Bijlage 1: Concept Projectnota Schinkelkwartier.pdf

Projectnota Schinkelkwartier Van werkgebied tot stadswijk Concept voor inspraak December 2020 Projectgroep Schinkelkwartier

Projectnota Schinkelkwartier Van werkgebied tot stadswijk Concept voor inspraak December 2020 Projectgroep Schinkelkwartier

4 Inhoud

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

1 Inleiding 1.1 Kansen voor een nieuwe stadswijk 1.2 Van principenota naar projectnota 1.3 Leeswijzer

14 15 15 16

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9

17 17 18 20 22 24 25 26 32 32

Huidige situatie Ligging en ruimtelijke structuur Historische ontwikkeling Cultuurhistorische waarden Functionele structuur Eigendomssituatie Bereikbaarheid Milieu Ondergrondse infrastructuur Juridisch planologisch kader

6 Stedenbouwkundige uitgangspuntenper deelgebied 6.1 Schinkelhaven 6.2 Sloterstrip 6.3 Riekerpark 6.4 Nieuwe Meer Oost 6.5 Nieuwe Meer West 6.6 De Plantijn

92 94 99 102 108 113 117

7 7.1 7.2 7.3

121 121 123 125

Ontwikkelstrategie Voorwaarden scheppen Aanpak per deelgebied Planning en fasering

8 Consultatie, participatie en communicatie 8.1  Projectnota: fase 2 8.2  Inspraak projectnota: fase 2 8.3 In de toekomst: fase 3 en 4

127 127 129 130

9

Organisatie

131

3 Ambities en programma 3.1 Ambities 3.2 Programma

34 36 37

4 4.1 4.2

Hoofdkeuzes Omgevingseffectrapport Hoofdkeuzes en afweging

41 42 42

10 Financiën en risico’s 10.1 Financiën 10.2 Risico’s

133 133 134

5 Stedenbouwkundig kader 5.1 Verbindingen leggen 5.2 Het landschap inrichten 5.3 Binnenruimte scheppen 5.4 Transformeren en bouwen 5.5 Voorzieningen borgen 5.6 Verduurzamen 5.7 Totaalprogramma

60 62 68 73 73 77 90 91

Bijlage 1 Overzicht huidig beleid en juridisch planologisch kader Schinkelkwartier

136

Bijlage 2 Bouwregels Schinkelkwartier

139

Colofon

150

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Samenvatting

Schinkelkwartier was tientallen jaren een blinde vlek op de kaart van Amsterdam. Een geïso­ leerd gebied aan de rand van de stad, door­ sneden door spoordijken, snelwegen en watergangen. Een ideale vestigingsplaats voor functies die veel ruimte in beslag nemen, zoals sportvelden, productiebedrijven, kantoren, ­zorginstellingen, datacentra en bouwmarkten. Door een voortschrijdende ontwikkeling van de Amsterdamse zuidflank ligt Schinkelkwartier inmiddels op een strategische locatie tussen Zuidas en Schiphol. Hier zijn bij uitstek kansen voor het ontwikkelen van een stedelijk gebied, waarin groen, economie en wonen elkaar versterken. Vastgoedeigenaren, ontwikkelaars, beleggers en corporaties zien dat ook en nemen steeds vaker het initiatief om te ver­dichten en functies te mengen. Tegenover de kansen staan ook beperkingen. Schinkelkwartier wordt niet alleen belast door geluid van snelwegen, spoor, vliegverkeer en bedrijven, ook luchtkwaliteit en veiligheids­ risico’s zorgen voor beperkingen. Een goede infrastructuur van wegen, openbaar vervoer, water en groen ontbreekt. Daarnaast is Schinkel­ kwartier een bestaand stedelijk gebied waar de meeste kavels in erfpacht zijn uitgegeven. De gemeente beschikt slechts over een klein aantal nog nieuw uit te geven erfpachtkavels.

Er zijn veel investeringen en private initiatieven nodig om van het gebied een aantrekkelijke woon- en werkomgeving te maken.

Ambities en programma In de principenota Schinkelkwartier zijn de ambities van het gemeentebestuur geformu­ leerd: het transformeren van een geïsoleerd werkgebied tot een levendige, inclusieve en duurzame stadswijk die goed verbonden is met de omgeving. Met ruimte voor 11.000 wonin­ gen, 1.020.000 m2 werkruimte (ten opzichte van circa 700.000 m2 in de huidige situatie) en 350.000 m2 maatschappelijke en commerciële voorzieningen. Een gebied waar straks 22.000 mensen kunnen wonen en 44.500 mensen kunnen werken. Uitgangspunt voor het wonen is 40% sociale huur, 40% middelduur en 20% vrije sector. Het werkprogramma concentreert zich niet alleen op kenniswerk, maar ook op productieve bedrijvigheid. Daarnaast is er ruimte voor winkels, horeca, leisure en detailhandel, zoals een meubelzaak of compacte bouwmarkt. De wijk krijgt een divers en hoogwaardig voorzie­ ningenpakket met scholen, een huis van de wijk, buurtkamers, zorgvoorzieningen, sport­ faciliteiten en veel groen. Om die ambities te vertalen in een steden­ bouwkundig kader en een ontwikkelstrategie is over veel onderwerpen advies ingewonnen en onderzoek uitgevoerd. Bepalend waren vooral de onderzoeken voor het milieueffectrapport (MER), die tegelijk met deze projectnota is opgesteld. Daarin werden alle onderdelen van de fysieke leefomgeving betrokken, de ambities nader gedefinieerd, alternatieven

beoordeeld en richtinggevende keuzes ­voor­­gesteld. In de geest van de komende Omgevings­wet is het MER opgesteld als omgevingseffect­rapport (OER). We hebben daarbij gekozen voor een dynamisch OER, omdat de vernieuwing van Schinkelkwartier tenminste 25 jaar in beslag neemt. Via ­periodieke monitoring houden we het OER actueel. Ook in de toekomst vormt het OER de basis voor ruimtelijke besluiten. Allereerst is in het OER de bestaande situatie in kaart gebracht. Schinkelkwartier komt daarin naar voren als een gebied met een geschiedenis van opeenvolgende plannen en wisselende bestemmingen. Een perifere stadsrand met een door zware infrastructuur sterk ver­ snipperd landschap. Een lappendeken van enclaves, slecht bereikbaar vanuit de stad en sterk milieubelast. Maar ook met grote kansen voor de ontwikkeling van een aantrekkelijk en goed bereikbaar woon-werkgebied. Die ambities hebben we uitgewerkt en aangevuld met programma’s op het gebied van wonen, werken, voorzieningen en groen.

Hoofdkeuzes Vervolgens zijn voor een aantal beleids­terreinen alternatieve maatregelen en keuzes beschre­ ven, die zijn gewogen op hun bijdrage aan het bereiken van de ambities. Onder­werpen waren uitbreiding van de groen­structuur, aanpassing van het watersysteem, mobiliteit, milieubelas­ ting door infrastructuur, wonen onder vliegver­ keer, de toekomst van de bestaande bedrijvig­ heid en een duurzame energievoorziening. Op deze thema’s werden richtinggevende hoofd­ keuzes gemaakt, die de basis vormden voor het plan en de ontwikkelstrategie. We lichten de belangrijkste hoofdkeuzes toe. Uitbreiding groenstructuur In en rondom Schinkelkwartier ligt veelal versnipperd en slecht toegankelijk groen. Een belangrijke voorwaarde voor het ontwikkelen van de stadswijk is uitbreiding en opwaarde­ ring van het groen. Groen zorgt voor een betere opvang van hemelwater, het tegengaan van hittestress en verbetering van ecologische verbindingen. Groen draagt ook bij aan een aantrekkelijke en inclusieve leefomgeving met ruimte om te sporten, bewegen en ontmoeten. De voorkeur heeft uitbreiding van groen met buurtparken, groene binnenterreinen en groene routes, zodat er overal groen op

loopafstand aanwezig is. Bovendien wordt ook geïnvesteerd in de verbinding met aan­ grenzend groengebied De Oeverlanden, zodat dit beter bereikbaar wordt voor bewoners. Aanpassing watersysteem Om de doorstroming, het bergend vermogen en de kwaliteit van het water te verbeteren, is een toekomstbestendige waterhuishouding nodig. Dat vraagt keuzes over het water­ systeem en het waterpeil. We creëren een robuuste en circulaire waterstructuur door uitbreiding van het watersysteem met nieuwe verbindingen, waaronder het doortrekken van de Westlandgracht. Daarbij heeft één water­ peil in het hele gebied de voorkeur. In deelgebied Riekerpark moet het bestaande peil daarvoor worden verlaagd en nieuwe grond worden aangebracht ter vervanging van de huidige slecht doorlatende laag. Door nieuw oppervlaktewater toe te voegen en het maaiveld in een lichte bolling te leggen, kan ophoging w ­ orden voorkomen en blijft er voldoende contact tussen land en water. Verschuiving mobiliteit Zonder ingrijpende maatregelen wordt Schinkelkwartier in de toekomst onbereikbaar, want het autoverkeer loopt vast. Er is een mobiliteitsshift nodig die een aantal maat­ regelen vraagt. Allereerst het verbeteren van de bereikbaarheid per openbaar vervoer door aanpassing van het metrostation Henk Sneevlietweg naar een meer centrale ligging in het gebied.

En op termijn de aanleg van een hoogwaardige openbaar vervoerverbinding (HOV) naar het centrum. We zetten in op nieuwe fietsverbindingen met onder meer een fietsbrug over de Schinkel. Daarnaast gaan we uit van een beperkt aantal autoparkeerplaatsen voor de woningen en (op termijn) een lagere norm voor de overige functies zodra het openbaar vervoer op orde is. Het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol blijkt gunstig voor de bereikbaarheid en de waarde van het gebied, maar niet voorwaardelijk voor de ontwikkeling. Maatregelen gevoelige functies Om langs de snelwegen ruimte te maken voor wonen en andere gevoelige functies zijn afschermende geluidsmaatregelen nodig. Goede opties zijn volgens het onderzoek een hoge geluidswal langs de A4, geluidsschermen en afschermende bebouwing langs de A10 en

7

8

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

mogelijk geluidsschermen langs de spoorbaan van trein en metro. Verder is gebiedsgericht geluidbeleid gewenst waarbij we niet alleen ontwikkelruimte bieden aan gevoelige functies (zoals wonen), maar in de bouw­plannen ook rekening houden met gezondheid. De milieu­ belasting vraagt ook om een zekere acceptatie van de hinder. Daarom is tijdige ­in­formatie aan toekomstige bewoners van belang. Naast het verkeersgeluid is er ook aandacht voor luchtkwaliteit en veiligheid. Scholen, kinderopvang en andere kwetsbare bestem­ mingen moeten op afstand blijven van snel­ wegen en drukke binnenstedelijke wegen. Woningbouw en vliegverkeer Omdat Schinkelkwartier in de LIB-5 zone ligt, moet de gemeente een afweging maken over het toestaan van woningbouw. Uit het onder­ zoek blijkt dat sprake is van een aanzienlijke geluidbelasting door de luchtvaart. Dit kan leiden tot hinder, maar van ernstige slaap­ verstoring zal geen sprake zijn. Door te kiezen voor gebiedsgerichte maatregelen kan de blootstelling aan luchtvaartgeluid aanzienlijk worden beperkt. Voorbeelden zijn het creëren van afstand tussen de gevels om reflectie te voorkomen, geluiddempende gevelmaterialen en veel groen in de openbare ruimte. Verder is ook hier tijdige informatie aan bewoners belangrijk, zodat zij een bewuste keuze kunnen maken voor wonen in een door luchtvaart­ geluid belast gebied.

Milieucontouren bedrijven Sommige bedrijven, zoals het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR), het data­center Global Switch en de zandoverslag in Schinkelhaven, hebben milieucontouren. Dat leidt tot beperkingen voor wonen in de directe omgeving. Daarnaast is het hele industrieter­ rein Schinkelhaven gezoneerd. Om in dat deelgebied wonen mogelijk te maken moet Schinkelhaven worden gedezoneerd en zijn er aanvullende keuzes nodig met betrekking tot de toekomst van de genoemde bedrijven. NLR blijft gezoneerd terrein en behoudt zijn geluidzone. Voor Global Switch gaan we, gezien het extensieve ruimtegebruik, de verplaatsingsmogelijkheden binnen en buiten Schinkelkwartier verkennen. Voor de zandover­ slag zijn maatregelen om geluid- en stofhinder te beperken onvoldoende effectief, zodat ook hier op termijn verplaatsing nodig is.

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Verduurzaming energievoorziening Met uitzondering van Schinkelhaven is Schinkelkwartier nu een concessiegebied voor stadswarmte en -koude, maar er zijn in het gebied weinig functies die warmte op hoge temperatuur vragen. Om te komen tot een duurzame energievoorziening streven we naar warmtelevering op lagere temperatuur. We doen dit door aansluiting op een retourleiding en/of een decentraal laag temperatuurnet en optioneel gebruik van lokale warmte- en koudebronnen, zoals het datacenter Global Switch en het ziekenhuiscluster. Daarnaast zijn er in Schinkelkwartier goede mogelijkheden voor opwekking van nieuwe duurzame energie. Beslissingen over het energieconcept worden straks per deelgebied genomen. Aanwezige kansen voor het opwekken van hernieuwbare energie worden maximaal benut, zodat Schinkelkwartier op termijn energieneutraal is. Er dient een strategie voor (ondergrondse) bronnen te worden ontwikkeld om op deze gebiedsoverstijgende oplossing te sturen. Afval en circulariteit Voor inzameling van huishoudelijk afval zijn meerdere systemen onderzocht. Het is de wens om zo veel mogelijk aan te sluiten bij bestaande inzamelingsmethoden. Daarmee zijn schaalvoordelen te behalen, zowel ten aanzien van kosten als circulaire ambities. Het aanbren­ gen van ondergrondse containers heeft bij woningen de voorkeur.

Het huidige afval­ inzamelpunt Henk Sneevlietweg kan niet op de huidige locatie behouden blijven. Onze ambitie is om op een nader te bepalen locatie in of nabij Schinkelkwartier een circulair ambachtsen bouwmaterialencentrum te ontwikkelen, onder voorwaarde dat dit inpasbaar is in gemengd stedelijk gebied. Uitgangspunten voor circulariteit zijn flexibel en adaptief bouwen, inventarisatie van grondstoffen voorafgaand aan slopen en het realiseren van gebouwen met een lage milieudruk.

Stedenbouwkundig kader Op basis van de ambities, het beoogd program­ ma en de beschreven hoofdkeuzes maakten we een stedenbouwkundig kader voor de gewenste ontwikkeling van Schinkelkwartier. We beschrij­ ven de voornaamste kenmerken van dit kader. Centrale as voor fietsers Schinkelkwartier krijgt een verkeersstructuur waarin fietsers en voetgangers op de eerste plaats komen. De centrale as door het gebied wordt een oost-west georiënteerde straat voor langzaam verkeer, de Nieuwe Sloterweg, die een verbinding legt tussen de verschillende deelgebieden. Deze wordt door een brug over de Schinkel ook verbonden met stadsdeel Zuid en het centrum. Langs de Nieuwe Sloterweg liggen straks winkels, maatschappelijke voorzie­ ningen en een aantal bijzondere plekken. De hoofdinfrastructuur voor de auto wordt geres­ pecteerd, maar ook opnieuw ingericht zodat er stadsstraten met adressen en verblijfskwaliteit kunnen ontstaan. Binnen de deelgebieden is de rol van het autoverkeer bescheiden door een beperkte toegankelijkheid, een beperkt aantal parkeerplaatsen en een aangepaste snelheid.

Raamwerkkaart Stedenbouwkundig kader Schinkelkwartier. LEGENDA

Indicatie toekomstige bebouwing Huidige bebouwing Bouwvelden (groene binnenterreinen) Bouwvelden Plein Hoofdroute langzaam verkeer Secundaire route langzaam verkeer Fietsenstalling Ingang metrostation Viaducten

9

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Naast de parkwal kent het plan ook een groene zone langs de spoordijk met ruimte voor spelen, sporten, rennen en fietsen. Ook komen er een centraal gelegen park in het deelgebied Rieker­­ park en een oeverpark langs de Schinkel. Verder zijn er verborgen tuinen aanwezig, zoals het Siegerpark en de begraafplaats Huis te Vraag, die we als bijzondere plekken in het plan opnemen. Het watersysteem wordt uitgebreid en verbon­ den met de stad door nieuw oppervlaktewater toe te voegen en de Westlandgracht door te trekken naar het waterbassin in Schinkelhaven. Hierdoor ontstaat een robuust en ecologisch waardevol systeem. In het noorden van Schinkelkwartier volgt het de geometrie van Amsterdam Nieuw-West. In het zuiden heeft het een landschappelijk karakter dat aansluit op de parkwal.

Grote bouwblokken met groene binnenterreinen In veel deelgebieden ligt de ruimtelijke structuur al vast, daarbinnen vinden vooral invuloefeningen plaats. In het hart van Schinkelkwartier, in Riekerpark en Nieuwe Meer Oost, is echter ruimte voor een eigen typologie. Die wordt vooral bepaald door de aanwezigheid van het vliegverkeer, waardoor de bouwhoogte in principe is begrensd op maximaal 41 meter. Dat vraagt om een concept waarin met relatieve laagbouw toch een hoge dichtheid wordt bereikt. Dat kan alleen door uiterst efficiënt met de ruimte om te gaan. De openbare verkeersruimte wordt daarom beperkt, zodat er ruimte over blijft voor grote samengestelde bouwblokken met groene binnenterreinen. Zo ontstaat er contrast tussen bruisende stadsstraten en luwe binnenruimten. Een combinatie van reuring, ruis en rust. Clustering van voorzieningen Voor 22.000 bewoners en 44.500 werknemers is een breed scala aan voorzieningen nodig waarvan de ligging moet zijn afgestemd op de aanwezige milieubeperkingen. Voor het winkelen krijgt Schinkelkwartier een centraal buurtcentrum in het deelgebied Riekerpark. Daarnaast blijft er langs de hoofdroutes voor het autoverkeer ruimte voor een compacte vorm van perifere detailhandel waar de bestaande bouwmarkten een plek kunnen krijgen. De maatschappelijke voorzieningen liggen meer verspreid over de deelgebieden, vooral langs de Nieuwe Sloterweg.

Deze voorzieningen zijn meestal geclusterd rond de bijzondere plekken.

In het plan houden we rekening met ruimte voor indoorsport, zoals fitness, padel of zaalvoetbal. Daarnaast moet er ook ruimte zijn voor buitensport. Voor hardlopen, urban sports en informele sport bieden de parken voldoen­ de ruimte, maar voor de georganiseerde buitensport is meer nodig. Op dit moment onderzoeken we hoe deze vorm van buiten­ sport een plek kan krijgen binnen en/of buiten Schinkelkwartier. Denk hierbij aan de realisatie van (kleinschalige) buitensport binnen het stedelijk gebied van Schinkelkwartier, intensi­ vering en uitbreiding van de nabijgelegen sportparken Sloten en Sloten-West, en mogelij­ ke inpassing van (kleinschalige) buitensport in de openbare ruimte van natuur- en recrea­ tielandschap De Oeverlanden en nabij de Oude Haagseweg. Ook kijken we naar de mogelijkheden van een nieuw stadsstrand met natuurzwembad aan de Nieuwe Meer. Klimaatadaptatie en natuur Met de nieuwe inrichting van het landschap biedt Schinkelkwartier maximale kansen voor biodiversiteit en klimaatbestendigheid. Door

de uitbreiding van het watersysteem ontstaat extra berging van regenwater, een betere waterkwaliteit en voldoende drooglegging. Nieuwe groengebieden, zoals de parkwal, de groenzone langs het spoor en het centrale park, dragen bij aan het beheersen van de temperatuur en het versterken van ecologische verbindingen. Ze zorgen, samen met de sportfaciliteiten en speelplekken in de open­ bare ruimte, voor een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen.

Voorbeelduitwerking deelgebieden Binnen het stedenbouwkundig kader kunnen de bestaande deelgebieden worden getrans­ formeerd tot sterke stadsmilieus met een eigen identiteit. We onderscheiden zes deelgebieden. Schinkelhaven Een makersdistrict met industriële panden en nieuwe gebouwen, aansluitend op de structuur van de Hoofddorpplein- en Stadionpleinbuurt. Hier is een kleinschalige mix aanwezig van creatieve en ambachtelijke bedrijven, die stap voor stap samengaat met de ontwikkeling van

De Plantijn

Spoorzone

De verschillende deelgebieden in Schinkelkwartier.

A10 West

Aalsmeerplein Aletta Jacobslaan

Vlaardingenlaan

Sloterstrip

inke l

Parkwal en robuust watersysteem Om een antwoord te geven op de belasting van het gebied door verkeersgeluid komen er geluidwerende voorzieningen. Langs de A10 zijn dat geluidsschermen en afschermende ­kantoorgebouwen. Aan de zuidzijde langs de A4 is dat een aarden parkwal van circa 80 meter breed. Deze parkwal houdt niet alleen het geluid op afstand, maar doet ook dienst als grond­ berging, ondergrondse parkeerruimte, recreatie­ gebied en ecologische verbinding. In het talud van de wal is ruimte voor vrijstaande gebouwen, die in hetzelfde ritme staan als de kantoorpan­ den van het bestaande Rieker Business Park. Het concept van de groene parkwal lijkt sterk genoeg om te herhalen langs de Oude Haagseweg aan de overzijde van de A4.

Bijzondere plekken met beschutting De ruimtelijke inrichting van Schinkelkwartier moet een antwoord geven op de versnippering door wegen, spoorlijnen, dijken en viaducten. Tegenover het geweld van de zware infrastruc­ tuur bestaat behoefte aan binnenruimte; een interieur dat naast beschutting ruimte biedt voor verblijf en contact. Daarom zijn per deelgebied centrale plekken ontworpen, afgestemd op de locatie en het daar geplande programma. In Schinkelhaven wordt het hart de bestaande haven, in Riekerpark het centrale park met een winkelcentrum en in Nieuwe Meer twee stadspleinen op strategische locaties. Al deze bijzondere plekken zijn bereik­ baar en verbonden via de Nieuwe Sloterweg.

11

Henk Sneevlietweg

Nieuwe Meer West

Nieuwe Meer Oost

Sch

Focus op openbaar vervoer Goede OV-verbindingen met stad en regio zijn voorwaardelijk voor het beperken van het autoverkeer. Het openbaar vervoer krijgt daarom een impuls door de ingang van het metrostation Henk Sneevlietweg naar het zuiden te verplaat­ sen, waardoor het veel meer reizigers trekt en goed aansluit op de Nieuwe Sloterweg. Op termijn komt er ook een tram- of busverbinding naar het centrum. Voor de inpassing van een tram reserveren we extra ruimte in de groene middenberm van de Henk Sneevlietweg. Verder blijft er ruimte voor de verlenging van de Noord/Zuidlijn met een station bij de Johan Huizinga­laan. Op kortere termijn komen er nieuwe busverbindingen over bestaande wegen, zoals een buslijn van Schiphol naar Schinkelhaven.

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Johan Huizingalaan

10

Riekerpark

Schinkelhaven

Olympisch Stadion

A4 Parkwal A4

Schiphol Zuidas

De Oeverlanden

Nieuwe Meer

A10 Zuid

12

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

woningbouw. Industrieel erfgoed wordt gerespecteerd en de schaal en hoogte van de gebouwen blijven beperkt. De centrale plek van het gebied is het waterbassin, dat wordt uitge­ breid met verblijfsplekken en horeca in de zon. Sloterstrip Een langgerekte strook met grote vrijstaande gebouwen tussen de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan en de Henk Sneevlietweg, die de buurten in de omgeving met elkaar verbindt. Hier is ruimte voor stadsverzorgende voor­ zieningen, zoals scholen, compacte bouw­ markten en andere functies die profiteren van de goede bereikbaarheid. De bouwblokken behouden hun dubbele oriëntatie. Riekerpark Het kloppend hart van Schinkelkwartier met gemengde functies rondom een centraal gelegen park. Hier komen buurtwinkels, scholen en maatschappelijke voorzieningen voor de hele wijk. Het groen in deze buurt is beeldbepalend en biedt alle ruimte voor sporten, spelen en ontmoeten.

Nieuwe Meer Oost en Nieuwe Meer West Een economische hotspot waar toonaan­ gevende bedrijven en instituten samenkomen en een voedingsbodem voor innovatie vormen met startups en broedplaatsen. Gemengd met wonen en voorzieningen, zodat er altijd leven is op straat. Ontmoeting en interactie staan centraal. Nieuwe Meer Oost en Nieuwe Meer West vormen samen het nieuwe innovatie­ district van Amsterdam. De Plantijn Een zorgcampus met losse gebouwen in een parkachtige omgeving en een voorzieningen­ aanbod op lokaal en nationaal niveau. Met ruimte voor nieuwe combinaties van wonen met zorg en medische voorzieningen.

Nieuwe Meer Oost Entreegebied De Oeverlanden

De Plantijn

Om initiatieven te kunnen faciliteren is het volgende nodig: • Het realiseren van een stevige groen- en waterstructuur, goede verbindingen en de noodzakelijke voorzieningen om het geluid te weren. • Het scheppen van juridisch planologische ruimte voor transformatie door dezonering

De ontwikkelstrategie voor Schinkelkwartier sluit aan op de uitgangssituatie van een gefragmenteerd gebied, waarin ontwikkeling alleen mogelijk is als private eigenaren en ontwikkelaars investeren. Voor initiatieven en plannen moet daarom ruimte op maat worden

Daarbij kunnen per deelgebied, afhankelijk van de eigendomssituatie, ook verschillende deelstrategieën nodig zijn.

Schinkelhaven Sloterstrip

Participatie en communicatie Bij het uitwerken van het stedenbouwkundig kader en de ontwikkelstrategie zijn de stake­ holders uit het gebied betrokken. Met tien­ tallen ondernemers, eigenaren, investeerders en bewoners werden gesprekken gevoerd. Er zijn tussentijds verschillende bijeenkomsten georganiseerd om de plannen toe te lichten, vragen te beantwoorden en ideeën op te halen. Het eind­resultaat, deze projectnota, wordt toegelicht tijdens een digitale infor­ matiebijeenkomst. Deze bijeenkomst vindt plaats gedurende

Fase 1 Verkenning

de inspraakperiode. Tijdens deze digitale bijeenkomst, maar ook ervoor en erna kunnen vragen worden gesteld. Alle vragen worden verzameld en komen terug in een Vraag en Antwoord overzicht op de projectwebsite. Ook zijn er zes korte films gemaakt die de plannen uit de projectnota toegankelijk en beknopt in beeld brengen. Inspraakreacties worden samengevat en beantwoord in een nota van beantwoording. Deze nota wordt samen met de projectnota aangeboden aan het gemeente­bestuur.

Fase 2 Haalbaarheid principenota principebesluit

Fase 3 Ontwerp projectnota projectbesluit

Het opstellen van de projectnota is fase 2 van het Amsterdamse planproces. We hebben in deze fase met veel partijen gesproken. Met een aantal erfpachters met grote kavels is in co-creatie gewerkt aan het opstellen van het stedenbouwkundig kader. Met de BIZ Riekerpark is een kansenkaart innovatie­ district gemaakt voor het ontwikkelen van Nieuwe Meer Oost en West. Met bewoners en ondernemers is gesproken, de plannen zijn toegelicht en er is opgehaald wat de reacties zijn en wat zij belangrijk vinden. Nadat de Schinkelkwartier in vogelvlucht.

van het bedrijventerrein Schinkelhaven en op maat vastgestelde nieuwe bestemmings­ regelingen. • Gemeentelijke investeringen in de openbare ruimte en het verkeer, inclusief de aanleg van nieuwe infrastructuur en verlegging van kabels en leidingen. • De mogelijkheid om actief te verwerven waar dat nodig is voor het realiseren van openbare ruimte, een compleet woonpro­ gramma of noodzakelijke maatschappelijke voorzieningen.

Ontwikkelstrategie

Nieuwe Meer West Riekerpark

gemaakt in samenwerking met private partijen. Het stedenbouwkundig kader is daarbij geen statisch eindbeeld, maar een dynamisch kader. Het biedt volop ruimte voor nieuwe inzichten en initiatieven en heeft voldoende wend­­baar­ heid in programma, schaal en tempo; r­ egisseren waar het moet en faciliteren waar het kan.

13

Fase 4 Uitvoering investeringsnota investeringsbesluit

projectnota is vastgesteld, maken we meer gedetailleerde stedenbouwkundige plannen per deelgebied (fase 3). Hierbij worden ondernemers en bewoners betrokken.

Financiën en risico’s Bij de projectnota hoort een vertrouwelijke bijlage met een financiële doorrekening van het project en een risico-inventarisatie. Vooralsnog lijkt Schinkelkwartier een haalbaar project met beheersbare risico’s.

diverse besluiten

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

1.1 Kansen voor een nieuwe stadswijk Schinkelkwartier is één van de grootste ontwikkellocaties van Amsterdam. In de corridor tussen Zuidas en Schiphol liggen grote kansen voor het ontwikkelen van een stedelijk gebied, waar groen, economie en wonen elkaar versterken. Hier is nog volop ruimte voor verdichting van de stad. Ook ondernemers, vastgoedeigenaren, ontwikkelaars en beleg­ gers zien deze kansen en nemen hier steeds vaker het initiatief om te bouwen en te trans­

1 Inleiding

formeren. Er is ruimte voor 11.000 woningen, 1.020.000 m2 kantoor- en bedrijfsruimte en 350.000 m2 maatschappelijke en commerciële voorzieningen, zoals scholen, sportfaciliteiten, winkels en horeca. Schinkelkwartier kan daarmee in de toekomst ruimte bieden aan 22.000 inwoners en 44.500 arbeidsplaatsen. Een ontwikkeling die in omvang te vergelijken is met andere grote Amsterdamse projecten, zoals IJburg en Zuidas.

1.2 Van principenota naar projectnota In mei 2016 stelde het College van Burgemeester & Wethouders het rapport ‘Koers 2025 Ruimte voor de stad’ vast, waarin Schinkelkwartier als transformatiegebied is opgenomen. Op 12 februari 2019 stelde het College van Burgemeester & Wethouders vervolgens een principenota vast met daarin de volgende ambities voor Schinkelkwartier: transformatie van een perifere en mono­ functionele stadsrand tot een intensief gebruikt, innovatief, divers en duurzaam Amsterdams stadsgebied. Een stadswijk die bij uitstek kan voldoen aan de vraag naar wonen en werken in een aantrek­kelijke, gemengde omgeving. Het College gaf opdracht om voor deze transformatie een projectnota op te stellen met een stedenbouwkundig kader en ontwikkelstrategie.

Nieuw-West

Schinkelkwartier

Schiphol De ligging van Schinkelkwartier tussen Zuidas en Schiphol met zicht op een mogelijke ­verlenging van de Noord/ Zuidlijn.

Binnenstad Amsterdam Zuidas

Deze projectnota is het resultaat van de haalbaarheidsfase conform de Plaberum projectfasering van de gemeente Amsterdam. Bij het voorbereiden van de projectnota volgden we drie parallelle sporen. Zo hebben we een milieueffectrapport (MER) opgesteld, in dit geval verbreed tot omgevingseffect­ rapport (OER). Hierin zijn de ambities uit de principenota verder uitgewerkt. Per thema zijn de omgevingseffecten inzichtelijk gemaakt, nadere keuzes geformuleerd en alternatieven beoordeeld. Deze beoordeling heeft geleid tot hoofdkeuzes die zijn opgenomen in de project­ nota. Daarnaast voerden we onderzoek uit naar een betere bereikbaarheid van het gebied en de kansen voor een inno­vatiedistrict, en maakten we met behulp van een groot aantal rapportages en adviezen een integraal steden­

bouwkundig kader. Tegelijk overlegden we met honderden bewoners, ondernemers, gebrui­ kers en initiatiefnemers in het gebied over hun wensen en plannen. De projectnota bouwt voor een belangrijk deel voort op bestaand gemeentelijk beleid, zoals beschreven in het document ‘Overzicht huidig beleid en juridisch planologisch kader Schinkelkwartier’ (bijlage 1). Hierbinnen hebben we afwegingen gemaakt en focus gelegd. De voorgestelde keuzes vallen daarom veelal binnen dit vigerend beleid. Het stedenbouwkundig kader is in deze projectnota verder uitgewerkt dan nodig in deze fase. Er is namelijk een breed gedeeld besef dat Schinkelkwartier als geheel een goede hoofdstructuur nodig heeft om de potentie van het gebied in volle omvang te kunnen benutten. Het aanhelen van de ruimtelijke structuur, verbeteren van de bereikbaarheid, borgen van maatschappelijke voorzieningen en begeleiden van de groeiende hoeveelheid bouwinitiatieven zijn gebaat bij een gebiedsbrede aanpak. Het stedenbouw­ kundig kader is richtinggevend voor de uitwerking in stedenbouwkundige plannen per deelgebied in de volgende fase en initiatieven in het plangebied die hierop vooruitlopen. Het stedenbouwkundig kader vormt tevens de ruimtelijke vertaling van de uitkomsten van het OER. Hierbij kan de indeling van de deelgebieden, daar waar dit tot logischere stedenbouwkundige eenheden leidt, afwijken van die in het OER.

15

16

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Het College van B&W wordt gevraagd een projectbesluit te nemen door in te stemmen met de projectnota Schinkelkwartier en de nota van beantwoording naar aanleiding van de inspraak. De projectnota en bijbehorende stukken gaan vervolgens ter kennisname naar de gemeenteraad. Gelijktijdig met de behan­ deling van de projectnota in de gemeenteraad

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

wordt een investeringsnota pionierprojecten ter vaststelling aangeboden waarin de uitgaven en inkomsten voor een aantal lopende projec­ ten zijn opgenomen. Daarnaast wordt de gemeenteraad gevraagd om het welstands­ niveau voor Schinkelkwartier te verhogen en de welstandscriteria te wijzigen.

2

17

Huidige situatie

1.3 Leeswijzer

De doorrekening van de plannen in een gemeentelijke grondexploitatieraming wordt toegelicht in hoofdstuk 10, dat ook een beschrijving van de risico’s bevat. Bij dit hoofdstuk hoort een vertrouwelijke bijlage.

Schinkelkwartier ligt in de zuidwesthoek van Amsterdam en heeft een oppervlakte van circa 175 hectare. Het plangebied ligt op het snijvlak van de stadsdelen Zuid en Nieuw-West en is strategisch gelegen in de corridor tussen

Zuidas en Schiphol. Het gebied grenst aan de Schinkel en ligt aan de kop van de groene scheg die naar de Nieuwe Meer en het Amsterdamse Bos leidt.

Het plangebied Schinkelkwartier met de verschillende ­deelgebieden.

Bij het opstellen van de projectnota is de aandacht vooral uitgegaan naar het gebied binnen de plangrenzen die door het bestuur werden vastgesteld. Een bredere blik leidde soms tot ideeën of wensen voor de omgeving van Schinkelkwartier. Die hebben we in deze projectnota opgenomen, maar zijn geen onderdeel van het projectbesluit. Daar waar deze wensen voorwaardelijk zijn voor de ontwikkeling van Schinkelkwartier wordt de besluitvorming daarover buiten Schinkel­ kwartier om voorbereid.

De Plantijn

Spoorzone

A10 West

Aalsmeerplein Aletta Jacobslaan

Vlaardingenlaan

l

Sloterstrip

inke

De ontwikkelstrategie is het onderwerp van hoofdstuk 7. Daarin beschrijven we de actoren, die de ontwikkeling moeten dragen. Gevolgd door een stappenplan met het juridisch planologisch instrumentarium, de verwervings­ strategie, de fasering en de planning. Hoofdstuk 8 geeft daarna een samenvatting van het consultatie-, communicatie- en partici­

2.1 Ligging en ruimtelijke structuur

Henk Sneevlietweg

Nieuwe namen In de principenota hadden de deelgebieden in Schinkelkwartier namen die in de praktijk leidden tot verwarring. Riekerhaven, Riekerzone en Rieker Business Park, allemaal genoemd naar de oorspronkelijke Riekerpolder, lijken te veel op elkaar, terwijl de toekomst van deze gebieden sterk verschilt. We keken samen met eigenaren en gebruikers naar alternatieven en vroegen advies aan de commissie Naamgeving Openbare Ruimte.

Nieuwe Meer West

Nieuwe Meer Oost

Sch

Hoofdstuk 4 gaat in op de hoofdkeuzes die in deze nota zijn gemaakt. Richtinggevend daarvoor waren de uitkomsten en aanbevelin­ gen uit het OER. Daarna volgt in hoofdstuk 5 het stedenbouwkundig kader op hoofdlijnen, waarna hoofdstuk 6 de typologie van de zes deelgebieden beschrijft.

patieproces. Een jaar lang spraken we met tientallen stakeholders in een continu proces, op zowel individueel als collectief niveau. Dit proces wordt afgesloten met een open informatie- en reactieronde, waarvan de uitkomsten worden vastgelegd in een nota van beantwoording. In hoofdstuk 9 volgt een beschrijving van de projectorganisatie.

Johan Huizingalaan

Allereerst bevat hoofdstuk 2 een beschrijving van de bestaande situatie. We gaan in op de ligging en de historie van het gebied, de nu aanwezige functies en eigendomssituatie, de bereikbaarheid, milieubeperkingen, ondergrond­ se infrastructuur en de juridisch planologische situatie. Daarna volgt in hoofdstuk 3 een samen­ vatting van de ambities en het programma op het gebied van wonen, werken, commerciële en maatschappelijke voorzieningen en groen.

Riekerpark

Schinkelhaven

Olympisch Stadion

A4 Parkwal

Was Schinkelhaven Zone Henk Sneevlietweg Riekerhaven Riekerzone Rieker Business Park Medisch Cluster

Wordt Schinkelhaven Sloterstrip Riekerpark Nieuwe Meer Oost Nieuwe Meer West De Plantijn

A4

Schiphol Zuidas

De Oeverlanden

Nieuwe Meer

A10 Zuid

18

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Schinkelkwartier ligt ingeklemd tussen barrières van water en infrastructuur en wordt door­ sneden door de ringspoorbaan en autowegen. Het gebied valt daardoor uiteen in fragmenten die slecht met elkaar verbonden zijn. Door Schinkelkwartier lopen drie hoofdroutes. In noord-zuidrichting de Johan Huizingalaan, in oost-westrichting de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan en ten zuiden daarvan de Henk Sneevlietweg. Deze infrastructuur leidt tot een onderverdeling in zes deelgebieden: Schinkelhaven, Riekerpark, Sloterstrip,

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

19

Nieuwe Meer Oost en West en De Plantijn. Het deelgebied Schinkelhaven ligt in stadsdeel Zuid, de overige gebieden in stadsdeel Nieuw-West. Groen en water zijn in Schinkelkwartier maar mondjesmaat aanwezig en vooral gekoppeld aan de weg- en railinfrastructuur. Grotere groengebieden liggen aan de randen, langs de Schinkel, de Nieuwe Meer en het Christoffel Plantijnpad. Ze vormen als het ware een hoefijzer rond het gebied.

2.2 Historische ontwikkeling Het plangebied Schinkelkwartier bestond tot het midden van de twintigste eeuw uit de Riekerpolder, de Sloterbinnenpolder en de Middelveldse gecombineerde polders. Deze

polders werden doorsneden door de Sloterweg; de historische route van Amsterdam naar Leiden tussen het dorp Sloten en de Overtoomse sluis.

Door het plangebied liep tijdelijk een hoofd­ ontsluiting voor het autoverkeer, de Haagseweg. Deze weg werd later overbodig door de aanleg van de A4 naar het knooppunt Nieuwe Meer. Door de aanleg van de infra­ structuur en het ophogen van de tussenliggen­ de gebieden gingen de oorspronkelijke polder­ verkaveling en de historische bebouwing grotendeels verloren. Daarvoor in de plaats

kwamen sportvelden, bedrijfsvestigingen en diverse medische instellingen langs de Johan Huizingalaan. In de jaren ‘90 werd het deel van de Riekerpolder aan de A4 ontwikkeld tot kantoorlocatie. Schinkelkwartier kreeg in 1997 een metro-ontsluiting toen bij aanleg van de ringlijn een station tussen de Henk Sneevlietweg en de Vlaardingenlaan werd gerealiseerd.

De situatie met Haagseweg omstreeks 1962 (links) en de huidige situatie (rechts).

Luchtfoto van de Riekerpolder en omgeving. Opname omstreeks 1980. Foto: Stadsontwikkeling (Dienst Publieke werken). Fotonummer: 3-61014. Bron: Privé-archief Paul Südkamp.

De situatie tot 1925 (links) en de situatie omstreeks 1934 (rechts).

Vanaf 1925 vonden ophogingen plaats voor de ringspoorbaan, die pas in 1986 in gebruik werd genomen. In de jaren ‘50 werd, als onderdeel van de uitvoering van het Algemeen Uitbreidingsplan (1934), gestart met zand­ winning uit de Nieuwe Meer voor het bouwrijp maken van onder andere Amsterdam-West. In de naoorlogse jaren werden vervolgens een

bedrijventerrein langs de Schinkel en het sportpark Riekerhaven aangelegd. In de jaren ‘60 startte de aanleg van de tuinstad Westlandgracht en de ringweg A10. In dezelfde periode verdween de oude Sloterweg om plaats te maken voor de fabrieken en kantoren van IBM.

Luchtfoto van de Riekerpolder en omgeving. Zicht op voormalig sportpark Riekerhaven. Opname omstreeks 1980. Bron: Privé-archief Paul Südkamp.

20

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

2.3 Cultuurhistorische waarden Door de bijzondere geschiedenis vormt Schinkelkwartier in cultuurhistorisch opzicht een lappendeken. De enige overgebleven pre-stedelijke elementen in Schinkelkwartier zijn het Jaagpad langs de Schinkel, begraaf­

plaats Huis te Vraag met het naastgelegen veenweidegebied en de boerderij aan de Rijnsburgstraat 75. De twee laatstgenoemde elementen zijn aangewezen als gemeentelijk monument.

Het hoofdgebouw en tunnelgebouw van het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) zijn aangewezen als rijksmonument. Daarnaast kent het plangebied een aantal monumentale en cultuurhistorisch waardevolle bedrijfsgebouwen uit de naoorlogse periode. Het bedrijfsgebouw van De Waal Betonpalen, de voormalige Christelijke MTS en het hoofd­

21

kantoor van IBM zijn aangewezen als gemeen­ telijk monument. De voormalige Simplex rijwielfabriek in Schinkelhaven is geen monu­ ment, maar heeft een orde 2 waardering waarmee deze als monumentwaardig kan worden gezien. Een aantal gebouwen is op de concept Waarderingskaart 1965-1985 aange­ wezen als orde 2.

Cultuurhistorisch waardevolle bebouwing (concept). Orde 1 Orde 2 Monumenten Rijksmonument Gemeentemonument

NLR. Bron: Stadsarchief Amsterdam/Collectie J. van Dijk.

Simplex. Bron: Stadsarchief Amsterdam.

Generaal Vetterstraat. Bron: Stadsarchief Amsterdam.

Christelijke MTS. Bron: Stadsarchief Amsterdam/Oppenheim G.L.W.

Cultuurhistorisch waardevolle bebouwing zonder typemachinegebouw IBM, Global Switch en bedrijfsverzamelgebouw B. Amsterdam. Zie paragraaf 4.2.3 voor een nadere toelichting.

Het hoofdkantoor van IBM. Foto: Theo Baart (2019).

Honeywel Bull. Bron: Stadsarchief Amsterdam/Oppenheim G.L.W.

22

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

2.4 Functionele structuur

Niet-woonfuncties in Schinkelkwartier. Bron: maps.amsterdam.nl/nietwoonfuncties

Schinkelkwartier is van oudsher een gebied voor functies die veel ruimte vragen, aan de rijkswegen gevestigd willen zijn en om verschillende redenen goed aan een stadsrand gedijen. Denk aan productiebedrijven, ­distributiecentra, opslaggebouwen, sport­ velden, datacentra, een hulpwarmtecentrale,

kantoren en gemeentelijke werven. Ook kent het een grote tijdelijke bestemming in de vorm van een wooncomplex voor jongeren en statushouders. In de huidige situatie is in Schinkelkwartier totaal voor circa 900.000 m2 bruto vloeroppervlak aanwezig.

Binnen Schinkelkwartier zijn daarbij verschillen te onderscheiden in functie, grootte en vorm. In het oostelijk gelegen deelgebied Schinkelhaven zitten traditionele bedrijven, zoals een bakkerij, garagebedrijven en meubel­ makers, die de afgelopen jaren zijn gemengd met creatieve bedrijven op het gebied van architectuur, marketing en media. Het Studenthotel en enkele horecavoorzieningen vormen het cement tussen deze traditionele en

Schinkelhaven. Bron: YourCaptain Luchtfotografie.

Ten noorden van de A4 en ten westen van de Johan Huizingalaan ligt het Rieker Business Park, een gebied met grootschalige kantoren, een woongebouw en een hotel. De locatie aan de oostzijde van de Johan Huizingalaan omvat het voormalige IBM-terrein, waar IBM nog steeds zijn hoofdkantoor heeft. De voormalige produc­ tie- en distributiehallen van IBM zijn inmiddels in gebruik door datacenter Global Switch. Hier

moderne bedrijvigheid. Aan de noordoostzijde van Schinkelhaven ligt begraafplaats Huis te Vraag. Aan de zuidzijde naast de A10 ligt een tennispark. Ten westen van Schinkelhaven en ingeklemd tussen sporen en rijkswegen ligt het voormalig sportpark Riekerhaven en een evenemententerrein. Op een deel van de sportvelden is tot 2026 een tijdelijk woon­ complex voor studenten en statushouders gevestigd.

Riekerpark. Bron: YourCaptain Luchtfotografie.

vinden we ook bedrijfsverzamelgebouw B. Amsterdam, een gemeentelijk afvalpunt en verschillende logistieke bedrijven zoals Picnic. Aan de noordzijde grenst Schinkelkwartier aan de woonbuurten van Nieuw-West. In en aan de strip tussen de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan en Henk Sneevlietweg zijn kantoren, bedrijfspanden en verschillende voorzieningen

Functiekaart LEGENDA

Detailhandel

Religie

Horeca

Kantoren

Uitgaan en toerisme

Bedrijven

Sport

Openbaar vervoer

Activiteiten en ontmoeting

Parkeren

Zorg

Onbekende functie

Onderwijs

Nieuwe Meer Oost. Bron: YourCaptain Luchtfotografie.

De Plantijn. Bron: YourCaptain Luchtfotografie.

23

24

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

gevestigd, zoals een politiebureau, ROC, woonzorgcentrum en hotel. Het voormalige ACTA-gebouw ligt in de as van de Henk Sneevlietweg en biedt nu ruimte aan een broedplaats en studentenhuisvesting. In het noordwestelijk deel van Schinkelkwartier,

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

langs de Johan Huizingalaan en Plesmanlaan, ligt een biomedisch cluster met grote gebouwen. Hier zijn het voormalig Medisch Centrum Slotervaart, het Antoni van Leeuwenhoek Zieken­huis, het Nederlands Kanker Instituut, Sanquin en verzor­ gingshuis Hof van Sloten gehuisvest.

2.5 Eigendomssituatie De eigendomssituatie in Schinkelkwartier. Bron: Gemeente Amsterdam.

De meeste kavels in Schinkelkwartier zijn in erfpacht uitgegeven. In de deelgebieden Schinkelhaven en Nieuwe Meer West zijn een paar kavels in eigendom van derden, dus niet

in erfpacht uitgegeven. De gemeente heeft vooral in deelgebied Riekerpark nog een aantal nieuw in erfpacht uit te geven percelen.

25

2.6 Bereikbaarheid Schinkelkwartier is momenteel goed ­bereikbaar met de auto. De ontsluiting per openbaar vervoer laat in grote delen van het gebied te wensen over. Bij de Henk Sneevlietweg ligt een metrostation, maar dat biedt alleen een verbinding via de ringlijn. Openbaar vervoer naar Schiphol en het Amsterdamse centrum ontbreekt. Verder zijn er ten zuiden van de Vlaardingenlaan en Aletta Jacobslaan geen reguliere bus- en tramlijnen. Ook voor fietsers is het gebied niet goed te bereiken en de routes zijn, net als voor de voetganger, niet veilig en onaantrekkelijk.

Bereikbaarheid LEGENDA

Private buslijn Bus Tram Metro Trein Loopafstanden (800 meter metro, 400 meter tram) Rijkswegen A4/A10

Schinkelkwartier. Bron:

Stedelijke wegen

Gemeente Amsterdam.

M Heemstedestraat

2

De bereikbaarheid van

2

0m

61*

62 L

61* 247 195

M Henk Sneevlietweg 68*

18 61*

L o o p afst a n d 4 0 0

371 398 68*

m

80 0m

2

st an d

A10 af op Lo

69 247

68*

267

A4

267

Eigendomsituatie LEGENDA

Grond in eigendom van de gemeente In erfpacht uitgegeven grond Grond in eigendom van derden Perceelgrenzen

Per auto is Schinkelkwartier bereikbaar vanaf de A10-West via de op- en afritten bij de Henk Sneevlietweg. Autoverkeer van en naar de A4 rijdt via de Oude Haagseweg en de Johan Huizingalaan, en de stad in via de Henk Sneevlietweg en de Aalsmeerweg. In de huidige situatie is er sprake van veel doorgaand autoverkeer, dat elders vanuit de stad via de Henk Sneevlietweg en Johan

Huizingalaan naar de A10-West en A4 rijdt. Daarbij zijn de kruispunten Johan Huizingalaan/ Sloterweg en Anthony Fokkerweg/ Valschermkade zogenaamde blackspots, waar de afgelopen jaren diverse verkeersongelukken hebben plaatsgevonden.

af oop

st a

nd

40

26

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

2.7 Milieu Bodem De bodem in Schinkelkwartier is op sommige plekken licht tot zwaar verontreinigd als gevolg van industriële activiteiten of ophogingen, maar er zijn ook locaties gesaneerd. In het gebied kan asbest en puin in de ondergrond worden aangetroffen. Bij een concrete ontwik­ keling is altijd verkennend bodemonderzoek nodig. Als een verontreiniging wordt aange­ troffen dan moet deze worden gesaneerd, zodat de bodem geschikt wordt voor de beoogde functie. Verder kunnen op sommige plekken overblijfselen uit de Tweede Wereldoorlog worden aangetroffen, zoals een Engels vliegtuigwrak in Riekerpark en klein

kaliber munitie bij het Aalsmeerplein. Bij grondwerkzaamheden moet hier rekening mee worden gehouden, al zijn de risico’s gezien de vele naoorlogse grondwerkzaamheden beperkt.

In het plangebied zijn diverse locaties waar water­overlast optreedt bij hevige regenval. Ook de hoge grondwaterstand vormt een aandachts­ punt, met name in het deelgebied Riekerpark en rondom Huis te Vraag. In Riekerpark wordt het hemelwater niet goed opgenomen in de grond, omdat daar een slecht doorlatende laag uit de Nieuwe Meer is opgebracht.

Natuur Er zijn in Schinkelkwartier geen beschermde natuurgebieden. Het dichtstbijzijnde Natura 2000 gebied is Botshol op circa 8 kilometer afstand. Wel is de Nieuwe Meer, in de directe omgeving, onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland.

Water Het watersysteem is in de huidige situatie onvolledig en versnipperd. Het bestaat uit drie gebieden met verschillende waterpeilen, waarbij Schinkelhaven onderdeel is van de stadsboezem van Amsterdam. Verder kent het gebied twee secundaire waterkeringen, namelijk bij de Vliegtuigstraat/Anthony Fokkerweg/Westlandgracht en tussen de Henk Sneevlietweg en het Christoffel Plantijnpad.

Huidige waardevolle groenstructuur. Bron: maps.amsterdam.nl

Indeling polders en waterpeil van bestaand VP -2,20

watersysteem.

VP -2,20

Bron: Rijkswaterstaat.

Sloterbinnen en Middelveldsepolder VP -2,10

Huis te Vraag Nieuw Sloten

VP -0,60

VP -2,80

VP -2,16

Schinkel peil -0,40

WP -1,20

Groenstructuur LEGENDA

VP -2,30

Ecologische structuur VP -4,25

Riekerpolder

Hoofdgroenstructuur Natuurnetwerk Nederland

VP -1,90

Nieuwe Meer boezempeil -0.60

Netwerkkaart water LEGENDA

Polder Subpolders Wateroverlast

VP

Vast peil

WP Winterpeil

27

Een aantal groenstructuren in Schinkelkwartier en omgeving is beschermd als onderdeel van de Amsterdamse Hoofdgroenstructuur en de ecologische structuur. Het gaat om de zone langs de Schinkel, sportpark Jaagpad, begraaf­ plaats Huis te Vraag, park Schinkeleilanden, De Oeverlanden, volkstuincomplex Ons Buiten, het Siegerpark en het Christoffel Plantijnpad. Ook de spoordijken zijn onderdeel van de ecologische structuur.

Verder staan in Schinkelkwartier beeld­ bepalende bomenrijen, zoals de goudberken aan de Sportparklaan, de Italiaanse populieren naast het metrostation Henk Sneevlietweg, de bergiepen aan de oostzijde van de Johan Huizingalaan en de platanen langs de Albert Plesmanlaan en Anthony Fokkerweg. Dier­soorten waarmee rekening gehouden moet worden, zijn vleermuizen, kleine marter­ achtigen, ringslangen, rugstreeppadden en vogels met een jaarronde nestbescherming, zoals huismussen, gierzwaluwen en roofvogels.

28

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Hitte Schinkelkwartier ligt in een overgangsgebied tussen de dichtbebouwde stad en het omrin­ gende landschap, waardoor temperatuurver­ schillen van meer dan 5 graden Celsius kunnen optreden. Deze situatie wordt een stedelijk hitte-eiland genoemd. Uit onderzoek komt Schinkelkwartier door de hoge mate van verharding en de beoogde hoge bebouwings­ dichtheid naar voren als risicogebied voor hittestress.

Geluid Schinkelkwartier heeft te maken met een relatief hoge geluidbelasting door de aan­ wezigheid van de snelwegen A4 en A10, de stedelijke wegen Henk Sneevlietweg en Johan Huizingalaan en de trein- en metrosporen. Vooral het wegverkeersgeluid van de A4 en A10 vormt een aanzienlijke beperking voor woningbouw en reikt tot ver in het plangebied. Trein- en metroverkeer en lokaal wegverkeer zorgen alleen aan de randen van de deel­ gebieden voor een hoge geluidbelasting.

Lucht De snelwegen A4 en A10, de Johan Huizinga­ laan, de Henk Sneevlietweg en het vliegverkeer hebben invloed op de luchtkwaliteit. De grens­waarden voor stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10 en PM2,5) worden echter nergens overschreden. Wel gelden er binnen een afstand van 300 meter van de snelwegen beperkingen voor gevoelige functies, zoals kinderdagverblijven, verzorgingstehuizen en basisscholen. Daarnaast zijn er ook zulke beperkingen voor de eerstelijnsbebouwing

29

binnen een afstand van 50 meter tot drukke stedelijke wegen, zoals de Henk Sneevlietweg en de Johan Huizingalaan. Geur en stof spelen verder een rol rond bedrijven, zoals bakkerij Bartels, distilleerderij Spirited Union en zandoverslag Van Vliet, gelegen in Schinkelhaven. Ook daar gelden beperkingen voor gevoelige bestemmingen.

Beperkingenzones richtlijn

aanwezigheid van

gevoelige bestemmingen

300m

Geluidbelasting door industrieterreinen, infra­s tructuur en

luchtkwaliteit. Bron: maps.amsterdam.nl

300m

luchtverkeer. Bron: Cauberg Huygen en

48 dB

Omgevingsdienst.

dB

300 m

50

dB

dB

51

dB

52

53

dB

dB

dB

52

51

50

49

dB

300 m

300 m Beperkingenzones richtlijn gevoelige bestemmingen luchtkwaliteit

Geluid LEGENDA

Geluidscontouren vliegverkeer dB(A) Lden Geluidszone industriegeluid Gezoneerd industrieterrein 50 dB(A) Geluidszone industrieterrein

LEGENDA

Verkeersgeluid, waarneemhoogte 10 meter Onder voorkeursgrenswaarde, zonder meer aanvaardbaar

Beperkingenzone fijnstof langs snelwegen (300 meter)

Tussen voorkeurs- en maximale grenswaarde, aanvaardbaar na vaststellen hogere waarden

Beperkingenzone fijnstof langs stedelijke wegen (50 meter)

Boven maximale grenswaarde, aanvaardbaar na treffen extra maatregelen Boven maximale grenswaarde, niet aanvaardbaar

Verder wordt het gebied belast door industrie­ geluid van het gezoneerde industrieterrein Schinkelhaven, een hulpwarmtecentrale in de sporendriehoek en bedrijventerrein SchipholOost. Dat zorgt voor beperkingen voor geluidgevoelige functies, zoals wonen. Ook moet rekening worden gehouden met de geluidbelasting van individuele bedrijven, zoals zandoverslag Van Vliet in Schinkelhaven en het datacenter Global Switch.

Tot slot is er sprake van geluidbelasting door vliegverkeer van en naar Schiphol. Deze belasting wordt vooral bepaald door startende vlieg­tuigen vanaf de Zwanenburgbaan en landende vlieg­ tuigen richting de Oostbaan. Volgens bewoners zorgt ook het grondgeluid op de Aalsmeerbaan, als gevolg van startende en rijdende vliegtuigen, voor overlast. Het gebied onder de aan­vlieg­ route van de Oostbaan kent binnen Schinkel­ kwartier de hoogste geluidbelasting.

300 m

30

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

31

Veiligheidscontouren

Maatgevende toets­

rondom rijkswegen,

hoogte Schiphol en

aardgasleiding en

afwegingsgebied LIB-5.

tankstations. Bron: Antea

55m

Group.

50m

45m

40m 35m 10m

Externe veiligheid

Luchtverkeer

LEGENDA

LEGENDA

5m

Brandaandachtsgebied (30 meter) Explosieaandachtsgebied (200 meter) PR 10-6 contour

Externe veiligheid In Schinkelkwartier moet ook rekening worden gehouden met de transportroutes voor gevaarlijke stoffen via de snelwegen A4 en A10 en de aardgasleiding ten zuiden van het plangebied. Binnen het invloedsgebied gelden beperkingen voor de huisvesting van kwets­ bare of minder zelfredzame groepen, zoals kinderen, ouderen en zieken.

Verder moet rekening worden gehouden met veiligheidsrisico’s rond het tankstation aan de Anthony Fokkerweg, het farmaceutisch bedrijf Sanquin en de hulpwarmtecentrale van Vattenfall. De levering van LPG bij het tank­ station Fokkerweg is inmiddels beëindigd, zodat de veiligheidscontour hier vervalt.

15m

20m

25m

Maatgevende toetshoogte LIB (in meters boven NAP)

0 - 20 meter

Afwegingsgebied geluid en externe veiligheid ‘LIB-5 zone’

40 - 60 meter

30m

20 - 40 meter

Vliegverkeer Schinkelkwartier ligt nabij de luchthaven Schiphol. Daarom gelden de regels van het Luchthavenindelingbesluit Schiphol (LIB). Binnen de LIB-5 zone (vroeger bekend als de 20 Ke-contour) geldt een afwegingsplicht voor woningbouw. Gemeenten kunnen daarbinnen besluiten tot het toevoegen van woningbouw in bestaand stedelijk gebied, maar moeten rekening houden met het geluid en de veilig­ heidsrisico’s door het vliegverkeer. Bovendien moeten toekomstige bewoners in een zo vroeg mogelijk stadium worden geïnformeerd over de hinder die zij als gevolg van het vliegverkeer kunnen ondervinden.

Verder zorgt de aanwezigheid van Schiphol voor een beperking van de bouwhoogte vanwege vliegveiligheid en radar. De maat­ gevende toetshoogte op basis van het LIB verloopt van +17 meter NAP in Nieuwe Meer West tot +48 meter NAP in Schinkelhaven. Van deze toetshoogte kan alleen worden afgeweken na een verklaring van geen bezwaar van de Inspectie Leefomgeving en Transport. De toetshoogte in verband met radar loopt op van +35 meter NAP in het zuidwesten tot +44 meter NAP in het noordoosten. Daarvan kan alleen worden afgeweken na een positief radar­advies van Luchtverkeersleiding Nederland.

Bron: maps.amsterdam.nl

32

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

33

Vigerende bestemmings­

2.8 Ondergrondse infrastructuur

plannen in Schinkelkwartier. Bron: Ruimtelijke Plannen.

Uit een inventarisatie van de ondergrond blijkt dat in Schinkelkwartier veel belangrijke kabels en leidingen liggen, zoals transportleidingen voor drinkwater, riool, hogedruk gas, stads­ warmte en kabels voor hoogspanning en data. De belangrijkste tracés liggen langs de A4, de A10 en de spoorlijn en ter plaatse van de Johan Huizingalaan, de Henk Sneevlietweg, de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan, de Overschiestraat, de Valschermkade en de Vliegtuigstraat. De grote hoeveelheid ondergrondse infrastruc­ tuur heeft te maken met de aanwezigheid van partijen met belangrijke nutsconnecties in het gebied, zoals NLR, IBM en de medische instellingen in De Plantijn. Daarbij zorgen de

datacenters Global Switch en Colt Telecom voor omvangrijke databundels. Het stadswarmte­net in Schinkelkwartier is onlangs uitgebreid met nieuwe leidingen en een hulpwarmtecentrale in de driehoek tussen de spoorlijn, de metrolijn en de A4. Daarbij worden de bestaande stadswarmtenetten van Amsterdam-Zuid en Nieuw-West met elkaar verbonden.

1

2 3 6

7

9

4

Om conflicten met de ondergrondse infra­ structuur zo veel mogelijk te voorkomen, is de bestaande ligging van kabels en leidingen het uitgangspunt bij de gebiedsontwikkeling. Er gelden rond belangrijke kabels en leidingen beperkingen voor bebouwing. In sommige gevallen kan het verleggen van bepaalde kabels en leidingen noodzakelijk zijn.

5 8

Bestemmingsplannen LEGENDA

2.9 Juridisch planologisch kader In Schinkelkwartier gelden op dit moment de volgende bestemmingsplannen: Bedrijven­ terrein Schinkel-Aalsmeerplein e.o., Nieuwe Meer e.o., Tennispark Jaagpad, Groengebied Schinkel, Johan Huizingalaan 759, Johan Huizingalaan 761-763, Park Haagseweg e.o. en Medisch Centrum Slotervaart. De inhoud van deze bestemmingsplannen is samengevat in een beknopt overzicht van het huidig beleid en juridisch planologisch kader voor Schinkelkwartier (bijlage 1).

Op basis van de vigerende bestemmingsplan­ nen is de gewenste transformatie naar een gemengd woon-werkgebied niet mogelijk. Daarom zijn er nieuwe juridisch planologische kaders nodig om nieuwe infrastructuur te kunnen aanleggen en woningbouw en verdich­ ting mogelijk te maken.

1

Bestemmingsplangrenzen

5 HWC Johan Huizingalaan

Medisch Centrum Slotervaart

6 Nieuwe Meer e.o.

2 Park Haagseweg e.o.

7 Bedrijventerrein Schinkel-Aalsmeerplein e.o.

3 Global Switch

8 Tennispark Jaagpad

4 Johan Huizingalaan 761-763

9 Drijvende bouwwerken

Omgevingswet Naar verwachting treedt de Omgevingswet op 1 januari 2022 in werking. Doel van de Omgevingswet is een vereenvoudiging van de wetten en regels voor de ontwikkeling en het beheer van de leefomgeving. Tot de Omgevingswet in werking treedt, kunnen op grond van de bestaande Wet ruimtelijke ordening nog bestemmingsplannen in procedure worden gebracht. Daarna gaat dat via een wijziging van het omgevingsplan.

Schinkelkwartier is, met uitzondering van deelgebied De Plantijn, als onderdeel van Koers 2025 aangewezen als duurzaam innovatief experiment in het kader van de Crisis- en Herstelwet. Dit maakt het mogelijk om, vooruitlopend op de Omgevingswet, met nieuwe juridische instrumenten te werken. Zo kan worden geëxperimenteerd met bestemmingsplannen met een verbrede reikwijdte. Hierin wordt een plantermijn van 20 jaar gehanteerd en globaler onderzoek uitgevoerd, passend bij een gefaseerde gebiedsontwikkeling.

34

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

3 Ambities en programma

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Voor de transformatie van Schinkelkwartier zijn in de startnota voor het OER, de Notitie Reikwijdte en Detailniveau, ambities geformuleerd. Deze ambities borduren voort op de principenota en dienen als beoordelingskader op het gebied van stedelijkheid, ruimtelijke kwaliteit, bereikbaarheid, gezondheid en veiligheid, duurzaamheid en sociale inclusiviteit. In dit hoofdstuk geven we eerst invulling aan de genoemde zes ambities. Wanneer spreken we van een gemengd stedelijk gebied dat aantrekkelijk,

bereikbaar, gezond en veilig, duurzaam en inclusief is? Daarna volgen in dit hoofdstuk een aantal programmatische uitgangspunten voor Schinkelkwartier op het gebied van wonen, werken, voorzieningen en groen. We sluiten daarin aan op gemeentelijke beleidsdoel­ stellingen en vastgesteld beleid. In een afzonderlijk document zijn de verschillende beleidsstukken en hun uitwerking voor Schinkelkwartier bijeengebracht (bijlage 1).

35

Maquette Schinkelkwartier. Bron: Made by Mistake maquettebouw.

36

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

3.1 Ambities

3.2 Programma

Stedelijkheid

Gezondheid en veiligheid

Bij een intensief gebruikt en divers woon-­ werkgebied, zoals beschreven in Koers 2025, hoort een hoge dichtheid met een floor space index (fsi) op gebiedsniveau van bijna 2. Schinkelkwartier kan met deze dichtheid een belangrijke bijdrage leveren aan de vraag naar woon- en werkruimte in Amsterdam. Om te komen tot een milieu dat echt gemengd is, houden we tussen het vloeroppervlak voor wonen en werken een verhouding aan van ongeveer 1:1. Daarbij zijn er wel verschillen tussen de deelgebieden. Zo wordt Nieuwe Meer een innovatiedistrict en worden Schinkelhaven en Riekerpark vooral creatieve buurten. Het woon- en werkprogramma wordt vanzelfsprekend aangevuld met de maatschap­ pelijke, culturele en commerciële voorzienin­ gen die horen bij een complete stadswijk.

Het doel is om van Schinkelkwartier een gezonde en veilige leefomgeving te maken. Door de invloed van de milieubelasting op de gezondheid zoveel mogelijk te beperken, vermijden we onaanvaardbare gezondheidsen veiligheidsrisico’s. Verder moet de inrichting van de fysieke leefomgeving de mensen die er wonen en werken stimuleren om gezond te leven. We volgen daarbij onder andere het actieplan Schone Lucht en het programma Bewegende Stad.