
119
ontspannen of bijkomen van hun behandeling. Een brug voor fietsers en voetgangers over de Christoffel Plantijngracht heeft veel toe gevoegde waarde, omdat er op die manier een verbinding ontstaat tussen de wijk NieuwSloten en de Delflandpleinbuurt. De inzet is om een campus te ontwikkelen die wordt gedragen door een sterke openbare ruimte. Inspiratie hiervoor is te vinden in de universiteitscampus van Rotterdam en de hightechcampus van Eindhoven.
De Plantijn. Foto: Theo Baart (2019).
Het stedenbouwkundig kader voor De Plantijn moet samen met de zorgpartijen verder worden ingevuld, maar in deze projectnota doen we alvast een voorzet. Belangrijk is vooral dat het introverte gebied een gezicht naar de omgeving krijgt. Dat kan door het aanbieden van ontwikkelruimte aan de randen, bij voor
keur voor functies die ook betekenis hebben voor de bewoners van Nieuw-West. Denk aan zorggerelateerde opleidingen, fysiotherapie, sport en gezonde horeca. Daarnaast is ook in het binnengebied verdichting mogelijk, met name voor nieuwe woonvormen, gekoppeld aan behandeling of onderzoek.
Referentie van de universiteitscampus in Rotterdam. Bron: Juurlink [+] Geluk.
Plankaart van de beoogde eindsituatie in De Plantijn.
120
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
Verbeelding van een mogelijke transformatie waarbij de bestaande
Stenige buitenruimte De openbare ruimte is ingericht voor de auto
auto georiënteerde
Rust Het nieuwe zorgkwartier biedt ook ruimte voor verblijf, sport en het maken van ommetjes
7
buitenruimte van De Plantijn (boven) staps gewijs plaats maakt voor een groene campus (onder).
Ontwikkelstrategie
P n re ke ar
7.1 Voorwaarden scheppen
Reuring Ruimte voor levendige plinten aan de centrale wandelboulevard
Rust Het nieuwe zorgkwartier biedt ook ruimte voor verblijf, sport en het maken van ommetjes
Alle entrees aan de boulevard Door een parkeergarage te combineren met een verhoogde wandelboulevard wordt de vindbaarheid van instellingen verbeterd Verdichten aan de buitenkant, groen aan de binnenkant Instellingen mogen aan de buitenkant bouwen zodat de interne kwaliteit van het gebied wordt versterkt
We stemmen de ontwikkelstrategie voor Schinkelkwartier af op de bestaande condities van een gefragmenteerd gebied waarin ontwikkeling alleen mogelijk is als private eigenaren en ontwikkelaars investeren.
Per deelgebied bieden we op maat toe gesneden ontwikkelruimte om initiatieven en plannen te kunnen realiseren: faciliteren waar het kan en regisseren waar het moet.
Verbeelding van de tussenfase met behoud van NLR en Global Switch.
122
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
Verbeelding van de beoogde eindsituatie 2050 na transformatie van NLR en Global Switch.
Privaat initiatief is in veel gevallen moeilijk te voorspellen. Daarom is maximale wendbaar heid vereist in schaal, snelheid en programme ring van het proces. De doorlooptijd van tenminste 25 jaar brengt ongetwijfeld ook wijzigingen in beleid en omstandigheden met zich mee. De ontwikkeling kent zowel interne als externe dynamiek.
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
De transformatie van de kavels van Global Switch en NLR zijn op dit moment het moei lijkst te voorspellen. Daarom is de tussenfase waarin NLR en Global Switch nog niet transfor meren apart beschouwd. Dit is stedenbouw kundig haalbaar en aanvaardbaar.
We kiezen daarbij voor maatwerk. Per project treffen we een op het plan afgestemde bestemmingsregeling. Met regelingen per project voorkomen we grote gedetailleerde bestemmingsplannen, die in de praktijk meestal toch niet blijken te passen.
Om vooruitlopend op de investeringsbesluiten al uitgaven te kunnen doen voor verwerving, infrastructuur, geluidwerende maatregelen en andere gemeentelijke investeringen wordt bij deze projectnota tevens een voorbereidings krediet aangevraagd.
Investeren
Faciliteren tijdelijke initiatieven
Als derde moet de gemeente zelf investerings ruimte maken voor maatregelen in de open bare ruimte per project of deelgebied. Dat kan door het opstellen van een investeringsnota per gebied, gevolgd door het nemen van een investeringsbesluit. Maatgevend voor planning en fasering daarvan zijn vooral private initiatie ven. Waar veel investeringsbereidheid bestaat bij eigenaren moet ook de gemeente in actie komen. Bij de huidige stand van zaken zijn vooral investeringsbesluiten voor de deel gebieden Nieuwe Meer Oost, Sloterstrip en Schinkelhaven urgent. Hier moeten de gemeente en eigenaren op korte termijn tot uitvoeringsafspraken komen.
Het duurt meer dan 25 jaar voordat de beoog de eindsituatie in het gebied is bereikt. In de tussentijd is er ruimte voor tijdelijke initiatie ven. Er zijn al diverse initiatieven in het gebied tot stand gekomen, zoals de broedplaats in het voormalige ACTA-gebouw en de Kaskantine in Riekerpark. In de toekomst willen we deze spontane ontwikkeling van ondernemerschap graag blijven aanmoedigen en faciliteren. In juni 2019 vond er een eerste expertmeeting plaats. Nu werken we aan een strategische visie op tijdelijkheid met een bijbehorend afwegingskader. Aan de hand daarvan kunnen we de potentie van initiatieven beter toetsen op hun meerwaarde voor de gebiedsontwikke ling en de stedelijke thema’s die in Amsterdam een rol spelen. De visie dient bovendien als verdere inspiratiebron voor interne en externe stakeholders om gezamenlijk doelen te stellen voor een optimale benutting van de tussentijd.
Daarnaast is er de mogelijkheid om zelf actief te verwerven. Dat kan nodig zijn om maat schappelijke voorzieningen zoals scholen, sportgebouwen of zorg te realiseren, of voor specifieke woonvormen zoals de opvang van gezinnen of toegelaten vluchtelingen.
7.2 Aanpak per deelgebied
Bovenplanse maatregelen realiseren
Juridisch planologische ruimte
Het doel van de ontwikkelstrategie is het scheppen van de juiste voorwaarden waar onder private initiatieven tot stand kunnen komen. Allereerst door te zorgen voor een helder stedenbouwkundig raamwerk met de benodigde infrastructuur. Daarnaast moeten onderdelen van de groen- en waterstructuur worden ontwikkeld. Hetzelfde geldt voor de geluidwerende maatregelen, die noodzakelijk zijn voor het realiseren van gevoelige bestem mingen zoals wonen. Sommige maatregelen kunnen en moeten snel worden uitgevoerd, andere vragen tijd omdat de benodigde terreinen pas later beschikbaar komen.
Een tweede voorwaarde is het scheppen van de benodigde juridisch planologische ruimte. Om gemengde bestemmingen in het gebied mogelijk te maken, is uitgebreid onderzoek verricht. Dat resulteerde in een concept OER, dat gelijktijdig met deze projectnota is o pgesteld. Vervolgens zijn voor private projecten bestemmingsplannen en, met inwerkingtreding van de Omgevingswet, omgevingsplannen nodig. De formele aan vaarding van het definitieve OER door de gemeenteraad vindt plaats bij de vaststelling van de eerste van deze bestemmings wijzigingen.
Per deelgebied zijn, afhankelijk van de eigen domssituatie, verschillende deelstrategieën nodig. Monitoring van het beoogde en gerealiseerde programma is een belangrijke taak om de samenhang en afgesproken maatschappelijke voorzieningen in het gebied te bewaken.
Schinkelhaven Schinkelhaven is van oudsher een stads verzorgend bedrijventerrein. Het is een dicht bebouwd gebied met veel verschillende erfpachters en eigenaren, waardoor het gebied zich pandsgewijs ontwikkelt. Dit vergt veel begeleiding. Er zijn ook ontwikkelaars die er vastgoed hebben verworven in afwachting van toekomstige ontwikkelkansen. Sommige bedrijven hebben milieucontouren die het
wonen in de omgeving moeilijk maken. Met een aantal erfpachters wordt al gesproken over toekomstige transformatiemogelijkheden. Voor Schinkelhaven is allereerst een facet bestemmingsplan nodig om de geluidzonering van het bedrijventerrein te wijzigen en woning bouw mogelijk te maken. Verder moet per project maatwerk worden toegepast. Een punt van zorg is het realiseren van de maatschappe lijke functies en het behoud van productieve bedrijven. De gemeente heeft nauwelijks grond die niet in erfpacht is uitgegeven. Daarnaast zijn de erfpachtpercelen over het algemeen te klein voor een gemengd project. Via intentieovereenkomsten en bestemmings wijzigingen wordt de ontwikkeling zoveel mogelijk gestuurd. Mogelijk moet actief
123
124
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
worden verworven om de nodige maatschap pelijke voorzieningen te realiseren. Wel is er al ruimte op gemeentegrond gevonden voor één of twee scholen.
Sloterstrip Sloterstrip is een brede strook tussen de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan en de Henk Sneevlietweg met stadsverzorgende functies. De strip heeft een gevarieerde invulling met onder meer een hotel, bouwmarkt, scholen, maatschappelijke voorzieningen, opslag en politiebureau. Er zijn hier verschillende erf pachters op grote percelen. Herontwikkeling vindt vooral plaats binnen de bestaande erfgrenzen met de gemeente in een faciliteren de rol. En hoofdzakelijk bloksgewijs, waarbij meerdere eigenaren samen of gefaseerd een blok realiseren. Een eerste vernieuwingsproject naast hotel Corendon start in 2020. In verband met de gewenste aanpassingen van de Henk Sneevlietweg en de herinrichting van het Aalsmeerplein is een investeringsbesluit over Sloterstrip urgent.
Riekerpark Deelgebied Riekerpark is momenteel gevuld met tijdelijke functies. De verhuringen kennen verschillende einddata, die lopen tot na 2025. De grond in het gebied is in eigendom van de gemeente en nog niet uitgegeven in erfpacht. Na vertrek van de tijdelijke functies kunnen de verschillende kavels via openbare tenders in de markt worden gezet. Vooruitlopend op de eerste tenders moet voor Riekerpark een investeringsbesluit worden genomen.
Nieuwe Meer Oost Nieuwe Meer Oost is een gebied met enkele grote kantoren, een groot datacenter en een aantal hallen, die allemaal veel ruimte nodig hebben. De erfpachtsituatie is overzichtelijk; er zijn drie grote erfpachters en een gemeentelijke werf met afvalpunt. De werf wordt rond 2023 gesloten in verband met gemeentelijke reorganisatie. Voor de meeste kavels hebben de eigenaren in samenwerking met het project team ontwikkelplannen opgesteld. Daarom is een gemeentelijk investeringsbesluit urgent. Datacenter Global Switch legt beperkingen op aan de gebiedsontwikkeling. Het extensieve ruimtegebruik en de geluidbelasting belemme ren de gewenste dichtheid, functiemenging, woningbouwopgave en ruimtelijke kwaliteit.
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
De positie van Global Switch is complex te noemen, omdat de hardware van het datacen ter inclusief alle ondergrondse verbindingen niet eenvoudig te verplaatsen zijn en verplaat sing bovendien kostbaar is. In de gefaseerde gebiedsontwikkeling moeten we voor Global Switch nadere afschermings- of bronmaat regelen en eventuele verplaatsingsmogelijk heden binnen en buiten Schinkelkwartier verkennen. Het gesprek daarover met de eigenaren is nog in de oriënterende fase. Onze verwachting is dat verplaatsing pas concreet na tien jaar in beeld is. Tot die tijd brengen we ook de kansen voor gebruik van de door het datacenter geproduceerde restwarmte in het gebied in beeld. Het gaat dan om gebruik als eventuele bron voor een warmtenet op lagere temperatuur.
Nieuwe Meer West Nieuwe Meer West is een monofunctionele kantorenlocatie met dichte plinten, weinig tot geen voorzieningen en beperkt openbaar vervoer. De bestaande gebouwen zijn ruim twintig jaar oud en grotendeels in gebruik. Ze hebben nog een hoge (rest)waarde. Er zijn verschillende erfpachters op redelijk grote kavels, enkele gebouwen staan op eigen grond. De transformatie van dit projectgebied vindt naar verwachting plaats door functie verandering binnen de bestaande gebouwen en een aantal toevoegingen. De eerste transformatie op gebouwniveau is momenteel in uitvoering. De beste kans voor verdichting ligt op het terrein midden in het gebied. Dit uitgeefbare terrein, dat nu nauwelijks wordt gebruikt, kan via een tender op de markt worden gebracht en ruimte bieden aan uiteenlopende functies. Denk aan woningen, kantoren en voorzienin gen. De timing van dit project moet worden afgestemd op de besluitvorming over een eventueel te realiseren metrostation bij de Johan Huizingalaan.
De Plantijn In zorgkwartier De Plantijn is sprake van een overzichtelijke erfpachtsituatie. Er zijn vijf grote erfpachtpercelen en vier erfpachters. Er is geen eigen grond. De bestemming van het gebied is medisch/maatschappelijk en dat gaat in de toekomst niet veranderen. Voor het voormalige Slotervaartziekenhuis denken we aan kleinschalige zorgvoorzieningen, gecom
bineerd met zorggerelateerd wonen. Daarbij is de verwachting dat de eigenaren in de toekomst vastgoed willen toevoegen. Ook het Nederlands Kanker Instituut wil graag kunnen uitbreiden. De ontwikkelstrategie hangt samen met de specifieke wensen van de gebruikers en moet daarom in samenspraak met hen worden opgesteld. Een belangrijk aandachtspunt is het parkeren
dat momenteel gebeurt in een bovengrondse parkeergarage en op straat. Samenwerking van de gemeente met de aanwezige eigenaren is noodzakelijk om tot een gezamenlijke invulling van het gebied te komen. Om gemeentelijke investeringen mogelijk te maken, is in de toekomst het opstellen van een investerings nota nodig.
7.3 Planning en fasering De planning van de transformatie van Schinkelkwartier wordt voor een belangrijk deel bepaald door private initiatieven. Deze afhankelijkheid maakt dat voor Schinkel kwartier geen gedetailleerde planning kan worden vastgesteld. In deze paragraaf wordt daarom alleen aangegeven wat er tot 2025 staat gepland om aan te sluiten bij de huidige private initiatieven. Dit kan wijzigen als nieuwe initiatieven zich aandienen. Voor de ontwikkeling van Riekerpark is de gemeente niet afhankelijk van private initiatie ven. De ontwikkeling kan echter pas starten wanneer het huidige gebruik (tijdelijke wonin gen van het Startblok) eindigt in 2026. De aanleg van de parkwal in de sporendriehoek is
7.3.1
ook pas ruim na 2025 mogelijk, vanwege het huidige gebruik als werkterrein voor Zuidas dok. Hetzelfde geldt in principe dus ook voor de woningen die qua geluidwering hiervan afhankelijk zijn. De ontwikkeltijd van het gehele gebied wordt geschat op minimaal 25 jaar. De transformatie van de terreinen van NLR en Global Switch wordt niet voor 2030 verwacht. Wat deze latere timing van de transformatie van Global Switch betekent voor de ontsluiting, en daarmee mogelijk de planning, van de rest van deel gebied Nieuwe Meer Oost moet nog worden bepaald. Dit in combinatie met de planning van de verplaatsing van de werf aan de Henk Sneevlietweg.
Ontwikkeling deelgebieden tot 2025
In 2021 moet allereerst deze projectnota worden vastgesteld en een voorbereidings krediet worden verleend om de eerste gemeentelijke investeringen mogelijk te maken. Daarnaast worden er een strategisch akoestisch plan, een beeldkwaliteitsplan, een masterplan ondergrondse infrastructuur en een BLVC-kader opgesteld. In 2021 wordt ook het OER aanvaard, gekoppeld aan het eerste ruimtelijke besluit in Schinkelkwartier. Voor de ontwikkeling van de deelgebieden worden per deelgebied investeringsnota’s opgesteld. Hierin komt ook de planning van de aanpassingen aan de infrastructuur en de openbare ruimte per deelgebied aan de orde. De deelgebieden Nieuwe Meer Oost (exclusief Global Switch en inclusief de Johan Huizingalaan) en Schinkelhaven komen daarbij het eerst aan bod, omdat daar de meeste private initiatieven zijn. De andere deelgebie
den volgen later. Voor Schinkelhaven wordt ook een facetbestemmingsplan opgesteld om de geluidzonering aan te passen. Voor de ontwikkelprojecten worden de benodigde bestemmingsregelingen vastge steld. Tevens worden de lopende initiatieven begeleid en wordt er gewerkt aan tijdelijke initiatieven en placemaking. De tender van het John M. Keynesplein in Nieuwe Meer West is gepland in de periode tot 2025. Verplaatsing van kabels en leidingen en inrichting van openbare ruimte vinden gekoppeld aan de projecten plaats. Het realiseren van de voorzieningen gaat zoveel mogelijk gelijk op met het realiseren van de woningen. Aan de ontwikkeling van (tijde lijke) scholen wordt reeds gewerkt.
125
126
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
7.3.2 Bovenplanse ingrepen tot 2025 Tot 2025 wordt aan de volgende bovenplanse infrastructurele ingrepen gewerkt, die niet in de investeringsnota’s vallen: •
Verbetering van het busvervoer over bestaande wegen.
7.3.3
Een langzaam verkeersroute over de Nieuwe Sloterweg met een brug over de Schinkel. • Aanpassing van het metrostation Henk Sneevlietweg met een directe aansluiting op de Nieuwe Sloterweg. • Herprofilering van de Johan Huizingalaan. •
Geluidsmaatregelen tot 2025
Voor een groot deel van de geplande wonin gen in Schinkelkwartier zijn geluidsmaatrege len voorwaardelijk en de planning van de transformatie wordt dan ook voor een groot deel bepaald door de uitvoering van deze maatregelen. In de periode tot 2025 wordt gewerkt aan de plaatsing van geluidsschermen langs de sporen en de A10 waar nodig, en de aanleg van het eerste deel van de parkwal langs de A4. Voor de voorbereiding en uitvoe ring van deze werkzaamheden moet rekening worden gehouden met doorlooptijden van enkele jaren.
8 Consultatie, participatie en communicatie
Het uitgangspunt is dat de aanleg van geluid wering zoveel mogelijk vooruit loopt op de woningbouwinitiatieven. Hierbij is maatwerk en flexibiliteit per initiatief nodig, zowel wat betreft de (tijdelijke) fysieke maatregelen als de toepassing van wetgeving. Op sommige kavels is de bouw van woningen qua geluidwering afhankelijk van geplande afschermende bebouwing van andere erfpach ters. In deze gevallen moet er nauwe afstem ming tussen de verschillende erfpachters plaatsvinden, gefaciliteerd door de gemeente.
8.1 Projectnota: fase 2 Bij de ontwikkeling van Schinkelkwartier worden vastgoedeigenaren, bedrijven en bewoners uit het gebied betrokken. Er wonen op dit moment relatief weinig mensen. Er wordt gewoond in het noordelijke deel van Schinkelhaven, op de woonschepen in de Schinkel en in de tijdelijke woonblokken in Riekerpark. Het merendeel van de huidige stakeholders is ondernemer. Hun wensen en plannen voor de toekomst hangen nauw samen met de aard van het bedrijf, de locatie, hun financiële mogelijkheden en persoonlijke omstandigheden. Daarbij is eveneens bepa lend of de ondernemer huurder is of dat de ondernemer naast huurder ook erfpachter is.
Gesprekken Vanaf de beginfase van de planontwikkeling zijn we in gesprek gegaan met de stake holders. Niet alleen om hen te informeren over de gemeentelijke voornemens, maar ook om hun kennis en creativiteit te mobiliseren en inzichten, ideeën en initiatieven op te halen. Zo zorgt participatie voor rijkere plannen, meer draagvlak, betere besluiten en tijdwinst. Daarom zijn we in 2018 gestart met een participatieproces op individuele basis en brachten we kennismakingsbezoeken aan tientallen ondernemers, ontwikkelaars en beleggers. Ook met Vereniging Woonschepen Zuid is vanaf 2018 regelmatig overleg geweest. Tijdens deze één-op-één gesprekken bespraken we de bestaande situatie, de
knelpunten in het gebied en hun wensen en plannen voor de toekomst.
Planoverleg Nieuwe Meer Oost Twee erfpachters met grote kavels hebben herontwikkelingsplannen voor hun terrein en gebouwen in een groot deel van Nieuwe Meer Oost. Daarom zijn, vooruitlopend op het vaststellen van de projectnota, met deze partijen stedenbouwkundige studies uitge voerd. Deze studies zijn als input meegenomen in het stedenbouwkundig kader van de projectnota. Dit heeft geleid tot twee pionier projecten.
Planoverleg De Plantijn Met drie van de vier partijen die erfpachter zijn en belangrijke, toonaangevende instanties in het medisch- en zorgcluster De Plantijn hebben we afzonderlijk gesprekken gevoerd over hun toekomstplannen. Hier is ook ingegaan op hun onderlinge samenhang en raakvlakken met verkeer en publieke ruimten. We zetten deze gesprekken individueel en gezamenlijk voort.
Vereniging Woonschepen Zuid Ook startte in 2018 een overleg met Vereniging Woonschepen Zuid over het onderzoek naar nieuwe openbaar vervoer verbindingen. In dat onderzoek werden vier scenario’s onderzocht, allen met een nieuwe oeververbinding over de Schinkel. Deze verbinding heeft veel impact.
128
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
Waarschijnlijk moeten drie woonschepen worden verplaatst en andere krijgen te maken met meer hinder. In het overleg werd het onderzoek kritisch gevolgd. Ook kwamen de belangen van de bewoners en de gevolgen van een nieuwe brug aan de orde. Bijvoorbeeld het beperken van (geluids)overlast tijdens de bouw en het gebruik van de brug, aandacht voor materiaalgebruik en een goede landschappe lijke inpassing in relatie tot het groen bij de woonschepen. Net als de verwerving of verplaatsing van de woonschepen door de gemeente die niet kunnen blijven met de komst van de nieuwe brug en duidelijkheid over schadeloosstelling door de gemeente.
Co-creatieproces innovatiedistrict Er waren meerdere sessies met de onderne mers, gebruikers en omwonenden van Nieuwe Meer Oost en -West over de ontwikkeling van een innovatiedistrict. Hier startte eind 2018 een co-creatieproces, waarin wensen en ideeën werden verzameld en vertaald naar een ruimtelijke kansenkaart. Deze kaart vormde een belangrijke bouwsteen voor het steden bouwkundig kader, waarin de meeste onder delen van de kansenkaart een plek hebben gevonden.
Informatiebijeenkomsten Tussentijds werd de stand van zaken van de planontwikkeling besproken tijdens verschil lende bijeenkomsten. ondernemersbijeenkomst Schinkelhaven (maart 2019) • stakeholder informatiemiddag (september 2019) • ondernemers van Schinkelhaven (Wicked Grounds, december 2019, 60 deelnemers) • eigenaren, investeerders en ontwikkelaars (B. Amsterdam, december 2019, 30 deelnemers) • bewoners van de woonschepen in de Schinkel (Hotel Jansen, januari 2020, 50 deelnemers) • bewoners van het Spijtellaantje en de Generaal Vetterstraat (Wicked Grounds, februari 2020, 25 deelnemers) • bewoners van de woonbuurt Park Haagseweg (Broedplaats Radion, februari 2020, 50 deelnemers) • BIZ Rieker Business Park (Artemis Hotel, maart 2020, 20 deelnemers) •
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
BIZ (in oprichting Schinkelhaven) (Atelier, september 2020, 40 deelnemers) • Bewoners van de Generaal Vetterstraat, Spijtellaantje en woonbootbewoners en belangenvereniging Nieuwe Meer/ De Oeverlanden (digitaal, september/ oktober/november 2020) •
Een belangrijke uitkomst van deze ronde was de vrees bij huurders van bedrijfspanden dat zij straks moeten vertrekken. Een ander belangrijk punt was dat in het stedenbouwkundig kader in sommige gevallen nog onvoldoende rekening was gehouden met bestaande erfgrenzen en ontwikkelplannen. Om dat te herstellen werden met een aantal partijen vervolggesprekken gehouden, waarin het plan kritisch is gescreend en aangepast. Ook kwamen er tegengestelde belangen op tafel. Hoewel een aantal bewoners de urgentie van een doorgaande fietsroute en een brug begrijpt, heeft de komst van een brug over de Schinkel gevolgen voor de bewoners van de woonschepen. Bewoners van de Generaal Vetterstraat en het Spijtellaantje hebben op hun beurt vragen over de toenemende drukte door de mogelijke komst van een basisschool en de aanpak van het Aalsmeerplein. Er zijn verschillende onderwerpen waarover de bewoners graag willen meepraten, zoals de brug, de school, het groen en het fietspad. In het najaar 2020 zijn er nog aanvullende gesprekken gevoerd met de bewoners van de Generaal Vetterstraat en het Spijttellaantje. Er zijn afspraken gemaakt waarover en hoe zij in de volgende fase betrokken worden bij de plannen.
Naamgevingsoverleg Naast bijeenkomsten over het stedenbouw kundig kader was er overleg met stakeholders over de naamgeving van de deelgebieden. Hun inbreng was doorslaggevend bij de keuze van de namen.
129
8.2 Inspraak projectnota: fase 2 Informatiebijeenkomst Na de vrijgave van de concept projectnota start een inspraakperiode van tenminste zes weken. Hiervoor wordt een digitale informatie bijeenkomst georganiseerd voor geïnteresseer den uit Schinkelkwartier en omliggende buurten. Tijdens een online informatiebijeen komst worden de plannen gepresenteerd met behulp van ondersteunend beeldmateriaal. Tijdens deze bijeenkomst, maar ook ervoor en erna kunnen vragen worden gesteld en reacties worden gegeven. Alle vragen worden verzameld en komen terug in een overzicht met vragen en antwoorden op de projectwebsite.
Ook zijn er zes korte films gemaakt die de plannen uit de projectnota toegankelijk en beknopt in beeld brengen. Via een online formulier is het mogelijk een formele inspraakreactie op het plan te geven. De inspraakperiode en de informatiemogelijk heden worden vooraf breed gecommuniceerd, via zowel off- als online kanalen. In een nota van beantwoording worden de inspraakreacties vervolgens verzameld en beantwoord. De nota van beantwoording wordt samen met de vast te stellen projectnota aangeboden aan het gemeentebestuur.
Maquette Schinkelkwartier. Bron: Made by Mistake maquettebouw.
130
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
8.3 In de toekomst: fase 3 en 4 Bij een grote gebiedsontwikkeling als Schinkelkwartier moet blijvend worden gecommuniceerd, zowel met de huidige ondernemers, bewoners en omwonenden als met externe partijen.
Fase 1 Verkenning
Fase 2 Haalbaarheid principenota principebesluit
Fase 3 Ontwerp projectnota projectbesluit
9
Organisatie
Fase 4 Uitvoering investeringsnota investeringsbesluit
diverse besluiten
Actief betrekken
Gebiedsmarketing
Als de projectnota is vastgesteld, volgt fase 3. Deze fase leent zich om plannen per project of deelgebied meer in detail met specifieke groepen belanghebbenden uit te werken. Daarbij kan gedacht worden aan verschillende bijeenkomsten over het stedenbouwkundig plan per deelgebied en de eisen en schetsen voor de openbare ruimte, zoals straten, pleinen, speelplekken en groen. Te beginnen met de deelgebieden Schinkelhaven en Nieuwe Meer Oost. Daarbij streven we om deze bijeenkomsten medio 2021 te organiseren. Belanghebbenden worden hiervoor uitgeno digd. De vorm waarin we dit gaan doen en de onderwerpen die zich daarvoor lenen moeten we bepalen. Uiteraard gaan ook de individuele gesprekken met ondernemers, eigenaren en ontwikkelaars in de komende periode door.
Samen met partners gaan we het gebied verder op de kaart zetten. We willen meer bekendheid genereren voor de toekomstplan nen voor het gebied en samenwerking aanmoe digen. Een lijn die al is ingezet bij het overleg over de naamgeving en tijdelijke bestemmin gen. De verschillende identiteiten van de deelgebieden zijn daarbij leidend.
De gebiedsontwikkeling Schinkelkwartier is een grootstedelijk project gelegen in stadsde len Nieuw-West en Zuid. De organisatie van het project Schinkelkwartier is gebaseerd op samenwerking van gemeentelijke directies en stadsdelen in teamverband, onder leiding van een senior projectmanager. Directie Grond en Ontwikkeling is de ambtelijk opdrachtgever. Deze organisatiestructuur sluit aan op de werkwijze die bij de meeste gebiedsontwikke lingen in Amsterdam wordt toegepast. Binnen deze structuur behouden stadsdelen hun adviesbevoegdheid zoals in de verordening is opgenomen. De stadsdelen Nieuw-West en Zuid zijn voor hun gebied bevoegd vergunnin gen te verlenen die afgestemd zijn op de gebiedsontwikkeling en ontwikkelstrategie van Schinkelkwartier.
Blijvend informeren Interne en externe stakeholders worden ook in de volgende fase goed op de hoogte gehouden en betrokken bij de uitwerking van de plannen. Daarvoor zetten we verschillende off- en online communicatiemiddelen in. In de derde fase wordt ook het BLVC-kader opgesteld voor Schinkelkwartier. Een BLVCkader geeft aan hoe tijdens de uitvoering de bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie gewaarborgd is. Goede infor matieverstrekking is hier een belangrijk onderdeel van. Doel is het gebied tijdens de uitvoering van projecten zo goed mogelijk te laten functioneren, overlast voor belang hebbenden te beperken en een duidelijk aanspreekpunt te hebben.
Bij de gekozen ontwikkelstrategie ligt het takenpakket van de projectorganisatie de komende jaren op twee verschillende schaal niveaus. Allereerst is er de verdere ontwikke ling van Schinkelkwartier op het schaalniveau van het gebied. Het voorbereiden en realiseren van nieuwe infrastructuur, zoals openbaar vervoerlijnen en –voorzieningen, de parkwal en overig groen, nieuw water, geluidweringen en sociale infrastructuur. Daarbij hoort ook de verdere planontwikkeling op deelgebieds niveau door het opstellen van investerings nota’s, een facetbestemmingsplan en andere gemeentelijke producten.
Daarnaast zijn er taken op projectniveau. Diverse private ondernemers en investeerders bereiden momenteel transformatie- en bouwprojecten voor. Dat zijn nu al circa 30 projecten. De verwachting is dat dit aantal na de vaststelling van de projectnota alleen maar toeneemt. Omdat daarbij maatwerk nodig is, is actieve gemeentelijke inzet essentieel. Samen met externe partijen moeten aanpassingen van het juridisch planologisch kader worden voorbereid en afspraken over grond en erfpacht worden gemaakt. Ook moeten omgevingsmaatregelen worden bepaald en diverse uitvoeringszaken worden geregeld. Tussen beide vormen van actie bestaan veel afhankelijkheden. Plannen op gebieds- en deelgebiedsniveau moeten corresponderen met private initiatieven. Omgekeerd moeten de projecten passen binnen de op een hoger schaalniveau vastgestelde kaders. De organi satiestructuur van het project moet op dit dubbele takenpakket zijn afgestemd.
131
132
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
De organisatiestructuur van het project.
10 Financiën en risico’s
Bestuur
Ambtelijk opdrachtgever
Strategisch kernteam
Projectgroep (R&D/ontwerpteam), G&O, V&OR, IB, EZ, OJZ, Communicatie, Stadsdelen
10.1 Financiën Afstemmingsoverleggen met stakeholders en externe adviseurs
Projectteams per kavel/ deelgebied Projectteam 1
Projectteam 2
Projectteam X
Bij de projectnota hoort een vertrouwelijke bijlage: de zogenaamde financiële paragraaf. Deze financiële vertaling van de ontwikkelingen en ingrepen zoals beschreven in de projectnota houdt rekening met de onzekerheden en risico’s waarvan sprake is bij zo’n groot project gebied en zo’n lange tijdspanne. Vooralsnog lijkt Schinkelkwartier een haalbaar project met beheersbare risico’s. Na de besluitvorming over de projectnota wordt gewerkt aan verschillende investerings nota’s. Het gebied Schinkelkwartier wordt dan als het ware opgeknipt in zes deelgebieden. Voor ieder deelgebied wordt een grond exploitatie opgesteld en een investeringsbe sluit voorgelegd. Voor de grote infrastructurele ingrepen die deelgebiedsoverstijgend zijn, wordt een afzonderlijke grondexploitatie opgesteld. Deze kent geen opbrengsten, de financiële voeding moet komen uit de grond exploitatie van de zes deelgebieden.
Opbrengsten Binnen Schinkelkwartier zijn vijf deelgebieden aan te wijzen als transformatiegebieden. Alhoewel deze gebieden zeer van elkaar verschillen, geldt overal dat herontwikkeling en intensivering alleen op gang komen als erfpachters en ontwikkelaars initiatief nemen en durven te investeren. De gemeente heeft hier met betrekking tot de vastgoed ontwikkeling de rol om kaders te scheppen en
de initiatieven te stimuleren en te begeleiden. Voor de opbrengsten is dit de onzekere factor: welke erfpachters gaan wanneer transforme ren? Daarnaast speelt dat bij het herzien van bestaande erfpachtrechten er sprake kan zijn van een ander opbrengstenniveau dan bij nieuwe uitgiftes. De opbrengsten zijn dan ook voorzichtig geraamd. Een aantal transformatie projecten bevindt zich al in het stadium van contractvorming, over deze opbrengsten bestaat meer zekerheid. Deelgebied Riekerpark is nog niet in erfpacht uitgegeven. Vanaf 2025 (na afloop van lopende huurcontracten) worden hier verschillende erfpachtpercelen via openbare tenders in de markt gezet. De gemeente heeft hier dus veel meer invloed op de planning en het programma. Ook over de toekomstige opbrengsten bestaat hier meer zekerheid. In deelgebied Nieuwe Meer West is ook nog een groot perceel van circa 40.000 m2 beschikbaar voor nieuwe erfpachtuitgifte.
Kosten De gemeente is aan zet wat betreft de ingrepen in de openbare ruimte die ervoor moeten zorgen dat Schinkelkwartier transformeert van een perifeer werkgebied naar een gemengde stadswijk. Verschillende ingrepen zijn essen tieel, zoals het realiseren en optimaliseren van een stevige groen- en waterstructuur in het gehele gebied en voorzieningen om het geluid
133
134
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
te weren. Daarnaast moet de gemeente investeren in nieuwe infrastructuur om het gebied goed te kunnen ontsluiten en bereik baar te maken voor nieuwe bewoners. Een belangrijke ingreep is de aanleg van de Nieuwe Sloterweg als centrale langzaam verkeersroute inclusief een fietsbrug over de Schinkel. Het ver- en bijplaatsen van kabels en leidingen is nodig. Ook moet de openbare ruimte groten deels opnieuw worden ingericht. Daarnaast houden we rekening met het eventueel actief verwerven voor het realiseren van openbare ruimte, infrastructuur, woonprogramma en/of noodzakelijke maatschappelijke voorzieningen. Naar verwachting moet een deel van de investeringen, die te maken hebben met de aanleg van hoogwaardig openbaar vervoer naar het centrum en het aanpassen metro station Henk Sneevlietweg, ook gefinancierd worden uit de toekomstige grondopbrengsten.
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
Maatgevend voor de planning en fasering van de investeringen die de gemeente doet, zijn vooral private initiatieven. Waar veel investe ringsbereidheid bestaat bij erfpachters moet ook de gemeente in actie komen. Bij de huidige stand van zaken zijn vooral investe ringsbesluiten voor de deelgebieden Nieuwe Meer Oost, Schinkelhaven en Sloterstrip urgent. Deze investeringsnota’s en de grond exploitatie voor grote infrastructuur worden dan ook als eerste opgesteld. Om vooruitlopend op de investeringsbesluiten al uitgaven te kunnen doen voor verwerving, infrastructuur, geluidwerende maatregelen en andere gemeentelijke investeringen wordt bij deze projectnota een investeringsbesluit genomen over een aantal lopende projecten.
10.2 Risico’s De gebiedsontwikkeling kent een aantal risico’s die zijn verkend in een risicosessie van het projectteam Schinkelkwartier. De komende jaren moet risicomanagement een integraal onderdeel zijn van de projectaanpak. Daarbij hoort het aanvullen en actualiseren van de risicoanalyse, het beoordelen van het risico profiel en het bepalen van de beheermaat regelen. Hieronder volgen de voornaamste risico’s en beheermaatregelen van dit moment.
Afhankelijkheid van private partijen De gemeente beschikt in het gebied maar beperkt over grond die nog niet in erfpacht is uitgegeven en is daardoor voor de uitvoering van de plannen afhankelijk van de mede werking van een groot aantal private partijen, met name erfpachters. Hierdoor kunnen infrastructurele ingrepen of maatschappelijke voorzieningen mogelijk niet of pas laat worden gerealiseerd, waardoor de transformatie van het gebied vertraagt. Ook voor de transformatie van de kavels is veel afhankelijk van marktomstandigheden en particuliere initiatieven. De kans dat een deel van de erfpachters/eigenaars niet wil meedoen is aanzienlijk. Daardoor kunnen mogelijk programmatische doelen niet of niet tijdig
worden gehaald. Ook kan de transformatie te versnipperd plaatsvinden met een negatieve invloed op de kwaliteit van het gebied. Dit alles vraagt om een proactieve houding vanuit de gemeente en overleg met private partijen om te komen tot meerwaarde voor iedereen. Een extra uitdaging daarbij vormt het gemeentelijk beleid en projectgebonden eisen met betrekking tot de betaalbaarheid en kwaliteit van woningen, energievoorziening, duurzaamheid en ondergronds parkeren.
Beperkingen woningbouw De woningbouw in Schinkelkwartier wordt bemoeilijkt door vliegverkeer en snelweg geluid. Een groot deel van het gebied ligt binnen de LIB-5 zone van Schiphol. Bij woning bouw is daarom een afweging verplicht, waarin rekening wordt gehouden met de geluid belasting en externe veiligheidsrisico’s door het vliegverkeer. Deze afweging per bouwplan kan leiden tot de conclusie dat toevoeging van woningen in sommige delen van het plan gebied niet acceptabel is. Daarom is het tijdig inwinnen van advies over de aard van de risico’s en mogelijke beheermaatregelen noodzakelijk. Door het geluid van de snelwegen A4 en A10 is
woningbouw op sommige kavels afhankelijk van afschermende bebouwing en de ontwikke ling daarvan vraagt samenwerking met private partijen. Als die onvoldoende van de grond komt, kunnen woningbouwplannen stagneren. Dit vraagt een tijdige voorbereiding van de geluidsmaatregelen en een goede planning en coördinatie met ontwikkelaars. Bij publiek gefinancierde geluidsmaatregelen, zoals geluidsschermen, kan realisatie in een vroeg stadium nodig zijn om stagnatie in de woning bouw te voorkomen. De ruimtelijke inpasbaar heid is hierbij nog een onzekerheid.
Weerstand wonen Schinkelhaven Om in Schinkelhaven woningbouw mogelijk te maken, moet eerst het bedrijventerrein gedeel telijk gedezoneerd worden. Het toestaan van wonen kan bezwaren oproepen bij de geves tigde bedrijven in het gebied. Daarom moet in een vroeg stadium worden gezocht naar moge lijkheden om bedrijvigheid en woningbouw zo goed mogelijk te mengen. Bijvoorbeeld door aanpassingen aan de woningen of bronmaatre gelen bij de bedrijven. Als bedrijfsverplaatsing onvermijdelijk is, kan verwerving worden overwogen.
Beschikbaarheid sportvelden Voor het halen van de normen voor buitensport zijn we afhankelijk van de omgeving van het plangebied. Om een tekort te voorkomen kijken we naar verdere intensivering van
nabijgelegen sportparken. Daarover zijn nog geen besluiten genomen. De ontwikkeling moet dus goed worden gevolgd.
Stikstof De wet- en regelgeving ten aanzien van stikstof vormt ook voor de bouw in Schinkelkwartier een risico. Het risico is relatief beperkt, doordat het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied (Botshol) op afstand ligt. De ontwikkeling op gemeentelijk en landelijk niveau moet echter goed worden gemonitord.
Weerstand infrastructuur Om Schinkelkwartier bereikbaar te maken, zijn infrastructurele ingrepen nodig. Die raken de belangen van omwonenden en dat kan weerstand oproepen. Overleg in een vroeg stadium is nodig om de nadelige effecten voor de betrokkenen zoveel mogelijk te verzachten en waar dat kan compensatie te bieden.
Onvoldoende ambtelijke capaciteit De in deze projectnota beschreven ontwikkel strategie en risicobeheersing vragen een grote en kwalitatief sterke inzet van de gemeente. Daar ligt een aanzienlijk risico, omdat Amsterdam veel projecten in voorbereiding heeft en op een krappe arbeidsmarkt de benodigde capaciteit moet vinden. Dit vraagt om flexibel personeelsbeleid dat voldoende ruimte biedt om grote opgaven als Schinkel kwartier tot een goed einde te brengen.
135
136
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier
Bijlage 1 Overzicht huidig beleid en juridisch planologisch kader Schinkelkwartier Huidig beleid Bepalend voor de ontwikkelrichting van Schinkelkwartier zijn landelijke wet- en regel geving en het gemeentelijk beleid. We noemen de belangrijkste plannen en besluiten. Structuurvisie Amsterdam 2040 Doel van de structuurvisie is de ontwikkeling van Amsterdam en de regio tot een inter nationaal concurrerende, duurzame Europese metropool. Schinkelkwartier heeft daarin een rol binnen twee bewegingen, de uitbreiding van het centrumgebied en de internationalise ring van de zuidflank. Om economisch sterk en duurzaam te zijn wil Amsterdam intensiever gebruik maken van de bestaande stad. Bedrijventerrein Schinkelhaven en de zone Henk Sneevlietweg zijn in de structuurvisie aangeduid als stadsverzorgend bedrijven terrein, terwijl de deelgebieden Riekerzone, Riekerhaven en een deel van het zorgkwartier zijn aangemerkt als gebieden met een menging van wonen en werken. Begraafplaats Huis te Vraag, het sportpark Jaagpad, de groenzone langs de Schinkel en de noordoever van de Nieuwe Meer zijn onderdeel van de hoofd groenstructuur. Voor toekomstig infrastructu rele verbindingen, zoals een verbinding over de Schinkel tussen Henk Sneevlietweg en Laan der Hesperiden, zijn in de structuurvisie ruimtelijke reserveringen opgenomen.
Koers 2025 – Ruimte voor de Stad Koers 2025 richt zich op een verdichtende, bereikbare, groene, gemengde en duurzame stad. Om een groei met 50.000 woningen tot 2025 mogelijk te maken noemt Koers 2025 een aantal mogelijke woningbouwlocaties. Riekerhaven is daarbij aangewezen als versnellingslocatie en Riekerzone als locatie voor nieuwe projecten. De deelgebieden Schinkelhaven en Rieker Business Park worden genoemd als strategische ruimte voor gebieds ontwikkeling na 2025.
Amsterdamse referentienorm voor maat schappelijke voorzieningen, groen en spelen Het achterliggende doel van dit beleidsstuk is om een voldoende, divers en kwalitatief aanbod van voorzieningen te verankeren in de planvorming, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen verschillende functies (onder wijs, jeugd, zorg, basisvoorzieningen, kunst en cultuur, sport, groen en spelen). De verschillen de functies zijn opgedeeld in subcategorieën met elk hun eigen norm. Zo is bijvoorbeeld voor groen onderscheid gemaakt tussen ecosysteemgroen en gebruiksgroen. Het beleid is als richtlijn een onderdeel van het Plaberum en is zodoende als handvat voor ruimtelijke reserveringen van voorzieningen toegepast in deze fase van de planvorming van Schinkelkwartier. Ruimte voor de Economie van Morgen De economische uitwerking van Koers 2025 is de visie Ruimte voor de Economie van Morgen. Rieker Business Park en Riekerzone zijn aan gemerkt als innovatiedistricten, werk-woon wijken waar clusters van bedrijven verbindingen zoeken ter ontwikkeling van startups en innovatieve bedrijfsconcepten. Riekerhaven en bedrijventerrein Schinkelhaven zijn creatieve wijken, woon-werkwijken met kleine zelf standige kantoorruimtes. Daarmee is bij Schinkelhaven afgestapt van de beschermde status als stadsverzorgend bedrijventerrein.
De Johan Huizingalaan, de Vlaardingenlaan/ Aletta Jacobslaan, de Overschiestraat en de verlengde Sloterweg zijn aangemerkt als potentiële stadsstraten. Woonagenda 2025 De Woonagenda heeft als doel te zorgen voor voldoende aanbod van kwalitatief goede en betaalbare woningen in 2025. De agenda bevat uitgangspunten voor de woningbouwprogram mering met een verdeling 40% sociale huur, 40% middelduur (huur en koop) en 20% dure huur en koop. Daarbij zijn spelregels vast gesteld voor het toepassen van deze program mering in projecten zoals Schinkelkwartier.