Bijlage 1: Concept Projectnota Schinkelkwartier.pdf

Ruimtelijke kwaliteit Schinkelkwartier wordt een aantrekkelijke en klimaatbestendige wijk. De openbare ruimte krijgt een hoge gebruiks- en belevingswaarde, zoals beschreven in de visie Openbare Ruimte. Belangrijke landschappelijke, ecologische en cultuurhistorische waarden blijven behouden en worden waar mogelijk versterkt. In lijn met de Agenda Groen en de Watervisie Amsterdam 2040 zorgen we voor een goede afwisseling tussen levendigheid en rust, en voor maximale mogelijkheden voor ontmoeting en recreatie.

Bereikbaarheid Zoals beschreven in de Uitvoeringsagenda Mobiliteit en de Agenda Amsterdam Autoluw hoort bij een woon-werkgebied met hoge dichtheid een centrumstedelijk mobiliteits­ profiel. Daarin is autobereikbaarheid onder­ geschikt aan lopen, fietsen en openbaar vervoer. Zo’n profiel draagt ook bij aan andere ambities voor Schinkelkwartier, zoals gezondheid, veiligheid en duurzaamheid. Voor­waarden zijn goede fiets- en loopvoor­ zieningen en een verbetering van de bereik­ baarheid per openbaar vervoer.

Duurzaamheid Schinkelkwartier wordt aardgasloos en volgt de Agenda Duurzaamheid en de routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050. We ontwik­ kelen een wijk met een duurzaam energie­ systeem en vergaande CO2-vermindering door in te zetten op energiebesparing en duurzame warmte- en energieopwekking. Duurzaam ruimtegebruik vraagt ook een flexibele gebouwde omgeving. Die omgeving is ­ingericht op diverse vormen van gebruik en kan adaptief reageren op maatschappelijke verandering. Om verspilling tegen te gaan wordt ingezet op circulariteit met hergebruik van grondstoffen en reductie van afval.

Sociale inclusiviteit Schinkelkwartier ondersteunt de ontwikkeling van een inclusieve en ongedeelde stad door segregatie op de woning- en arbeidsmarkt zoveel mogelijk te voorkomen. Daarbij leidt het transformatieproces tot een uitbreiding van het Amsterdamse stadsmilieu, waardoor ook de wijken buiten de ring kunnen profiteren van nieuwe stedelijke voorzieningen. Schinkel­ kwartier kan zo een ruimtelijke en maatschap­ pelijke verbindingsfunctie vervullen tussen de stadsdelen Amsterdam-Zuid en Nieuw-West en bijdragen aan sociale samenhang en gelijke kansen.

Schinkelkwartier transformeert van een ­geïsoleerd werkgebied met circa 900.000 m2 bruto vloeroppervlak (bvo) tot een levendige, inclusieve en duurzame stadswijk met circa 2.370.000 m2 bvo woningen, kantoren, bedrijven

3.2.1

en voorzieningen. Om deze ontwikkeling mogelijk te maken, wordt nieuw programma toegevoegd, bestaand programma behouden en bestaand programma getransformeerd (door sloop-nieuwbouw of door vernieuwde functies).

Wonen

Met 11.000 nieuwe woningen is Schinkel­ kwartier belangrijk voor het verminderen van het woningtekort in Amsterdam. Door het woningaanbod af te stemmen op de vraag in de wijken van Nieuw-West en Zuid kan de gebiedsontwikkeling betekenis krijgen voor de omgeving en bijdragen aan een inclusieve stad. Het woningbouwprogramma voor Schinkel­ kwartier volgt daarbij de vigerende Woon­ agenda: 40% sociale huur, 40% middelduur (huur en koop) en 20% vrije sector. In de sociale huur is ongeveer de helft van het woningaanbod bestemd voor alleenwonenden. Het gaat vooral om kleine starterswoningen, waarvan er in de directe omgeving relatief weinig zijn. Ze zijn ook belangrijk voor de toenemende stroom van buitenlandse werk­ nemers, van wie bijna een derde deel tot de lagere inkomensgroepen behoort. Daarnaast zijn voor de wat oudere singles ook grotere woningen nodig. Ruim 10% van het sociale woningaanbod moet gericht zijn op ouderen. Aantrekkelijk zijn clusters waarin zelfstandig wordt gewoond, maar waar ook gemeenschap­ pelijke voorzieningen zijn. Dat vormt een antwoord op de vergrijzing en de trend om zorg buiten zorginstellingen te organiseren (bijvoorbeeld thuiszorg). Ook komen er zo in de bestaande voorraad grote woningen vrij. Het overige aanbod in de sociale sector, ruim een derde, is bestemd voor gezinnen. In Nieuw-West wonen meer dan 2.000 gezinnen te krap.

Vervangend aanbod in Schinkelkwartier is voor hen aantrekkelijk, omdat dan sociale netwerken, zoals familie, vrienden, school en

sport, grotendeels intact kunnen blijven. Bovendien bevordert dit de doorstroming in het sociale segment. Verder is het beleid om in de sociale sector 1% van de woningen geschikt te maken als rolstoelwoning. Daarvoor geldt een bijdrageregeling. In de middeldure sector zijn alleenwonenden en stellen zonder kinderen de voornaamste doelgroep. Ongeveer twee derde van het aanbod is bestemd voor deze groep, die vooral bestaat uit starters. Daarnaast is een aanbod van wat grotere huurwoningen nodig voor kleine gezinnen en empty nesters (stellen waarvan de kinderen niet meer thuis wonen). In Nieuw-Sloten en De Aker wonen veel 55-plus­ sers in een woning die niet geschikt is om oud te worden. Voor hen kan Schinkelkwartier een goed alternatief zijn. Bovendien worden zo woningen elders vrijgespeeld. Een bijzondere groep in het middensegment zijn de koopstarters. Voor hen is een beperkt aanbod van enkele honderden kleinere woningen nuttig. Om te voorkomen dat ze uitsluitend als beleggingsobject worden gezien, moeten wel eisen worden gesteld aan de bewoning. Het hogere segment in Schinkelkwartier bestaat vooral uit koopwoningen. De vraag in deze sector concentreert zich momenteel op woningen met een koopprijs tot ongeveer een half miljoen euro.

Die zijn ook aantrekkelijk voor inwoners van Nieuw-West, waar momen­ teel in de vrije sector ruim 3.000 gezinnen wonen in een woning van minder dan 70 m2.

3.2.2 Werken Amsterdam ontwikkelt zich van een middelgro­ te stad tot een Europese hoofdstad die meedingt op internationaal niveau. Vooral onze kenniseconomie is belangrijk en daarvoor zijn

netwerken en interactiemogelijkheden cruciaal. De economische groei in de stad concentreert zich dan ook vooral in gemengde milieus met wonen, werken, leisure en cultuur binnen

37

38

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

handbereik. Dat is de omgeving waarin talent zich thuis voelt en graag wil werken. Schinkelkwartier kan uitgroeien tot zo’n interactieve omgeving. Met in de toekomst een aanbod van circa 1.020.000 m2 ruimte voor kantoren en bedrijven (ten opzichte van circa 700.000 m2 in de huidige situatie) ontwikkelt Schinkelkwartier zich tot een gemengd gebied met circa 44.500 arbeidsplaatsen. De program­ matische invulling borduurt voort op de al aanwezige differentiatie en lokale dynamiek. Per deelgebied is er ruimte voor een rijke functiemix met verschillende accenten per deelgebied. We lichten er een aantal deel­ gebieden uit die in het Kantorenplan en Ruimte voor de Economie van Morgen zijn benoemd als kansrijke gebieden voor werken. In de bestaande kantoorgebieden Nieuwe Meer Oost en West liggen kansen voor de ontwikkeling van een innovatiedistrict. Dat is een gebied waar toonaangevende bedrijven en

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

instituten clusteren en netwerken vormen met startups, broedplaatsen en betrokken onder­ nemers uit de buurt. Zulke milieus stimuleren samenwerking en vernieuwing, en trekken talent aan. Nieuwe Meer biedt bij uitstek kansen voor de ontwikkeling tot Amsterdams innovatiedistrict, omdat het een aantal ambiti­ euze bedrijven huisvest, zoals B. Amsterdam, IBM en PWC. Zij kunnen een belangrijke rol als aanjager vervullen. Voorwaarden voor de ontwikkeling van een innovatiedistrict zijn een goede mix van functies, ruimte voor ontmoe­ ting, optimale bereikbaarheid per openbaar vervoer en ICT op topniveau.

Kunst en cultuur

De van oorsprong kleine stedenbouwkundige korrelgrootte van Schinkelhaven maakt dit deelgebied geschikt voor kleinschalige kantoren. Nieuwe Meer Oost en West zijn nu locaties voor grootschalige kantoren. Beide deelgebieden bieden in de toekomst ruimte aan single tenant en multitenant kantoor­ gebruikers van uiteenlopende omvang.

Sport

3.2.3 Maatschappelijke voorzieningen Maatschappelijke voorzieningen versterken de sociale cohesie in de wijk en zorgen voor een complete stad. Daarom is veel zorg besteed aan het bepalen van de juiste behoefte aan maatschappelijke voorzieningen. Scholen, gezondheidscentra, jongerencentra, biblio­ theken, sportparken, huizen van de wijk, buurtkamers, winteropvang en andere voor­ zieningen zijn nodig om van Schinkelkwartier een leefbare en toekomstbestendige stadswijk te maken. Het programma voor Schinkel­ kwartier is bepaald aan de hand van gemeen­ telijke strategische huisvestingsplannen en referentienormen, waarbij ook rekening is gehouden met de eigendomssituatie in het gebied.

Onderwijs Amsterdam kiest voor kwalitatief goede en flexibele schoolgebouwen, die geschikt zijn voor een divers onderwijsaanbod en divers gebruik. Er is een voorkeur voor alles-in-één scholen die zorgen voor een gemakkelijke overgang per leeftijdsfase. Op basis van de huidige referentienormen heeft Schinkel­ kwartier ruimte voor zeven van zulke scholen. De scholen worden bij voorkeur opgenomen in de stedelijke bebouwing en gecombineerd met andere maatschappelijke functies. De school­

pleinen zijn openbaar toegankelijk en verbon­ den met sport, groen en speelvelden in de omgeving. Zo kan de school een ontmoetings­ plek zijn en het hart vormen van de wijk.

Zorg-, jeugd- en basisvoorzieningen In Schinkelkwartier bieden we ruimte aan één gezondheidscentrum, zes huisartsenpraktijken, vier centra voor maatschappelijke dienst­ verlening en wijkzorg, vier apotheken, drie opvanglocaties, twee ruimten voor dag­ besteding en een hospice. Daarnaast krijgen ook enkele bovenwijkse voorzieningen een plaats, zoals bijvoorbeeld een winteropvang voor dak- en thuislozen en een gezinsopvang. Bij de basisvoorzieningen gaat het om één huis van de wijk op een centrale plek in het gebied en drie buurtkamers in de grotere deel­ gebieden. Voor kinderen en jongeren houden we rekening met een kinderboerderij en een jongerencentrum. Voor alle voorzieningen geldt dat ze herken­ baar, toegankelijk, flexibel en goed bereikbaar zijn door clustering aan pleinen of doorgaande routes. Bij een exploitatie van meer dan tien jaar komen de voorzieningen in eigendom bij de gemeente.

De ontwikkelingen op het gebied van kunst en cultuur zijn minder voorspelbaar en planbaar dan die van onderwijs of zorg. Vooralsnog houden we rekening met de vastgestelde referentienorm van 0,25 m2 per woning voor kunst en cultuur. Met het verbeteren van de bereikbaarheid nemen in Schinkelkwartier ook de kansen voor publiekstrekkende culturele voorzieningen toe. Dat kan een broedplaats zijn, maar ook een bioscoop of buurttheater. Voorlopig denken we aan vier culturele voorzieningen en negen locaties voor kunst in de openbare ruimte.

Een sportieve stad is een gezonde stad. In Schinkelkwartier wordt daarom vanaf de start rekening gehouden met voldoende sportvoor­ zieningen, zodat de sport kan meegroeien met de wijk. We voldoen daarbij aan de stedelijk vastgestelde sportnorm. De invulling van de sportvoorzieningen hangt nauw samen met het overige programma in de deelgebieden.

Voor elk gebied is daarom een eigen sport­ programma vastgesteld dat in het steden­ bouwkundig kader is opgenomen. Soms gaat het om binnensporten, zoals squash, fitness en zaalvoetbal, soms om buitensporten, zoals tennis en voetbal. Verder stimuleren we sporten en bewegen in het gebied door ruimte te creëren voor urban sports, zoals footy en padel, verkeersvrije joggingpaden, groene wandelroutes en pocketparks. Voor de binnensporten wordt de benodigde ruimte meegenomen in de vastgoedontwikke­ ling, want veel aanbod moet worden verzorgd door commerciële partijen. Daarbij moet boven het aanbod in de gymzalen van de scholen rekening worden gehouden met één gemeen­ telijke sporthal voor verenigingssporten. Naast sportvoorzieningen zijn in Schinkel­ kwartier ook speelplekken en speelvelden nodig. We houden rekening met dertig speel­ plekken en tien speelvelden. Die kunnen onderdeel zijn van de openbare ruimte.

3.2.4 Commerciële voorzieningen In een stadswijk waar 22.000 mensen wonen en 44.500 werken moet ook gewinkeld kunnen worden. Het programma voor Schinkelkwartier is het afgelopen jaar verkend in het kader van het distributieplanologisch onderzoek (DPO) Nieuw-West. Dat leidde, in combinatie met het Detailhandelsbeleid 2018-2022, tot uitspraken over de omvang, locatie en samenstelling van het winkelbestand. Winkels en winkelcentra staan al langer onder druk door de populariteit van het online winkelen. Het risico bestaat dat nieuwe vestigingen in Schinkelkwartier afbreuk doen aan bestaande centra in de omgeving, zoals het Sierplein en het Delflandplein. In het DPO is daarom geadviseerd geen grootschalige ­winkelconcentratie op te nemen. Wel is er ruimte voor 6.000 m² bvo aan kleinschalige winkelvoorzieningen, waarvan de meeste komen in een buurtverzorgend winkelcentrum aan het Riekerpark voor heel Schinkelkwartier. Daarnaast is er op een enkele strategische plek langs de hoofdroutes voor langzaam verkeer ruimte voor een buurtwinkel in de plint. Verder biedt Schinkelkwartier alle voorzieningen die horen bij een hoogstedelijk woon-werkmilieu, zoals goede horeca, sport en leisure.

In Schinkelkwartier zijn verschillende perifere detailhandelsvestigingen (PDV) gehuisvest. In deelgebied Schinkelhaven is een aantal vestigingen geclusterd. Er is ook een vestiging van de Gamma gevestigd aan de Aletta Jacobslaan. Ondanks de transformatie van Schinkelkwartier naar een stedelijk gebied blijft PDV behouden in het gebied. Dat gebeurt mogelijk op een andere locatie binnen Schinkel­k wartier en in beperkte omvang, passend bij de geformuleerde ambities voor Schinkelkwartier. Dat betekent PDV in een kleinere schaal dan tot nu toe gangbaar is en met een goede stedelijke inpassing; dat wil zeggen met ondergronds parkeren en geïnte­ greerd in bouwblokken met kleinschalige voorzieningen, wonen en werken. Met onze ambitie voor een autoluw Schinkelkwartier willen we met deze wijze van inpassing de verkeersaantrekkende werking van PDV beperken. Er wordt gerekend met ongeveer het bestaande programma van 6.000 m² bvo PDV, waarvan twee bouwmarkten van ieder 2.000 tot 2.500 m2 bvo, aangevuld met kleinere PDV-winkels.

39

40

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

3.2.5 Groenvoorzieningen Uitbreiding en versterking van het groen is belangrijk voor de ontwikkeling van Schinkelkwartier. Het gebied kent nu al enkele waardevolle groengebieden en verborgen tuinen, die versterkt en beter ontsloten kunnen worden. Denk aan de Schinkeloever, het Siegerpark, het park rond het hoofdkantoor van IBM en de begraafplaats Huis te Vraag. Daarnaast liggen er groene stroken langs de dijken van de wegen en het spoor, die kansen bieden voor beter gebruik.

Bij de ontwikkeling van Schinkelkwartier voldoen we aan de Amsterdamse groennorm. Volgens deze norm bedraagt de totaal beno­ digde ruimte voor groen in Schinkelkwartier circa 38 hectare. We zijn zuinig op het bestaan­ de groen van de parken, de spoor­dijken en de Schinkeloever, en leggen daarnaast nieuwe groengebieden aan. Speciale aandacht verdienen daarbij de bestaande ecologische verbindingen, die kunnen worden versterkt en verbreed. In de ecologische verbindingen zitten ook knelpunten die met gerichte maatregelen kunnen worden op­­gelost, zoals faunapassages bij de Louwesweg en het Henk Sneevlietpad.

4

Hoofdkeuzes

Om Schinkelkwartier tot gemengde stadswijk te kunnen transformeren en het gewenste programma te kunnen realiseren, zijn keuzes nodig. Het gaat om fysieke ingrepen in infrastructuur, groen en water, maar ook om overige maatregelen die nodig zijn voor een goed woon- en leefklimaat. In het OER zijn nadere keuzes g ­ edefinieerd, verschillende

alternatieven beoordeeld en voorkeurs­ alternatieven benoemd. Dat is gelijktijdig met het opstellen van deze project­­nota gebeurd, zodat de uit­komsten richting­gevend konden zijn voor het stedenbouw­kundig kader en de ontwikkelstrategie. In dit hoofdstuk beschrijven we eerst de methodiek en daarna de belang­ rijkste keuzes.

Schinkelkwartier en omgeving. Bron: YourCaptain Luchtfotografie.

41

42

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

4.1 Omgevingseffectrapport MER nieuwe stijl

Hoofdkeuzes

Voor ontwikkelingen die nadelige milieugevol­ gen kunnen hebben, is het opstellen van een milieueffectrapport (MER) wettelijk verplicht. In de geest van de aanstaande Omgevingswet is het MER opgesteld als OER. Het OER Schinkelkwartier heeft een brede reikwijdte waarin alle aspecten van de fysieke leef­ omgeving zijn betrokken. We hebben daarbij gekozen voor een dynamisch OER, omdat de vernieuwing tenminste 25 jaar in beslag neemt. Via periodieke monitoring kan het OER actueel worden gehouden, zodat ook tussentijds kan worden bijgestuurd. De wettelijke procedure waarmee het OER uiteindelijk bestuurlijk wordt aanvaard, is gekoppeld aan een bestemmings­ plan of omgevingsplan voor een concrete ontwikkeling in het gebied. Tot het moment van aanvaarding is daarom sprake van een concept OER.

Bij de start van het proces is allereerst de bestaande situatie geschetst aan de hand van uitgebreid onderzoek. Dit is verwerkt in een digitale leefomgevingsfoto. Op basis daarvan zijn vervolgens de onderwerpen in kaart gebracht waarvoor een nadere keuze nodig is. Voor deze nadere keuzes zijn verschillende alternatieven geformuleerd, die in meer of mindere mate kunnen bijdragen aan het halen van de ambities. Vervolgens zijn voorkeurs­ alternatieven bepaald met de bijbehorende randvoorwaarden en spelregels. Dit heeft, samen met overwegingen ten aanzien van financiën en maatschappelijk draagvlak, geleid tot hoofdkeuzes die de basis vormen voor het stedenbouwkundig kader en de ontwikkelstrategie.

Groenstructuur zeer negatief

negatief

neutraal

positief

zeer positief Stedelijkheid

Buurtparken/ groene routes

Ruimtelijke kwaliteit Bereikbaarheid Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid Sociale inclusiviteit

Stedelijkheid

Pocketparks/ groene binnenruimte

Ruimtelijke kwaliteit Bereikbaarheid Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid Sociale inclusiviteit

Stedelijkheid

De Oeverlanden/ groene routes

Ruimtelijke kwaliteit Bereikbaarheid Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid Sociale inclusiviteit

4.2 Hoofdkeuzes en afweging 4.2.1

Uitbreiding groenstructuur

Voorwaarde voor het ontwikkelen van een stedelijk gebied met een hoge dichtheid is het realiseren van een aantrekkelijke groenstruc­ tuur met voldoende groen van hoge kwaliteit. Dat is ook belangrijk voor biodiversiteit, de opvang van hemelwater en het tegengaan van hittestress. Daarnaast draagt een goede groenstructuur bij aan een gezonde en sociaal inclusieve leefomgeving.

43

Schinkelkwartier moet voldoen aan de Amsterdamse normen voor gebruiksgroen en ecosysteemgroen. Daarvoor zijn verschillende ingrepen ter verbetering van de groenstructuur beoordeeld aan de hand van onderzoek naar landschap, natuurwaarden en klimaatadaptatie.

Allereerst is het toevoegen van enkele buurtparken en groene routes belangrijk als gebruiksgroen. Aanvullend zorgen verspreid liggende pocketparks en openbare binnen­ terreinen met voldoende schaduwplekken voor meer groen en verkoeling op loopafstand. Daarnaast zijn voor klimaatadaptatie en biodiversiteit groene daken en gevels nuttig en kunnen knelpunten in de ecologische structuur worden opgelost door fauna­ passages. Met deze ingrepen voldoen we aan de normen voor gebruiksgroen en ecosysteem­ groen. Het nabijgelegen groengebied De Oeverlanden kan een belangrijke rol vervullen voor de toekomstige bewoners en zorgen dat de buurtparken in Schinkelkwartier worden ontlast. Voorwaarde is wel dat er geïnvesteerd wordt in de landschappelijke en recreatieve kwaliteit en dat er goede, groene langzaam verkeerroutes komen vanuit Schinkelkwartier naar De Oeverlanden en de Nieuwe Meer.

Verder wijst het onderzoek uit dat de centrale spoordijken in Schinkelkwartier niet alleen ecologisch belangrijk zijn, maar ook een regulerende functie hebben voor het micro­ klimaat. Hier vindt overdag opname van warmte plaats en ‘s nachts verkoeling; dit beïnvloedt ook het omliggende stedelijke gebied. Een goede maatregel om die functie te versterken is het verbreden van de berm­ profielen van de spoordijken en een inrichting die rekening houdt met de stroompatronen van koele wind.

44

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

4.2.2 Aanpassing watersysteem Het bestaande watersysteem in Schinkel­ kwartier kent knelpunten op het gebied van oppervlaktewater, waterbeheer, grondwater, klimaatbestendigheid, waterkwaliteit en maaiveldhoogte. Om die te kunnen oplossen en te komen tot een toekomstbestendige waterhuishouding zijn keuzes nodig over het systeem en het waterpeil.

Het water in Schinkelkwartier heeft verschillen­ de functies. Het zorgt voor de opvang van hemelwater, het tegengaan van hittestress en een goede verblijfskwaliteit van de openbare ruimte. Om aan die meervoudige functie te kunnen voldoen, zijn maatregelen om hemel­ water bij piekbuien op te vangen en af te voeren niet voldoende. Voor een goed water­ systeem zijn meer structurele ingrepen nodig.

Watersysteem zeer negatief

negatief

neutraal

positief

zeer positief Stedelijkheid Ruimtelijke kwaliteit Bereikbaarheid

Rainproofbeleid

Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid Sociale inclusiviteit

Stedelijkheid

bomen overleven het verlagen van het ­waterpeil en het ophogen van het maaiveld waarschijnlijk niet. Daarom is ook een tweede alternatief onder­ zocht. Hierin wordt het verlagen van het waterpeil beperkt en het slecht doorlatende zandpakket zo veel mogelijk vervangen door een goed doorlatende ondergrond. In combi­ natie met het toevoegen van meer oppervlak­ tewater en een lichte bolling van het maaiveld kan dan de maaiveldophoging worden beperkt. Zo blijft de beleving van het water geborgd en hebben de bomen een betere overlevingskans. Daartegenover staat dat er zo geen toekomstbestendig en duurzaam watersysteem ontstaat.

45

een lichte bolling aan te leggen blijft het water beleefbaar. Daarbij accepteren we de beperkte overlevingskans voor de bestaande bomen, aangezien uit de bomeninventarisatie blijkt dat de aanwezige soorten (berken) minder goed inpasbaar zijn in een stedelijke omgeving. Dit model is toegepast in het stedenbouwkundig kader. Bij de verlaging van het waterpeil moet de spoordijk buiten schot blijven. In verband met de slechte stabiliteit van het dijklichaam worden de spoorsloten losgekoppeld van het watersysteem en verder beheerd als wadi’s (greppels met waterafvoer door infiltratie). Door deze in te richten met natuurvriendelijke oevers zorgen ze voor versterking van het ecosysteem en de biodiversiteit.

Een keuze tussen deze alternatieven blijkt bijzonder moeilijk, daarom is ook een combina­ tiepakket ontwikkeld. Hierin wordt het water­ peil verlaagd naar het overige polderpeil, maar wordt de ophoging van het maaiveld beperkt door de slechte grond te vervangen door een beter doorlatende laag. Door het maaiveld in

Ruimtelijke kwaliteit Circulair watersysteem

Bereikbaarheid

Huidige situatie water­

Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid Sociale inclusiviteit

Een belangrijke ingreep is het aanleggen van nieuwe verbindingen, waardoor een robuuster watersysteem ontstaat zonder doodlopende watergangen met meer doorstroming en een betere waterkwaliteit. Zo’n circulaire water­ structuur scoort positief op de ambities voor ruimtelijke kwaliteit en gezondheid en vormt daarom het voorkeursalternatief. Belangrijke maatregelen zijn daarbij het doortrekken van de Westlandgracht naar de Schinkelhaven, een tweede oost-west-­ waterverbinding onder de spoordijk, een nieuwe hoofdwatergang door Nieuwe Meer Oost, extra waterverbindingen in Nieuwe Meer West en een watergang langs de Johan Huizingalaan. Het doortrekken van de Westlandgracht zorgt ook voor een nieuwe recreatieve vaarroute en extra water­ compensatie in de stadsboezem.

Een tweede keuze is nodig over het waterpeil, vooral in het deelgebied Riekerpark. Hier ontbreken primaire watergangen en wordt het water afgevoerd via een drainagesysteem. Daarbij wordt het hemelwater niet goed opgenomen in de grond door een slecht doorlatende zandlaag en ontstaat er snel wateroverlast. Hier zijn twee alternatieven onderzocht. Allereerst, zoals gewenst door de water­ beheerder, een verlaging van het waterpeil tot het peil van de overige polder met opheffing van het drainagesysteem en toevoeging van nieuwe primaire watergangen. Daarbij moet het maaiveld aanzienlijk worden verhoogd om voldoende opvang van hemelwater mogelijk te maken. Voor de ruimtelijke kwaliteit is deze aanpak niet gunstig, omdat er minder contact tussen land en water ontstaat. De aanwezige

systeem en adviezen

Sloterbinnen en Middelveldsepolder

VP -2,20

VP -2,20

waternet voor verbetering.

VP -2,10

Bron: maps.amsterdam.nl

Huis te Vraag Nieuw Sloten

VP -0,60

VP -2,80

Netwerkkaart water LEGENDA

*

VP -2,16

Schinkel peil -0,40

WP -1,20

Polder VP -2,30 Subpolders

Wateroverlast

*

VP -4,25

Waterdoorgang/circulate verbeteren Riekerpolder Gewenste boezemverbinding VP -1,90

Wens opheffen subpolder

VP / WP

Vast waterpeil / Winter waterpeil Nieuwe Meer boezempeil -0.60

Polder

Waterdoorgang/circulatie verbeteren

Subpolders

Gewenste boezemverbinding

Wateroverlast

Wens opheffen subpolder

VP WP

Vast peil Winterpeil

46

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

4.2.3 Omgang met cultuurhistorische waarden

4.2.4 Verschuiving mobiliteit

In Schinkelkwartier zijn diverse cultuurhisto­ risch waardevolle gebouwen aanwezig. De gebouwen met een orde 1 waardering zijn monument(waardig) en worden beschermd. Voor een aantal gebouwen is op de concept waarderingskaart voor bedrijfs- en kantoren­ locaties 1965-1985 een orde 2 waardering gegeven. Het algemene uitgangspunt voor orde 2 panden is dat nader cultuurhistorisch

Voor het realiseren van een bereikbaar en aantrekkelijk verblijfsgebied zijn keuzes nodig op het gebied van mobiliteit. Het onderzoek heeft duidelijk gemaakt dat ingrijpende maatregelen noodzakelijk zijn om te voor­ komen dat het autoverkeer vastloopt en Schinkelkwartier onbereikbaar wordt. Er is een mobiliteitsshift nodig. Daarvoor zijn vier pakketten van ­mobiliteitsmaatregelen door­

onderzoek nodig is om te beoordelen in hoeverre deze gebouwen voor behoud of bescherming in aanmerking komen. Op basis van de uitkomst van het nadere onderzoek kan een sloopvergunningstelsel worden overwogen om de orde 2 gebouwen beter te kunnen beschermen. De voorkeur gaat uit naar het toepassen van maatwerk voor orde 2 gebouwen.

Omgang cultuurhistorie zeer negatief

47

gerekend die oplopen in zwaarte. Bij een beoordeling daarvan op de ambities stedelijk­ heid, ruimtelijke kwaliteit, bereikbaarheid, gezondheid en veiligheid, duurzaamheid en sociale inclusiviteit, blijkt vooral pakket 3 kansrijk. Dit pakket omvat een combinatie van een beperkt aantal autoparkeerplaatsen (via een lage maximum parkeernorm), nieuwe fietsverbindingen en beter openbaar vervoer.

Mobiliteitspakket negatief

neutraal

positief

zeer positief

zeer negatief Stedelijkheid Bereikbaarheid Gezondheid/veiligheid

zeer positief

Ruimtelijke kwaliteit Pakket 1 Geen maatregelen

Bereikbaarheid Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid

Sociale inclusiviteit

Sociale inclusiviteit

Stedelijkheid

Stedelijkheid

Ruimtelijke kwaliteit

Ruimtelijke kwaliteit

Gezondheid/veiligheid

Pakket 2 OV en tram

Bereikbaarheid Gezondheid/veiligheid

Duurzaamheid

Duurzaamheid

Sociale inclusiviteit

Sociale inclusiviteit

Stedelijkheid

Stedelijkheid

Ruimtelijke kwaliteit Orde 1 en orde 2 beschermen

positief

Duurzaamheid

Bereikbaarheid

Orde 1 beschermen, orde 2 maatwerk

neutraal

Stedelijkheid

Ruimtelijke kwaliteit Alleen orde 1 beschermen

negatief

Bereikbaarheid Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid

Ruimtelijke kwaliteit Pakket 3 Beperken autogebruik

Sociale inclusiviteit

Bereikbaarheid Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid Sociale inclusiviteit

Stedelijkheid Ruimtelijke kwaliteit

In deelgebied Nieuwe Meer Oost hebben drie gebouwen een voorlopige orde 2 waardering gekregen. Dit betreft bedrijfsverzamelgebouw B. Amsterdam, de voormalige IBM typemachi­ nefabriek (Johan Huizingalaan 761-763) en data­center Global Switch. Het behouden van deze drie omvangrijke gebouwen zou beteke­ nen dat het stedenbouwkundig kader (waar­ onder de centrale fietsverbinding door het plangebied) en een belangrijk deel van het beoogde programma in Nieuwe Meer Oost

niet gerealiseerd kunnen worden. Om die reden is het uitgangspunt dat deze drie gebouwen niet kunnen worden behouden en daarom op de vast te stellen waarderingskaart 1965-1985 niet worden aangewezen als orde 2. Echter, er wordt nader onderzoek gedaan naar de cultuurhistorische waarden van deze gebou­ wen. Het is onze inzet om elementen van deze panden en het verhaal van IBM terug te laten komen in de gebiedsontwikkeling.

Pakket 4 Doortrekken Noord/Zuidlijn

Bereikbaarheid Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid Sociale inclusiviteit

48

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

In het onderzoek is ook gekeken naar het effect van het verlengen van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol (pakket 4). Deze maatregel is onderdeel van de corridorstudie Amsterdam-SchipholHaarlemmermeer van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Verlenging van de Noord/Zuidlijn blijkt niet voorwaardelijk voor de ontwikkeling van Schinkelkwartier, maar leidt wel tot een betere ontsluiting van het gebied en een opwaardering van de locaties rond het station. Het onderzoek wijst verder uit dat de locatie van het metrostation Henk Sneevlietweg bij het verbeteren van het openbaar vervoer een belangrijke factor is. Daarvoor zijn drie varian­ ten onderzocht, namelijk handhaving op de huidige plek, verlenging van het station en verplaatsing naar het zuiden. Vooral dat laatste blijkt effectief. Het metrostation krijgt aanzien­ lijk meer instappers door de centrale ligging in het gebied en er ontstaat een betere spreiding van de stations op de westelijke ringlijn. De uitvoerbaarheid van deze en de andere varianten moet nog wel nader worden onder­ zocht. Daarom spreken we in het stedenbouw­ kundig kader vooralsnog over aanpassing van het metrostation Henk Sneevlietweg, waarbij het de ambitie is vanuit de gebiedsontwikke­ ling van Schinkelkwartier om deze te verplaat­ sen naar het zuiden. Ook voor het fietsverkeer is een nieuwe verbinding met de stad van groot belang.

Van de onderzochte alternatieven blijkt vooral een fietsverbinding over de Schinkel effectief, in de vorm van een beweegbare brug tussen de Laan der Hesperiden en de Generaal Vetterstraat. Deze verbinding ontlast minder aantrekkelijke en minder veilige fietsroutes via de Zeilbrug en de Nieuwe Meersluis, en beperkt de negatieve gevolgen voor de aanwezige ecologische en cultuurhistorische waarden en woonboten. Vanaf de aanlanding op de westoever loopt de fietsroute bij voorkeur zo centraal mogelijk door het gebied. De keuze past ook in de eerder gemaakte ruimtelijke reservering in

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

de Structuurvisie 2040. Aanvullend op het optimaliseren van fiets­ verbindingen en openbaar vervoer is voor een mobiliteitsshift het terugdringen van het autobezit en -gebruik noodzakelijk. Daarbij gaan we uit van een beperkt aantal autopar­ keerplaatsen voor de woningen en (op termijn) een lagere norm voor de overige functies zodra het openbaar vervoer op orde is. Ook wordt gedeeld autogebruik gestimuleerd. Om te komen tot een goede verblijfskwaliteit wordt daarbij ingezet op autoluwe deelgebieden waar het parkeren zoveel mogelijk plaatsvindt in ondergrondse garages of parkeerhubs aan de randen.

49

Studie HOV Schinkel Op basis van onderzoek in 2017 werd een nieuwe tramlijn over de Schinkel als kansrijke verbinding met het centrum gezien. Daarom is in 2018, parallel aan het OER, gestart met een studie naar hoogwaardig openbaar vervoer (HOV), waarbij vier mogelijke routes zijn onderzocht. De voorkeur ging uit naar een middenvariant met een tracé via de Laan der Hesperiden en de Henk Sneevlietweg. Uit onderzoek naar de vervoerwaarde bleek echter dat de reizigersaantallen op de nieuwe lijn te laag zijn voor tramexploitatie. Alleen een buslijn lijkt mogelijk. Voor een verbinding met het centrum is een buslijn minder aantrekkelijk, omdat de binnenstad en de directe omgeving steeds minder ruimte

bieden aan bussen. Daarbij zijn ook de capaciteit, het comfort, het imago en de ruimtelijke inpassing van busvervoer niet optimaal. Daarom worden voor de HOV-ontsluiting, naast de onderzochte varianten, ook alternatieven onderzocht. Eén daarvan is een tramverbinding via de Aalsmeerweg, waar de bestaande tramlijn 2 via een nieuwe route Schinkelkwartier kan ontsluiten. Daarover wordt pas later in de tijd een besluit genomen. De kwaliteit van de HOV-verbinding kan worden vergroot als de Henk Sneevlietweg ter plaatse van de A10 wordt verlaagd, zodat een gelijk­ vloerse stadsstraat ontstaat die de A10 onderlangs kruist. Een technische verkenning heeft echter niet geleid

Heemstedestraat

2

tot een haalbaar ontwerp. Er is onvoldoende ruimte voor de op- en afritten van de A10 en er ontstaat gedurende een lange periode ernstige verkeersoverlast. Daarom wordt voorlopig uitgegaan van de bestaande kruising bovenlangs. Waarschijnlijk wonen en werken er in Schinkelkwartier tot 2030 onvoldoen­ de mensen om een HOV-verbinding naar het centrum in gebruik te nemen. Daarom is ook onderzoek nodig naar een verbetering van het openbaar vervoer op korte termijn met gebruik van de bestaande infrastructuur. Kansrijk is een bus­verbinding tussen Schiphol en het Aalsmeerplein of Hoofddorpplein met een aantal haltes in het plan­gebied.

Delflandlaan

Westlandgracht

Johan Huizingalaan

Laan v. Vlaanderen

Louwesweg

2

H. Sneevlietweg

Optie 1

Optie 2 Optie 3

Zoekgebied verplaatsen metrohalte Optie 4

Mogelijke routes voor HOV-verbinding door Schinkelkwartier.

Hoofddorpplein

50

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

51

4.2.5 Maatregelen gevoelige functies bij infrastructuur In de omgeving van de snelwegen A4 en A10 en de spoor- en metrolijnen moet rekening worden gehouden met een hoge geluid­ belasting, een matige tot slechte luchtkwaliteit en veiligheidsrisico’s. Daarom is onderzocht wat er nodig is om hier gevoelige functies, zoals wonen, onderwijs, kinderopvang en zorg voor kwetsbare groepen, mogelijk te maken. Daarbij blijken verschillende keuzes nodig.

Een eerste hoofdkeuze is de aanpak van het geluid. Er zijn diverse afschermende maat­ regelen doorgerekend, zoals geluidsschermen van verschillende hoogten, een geluidswal en afschermende eerstelijnsbebouwing. Uit het onderzoek blijkt dat voor een aanvaardbaar woon- en leefklimaat het maximale maat­ regelenpakket (pakket 4) noodzakelijk is.

Het voorkeurspakket bestaat uit een aarden wal met een scherm (totaal 15 meter hoog) langs de A4, geluidsschermen langs de A10 (5 meter hoog) en geluidschermen langs de spoor- en metrolijn (2 meter hoog of lager met gelijkwaardig effect). Langs de A10 en de spoor- en metrolijn is verder zo veel mogelijk aaneengesloten afschermende eerstelijns­ bebouwing van minimaal 20 meter hoog nodig.

Door de geluidswal te verbreden en in te richten als een park, zorgt deze maatregel ook voor meer landschappelijke en ecologische kwaliteit. Aanvullend zijn binnen het gebied gesloten bouwblokken met geluidsluwe binnenterreinen een effectieve maatregel.

Geluidbelasting van de

Geluidbelasting van de

rijkswegen, spoorwegen

rijkswegen, spoorwegen

en metro in het plan­

en metro in het plan­

gebied, met huidige

gebied, met nieuwe

bebouwing en voor

bebouwing en na

realisatie voorkeursmaat-

realisatie voorkeursmaat-

regelen, waarneemhoogte

regelen, waarneemhoogte

10 meter.

10 meter.

Bron: verkeersgeluid

Bron: verkeersgeluid

MER Schinkelkwartier,

MER Schinkelkwartier,

Cauberg Huygen.

Cauberg Huygen.

luid

Geluid

NDA

LEGENDA

Geluidscontouren vliegverkeer dB(A) Lden

Verkeersgeluid, waarneemhoogte 10 meter

dszone industriegeluid

Onder voorkeursgrenswaarde, zonder meer aanvaardbaar

Gezoneerd industrieterrein

Tussen voorkeurs- en maximale grenswaarde, aanvaardbaar na vaststellen hogere waarden

50 dB(A) Geluidszone industrieterrein

Geluidscontouren vliegverkeer dB(A) Lden Geluidszone industriegeluid Gezoneerd industrieterrein 50 dB(A) Geluidszone industrieterrein

Verkeersgeluid, waarneemhoogte 10 meter Onder voorkeursgrenswaarde, zonder meer aanvaardbaar Tussen voorkeurs- en maximale grenswaarde, aanvaardbaar na vaststellen hogere waarden

Boven maximale grenswaarde, aanvaardbaar na treffen extra maatregelen

Boven maximale grenswaarde, aanvaardbaar na treffen extra maatregelen

Boven maximale grenswaarde, niet aanvaardbaar

Boven maximale grenswaarde, niet aanvaardbaar

52

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Afschermende geluidsmaatregelen zeer negatief

negatief

neutraal

positief

zeer positief Stedelijkheid Ruimtelijke kwaliteit Bereikbaarheid

Geen maatregelen

Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid

Voor een goed woon- en leefklimaat is een goede luchtkwaliteit cruciaal. Die wordt enigsz­ins verbeterd door de uitbreiding van de Amsterdamse milieuzone en de toename van het aandeel elektrische auto’s. De snelwegen A4 en A10 blijven echter maatgevend voor de luchtkwaliteit. Daarom wordt gekozen voor het strikt toepassen van de landelijke richtlijn gevoelige bestemmingen. Scholen voor minderjarigen, kinderdagverblijven en verzor­

gings-, verpleeg- en bejaardentehuizen blijven op een afstand van minimaal 300 meter van de snelwegen. Bij het wonen in een milieubelast gebied, zoals Schinkelkwartier, hoort goede informatie vooraf aan toekomstige bewoners. Zodoende kunnen zij een bewuste keuze maken voor het wonen in een omgeving met milieu­ beperkingen.

Sociale inclusiviteit

Stedelijkheid Ruimtelijke kwaliteit Bereikbaarheid

Eerstelijns bebouwing

Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid Sociale inclusiviteit

Stedelijkheid Ruimtelijke kwaliteit Geluidschermen en aarden wal

Bereikbaarheid Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid Sociale inclusiviteit

Stedelijkheid Ruimtelijke kwaliteit Alle maatregelen

Bereikbaarheid Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid Sociale inclusiviteit

Het is wenselijk om in Schinkelkwartier ontwik­ kelruimte te bieden voor geluidgevoelige functies met gelijktijdig aandacht voor de gezondheidseffecten van geluidbelasting. Dat betekent dat woningen altijd een stille zijde krijgen of in ieder geval minimaal één slaap­ kamer aan de stilste zijde. Daarnaast kunnen ook gevelmaatregelen worden getroffen. Zelfs na het treffen van afschermende maatregelen zal op sommige locaties de geluidbelasting nog steeds te hoog zijn. Soms kan onder voorwaarden de Stad en Milieubenadering worden toegepast. Daarin kan worden afgeweken van geluidsnormen onder de voorwaarde dat compenserende maatregelen worden getroffen. Per bouwplan moet nader akoestisch onderzoek uitwijzen wat mogelijk en nodig is.

Langs de snelwegen A4 en A10 is als gevolg van transport van gevaarlijke stoffen ook sprake van veiligheidsrisico’s. In een zone langs deze wegen geldt een wettelijke verantwoor­ dingsplicht als er (beperkt) kwetsbare functies, zoals woningbouw, worden gerealiseerd. Het onderzoek wijst uit dat afschermende eerste­ lijnsbebouwing tevens effectief is bij het afschermen van de veiligheidsrisico’s. Als zulke bebouwing binnen het aandachtsgebied voor explosiegevaar ligt, dat is 200 meter aan weerszijden van de snelwegen, dan kunnen aanvullende eisen worden gesteld. Verder zijn er binnen 30 meter vanaf deze wegen ook extra eisen aan de brandwerendheid van de gevels. Daarbij moet rekening worden gehou­ den met vluchtroutes, voldoende bereikbaar­ heid voor nood- en hulpdiensten en voldoende bluswatervoorzieningen.

4.2.6 Woningbouw en vliegverkeer Een groot deel van Schinkelkwartier ligt binnen de LIB-5 zone van het Luchthavenindeling­ besluit Schiphol. Daarbinnen heeft de gemeen­ te de bevoegdheid om een eigen afweging te maken over de aanvaardbaarheid van woning­ bouw, rekening houdend met het luchtvaart­ geluid en de veiligheidsrisico’s. De uiteindelijke afweging moet per bouwplan worden gemaakt. De gemeente moet daarbij inzicht geven in de verwachte geluidbelasting, het belang van woningbouw en mogelijke geluid­ beperkende maatregelen. Uit onderzoek blijkt dat de jaargemiddelde geluidbelasting in Schinkelkwartier ligt tussen 48-53 dB(A) Lden en 38-40 dB(A) Lnight. Bij deze geluidsniveaus kunnen toekomstige bewoners geluidhinder ondervinden, maar van ernstige slaapverstoring is geen sprake. Op grond van de Gezondheidseffectscreening (GES) metho­ diek is in dat geval sprake van een redelijke tot zeer matige situatie overdag en een redelijke tot matige situatie ‘s nachts. De geluidbelas­ ting in het plangebied is volgens deze metho­ diek acceptabel. Onderzocht is of het luchtvaartgeluid kan worden beperkt door maatregelen. Uit het onderzoek blijkt dat geluidadaptief bouwen in sommige delen van Schinkelkwartier de blootstelling aan piekgeluiden door vliegtuig­ verkeer aanzienlijk kan verminderen.

Daarbij kan worden gedacht aan afscherming en het voorkomen van reflectie door een aangepaste bouwhoogte en een aangepaste afstand tussen de gevels. Direct onder de aanvlieg­ route blijken weer andere maatregelen effectief, zoals het toepassen van luifels en overstekken, en het gebruik van geluidsabsor­ berende gevelmaterialen. Ook het toevoegen van groen en water blijkt een positief effect te

hebben. Deze maatregelen scoren ook goed als het gaat om het tegengaan van hittestress. Bij elkaar opgeteld blijft de geluidbelasting in Schinkelkwartier naar verwachting op de meeste locaties onder de maximaal aanvaard­ bare waarde. Waar uit nader akoestisch onderzoek per bouwplan blijkt dat de cumula­ tieve geluidbelasting te hoog is en geen stille zijde mogelijk is, worden geen geluidgevoelige functies gerealiseerd. De acceptatie van luchtvaartgeluid wordt vergroot als toekomstige bewoners zich van tevoren bewust zijn van de te verwachten geluidbelasting. Bij woningbouw in de LIB-5 zone is de gemeente verplicht de toekomstige bewoners vooraf actief te informeren over het luchtvaartgeluid. Daarover worden in de erfpachtovereenkomst afspraken gemaakt met ontwikkelaars en corporaties. Onderdeel daarvan is het verplicht opnemen (met ketting­ beding) van informatie over het luchtvaart­ geluid in de koop- en huurovereenkomsten. Bij de afweging over woningbouw in de LIB-5 zone moet ook rekening gehouden worden met de mogelijke gevolgen van een vlieg­tuig­ongeval. Schinkelkwartier ligt echter buiten de zones waar beperkingen gelden vanwege externe veiligheid. Wel leidt de gebieds­ontwikkeling tot een intensiever ruimtegebruik, waardoor bij een onverhoopt vliegtuigongeval meer slachtoffers kunnen vallen.

Dit risico is aanvaardbaar, omdat het risico op een ongeval uiterst klein is en tegen dat risico geen bron- of effectmaatregelen mogelijk zijn.

53

54

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Omgang luchtvaartgeluid zeer negatief

55

Dezonering Schinkelhaven negatief

neutraal

positief

zeer negatief

zeer positief

neutraal

positief

zeer positief

Stedelijkheid

Stedelijkheid

Ruimtelijke kwaliteit

Ruimtelijke kwaliteit

Bereikbaarheid

Geen woningbouw binnen LIB-5

negatief

Gezondheid/veiligheid

Bereikbaarheid

Geen dezonering

Gezondheid/veiligheid

Duurzaamheid

Duurzaamheid

Sociale inclusiviteit

Sociale inclusiviteit

Stedelijkheid

Stedelijkheid Ruimtelijke kwaliteit

Ruimtelijke kwaliteit Bereikbaarheid

Stedenbouwkundige optimalisatie

Gezondheid/veiligheid

Bereikbaarheid

Gedeeltelijke dezonering

Gezondheid/veiligheid

Duurzaamheid

Duurzaamheid

Sociale inclusiviteit

Sociale inclusiviteit

Stedelijkheid

Stedelijkheid Ruimtelijke kwaliteit

Ruimtelijke kwaliteit Gebiedsgerichte maatregelen

Bereikbaarheid

Nieuwe zone NLR

Bereikbaarheid

Gezondheid/veiligheid

Gezondheid/veiligheid

Duurzaamheid

Duurzaamheid

Sociale inclusiviteit

Sociale inclusiviteit

Stedelijkheid

Stedelijkheid Ruimtelijke kwaliteit

Ruimtelijke kwaliteit Geen maatregelen

Bereikbaarheid Gezondheid/veiligheid

4.2.7 Milieucontouren bedrijven Sommige bedrijven in Schinkelkwartier, zoals NLR, het datacenter Global Switch en de zandoverslag Van Vliet hebben milieucontouren die de ontwikkelmogelijkheden in de om­geving beperken. Binnen die milieucontouren is per bouwplan nader onderzoek nodig om te bepalen in hoeverre maatregelen nodig en mogelijk zijn. Dat vraagt keuzes over de toekomst van deze bedrijven en de toekomst van productieve bedrijvigheid in het algemeen.

Voor woningbouw in Schinkelhaven is het noodzakelijk om het gebied (geheel of gedeel­ telijk) te dezoneren. NLR is zonerings­plichtig en bovendien moeilijk te verplaatsen. Daarom wordt gekozen voor een gedeeltelijke dezone­ ring, waarbij NLR gezoneerd terrein blijft en een eigen geluidzone houdt. Voor de dezone­ ring wordt een facetbestemmingsplan opge­ steld, waarmee ook de 50 dB(A) geluidcontour wordt teruggelegd.

Volledige dezonering

Bereikbaarheid Gezondheid/veiligheid

Duurzaamheid

Duurzaamheid

Sociale inclusiviteit

Sociale inclusiviteit

Geluidgevoelige functies zoals woningbouw zijn tot 55 dB(A) toegestaan. Tussen 55 en 60 dB(A) is dit alleen mogelijk met toepassing van gevelmaatregelen (zoals dove gevels of vlies­gevels) of toepassing van de Stad en Milieubenadering. Een tweede bedrijf dat beperkingen oplegt aan de gebiedsontwikkeling is het datacenter Global Switch in deelgebied Nieuwe Meer Oost. De milieuvergunning van Global Switch houdt zowel rekening met een uitbreiding van

het datacenter als met de mogelijkheid om aan de zuidzijde op 30 meter afstand woningbouw te realiseren. Het extensieve ruimtegebruik en de geluidbelasting op de omgeving vormen een belemmering voor de gewenste stedelijk­ heid en ruimtelijke kwaliteit. Bovendien legt Global Switch door het hoge energieverbruik een groot beslag op het elektriciteitsnet. Daartegen­over staat dat de restwarmte van het datacenter in het gebied kan worden gebruikt als bron voor een warmtenet op lagere temperatuur.

56

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

57

4.2.8 Verduurzaming energiesysteem

Geluidcontouren na gedeeltelijke dezonering

Voor een energietransitie in Schinkelkwartier is een duurzaam energiesysteem nodig, waarin woningen en bedrijven niet meer worden aangesloten op aardgas. Dat vraagt om inzicht in de lokale mogelijkheden en een afweging van de beschikbare alternatieven.

Schinkelhaven, waarneemhoogte 20 meter.

Momenteel is Schinkelkwartier, met uitzonde­ ring van Schinkelhaven, een concessiegebied voor stadswarmte en -koude via de bestaande

netten. Het bestaande stadswarmtenet is een net op hoge temperatuur dat in Schinkelkwartier momenteel wordt uitgebreid met nieuwe aanvoerleidingen en een hulpwarmtecentrale. Maar er zijn in het gebied ook kansen om gebruik te maken van lokale bronnen en lokaal opgewekte energie. Zo zijn het datacenter Global Switch en het bestaande ziekenhuis­ cluster potentiële leveranciers van warmte en koude. Verkenning mogelijk­

~ 1000 m

heden energietransitie Schinkelkwartier. Bron: GenerationEnergy, Posad Maxwan i.s.m. Endule.

~ 500 m

50º - 30º

Geluidsregistratie

~ 500 m

30º - 20º

LEGENDA

50 - 55 dB(A)

30º

~ 30º

55 - 60 dB(A)

50º - 30º

> 60 dB(A) Waarneemhoogte: 20 meter

Een derde aandachtspunt is de zandoverslag aan de Schinkelhaven, die met het leveren van grondstoffen een belangrijke stadsverzorgende functie heeft. Deze zorgt echter ook voor geluids- en stofhinder en daarmee voor een beperking van de ontwikkelruimte. Bron- en afschermende maatregelen zijn hier nauwelijks effectief; er is wel enige inperking van de vergunde geluidsruimte mogelijk. Verplaatsing van de zandoverslag heeft daarom de voorkeur. Die zou pas op termijn moeten plaatvinden, omdat de zandoverslag tijdens de gebieds­ ontwikkeling nog een belangrijke functie kan vervullen. Daarbij is een tijdelijke afwijking van de milieunormen acceptabel, mits de verplaat­ sing op voorhand zeker is.

In het algemeen moet Schinkelkwartier ruimte blijven bieden aan productieve bedrijven, want ze hebben naast een stadsverzorgende functie ook een belangrijke sociaal-economische functie. Goede locaties daarvoor zijn de zones waar sprake is van een hoge geluidbelasting en de randen van de deelgebieden bij de snel­wegen. De bedrijven moeten mengbaar blijven met wonen en dus maximaal tot milieucategorie 3.1 behoren.

30º - 20º

50º - 30º

50º - 30º

30º - 20º

~ 12º

Water temperatuur, vraag en bron Stadsverwarming Gasleiding Temperatuur water gebruik Restwarmte beschikbaar Thermische energie uit oppervlaktewater en thermische energie uit afvalwater

Op basis van een energieverkenning zijn verschillende alternatieven voor verduurzaming van het energiesysteem onderzocht. Dat zijn aansluiting op het bestaande stadswarmtenet, aanleg van een warmtenet op lagere tempera­ tuur met gebruik van lokale bronnen en energieoplossingen per bouwblok. Een aansluiting op het hoge temperatuur warmtenet is voor de meeste functies in Schinkelkwartier niet noodzakelijk.

Daarom heeft aansluiting op een retoursysteem of een decentraal net op lagere temperatuur de voorkeur boven een aansluiting op het bestaande net. In principe kan de energie­ opgave ook per bouwblok worden opgelost. Dat blijkt echter weinig schaalvoordeel op te leveren, biedt geen zekerheid over de beschik­ baarheid van bronnen en kan afbreuk doen aan de ruimtelijke kwaliteit. Wel zijn decentrale systemen per deelgebied te overwegen.

58

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

4.2.9 Afval en circulariteit Energiesysteem zeer negatief

negatief

neutraal

positief

zeer positief Stedelijkheid Ruimtelijke kwaliteit Bereikbaarheid

Aansluiten op HT-warmtenet

Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid Sociale inclusiviteit

Stedelijkheid Ruimtelijke kwaliteit Bereikbaarheid

Aanleg decentraal LT-warmtenet

Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid Sociale inclusiviteit

Stedelijkheid Ruimtelijke kwaliteit Systeem per bouwblok

Bereikbaarheid Gezondheid/veiligheid Duurzaamheid Sociale inclusiviteit

Op basis van het onderzoek en de beoordeling is een definitieve keuze moeilijk. Daarom wordt aanbevolen om de systeemkeuze per deel­ gebied te maken. Belangrijk bij de afweging zijn de kosten van de systemen en de mogelijk­ heden voor een collectieve aanpak. In heel Nieuw-West geldt een concessie waarbij alle nieuwbouw aangesloten dient te worden op het bestaande stadswarmtenetwerk van Westpoort Warmte. In 2019 heeft de gemeenteraad de motie LT (lage temperatuur) aangenomen waarin is opgenomen dat alle nieuwbouw aangesloten moet worden op een LT-systeem. De gemeente Amsterdam heeft private afspraken gemaakt met hierin een inspanningsverplichting, waarbij partijen op de hoogte moeten worden gebracht van de geldende aansluitplicht.

Voor opwekking van energie biedt Schinkelkwartier goede kansen. Er kan gebruik worden gemaakt van zonnecollectoren op daken en gevels, maar ook van zonnepanelen die geïntegreerd zijn in geluidsschermen langs de snelwegen. Gemeente Amsterdam en Rijkswaterstaat doen hier inmiddels verken­ nend onderzoek naar. Daarnaast liggen er mogelijkheden in het overkappen van de gemeentelijke werven en het plaatsen van energieopwekkende solar-kunst.

Bij de inzameling van het huishoudelijk afval zijn op hoofdlijnen drie systemen te onder­ scheiden: ondergrondse containers met bovengronds transport, inpandige inzameling met rolcontainers en bovengronds transport, en ondergronds afvaltransport via een vacuüm­ systeem. Bij alle systemen is de inzameling van groente-, fruit- en tuinafval een aandachtspunt. Bij gescheiden inzameling kan dat worden omgezet in compost en groen gas, en wordt vervuiling van het restafval voorkomen. Voor Schinkelkwartier zijn de alternatieven vergeleken op een aantal indicatoren, namelijk de kwaliteit van de dienstverlening, de ruimte­ lijke impact, het niveau van duurzaamheid en de kosten. Daarnaast is beoordeeld in welke mate de alternatieven bijdragen aan het behalen van de ambities. Op het eerste gezicht lijkt ondergronds transport aantrekkelijk, omdat daardoor het ruimtebeslag van de afvalinzameling wordt beperkt. Daartegenover staat de wens om zo veel mogelijk aan te sluiten bij beproefde en bewezen inzamelings­ methoden. Daarmee zijn schaalvoordelen te bereiken, zowel op het gebied van de kosten als van circulariteit. Daarom heeft het aanbren­ gen van ondergrondse containers in Schinkelkwartier vooralsnog de voorkeur. Eén van de drukste afvalinzamelingspunten van Amsterdam is het afvalpunt Henk Sneevliet­ weg, op de grens van de stadsdelen Zuid en Nieuw-West.

Voor de gemeente is het hebben van een afval- en materialenpunt in of nabij Schinkelkwartier voorwaardelijk. Het is wense­ lijk deze te ontwikkelen tot een modern recyclecentrum met bijvoorbeeld een materialen­kringloopwinkel, educatieruimte, reparatiewerkplaats en bouwmaterialencen­ trum. Voorwaarde is wel dat er sprake is van een moderne en compacte functie met een beperkte milieubelasting, zodat de functie inpasbaar is in gemengd stedelijk gebied. Het is daarnaast een ambitie om een gesloten grond- en materialenbalans te hebben. Dit houdt in dat de bestaande aanwezige materia­ len, in zowel gebouwen, maaiveld en onder­ grond, in het gebied worden (her)gebruikt.

Daarnaast is flexibel en adaptief bouwen, met open bouwsystemen en extra verdiepings­ hoogte, het uitgangspunt. Voorafgaand aan het slopen of demonteren is een inventarisatie van grondstoffen gewenst om de waarde van materialen te bepalen. Die inventarisatie kan verder worden uitgebreid tot producten en componenten. Een andere circulaire maatregel is het realiseren van gebouwen met een lage milieudruk, uitgedrukt in een lage MPG (Milieu Prestatie Gebouwen) met een score van maximaal 0,8. Die wordt bereikt door het gebruik van gerecycled beton, hout voor constructie en andere hernieuwbare materialen van biologische oorsprong. Een goed hulpmid­ del hierbij is het opstellen van een materialen­ paspoort.

59

60

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

5 Stedenbouwkundig kader

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Schinkelkwartier heeft een grillige ontwikkel­ geschiedenis die sterk verschilt van de plan­ matige stadsuitbreidingen in Nieuw-West en Oud-Zuid. Opeenvolgende plannen en wisselende bestemmingen hebben geleid tot een gefragmenteerd stadslandschap met infrastructurele barrières en een slechte bereikbaarheid vanuit de stad. De steden­ bouwkundige opgave is het ontwikkelen van een raamwerk van verkeersroutes, watergan­ gen en groen. Een raamwerk dat niet alleen

zorgt voor samenhang en bereikbaarheid, maar ook ruimte laat voor specifieke invullingen per deelgebied en particulier initiatief. De strategi­ sche ligging van het gebied tussen AmsterdamZuid en Schiphol is daarbij een sterke troef­ kaart. Die biedt alle kansen voor de bouw van een goed bereikbare en hoogwaardige entree van Amsterdam. Maar tegelijk levert die ligging ook een aantal beperkingen en uitdagingen op die samenhangen met geluid, luchtkwaliteit, vliegverkeer en veiligheid.

61

Impressie van Schinkelkwartier in 2050.

62

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Raamwerkkaart LEGENDA

Indicatie toekomstige bebouwing Huidige bebouwing

Raamwerkkaart LEGENDA

Stedenbouwkundig kader Schinkelkwartier.

Bouwvelden (groene binnenterreinen) Bouwvelden

Ontsluiting

Plein

LEGENDA

Hoofdroute langzaam verkeer

Het toekomstige auto-

Huidige bebouwing

Secundaire route langzaam verkeer

en fietsnetwerk.

Bouwvelden (groene binnenterreinen)

Fietsenstalling

Bouwvelden

Ingang metrostation

Plein

Viaducten

Indicatie toekomstige bebouwing

Stroomweg

Snelle fietsverbinding

Gebiedsontsluiting

Fietsverbinding

Buurtontsluiting

Onderdoorgang Fietsenstalling

Hoofdroute langzaam verkeer Secundaire route verkeer De omgeving van langzaam Schinkelkwartier is nu Fietsenstalling overwegend perifeer en monofunctioneel. metrostation VoorIngang de transformatie naar een aantrekkelijke, Viaducten inclusieve en duurzame stadswijk zijn ingrepen nodig. We beschrijven deze ingrepen in dit

hoofdstuk en volgen daarbij de hoofdkeuzes die op basis van het OER zijn gemaakt. De ingrediënten uit dit hoofdstuk vormen samen de bouwstenen voor het stedenbouwkundig kader van Schinkelkwartier.

5.1 Verbindingen leggen Voor de transformatie van Schinkelkwartier zijn allereerst goede verbindingen nodig. Niet alleen om het gebied goed bereikbaar te maken, maar ook om functiemenging en verdichting te ondersteunen. Het verkeers­ onderzoek en de hoofdkeuzes over mobiliteit in hoofdstuk 4 leiden tot de volgende ruimte­ lijke vertaling.

Langzaam verkeer Door in hoge dichtheid te bouwen en functies te mengen, liggen woningen, werkplekken en voorzieningen dicht bij elkaar. Schinkelkwartier krijgt een fijnmazig fiets- en voetgangersnetwerk dat naadloos aansluit op zijn omgeving. Op die manier zijn alle bestemmingen gemakkelijk bereikbaar en wordt het aantrekkelijk om verplaatsingen lopend of fietsend af te leggen.

Samen met de verbetering en uitbreiding van het openbaar vervoer heeft dit een drukkend effect op de vraag naar automobiliteit. De centrale as in het plangebied wordt een snelle en autovrije route voor fietsers en voetgangers: de Nieuwe Sloterweg. Deze route ligt in het verlengde van de historische Sloterweg en sluit, via een brug over de Schinkel, aan op de Stadionweg en de Churchilllaan. De realisatie van het volledige programma leidt tot een verdubbeling van het aantal fietsbewegingen over de Schinkel. Aan de Nieuwe Sloterweg liggen straks alle bijzondere plekken en belangrijke buurt­ voorzieningen, zoals de winkels en de scholen. Er komen aantrekkelijke en veilige fietsroutes die aansluiten op de Ottho Heldringstraat, het Heenwegpad en de Overschiestraat.

Op die manier zijn voorzieningen langs de Nieuwe Sloterweg goed bereikbaar vanuit nabijgelegen buurten in de omgeving. Ook creëren we informele routes, zodat voet­gangers kunnen ronddwalen door ­binnenterreinen en groengebieden. Om fietsgebruik te stimuleren worden in de openbare ruimte en gebouwen parkeerplekken voor fietsen en scooters gemaakt van hoge kwaliteit. Minimaal 6% van alle parkeerplekken is geschikt voor bijzondere modellen, zoals bakfietsen. Ook streven we naar voorzieningen in de stallingen, zoals een service- of reparatie­ punt, een deelfietsenstalling en oplaadpunten voor e-bikes. De entrees van de stallingen zijn niet alleen vanaf de straat zichtbaar, maar zijn ook van

63

64

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

binnenuit bereikbaar. Om te zorgen voor maximaal gebruiksgemak streven we naar fietsparkeerplekken met een enkele laag rekken. Naast oplossingen per bouwblok bouwen we ook gemeenschappelijke in­pandige stallingen op veelgebruikte locaties. We volgen voor alle voorzieningen de nota Parkeernormen Fiets en Scooter.

Henk Sneevlietweg naar het zuiden verplaat­ sen. Hierdoor komt het station centraal in Schinkelkwartier te liggen en trekt het veel extra reizigers. Het nieuwe station krijgt uitgangen aan de Henk Sneevlietweg en de Nieuwe Sloterweg. In het profiel van de nieuwe Henk Sneevlietweg reserveren we ruimte voor de inpassing van toekomstig hoogwaardig openbaar vervoer naar het centrum van Amsterdam. Er zijn twee opties. We geven de voorkeur aan een tramlijn in de middenberm die via de Aalsmeerweg zijn route vervolgt naar het Hoofddorpplein en verder. Een terugvaloptie is een buslijn over de rijbaan die via een brug over de Schinkel zijn route vervolgt naar het Stadionplein en verder. Ook houden we binnen Schinkelkwartier rekening met het doortrekken van de Noord/ Zuidlijn van Amsterdam-Zuid naar Schiphol.

Openbaar vervoer Schinkelkwartier is niet goed bereikbaar. Het gebied heeft in het noorden één metro­ station, Henk Sneevlietweg, en kent twee busdiensten die worden gefinancierd door het bedrijfsleven. Veel ondernemers noemen de verbetering van het openbaar vervoer als hun belangrijkste wens. In lijn met de beschreven hoofdkeuzes willen we de ingang van metrostation

Het beoogde toekomstige metronetwerk van

Ter hoogte van de Johan Huizingalaan reser­ veren we ruimte voor een nieuw metrostation met mogelijk een parkeerhub. Dit station krijgt uitgangen aan het John M. Keynesplein en de oostzijde van de Johan Huizingalaan. Op deze locaties kijken we naar de inpassing van een fietsenstalling en kleinschalige stationsvoorzieningen.