Bijlage 1.1 Stedenbouwkundig Plan Centrumplein.pdf

inzicht in de gevolgen van de bezonning op de omgeving, als ware het gehele zoekgebied bebouwd – iets wat volgens de stedenbouwkundige eisen niet mogelijk is. Dat komt omdat het zoekgebied fors groter was dan de toegestane footprint van de toren. Naar aanleiding van diverse zienswijzen is een aanvullende bezonningsstudie uitgevoerd waarbij het zoekgebied voor de hoogbouw aanzienlijk beperkt is. Dit resulteerde in een aanmerkelijk betere bezonning op een aantal bestaande gebouwen, te weten Paddington, ’t Warderschip en het appartementencomplex Dijkwater in de Kleine Wereld. De zoekgebieden voor hoogbouw op de kavels A1, A2 en A5 is aangepast, met als uitkomst verkleinde of verplaatste zoekgebieden. Zowel de initiele bezonningsstudie als de aanvullende bezonningstudie zijn toegevoegd aan de onderzoeken die als bijlage zijn opgenomen bij dit SP.

Parkeren uit het zicht Het parkeren voor de bewoners en de overige functies het gebied zal in de toekomst in gebouwde voorzieningen worden gerealiseerd. Elk stadsblok krijgt een eigen parkeervoorziening in of onder het gebouw, uit het zicht. De entrees tot de gebouwde parkeervoorzieningen liggen niet aan de pleinzijde, maar aan de zijstraatjes.

Parkeren

Daardoor blijft het verblijfsgebied grotendeels autovrij. Een uitzondering is de bestaande entree tot de parkeergarage onder ‘t Warderschip. Om sociale cohesie tussen bewoners te bevorderen en anonimiteit en ondermijning te voorkomen is er een knip tussen de parkeergarage en de lift naar de woningen. Het is dus niet mogelijk om direct vanuit de parkeergarage naar de woning te gaan. Op kavel A5 worden minimaal 188 openbare parkeerplekken gerealiseerd. De openbare plekken zijn primair bedoeld voor bezoekers van supermarkten aan deze zijde van het winkelcentrum. De entree van de parkeergarage bevindt zich nabij de toegangen van de supermarkten en is ingericht op winkelend publiek met winkelwagentjes. Als uitzondering is het toegestaan de bovengrondse garage over de volledige verdieping te realiseren, mits deze zich bevindt op minimaal 4 meter hoog boven de plint. Het ontwerp van de gevel van de parkeergarage vereist bijzondere aandacht om te zorgen voor een aantrekkelijke uitstraling die past bij de plint, de omgeving en de de architectuur van het gebouw. Dit omvat onder meer hoogwaardige materialen, passende kleuren en texturen, evenals doordachte verlichting en groenvoorzieningen om de visuele impact te verbeteren en de leefbaarheid van het gebied te bevorderen.

referentie parkeren ingepast in de architectuur van het gebouw 41

Kavelregels - Stadsblok A1 Grondgebruik begane grond en eerste verdieping woningen kantoor horeca (bg en 1ste) commercieel excl. detailhandel (bg en 1ste) cultuur * fiets- en autoparkeren technische ruimte Vattenfall (bovengronds) technische ruimte Vattenfall (ondergronds)

20.000- 27.000 m2 min. 5.000 m2 max. 1.200 m2 n.t.b. min. 1.800 m2 conform parkeerbeleid ca. 70 m2 ca. 400 m2

totaal bovengrond totaal ondergrond

37.000- 41.000 m2 max. 2 lagen

* 1.800m2 de beoogde ruimte voor wijkgerichte cultuur

zone ‘levendige plint: maximaal’ zone ‘levendige plint: zo veel mogelijk’ min. 12m diepte van de gevel zone waar parkeren en technische ruimtes mogelijk zijn zone entree parkeergarage zone entree fietsstalling vaste plek voor culturele functies (BG en 1e verdieping)

42

Matentekening

Maximale contour 90m

70m

28m

16m

id

u -Z MP

BS footprint max. 4.330 m2 70m

maximale hoogte minimale setback van 2,5m vanaf 16m hoog rooilijn vast rooilijn flexibel hoogtescheidingslijn zoekgebied hoogbouwaccent *

* Het zoekgebied voor de hoogteaccenten komt niet overeen met de maximaal toegestane footprint van het accent.

43

Kavelregels - Stadsblok A2 Grondgebruik begane grond en eerste verdieping

woningen kantoor horeca (bg en 1ste) commercieel excl. detailhandel (bg en 1ste) maatschappelijk incl. buurtkamer & broedplaats auto- en fietsparkeren technische ruimte Vattenfall (bovengronds)

12.000 - 18.000 m2 min. 3.500 m2 max. 1.000 m2 n.t.b. min. 1.200 m2

totaal bovengrond totaal ondergrond

29.000- 32.000 m2 max. 1 laag

conform parkeerbeleid ca. 60 m2

zone ‘levendige plint: maximaal’ zone ‘levendige plint: zo veel mogelijk’ plint IJdoornlaan, aantrekkelijke visuele uitstraling min. 12m diepte van de gevel zone waar parkeren en technische ruimtes mogelijk zijn (tegen IJdoornlaan, op niveau van BSMP-Noord) zone entree parkeergarage zone entree fietsstalling voorkeursplek voor maatschappelijke functies (BG); indicatief 44

Matentekening

70m

Maximale contour

55m

28m

16m rd

oo

-N MP

BS

footprint max. 4.800 m2

70m

maximale hoogte minimale setback van 2,5m vanaf 16m hoog rooilijn vast hoogtescheidingslijn zoekgebied hoogbouwaccent *

* Het zoekgebied voor de hoogteaccenten komt niet overeen met de maximaal toegestane footprint van het accent.

45

Kavelregels - Stadsblok A5 Grondgebruik begane grond en eerste verdieping woningen

18.000- 23.000 m2

kantoor

0 - 10.000 m2

horeca (bg en 1 ste)

max. 1.000 m2

commercieel excl. detailhandel (bg en 1ste)

n.t.b.

maatschappelijk - gezondheidscentrum

min. 1.200 m2

maatschappelijk - dagbesteding

min. 500 m2

openbaar parkeren 188 pp, bijvoorkeur ondergronds, niet op bg

-

overig parkeren

conform parkeerbeleid

technische ruimte Vattenfall (bovengronds)

ca. 60 m2

totaal bovengrond totaal ondergrond

34.000 - 38.000 m2 max. 2 lagen zone ‘levendige plint: maximaal’ zone ‘levendige plint: zo veel mogelijk’ min. 12m diepte van de gevel zone waar parkeren en technische ruimtes mogelijk zijn zone entree parkeergarage zone entree fietsstalling voorkeursplek voor maatschappelijke functies (BG en 1e verdieping)

46

Matentekening

Maximale contour 70m

55m 28m 16m

id

-Zu MP

70m

maximale hoogte

footprint max. 4.500 m2

BS

minimale setback van 2,5m vanaf 16m hoog rooilijn vast hoogtescheidingslijn zoekgebied hoogbouwaccent * * Het zoekgebied voor de hoogteaccenten komt niet overeen met de maximaal toegestane footprint van het accent.

47

2.2.5 Aanjagers, de kavels A3, A4 en A6 Kavelregels - Cultuurgebouw (A6) Het Cultuurgebouw vormt door haar vorm en functie een bijzonder gebouw op het plein. In het gebouw zijn culturele en leisurefuncties gehuisvest, die op zowel stedelijk niveau (en daarbuiten) als voor Noord aantrekkelijk zijn. Het gebouw bestaat uit meerdere volumes, met verschillende hoogtes en plasticiteit. Dit geldt zowel aan de pleinzijde als aan de IJdoornlaanzijde. Direct aan het plein en de naastgelegen kavel A2 zijn de volumes lager. Lucht en ruimtelijkheid worden gecreëerd door dakterrassen op lagere niveaus, binnenhoven, overgangszones en doorgangen. In de plinten (uitgezonderd IJdoornlaan) bevinden zich publieke functies. De plint heeft een transparante, uitnodigende uitstraling en de functies en activiteiten achter de gevel zijn zichtbaar vanuit de openbare ruimte. De plint is minimaal 5 meter hoog en er is een duidelijke relatie tussen gebouw en openbare ruimte om de levendigheid in het gebied te vergroten. Er zal een fysieke of visuele verbinding tussen de IJdoornlaan en het Buikslotermeerplein-Noord in de architectuur komen zodat verbinding met de aangrenzende buurt ontstaat.

Cultuur o.a. museum, theater, debatcentrum en bibliotheek

min. 12.000 m2

Cultuurondersteunende functies o.a. kantoren, winkels, restaurants/cafés en parkeren

max. 6.000 m2

Overig o.a. leisure, artist in residence en c0-working

max. 9.000 m2

Parkeren

conform parkeerbeleid

Technische ruimte

n.t.b.

totaal bovengrond totaal ondergrond

max. 26.300 m2 max. 2 lagen

Maximale contour 45m

26m

20m

48

footprint max. 4.020 m2 bouwvolume max. 110.000 m3

Grondgebruik begane grond en eerste verdieping

zone ‘levendige plint: maximaal’

Matentekening

70m

maximale hoogte

plint IJdoornlaan, visueel aantrekkelijke gevel

rooilijn vast

min. 12m diepte van de gevel

rooilijn flexibel

zone waar parkeren- en technische ruimtes mogelijk zijn (tegen IJdoornlaan, op niveau van BSMP-Noord)

mogelijke overhangende volume (indicatief)

zone entree parkeergarage met beperkt aantal parkeerplaatsen

zoekgebied hoogbouwaccent *

zone entree fietsstalling zone laden & lossen

hoogtescheidingslijn

* Het zoekgebied voor de hoogteaccenten komt niet overeen met de maximaal toegestane footprint van het accent.

49

50

Kavelregels - de Bowling (A4) Het huidige uiterlijk van de bowling stoort veel mensen. Gesloten, lelijk en rommelig zijn de woorden die het gebouw beschrijven. Maar wat als dit gebouw transformeert tot een buurticoon, met de buurt als drijvende kracht erachter? Dat zou indrukwekkend zijn, juist omdat het momenteel bekend staat als één van de lelijkste gebouwen van Nederland. Het zal misschien geen traditionele schoonheid krijgen, maar zal zeker zijn eigen charme hebben waar mensen van zullen houden. Belangrijke uitgangspunten voor de transformatie van het gebouw zijn het verbindende verhaal door ideeën en uitvoering van de buurt. Laat dit gebouw een weerspiegeling zijn van de kracht en creativiteit van de gemeenschap. Daarnaast het creëren van een uitnodigende uitstraling: van gesloten naar open en toegankelijk van alle kanten. Ambitie is het gebouw te verduurzamen met een groen dak en circulair materiaalgebruik.

cultuur / maatschappelijk

max. 1.700 m2

totaal bovengrond, geen ondergrondse ruimte

max. 1.700 m2

Matentekening

De huidige kiosk wordt gesloopt om ruimte te maken voor de langzaam verkeersroute van het stationsplein naar het winkelcentrum.

51

Kavelregels - ‘t Warderschip (A3) In de toekomst ligt ’t Warderschip op een strategische locatie tussen meerdere pleinen. Dit vereist een gebouw met voorkanten, georiënteerd op de pleinen en een aantrekkelijke plint gericht op interactie met de omringende openbare ruimte. De begane grond en eerste verdieping van het bestaande gebouw worden ingrijpend vernieuwd. De mogelijkheid wordt geboden deze in beperkte mate uit te breiden zodat er een betere relatie ontstaat tussen de plint van het gebouw en de omringende openbare ruimte. De puntvormige aanbouw wordt gesloopt en vervangen door een 70 meter hoge toren. De nieuwe woontoren staat direct naast ‘t Warderschip. Van belang is de samenhang tussen de bestaande, te handhaven woningen, de nieuwe toren en de onderbouw van het ensemble. De hoogte van de onderbouw komt overeen met de bestaande hoogte, circa 8,00 meter. De toren heeft een verplichte setback van minimaal 2,5 meter, overeenkomstig de overige hoogbouw op het Centrumplein. De positie van de toren is vastgelegd met een maximale rooilijn. Dit biedt de nieuwbouw vrijheid te reageren op de bestaande woningen zodat de impact op het uitzicht vanuit de bestaande woningen gereduceerd wordt. In de toren komen circa 100 middeldure huurwoningen, met een maximum van 155 woningen.

Het maximale programma van de onderbouw, circa 5.200 m2 bvo, is een mix van horeca, kantoren, culturele en maatschappelijke voorzieningen.

52

Grondgebruik begane grond en eerste verdieping

BESTAAND bestaande appartement te handhaven

5.000 m2

TRANSFORMATIE/ NIEUW woningen

8.100 - 9.000 m2

kantoor

max. 2.000 m2

horeca

max. 1.500 m2

commercieel excl. detailhandel (bg en 1ste)

n.t.b.

cultuur / maatschappelijk (bg en 1ste)

n.t.b.

fiets- autoparkeren

conform parkeerbeleid

technische ruimte Vattenfall (bg)

ca. 60 m2

totaal bovengrond, nieuw toe te voegen, geen ondergrondse ruimte

14.000 m2

zone ‘levendige plint: maximaal’ zone ‘levendige plint: zo veel mogelijk’ min. 12m diepte van de gevel zone waar parkeren en technische ruimtes mogelijk zijn zone bestaande entree parkeergarage zone entree fietsstalling

53

54

impressie Cultuurplein richting ‘t Warderschip

Matentekening

Maximale contour

70m

8m

bestaande appartement (behouden) 70m

maximale hoogte rooilijn vast rooilijn minimaal (bestaande plint) rooilijn maximaal hoogtescheidingslijn hoogbouwaccent

55

2.2.6 Beeldkwaliteit De beeldkwaliteitsregels zijn mede geïnspireerd door de bestaande bebouwing van het winkelcentrum en het Plan Van Gool. De regels zijn van toepassing op de nieuwe gebouwen op het Centrumplein. In het verlengde daarvan zijn regels opgesteld voor de te transformeren gebouwen ‘t Warderschip en de Bowling. Omdat de transformatie van het gehele Buikslotermeerplein een zeer langdurig proces vergt is er voor gekozen beeldkwaliteitseisen op hoofdlijnen vast te leggen die niet gedurende het proces gedateerd of achterhaald raken. Ook zijn de regels beïnvloedt door de uitkomsten van de enquête uit 2022 waarin bewoners werd gevraagd naar hun visie op het nieuwe Buikslotermeerplein. De uitkomst toont dat er op het Buikslotermeerplein behoefte is aan moderne nieuwbouw met een groene uitstraling. Dit sluit aan bij de gemeentelijke ambitie om het gebied sterk te vergroenen. Veel bewoners van Noord hechten waarde aan groen en beschouwen het als een essentieel onderdeel van de toekomstige identiteit van het gebied.

56

Algemene beeldkwaliteitsregels 1. ‘Eigentijds en groen’ is de belangrijkste richtlijn voor de nieuwbouw op het Buikslotermeerplein. Groen heeft betrekking op zowel de inrichting van de daken als de expressie van de gevels.

2. Respecteren van de bestaande context, zoals het Plan van Gool en de typische architectuur van het huidige winkelcentrum is een uitgangspunt voor de beeldkwaliteit. Kenmerkend voor de architectuur van deze aangrenzende gebieden zijn: • • • •

De sterke horizontale geleding van de plint in het winkelcentrum; De transparantie van de plint in het winkelcentrum; Een sobere architectonische uitstraling door het toepassen van een beperkt aantal materialen en de repetitie van standaard-elementen; De repetitie bij de middelhoogbouw in het Plan van Gool.

3. Eenheid in architectuur, de verschillende onderdelen van het gebouw zijn op een samenhangende manier ontworpen. 4. Technische installaties zijn uit het zicht gehouden en geïntegreerd in de architectuur.

5. Materialen zijn duurzaam en er wordt een rustig en natuurlijk pallet aan kleuren gebruikt. 6. Er worden warme materialen gebruikt (hout, baksteen, natuursteen) en plasticiteit wordt versterkt door neggen en overstekken.

7. De plint is zorgvuldig vormgegeven en heeft plasticiteit met rijke materialisering, detaillering en uitstraling van de plint. In de architectuur van de plint is reliëf en detail aanwezig. 8. De architectuur nodigt ook uit tot vertraging en spontane ontmoeting zoals gevelbankjes, etalages, gevelkunst en stimuleert het ‘veranda gevoel’. 57

Beeldkwaliteitseisen stadsblok

Inspiratie

Het stedelijke bouwblok bestaat uit drie onderdelen- plint, basement en toren.

The Blox, Den Haag

De plint heeft een herkenbare horizontale vormgeving met voldoende plasticiteit. De nadere invulling heeft een verticale ritmiek. De plint wordt flexibel ontworpen zodat functiewijziging in de toekomst mogelijk is.

De 130 meter hoge toren heeft gestapelde ‘districten’. Deze zijn net als de bestaande buurten van een stad herkenbaar, en hebben een eigen identiteit en sfeer. Alle districten hebben hun eigen karakteristieke gezamenlijke plek, zoals een dakpark, een speelstraat of stadsbalkon.

Het basement vormt het intermediair tussen de plint en de hoogbouw. Een belangrijke inspiratie is de middelhoogbouw in het Plan Van Gool met de kenmerkende repetitie van standaard-elementen. Elk stadsblok geeft een eigen interpretatie van de middelhoogbouw in het Plan Van Gool. Dit heeft betrekking op de maat en schaal van de gevels, de gevelindeling en het materiaalgebruik. Voor de hoogbouw zijn vooralsnog geen specifieke architectonische randvoorwaarden opgesteld, in aanvulling op de eerdergenoemde stedenbouwkundige uitgangspunten en algemene beeldkwaliteitsregels.

58

Amst, Amsterdam AMST is een gemengd woongebouw nabij station Amsterdam Amstel met 252 woningen, een supermarkt, broedplaats, commerciële ruimtes, restaurants en een halfverdiepte parkeergarage. De flexibele structuur biedt ruimte aan verschillende woningtypen, met behoud van een samenhangende uitstraling. De gevel heeft een rustig kleurenpalet, met een slank betonnen frame en verplaatsbare houten luiken. Het complex omvat groene dakterrassen, die dienen als gemeenschappelijke ruimtes en een rustige toevlucht bieden te midden van de stedelijke omgeving. Duurzaamheid staat centraal, met prefab houten constructie, waterneutrale kenmerken en een circulair systeem voor regenwateropvang en hergebruik.

Beeldkwaliteitseisen Cultuurgebouw , kavel A6 Inspiratie Chic De architectuur heeft een chique “museumkwaliteit”. Het gebouw kenmerkt zich door gebruik van hoogwaardige materialen en verfijnde details. De architectuur zorgt voor een goede toegankelijkheid, een open en intieme uitstraling en heeft een sterke relatie met de openbare ruimte. Duurzaamheid vormt in grote mate het uiterlijk en de identiteit van het gebouw, door bijvoorbeeld het gebruik van circulaire bouwmaterialen, groene daken en gevels.

Glencoe’s Writers Theatre, Studio Gang, Chicago Het gebouw valt op door opmerkelijke houten spanten met verfijnde details die de luifelwand op de tweede verdieping ondersteunen. Het gebouw staat in verbinding met de omgeving door middel van transparante visuele verbindingen naar de omliggende parken. Bij mooi weer kan de lobby worden geopend naar het aangrenzende park, waardoor de energie en interactie die in het theater worden gegenereerd, zich uitbreiden naar de bredere gemeenschap. ‘s Avonds straalt het theater van binnenuit en trekt het aandacht en activiteit naar dit belangrijke sociale en culturele middelpunt.

StoryHouse, Bennetts Associates, Chester VK De Odeon-bioscoop in Chester heeft een indrukwekkende transformatie ondergaan en is nu omgedoopt tot een nieuw cultureel centrum genaamd Storyhouse. Binnen het bestaande gebouw zijn een bibliotheek, bioscoop, restaurant en café gevestigd, terwijl de grote zaal en een kleinere studio zijn ondergebracht in de uitbreiding. Dit ontwerp kenmerkt zich door de opvallende architectonische elementen van de gevel, met een doordachte plasticiteit, setback en overhangende volumes. Diverse bouwmaterialen, waaronder baksteen, koper en gematteerd glas, zijn gebruikt om de gevel van het gebouw te verlevendigen en de interne functies te weerspiegelen. 59

Beeldkwaliteitseisen ‘t Warderschip, kavel A3

Inspiratie

Oud en nieuw De locatie van ‘t Warderschip rechtvaardigt een gebouw met een bijzondere architectuur. De nieuwe woontoren staat direct naast het bestaande Warderschip. De iconische waarde ligt niet zozeer in de uitstraling van de nieuwe woontoren, maar in de symbiose tussen bestaand en nieuw. De ietwat sobere architectonische stijl van het winkelcentrum en Plan van Gool blijft herkenbaar in het getransformeerde gebouw. Het plintontwerp zorgt voor continuïteit als verbindend element bij ‘t Warderschip.

Fenix I Rotterdam Door een unieke gebouwstructuur te creëren en een bestande monumentale loods te hergebruiken, heeft Rotterdam een robuust en iconisch gebouw verkregen. Het ontwerp van Fenix I bestaat uit twee delen: de transformatie van de oude loods, gebouwd in 1922 voor de Holland America Line, en de woningen erbovenop. De loods is grotendeels herontwikkeld en gerenoveerd voor gemengd gebruik, met een levendige openbare ruimte. De woningen worden gekenmerkt door licht, groen en transparantie. Ze vormen een krachtig contrast met de industriële dokstructuren.

60

Beeldkwaliteitseisen Bowling, kavel A4 Inspiratie Buurticoon De Bowling in z’n huidige vorm is een controversieel gebouw. De meningen van omwonenden en bezoekers van het winkelcentrum lopen uiteen van ‘karakteristiek voor het Buikslotermeerplein’ tot ‘had allang gesloopt moeten worden’. Voor nuance is weinig ruimte. Het gebouw krijgt een nieuwe kans krijgt als laagdrempelig buurtcentrum. Onderdeel van het initiatief zijn plannen het gebouw een facelift te geven. Dit mag echter niet ten koste gaan van het rauwe, authentieke karakter van de Bowling. Herkenbare elementen van de Bowling zijn de lichtblauw geschilderde betonconstructie van de begane grond ingevuld met transparante panelen. De transparante plint vormt een groot contrast met de gesloten betonnen eerste verdieping.

Uitgangspunten voor de transformatie van de Bowling zijn de volgende: • De ovalen kiosk verdwijnt ten faveure van een brede royale onderdoorgang; • Het contrast tussen begane grond en eerste verdieping blijft zichtbaar in het nieuwe ontwerp; • De karakteristieke betonconstructie ingevuld met transparante panelen blijft zichtbaar in het nieuwe ontwerp; • In de loop der tijd toegevoegde elementen die ten koste gaan van het originele ontwerp worden verwijderd; • Nieuwe ingrepen blijven beperkt, en sluiten wat betreft maat, schaal en karakter aan bij de robuuste vormgeving van het bestaande gebouw, en zijn functioneel van aard, denk aan bijvoorbeeld daglichttoetreding op de eerste verdieping en gebruik van het dakterras.

Cinerleum, een collectief van jonge kunstenaars, ontwerpers en architecten, Londen De Cineroleum is een zelf geïnitieerd project dat een benzinestation heeft omgetoverd tot een bioscoop. Klassieke elementen werden opnieuw gecreëerd met goedkope industriële, hergebruikte of gedoneerde materialen. De zaal is omgeven door een gordijn, met de hand genaaid van ongeveer drie kilometer aan naden in dakbedekkingsmembraan. Met momenteel 4.000 verlaten benzinestations in het Verenigd Koninkrijk, toont dit proefproject het potentieel voor hun transformatie tot opwindende en ongebruikelijke ruimtes voor publiek gebruik.

Noorderparkbar, Bureau SLA, Amsterdam. De Noorderparkbar was een paviljoen met een kleine horecafunctie in Noorderpark in Amsterdam. Om de bouwkosten zo laag mogelijk te houden, was de Noorderparkbar opgebouwd uit verplaatsbare units en tweedehands materialen van Marktplaats.nl. Oud materiaal kreeg een tweede leven in een nieuwe hotspot in Amsterdam! De Noorderparkkamer organiseerde evenementen voor en door de wijken in Amsterdam Noord.

61

75%

50%

ENQUÊTE

25% 7.0%

5.1%

1.9%

10.0%

Gebouw 't Warderschip

Gebouw in Plan van Gool

0% Gebouw de Bowling

Oorspronkelijke blokken winkelcentrum

25.8%

24.3%

Nieuwbouw van de bioscoop en restaurants

Nieuwbouw bij Station Noord

14.7%

11.3%

Nieuwbouw in winkelcentrum

Geen voorkeur/Weet niet

Observaties

Welk gebouw spreekt u het meeste aan? Kies uit: Totaal In 2022 is een enquête uitgevoerd onder de bewoners in de omgeving. De vragenlijst stond online van 7 juli tot en met 7 september 2022 en werd in totaal 1.314 keer gestart. 83% van de deelnemers heeft antwoord gegeven op alle vragen.

1,167

Wat voor architectuur spreekt u het meeste aan? Meerdere nieuwbouw antwoorden zijn nieuwbouw van de bioscoop bij mogelijk. Station Noord

en restaurants

100%

Er waren 9 vragen over de huidige beleving van het Centrumplein, de gewenste uitstraling van de nieuwbouw en het gewenste gebruik van de openbare ruimte.

75% 70.7% 50%

36.6% 25%

Bij de vraag ‘Welk gebouw spreekt u het meeste aan in de bestaande omgeving?’ merkten we op dat er een grote voorkeur bestaat voor nieuwbouw en dat men nieuwe ontwikkelingen in de omgeving waardeert. De gebouwen in Plan van Gool, de Bowling, het winkelcentrum en ‘t Warderschip worden slechts beperkt gewaardeerd. Bij de andere vraag over de gewenste architectuur werd het beeld ‘groen’ opmerkelijk vaak gekozen, namelijk door 71% van de deelnemers. Het beeld ‘experimenteel en bijzonder’ en ‘licht en lucht’ volgen daarna met respectievelijk 37% en 26%. De voorkeur voor ‘groen’ komt wederom naar voren bij de vraag over het gebruik van de openbare ruimte. 70% van de deelnemers heeft gekozen voor het beeld ‘ontspannen in een groene omgeving’ als een activiteit die men wil doen op het toekomstige plein.

26.5% 6.4%

Experimenteel en bijzonder

Stevig

Groen

Observaties

nieuwbouw in Totaal

Robuust en industrieel

Hip en jong

24% 1.8%

11.4% Licht en lucht

gebouw in Plan van Gool

winkelcentrum

Simpel en elegant

Samenhang oud en nieuw

Geen voorkeur/weet niet

gebouw de Bowling

1,145

Welke activiteiten zou u of uw huisgenoten op het Centrumplein willen doen? Meerdere antwoorden zijn mogelijk.

15%

100%

75% 70.0%

oorspronkelijke blokken 25% winkelcentrum

gebouw ‘t Warderschip

50%

Ontspannen in een groene omgeving

Observaties Totaal

10%

7%

69.9%

24.2%

0% Buren of vrienden ontmoeten

5%

Powered by Enalyzer | 21 september 2022 om 13:15

62

26%

Iconisch

26.4% 18.8%

16.1%

11.9%

0%

2%

Zitten op terras

45.3%

21.6% 16.4%

Spelen

Sporten

3.7% Evenement bezoeken

Weet niet/geen voorkeur

1,141

100%

75% 70.7% 75%

50%

70.0%

69.9%

50%

36.6% 25% 26.5% 6.4%

45.3%

26.4% 18.8%

16.1%

11.9%

25%

1.8%

11.4%

24.2%

0%

21.6% 16.4%

Experimenteel en bijzonder

Stevig

Groen

Iconisch

Robuust en industrieel

Hip en jong

Licht en lucht

Simpel en elegant

Samenhang oud en nieuw

Geen voorkeur/weet niet

Observaties

1,145 Welk soort gebouw spreekt u het meest aan? Meerdere antwoorden zijn mogelijk.

Totaal

Ontspannen in een groene omgeving

Buren of vrienden ontmoeten

Zitten op terras

Spelen

Sporten

Evenement bezoeken

Weet niet/geen voorkeur

Observaties

Welke activiteiten zou u of uw huisgenoten in de toekomst op het centrumTotaal 1,141 plein willen doen? Meerdere keuzes zijn mogelijk. ontspannen in een groene omgeving

Welke antwoorden groenactiviteiten zou u of uw huisgenoten op het Centrumplein willen doen? Meerdere experimenteel en zijn mogelijk.

3.7%

0%

zitten op terras

bijzonder

100%

Powered by Enalyzer | 21 september 2022 om 13:15 75% 70.0%

69.9%

50% 45.3% 25% 24.2%

21.6% 16.4%

3.7%

0% Ontspannen in een groene omgeving

Buren of vrienden ontmoeten

Zitten op terras

Spelen

Sporten

Evenement bezoeken

Observaties Totaal

1,141

71%

licht en lucht

37%

27%

11%

21% sporten

45%

16%

16%

26% hip & jong

spelen

24%

robuust en industrieel

12%

buren of vrienden ontmoeten

19%

Powered by Enalyzer | 21 september 2022 om 13:15

icoonisch

evenementen bezoeken

simpel en elegant

oud & nieuw

70%

70%

Weet niet/geen voorkeur

stevig

6%

63

64

referentie groen Cultuurplein

2.3 Openbare ruimte Bebouwing en openbare ruimte vormen samen een sterk ensemble. Het schetsontwerp voor de openbare ruimte is gebaseerd op de hoofdopzet zoals beschreven in hoofdstuk 2.1. In het klimaatbestendig maken van de stad liggen in de openbare ruimte grote kansen. Daarom wordt de openbare ruimte zo groen mogelijk ingericht. Dit is ten eerste rainproof, maar biedt ook een verbetering van de leefomgeving voor dieren en mensen. In de duurzaamheidsparagraaf wordt nader uitleg gegeven over deze ambities. De verdere uitwerking van het schetsontwerp openbare ruimte volgt in de volgende fase. De openbare ruimte vormt het robuuste casco voor de ontwikkeling van het Centrumplein. Basis is een aaneenschakeling van pleinen en straten die het gebied verknopen met haar omgeving. Het grote groene cultuurplein staat symbool voor het groene hart van Noord. Het samenspel met de stadsblokken met hun eigentijdse en groene uitstraling, maakt het plein een unieke plek om te verblijven of te doorkruisen. Het Centrumplein is samengesteld uit meerdere, samenhangende maar toch verschillende pleinruimtes. Ze volgen de gridstructuur en sluiten aan op de bebouwing. Binnen die opzet is er alle ruimte om specifieke karakteristieken, unieke elementen, herkenbare ‘landsmarks’ te ontwikkelen.

De diagonale lijn voortkomend uit de rooilijn van de bioscoop wordt in het maaiveldontwerp gebruikt en extra aangezet als herkenbare structuur die breekt met de verdere gridstructuur. Er kan gevarieerd worden met de materialisering van de vloer, het soort bomen, toevoegen van water, ruimtelijke ingrepen voortkomend uit

worden natuurlijk gefaciliteerd. Er ligt langs alle gebouwen een verharde zone van ca. 10 m. die gebruikt kan worden als trottoir, terrasruimte, routes voor laden en lossen etc. Onderdeel van deze strook is ca. 6m. breed tracé ten behoeve van de ondergrondse infrastructuur.

specifiek programma etc. Al met al zal een stelsel van ruimtes ontstaan dat past bij de omgeving, daarmee samenhangt maar ook zeer herkenbaar en úniek is, recht doend aan de doelstelling om hier het ‘Hart van Noord’ te maken. De plinten grenzend aan de pleinruimtes herbergen zo veel mogelijk openbare en publieke voorzieningen. Deze voorzieningen en de pleinruimten zijn sterk met elkaar verweven en spelen op elkaar in. Zo moeten routes van en naar de voorzieningen over en langs het plein logisch en comfortabel zijn. De inrichting en de programmering van het plein is wel flexibel zodat door de tijd heen ingespeeld kan worden op wijzigingen in de vulling van de plinten.

Over het Cultuurplein loopt een centrale fietsroute: die past in het grid en loopt vanaf het stadsloket in een rechte lijn naar het winkelcentrum en dan richting noorden naar de weg Buikslotermeerplein-Noord.’ Deze herkenbare route krijgt een materialisering en vormgeving die past bij de omgeving en de inrichting van de pleinruimten. Het doorgaande fietsverkeer naar Buikslotermeerplein Zuid loopt niet over het plein maar ten westen van de kavel A1 richting Loenermark. Verdere routes voor fietsers en voetgangers worden niet expliciet vormgegeven maar komen logisch voort uit de inrichting van de pleinruimte.

Uitgangspunt is een zo hoog mogelijke verblijfskwaliteit. Noodzakelijke verkeersstromen, nodig voor het functioneren van het Centrumplein,

1A

BIOSCOOP

A1

14,3

42,7

2

4

2

31,1

4

6

106,1

1B

doorsnede 1 65

1

7

4

3 2

5

6

referentie bijzonder element (special) 66

2.3.1 Pleinen

ze kunnen het plein gebruiken om activiteiten en kleinschalige evenementen te organiseren. Het plein wordt ietwat opgehoogd wat bijdraagt aan een betere waterhuishouding in het gebied. De vele bomen zorgen voor verkoeling op warme dagen waardoor hittestress of hitte-eilanden tot het verleden behoren.

metro- en busstation naar het winkelcentrum toe waardoor er continu beweging en leven op het plein is. De ruimtes tussen de verharding worden groen ingericht met bomen. Om de gebruiksmogelijkheden te maximaliseren bestaat het groen merendeels uit gras zodat er gespeeld, gesport en, op mooie dagen, gepicknickt kan worden. Ecologisch groen is mogelijk, maar in beperkte mate.

Cultuurplein Verblijven en beleven zijn de belangrijkste thema’s voor het ontwerp van het Cultuurplein. Dit plein moet het bruisende groene hart van Noord worden waar elke noorderling graag naar toe gaat. Van belang is dat deze plek uitnodigend is, aantrekkelijk om te verblijven en met eenvoudige middelen, die uiteenlopend gebruik mogelijk maken, wordt ingericht. Het plein moet niet ‘vol’ geprogrammeerd worden of gedomineerd worden door één of twee functies waardoor privatisering van de openbare ruimte gaat plaatsvinden.

Om het Cultuurplein aan de westzijde, bij de waterloop langs het Stadsloket, een duidelijke beëindiging te geven is hier een bijzonder element geïntroduceerd, een landmark in de openbare ruimte. Het bestaat uit een verhoogde zitheuvel, in het verlengde van de ‘punt’ van de kavel A1. De heuvel loopt langzaam op vanaf de zuidelijke brug in noordelijke richting naar de bioscoop toe. De maximale hoogte bedraagt ca. 2,50 m. In de vervolgfase moet dit verder uitgewerkt worden. Ook moet onderzocht worden of het toevoegen van een paviljoen of stedelijk podium wenselijk is om de plek verder te verbijzonderen.

Aan de randen van het plein, in de plinten van de bebouwing zijn horecagelegenheden met terrassen mogelijk, in combinatie met andere publieksfuncties. Hoe dit in de toekomst gaat functioneren is nu al merkbaar bij de horecagelegenheden in de plint van de bioscoop. Ook het Cultuurgebouw en de Bowling gaan bijdragen aan de gewenste levendigheid op het Cultuurplein. Hun entree is op het plein georiënteerd en

De randen van het plein zijn verhard vanwege de benodigde ontsluiting. Over het plein lopen twee belangrijke langzaam verkeerroutes van het 6

3,9

4

5,4

28,3

doorsnede 2 Cultuurplein en Martkpelin 4

8,1

76

2

7

7,2

22,5

2,4

57,1

10,5

8

67

Marktplein Het Marktplein in z’n huidige vorm heeft weinig verblijfskwaliteit en is slecht geprogrammeerd. Wanneer er geen markt is, of een kleine markt, is het een restruimte die niet uitnodigt tot verblijven. Dit gaat veranderen. Uitgangspunt is de marktfunctie te handhaven. Dit betekent dat het plein grotendeels verhard zal blijven. De fietsroute komend vanaf het metrostation wordt in de toekomst doorgetrokken over het plein naar het winkelcentrum toe. Dit leidt tot meer en intensiever gemengd gebruik van het plein. Er wordt een groot aantal bomen toegevoegd, om de verblijfskwaliteit te vergroten en hittestress tegen te gaan. Tevens wordt er een beperkt aantal spelaanleidingen geplaatst zodat het plein buiten de markttijden gebruikt kan worden door jongeren. Ook de naastgelegen Bowling zou het plein kunnen gebruiken om buurtactiviteiten te organiseren. Na herontwikkeling van ‘t Warderschip is de noordzijde van de markt een uitermate geschikte plek, want op het zuiden georiënteerd, voor horeca en terrassen. In combinatie met bankjes, plantenbakken, een mooie, warme bestrating wordt het een fijne plek voor de buurt.

6

3,9

4

5,4

28,3

8,1

4

7,2

76

2

7

A2

19,9

4

2,4

57,1

A5

4,6

4,1

8,9

8,8

A5

A3

6

4

68

32,9

4,2 57

32,8

referentie multifunctioneel marktplein

10,5

8

A3

8,9

22,5

doorsnede 3 Marktplein

9,9

impressie Marktplein

69

Buurtplein Dit plein is gelegen tussen ‘t Warderschip en de kavels A2 en A6. Door de langwerpige vorm oogt het als een brede, intieme straat; het heeft een vergelijkbare maat als het Thorbeckeplein bij het Rembrandtplein. In vergelijking met het Markt- en Cultuurplein is het aanmerkelijk minder gericht op grote bezoekersaantallen of wijk overstijgende evenementen maar heeft het 6 een buurtgerichte functie vergelijkbaar met het naastgelegen sportplein De Wieden. De groene inrichting en de bomen zijn beeldbepalend op dit plein. In het groen zijn speelvoorzieningen geïntegreerd. De randen van het plein zijn verhard, vanwege de benodigde ontsluiting voor autoverkeer. Dit zal met name laad- en losverkeer betreffen, de marktkooplieden en de gebruikers van de parkeervoorziening onder ‘t Warderschip.

3,9

4

5,4

28,3

8,1

4

7,2

76

2

7

A2

19,9

4

A5

70

57,1

10,5

4,6

4,1

8,9

A5

8,8

A3

6

4

32,9

4,2 57

32,8

doorsnede 4 Buurtplein

2,4

8

A3

8,9

22,5

rerferentie Buurtplein met spelen

9,9

rerferentie urban sports

2

3

A1

A5

4,5

4

Sportplein de Wieden De Wieden is een belangrijke toegang tot het Buikslotermeerplein vanuit de Kleine Wereld. Mede door de brede waterloop en de groene taluds is het ook de meest aantrekkelijke verbinding voor voetgangers en fietsers. Aan de westzijde van de waterloop, nabij de kavel A2, is een sportplein geprojecteerd voor georganiseerde buitensport. Het centrale thema is ‘urban sports’. Amsterdam wil gezond beweeggedrag bij jongeren stimuleren. Urban sports, zoals freerunnen en skaten, wordt steeds populairder bij jongeren. Amsterdam heeft daarom de ambitie een urban sportstad van internationale allure te worden. Belangrijk is de inrichting van deze sportplekken goed af te stemmen met de wensen van de toekomstige gebruikers via een participatieproces. In de tijdelijke situatie op het Centrumplein zijn reeds een aantal urban sportsvoorzieningen gerealiseerd. Door het gebruik te monitoren ontstaat inzicht in welke voorzieningen succesvol zijn en wellicht terugkeren bij het uiteindelijke ontwerp van het sportplein. Op de kavel A2 wordt een Buurtkamer gerealiseerd. Het is voor de hand liggend deze te koppelen aan de sportvoorzieningen zodat hier een levendige ontmoetingsplek ontstaat voor de jongeren in Noord.

6,5 15

5

A5

B2

4,5

6,5

4 15

A2

B1

5.2

4

0,5

6

3

19

doorsnede 5 6 en 7 tussenstraten 71

2.3.2 Straten IJdoornlaan De IJdoornlaan valt buiten de plangrenzen van het Centrumplein. Het is echter de belangrijkste ontsluitingsweg van het Buikslotermeerplein en het Centrumplein. De weg ligt verhoogd en vormt daardoor een barrière tussen de Kleine Wereld en het Buikslotermeerplein. In het talud van de weg staan een aantal bestaande, merendeels volwassen, bomen waardoor de weg een groen uiterlijk heeft. Aan de zijde van het Buikslotermeerplein zullen de bomen grotendeels gekapt en verplant moeten worden ten behoeve van de ontwikkeling van de kavels A2 en A6. De IJdoornlaan is volledig gericht op autoverkeer. Voorzieningen voor langzaam verkeer ontbreken. In het Mobiliteitsplan Noord is een reservering vastgelegd die een Hoogwaardige Openbaar Vervoer-verbinding (HOV) in de toekomst mogelijk maakt. Op dit moment zijn er geen concrete plannen deze verbinding te realiseren. Mochten er grootschalige parkeervoorzieningen op de kavels A2 en A6 komen, dan worden deze ontsloten van de IJdoornlaan. Een laad- en losvoorziening voor de kavel A6, het Cultuurgebouw, wordt ook vanaf de IJdoornlaan ontsloten. Deze ontsluiting kan gecombineerd worden met de laad- en losvoorziening van de naastgelegen bioscoop.

72

Buikslotermeerplein-zuid en rotonde Loenermark De huidige weg en rotonde zijn niet aantrekkelijk voor voetgangers en fietsers. Dit komt met name omdat goede voorzieningen voor voetgangers en fietsers ontbreken, evenals voorkanten van gebouwen met aantrekkelijke functies in de plint ter plekke van het Centrumplein. De weg wordt gevaarlijk gevonden en daarom gemeden door fietsers, terwijl het wel onderdeel is van het Plusnet Fiets. De rotonde verdwijnt op termijn, en wordt vervangen door een T-kruising. Deze wordt tevens verlaagd naar het niveau van de weg Buikslotermeerplein-Zuid. Het huidige parkeerdek ter plekke van de kavel A5 wordt gesloopt. Momenteel wordt gewerkt aan een Nota van Uitgangspunten voor de nieuwe inrichting van de weg. Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn de verkeersveiligheid en het terugdringen van de dominante rol van het autoverkeer ten faveure van het gebruik van de weg door voetgangers en fietsers. In het dwarsprofiel van de weg is een dubbele bomenrij opgenomen waardoor de straat een veel groener karakter krijgt. Momenteel oogt de straat als een drukke weg waar toevallig ook wat winkels aan liggen. In de toekomst wordt dit een aantrekkelijke stadsstraat met publieksfuncties in de plint en veilige doorgaande voet- en fietsroutes over de gehele lengte van de weg; een herkenbare voorkant van het Buikslotermeerplein en het Centrumplein.

Tussenstraten De tussenstraten zijn de toegangen tot het Markt- en Cultuurplein. Het betreft de straten tussen de kavels A1 en A5, A5 en de Jumbo en ‘t Warderschip en de Lidl. De inrichting is in eerste instantie gericht op langzaam verkeer. Autoverkeer is echter ook nodig, omdat deze straten ook functioneren als ontsluiting van de gebouwde parkeervoorzieningen in de naastgelegen bouwblokken en de markt. De straten variëren in breedte tussen de 15 en 20 meter en zijn ca. 45 meter lang. Het dwarsprofiel is opgebouwd uit een rijloper van 3,5-4 meter breed en brede trottoirs aan weerszijden van de weg. Elk straatje heeft een bomenrij. Tussen de bomen kunnen de benodigde fietsparkeerplekken gerealiseerd worden. Er wordt niet op straat geparkeerd. De straat tussen de kavel A2 en het winkelcentrum is een variant op dit thema. In deze straat dient de rijloper echter breder te zijn omdat de weg ook gebruikt wordt door toeleverend verkeer van het winkelcentrum. Ook worden de bestaande parkeerplaatsen in de openbare ruimte gehandhaafd.

2.3.3 Groen en water Bomen In het schetsontwerp voor de openbare ruimte neemt een nieuwe boomstructuur een zeer prominente plek in. Dit draagt bij aan de verblijfskwaliteit, klimaatbestendigheid, het tegengaan van hitte-eilanden en een verbetering van de biodiversiteit. Per saldo komen er ca. 100 bomen extra bij op het Centrumplein. De opzet voor de nieuwe boomstructuur maakt, net als de stedenbouwkundige opzet en de structuur van de openbare ruimte, gebruik van de bestaande gridstructuur uit de omgeving:ze versterken elkaar. Delen van het grid worden niet ingevuld met bomen: soms staan bomen in een rij, soms juist weer in een losser verband (maar wel steeds in het grid). Dit biedt ruimte om de diverse pleinruimtes een wat ander karakter te geven, passend bij de voorzieningen in de plint en de programmering van de openbare ruimte. Bij de verdere uitwerking van de openbare ruimte kan aan het bomengrid de komende jaren nader invulling gegeven worden. In de getoonde impressies en doorsneden wordt een mogelijk eindbeeld geschetst van het Centrumplein, Marktplein en winkelcentrum na transformatie. De getoonde bomen zijn volgroeide exemplaren van circa 10 – 15 meter of hoger. De hoogte van de boom hangt mede af van de boomkeuze en de groeicondities. De boomkeuze wordt gemaakt in het ontwerptraject van de openbare ruimte.

Het budget voor vergroening van de openbare ruimte laat ruimte om meer volgroeide exemplaren aan te planten. Vervol-

groen en bomenstructuur 73

gens zal het 12 – 15 jaar duren voordat de boom volwassen is en 10 – 15 meter hoog met een volle kruin. De afbeeldingen laten dus een beeld zien van het Centrumplein in de toekomst. Zoals aangegeven zal het langere tijd duren voordat dit bereikt is. 3

2

1

Om de voorgestelde bebouwing toe te voegen zullen er bomen verplaatst danwel gekapt moeten worden. Er is een inventarisatie gedaan van de bestaande bomen. Gekeken is naar de kwaliteit en verplantbaarheid van deze bomen. Totaal staan er in de huidige situatie ca. 94 bomen in het gebied (exclusief het gebied bij de rotonde). Een fors deel staat in het talud van de IJdoornlaan. Er komen slechts 4 bomen in het talud in aanmerking voor verplanting. Ca. 17 bomen zijn van slechte kwaliteit. Voor een drietal plekken in gebied zal in de vervolgfase onderzocht worden hoe omgegaan wordt met de bestaande bomen. 1. Cultuurplein: in het ontwerp voor de openbare ruimte komen hier bomen terug. Dit deel van het plein zal worden opgehoogd ten behoeve van een betere grondwaterstand en het gebied rainproof maken. Dit is ook gunstig voor beplanting. 2. Buurtplein: Hier zal slechts in beperkte mate worden opgehoogd. In de uitwerking wordt onderzocht of er bestaande bomen behouden kunnen blijven. 3. De Wieden: dit plandeel is aangewezen voor de inpassing van urban sports. Of de huidige bomen hierin passen moet in de volgende ontwerpfase worden uitgezocht.

bestaande en nieuwe bomen inventarisatie 74

Ecologie Voor Amsterdam Noord is een Ecologische kaart opgesteld. Het doel van deze kaart is natuurwaarden te behouden en versterken voor een groen en ecologisch Amsterdam-Noord, nu en in de toekomst. Noord is een uniek stadsdeel met grote ecologische waarde voor heel Amsterdam. Het heeft een grote verscheidenheid aan leefgebieden met verschillende karakteristieken voor mens, plant en dier. Door de groei van Noord zal het groen de komende jaren intensiever worden gebruikt. Niet alleen is er meer groen nodig voor recreatie en sport, ook is het van belang de natuurwaarden van Amsterdam-Noord te behouden en te versterken. Verbinden is daarbij het sleutelwoord. Verbinden van de hoofdgroen- en waterstructuren met het groen in het verstedelijkte gebied. De ecologische waarde kan versterkt worden door aanleg van groen in nieuwe buurten dat is verbonden met groen in de omgeving, het koppelen en verbeteren van bestaand buurtgroen en door de ambitie het stadsdeel ecologisch te beheren. Voor het Buikslotermeerplein zijn kansen en opgaven benoemd om de ecologische waarde van het gebied te versterken: •

•

Het Buikslotermeerplein en het winkelcentrum Boven ‘t Y natuurinclusief inrichten met bloemrijk gras, bomen en/of Zeeuwse hagen ter versterking van de biodiversiteit; Een waterloop tussen het Baanakkerspark en de Noordhollandsche Kanaalzone creëren door het water van de Wieden te verbinden met het water bij het Stadsloket.

ecologische kansenkaart 75

De opgave voor het Centrumplein is het vinden van de juiste balans tussen ecologisch groen en gebruiksgroen. Vooralsnog wordt uitgegaan van ca. 40 % ecologisch groen. Bij het opstellen van het VO Openbare ruimte wordt verder uitgewerkt op welke wijze dit vorm krijgt. Dit zal gebeuren in samenwerking met een ecologisch adviseur. De suggestie uit de Ecologische kaart voor een natuurinclusieve inrichting met bloemrijk gras, bomen en / of Zeeuwse hagen zal meegenomen worden in de nadere uitwerking. De tweede suggestie uit de Ecologische kaart -verbinden van de waterloop bij De Wieden met het water bij het Stadsloket- is onderzocht maar niet haalbaar gebleken. Er is te weinig ruimte tussen de bestaande en nieuwe gebouwen om een waterloop van voldoende formaat te realiseren. Reeds genoemd is de ambitie het Buikslotermeerplein te verbinden met de grootschalige landschappelijke elementen in de nabije omgeving zoals het Baanakkerspark en de NoordHollandsche Kanaalzone. Deze verbindingen zijn ook van ecologische betekenis zodat een samenhangend integraal ecologisch netwerk ontstaat.

afwatering 76

Water en afwatering Het toevoegen van oppervlaktewater op het Centrumplein kan een positieve invloed hebben op de huidige grondwaterstand. De mogelijkheid om water toe te voegen is echter beperkt vanwege de benodigde verkeersroutes en de ondergrondse infrastructuur. Afgezien van de positieve invloed die dit zou (kunnen) hebben op de grondwaterstand zou het ook een zinvolle toevoeging zijn op de belevingswaarde van het Centrumplein.

2.3.4 Sport- en speelplekken Inrichtingsprincipes Sport en spelen Amsterdam streeft naar een openbare ruimte die uitnodigend is voor al zijn gebruikers, in hun volle diversiteit. Inclusief kinderen. Want juist door met verschillende gebruikers in contact te komen, kunnen inwoners – kinderen en volwassenen – elkaar uitnodigen tot bewegen, samen dingen ontdekken, van elkaar leren en samen spelen. (Spelen in de stad, gemeente Amsterdam, Amsterdam, 2019, p.15). De gemeente Amsterdam heeft een lange traditie van aanleg van speelvoorzieningen. In haar laatste publicatie ‘Spelen in de stad’, wordt het buitenspelen onderzocht vanuit het gebruik door kinderen. Uit dit onderzoek blijkt dat informeel buitenspelen bijzonder belangrijk is, naast de gebruikelijke speeltuin. Het valt op dat de goedbedoelde speeltuin vaak leeg is, terwijl er op de stoep ernaast uitbundig wordt gespeeld. De eenzame wipkip in een klein speeltuintje wordt vaak saai gevonden en nauwelijks gebruikt. Kinderen nemen liever hun eigen fiets of speelgoed naar een fijne openbare ruimte en gaan daar mee spelen. Op het Centrumplein zal zowel formele als informele speelruimte worden aangelegd.

Multifunctioneel gebruik van de de openbare ruimte door verschillende leeftijden is noodzakelijk op het Centrumplein en geheel Buikslotermeerplein vanwege het grote aantal woningen, de daaruit voortvloeiende eis aan speelruimte en groen en het gegeven dat een aanzienlijk deel van de vereiste speelruimte als gevolg van de transformatie van het winkelcentrum op het Centrumplein sport en spelen 77

en (later) het Olof Palmeplein gerealiseerd zal moeten worden. Naast de gemeente Amsterdam doen ook diverse ngo’s onderzoek naar spelen, zoals Speelplan en Jantje Beton. Speelplan heeft formele en informele speelplekken vastgelegd in de ‘Schijf van vijf’. Naast de gewone speeltuin zijn er vier informele speelomgevingen gedefinieerd. De schijf bestaat uit: 1. speeltuin/traditioneel: speeltoestellen en ontmoeting. 2. vieze knieën: bespeelbaar groen om lekker vies te worden. 3. ’t pleintje: vrije verharde ruimte voor vrij spel, fietsen, steppen of knikkeren 4. trapveldje: ruimte voor sport, fysieke uitdaging en ontmoeting. 5. speelroute: verbindende en veilige kindvriendelijke route door de buurt Verschillende leeftijden vragen over het algemeen om verschillende speelomgevingen. Soms kunnen speelomgevingen overlappen of gecombineerd worden. Kinderen van 0 tot 6 jaar spelen meestal buiten onder begeleiding van de ouders binnen een straal van circa 150 – 200 meter van de woning. Als deze speelplaatsen formeel zouden worden gefaciliteerd zouden er zeer veel kleine speeltuintjes gerealiseerd moeten worden, waar kinderen zich snel vervelen. Voor deze doelgroep is informele speelruimte cruciaal. Op het Centrumplein is deze speelruimte aanwezig op het gehele autoluwe binnengebied en met name het groene Cultuurplein.

Formele ruimte voor deze doelgroep wordt gerealiseerd door het aanleggen van twee of drie kleinere speeltuinen. In de 78

directe omgeving van het Centrumplein bevinden zich reeds twee grote speelplekken op loopafstand, gericht op kinderen in de leeftijd van 3 tot 12 jaar, in het Plan Van Gool (het Breed) en de Kleine Wereld (speelplein school de Bienkorf). Kinderen van 6 tot 12 jaar moeten fysiek worden uitgedaagd voor ontwikkeling binnen een actieradius van circa 300 meter. Een formele speelplek is voor het Centrumplein voldoende, op voorwaarde dat de openbare ruimte informeel speelbaar is. Kinderen van deze leeftijd spelen graag op een schoolplein. Het schoolplein/de speeltuin is tevens een ankerpunt waar kinderen andere kinderen ontmoeten en vervolgens samen op het schoolplein of in de buurt gaan spelen. Ook groene gebieden met hoogteverschillen (zoals hellingen en trappen) worden door deze doelgroep gewaardeerd. In de nabijheid van het Centrumplein bevinden zich meerdere scholen. De geplande school op het Buikslotermeerplein wordt uiteindelijk op het Olof Palmeplein gerealiseerd, conform de huidige planning na 2030. Jongeren van 12 tot 18 jaar zijn onafhankelijk en hebben ruimte nodig voor fysieke en sportieve uitdagingen, avontuur en ontmoeting. Een groot formeel sportveld (om in het weekend te voetballen) moet aanwezig zijn binnen een straal van ongeveer 1,5 km. Op circa één kilometer afstand van het Centrumplein liggen de sportvelden A.S.C de Volewijckers.

In Elzenhagen Zuid op ongeveer 750 meter afstand bevindt zich sporthal Elzenhagen met een bijbehorende atletiekbaan waar jongeren gebruik van kunnen maken. Maar voor deze doelgroep is het vooral belangrijk om elkaar te ontmoeten op een plek waar ‘iets gebeurt’. Het naastgelegen winkelcentrum is bij uitstek zo’n plek waar jongeren graag vertoeven. Ook het Cultuurplein heeft de potentie zo’n plek te

worden. Voor deze doelgroep is het ook belangrijk om informeel te kunnen bewegen en sporten in de openbare ruimte. Sportplein De Wieden, alhoewel aangelegd voor georganiseerde buitensport, is eveneens uitermate geschikt zijn voor deze doelgroep. De opgave voor het Centrumplein bestaat uit ca. 1750m2 georganiseerde buitensport, één sportveld van ca. 875 m2, één speelveld van ca. 1.000 m2 voor alle leeftijden en drie speelplekken voor jonge kinderen van ca. 150 m2 per speelplek. Nabij de Wieden is een sportplein gedacht voor georganiseerde buitensport in de vorm van ‘urban sports’. De oppervlakte van het plein bedraagt ca. 1.250 m2. Onderzocht wordt of het mogelijk is dit plein door te trekken onder het viaduct door richting de Kleine Wereld. Dit om een betere verbinding tussen beide wijken te creëren en de sociale veiligheid onder het viaduct te verbeteren. De oppervlakte van het sportplein zou dan toenemen naar ca. 2.000 m2. In het SP zijn twee locaties aangewezen als reservering voor een speel- en een sportveld, namelijk het Marktplein en het Buurtplein. De opgave bij het Marktplein is dit zodanig te ontwerpen dat de speelfunctie niet ten koste gaat van de marktfunctie op drukke dagen. Een goed voorbeeld van het voorgestelde dubbele ruimtegebruik is het Amstelveld. Op het Amstelveld is een kleine speelplek gerealiseerd en zijn een beperkt aantal spelaanleidingen geplaatst.

Overdag staat er een markt. Na vertrek van de marktkramen maken spelende kinderen gebruik van het hele plein. De speelplekken zijn vooralsnog gedacht op het Cultuurplein en het Buurtplein. Uitwerking van de speelvoorzieningen is onderdeel van het op te stellen VO Openbare ruimte.

2.3.5 Afval

2.3.6 Beheer

Ten behoeve van de afvalinzameling van de woningen worden ondergrondse containers in de openbare ruimte geplaatst voor restafval, glas en papier. GFT-afval wordt nu nog middels bovengronds geplaatste containers ingezameld. In het ontwerp van de openbare ruimte zijn zones aangegeven waarin deze geplaatst kunnen worden. Deze liggen voor zover mogelijk vanwege maximaal toegestane loopafstanden aan de ‘buitenzijde’ van het centrumplein om onnodig verkeer van vuilniswagens over het plein te voorkomen.

In relatie tot het beheer van de openbare ruimte wordt het standaard BeheerAcceptatieProces (BAP) van de gemeente gevolgd. Na vaststelling van het SO worden alle beheereisen in kaart gebracht. In een volgende fase (VO en DO) van het OR ontwerp wordt er een beheertoets uitgevoerd.

Met Afval & Grondstoffen is een eerste oriënterend overleg gevoerd. Conclusie was onder meer dat gezien de hoge dichtheid op het Buikslotermeerplein het gebruik van perscontainers nodig is. In de vervolgfase zal in samenwerking met Afval & Grondstoffen een containerplan opgesteld worden. Niet-woonfuncties die meer als 9 zakken huisvuil per week produceren zijn zelf verantwoordelijk voor hun eigen afvalinzameling en afvoer. De inzameling moet op eigen terrein plaatsvinden. Aanbieden van het afval mag onder specifieke voorwaarden in de openbare ruimte.

derzoek. De locatie heeft uiteraard een eigen karakter en identiteit nodig maar nader bekeken moet worden in welke mate het verbijzonderen (van de materialisering) van de openbare ruimte daaraan een zinvolle bijdrage kan leveren. Juist deze locatie is hoogstwaarschijnlijk meer gebaat bij een goede programmering, een prettige indeling, veel en kwalitatief hoogwaardig groen en goed beheer dan bijv. een vloer van natuursteen.

2.3.7 Puccinimethode Het plan voor het Centrumplein Buikslotermeerplein zal voldoen aan het Beleidskader Puccinimethode en de daarbij horende Handboeken Rood en Groen. Op de Vloerkaart van de Puccinimethode is het Buikslotermerplein getypeerd als ‘bijzondere plek’. Dit betekent dat hier relatief veel ontwerpvrijheid is als het gaat om het toepassen van materialen, meubilair en ‘specials’. Relatief omdat ook een bijzondere plek altijd moet voldoen aan de overtuigingen van de Puccinimethode (gebruiksvriendelijk, duurzaam, beheerbaar etc). Daarbij moeten de gekozen materialen inkoopbaar zijn binnen de raamcontracten van de gemeente Amsterdam en wordt er zo min mogelijk afgeweken van gestandaardiseerde inrichtingsprincipes zoals dimensionering van materialen (trottoirbanden) en opzet van de afwatering met goten en kolken. Met name voor beheer en onderhoud is dit van groot belang. In hoeverre het Centrumplein Buikslotermeerplein gebruik gaat maken van de beleidsmatig toegestane ontwerpvrijheden binnen de Puccinimethode is onderwerp van nader ontwerpon79

2.4 Verkeer en parkeren Het Centrumplein is door alle verkeersdeelnemers goed te bereiken, al laat de kwaliteit van met name de voet- en fietsverbindingen in de huidige situatie te wensen over. Doelstelling van de gemeente is om de rol van het autoverkeer in de stad terug te dringen en in te zetten op meer en betere voet- en fietsverbindingen. Dit is onder meer vastgelegd in het Mobiliteitsplan Noord, bestuurlijk vastgesteld door het college van B&W op 29 juni 2021.

2.4.1 Openbaar vervoer Het metro- en busstation Noord is een OV-hub. Het metrostation is de beginhalte van de Noord Zuidlijn. Op het busstation halteren diverse regionale bussen, onder meer naar Zaandam, Landsmeer, Purmerend en Edam. Binnen Amsterdam halteren hier de buslijnen 34, 36, 37 en 38 en 245. Op de weg Buikslotermeerplein-Zuid rijden de bussen 34, 35 en 38. Onderdeel van de planvorming voor de herinrichting van de weg is het verplaatsen van twee bestaande bushaltes naar één gecombineerde halte nabij de kruising Buikslotermeerplein-Zuid - Waddenweg. Dit is een logische plek voor een bushalte en verbeterd de bereikbaarheid van het Centrumplein met het openbaar vervoer.

80

auto en fietsstructuur

2.4.2 Auto

2.4.3 Fiets

Via de wegen IJdoornlaan en Buikslotermeerplein-Zuid / Waddenweg is het Centrumplein goed verbonden met de Nieuwe Leeuwarderweg en de ring A10. De IJdoornlaan is de belangrijkste oost-westverbinding in Amsterdam Noord. De weg heeft een 50 km. per uur regime, en blijft dat ook in de toekomst. Buikslotermeerplein-Zuid is inmiddels afgewaardeerd naar 30 km. per uur. Momenteel wordt gestudeerd op een mogelijke herinrichting van deze weg, inclusief het verlagen van de bestaande rotonde, en vervangen van de rotonde door een T-splitsing.

Op en rondom het Centrumplein liggen drie belangrijke fietsroutes, behorende tot het Hoofdof Plusnet Fiets van de gemeente. Buikslotermeerplein-Zuid is onderdeel van het Plusnet fiets. Op de weg liggen nu fietssuggestiestroken, die ter hoogte van de Jumbo ophouden. Voorbij dit punt wordt de fietser geacht op eigen initiatief een route te vinden richting het Stationsplein. Dit is een onwenselijke en gevaarlijke situatie. In voornoemde studie naar de mogelijke herinrichting van de weg Buikslotermeerplein-Zuid wordt onderzocht welk profiel het meest wenselijk is. Verbeteren van de veiligheid voor fietsers is hierbij een belangrijk uitgangspunt, evenals het verlengen van de fietsroute vanaf de Jumbo tot aan het doorgaande fietspad bij de Loenermark. Ter verbetering hiervan, en ten behoeve van de ontwikkeling van de A1 kavel, wordt de rotonde ter hoogte van de Waddenweg verlaagd tot de hoogte van Buikslotermeerplein-Zuid en vervangendoor een eenvoudige t-splitsing.

De weg Buikslotermeerplein-Noord blijft voor auto’s toegankelijk, als ontsluiting van het winkelcentrum vanaf de IJdoornlaan. Onderzocht moet worden in het voorlopig ontwerp Openbare Ruimte hoe de overgang van weg naar Centrumplein vormgegeven wordt. Het interieur van het Centrumplein is merendeels autovrij, en slechts beperkt toegankelijk voor auto’s. De bestaande garage onder ’t Warderschip moet bereikbaar blijven voor de gebruikers van deze parkeerplaatsen, het marktplein moet door marktkoopmensen met de auto te bereiken zijn. Afhankelijk van de plintfuncties moet het gebied toegankelijk zijn voor laden & lossen en het afvoeren van bedrijfsafval. Vanzelfsprekend moet het hele gebied bereikbaar zijn voor Nood- en Hulpdiensten

Het fietspad vanaf Loenermark richting de de zuidelijke brug bij het Stadsloket is Plusnet Fiets. Vanaf de brug in noordelijke richting, naar de Kleine Wereld toe, maakt het fietspad deel uit van het Hoofdnet fiets. De doorgaande route -Buikslotermeerplein-Zuid, Loenermark, Stationsomgeving, Elzenhagen, de Banne- loopt dus om het Centrumplein heen. Buikslotermeerplein- Noord is onderdeel van het Hoofdnet fiets. Deze route moet, via het Centrumplein, verbonden worden met de doorgaande route in westelijke richting in de Stationsomgeving. Gekozen is deze fietsroute via de zuidzijde

van ’t Warderschip naar de Stationsomgeving toe te leiden. Fietsers rijden dus over het (markt) plein. Deze route is naar verwachting aanmerkelijk minder druk dan de doorgaande route via het Buikslotermeerplein-Zuid. De vormgeving en materialisering van de fietsroute over het (markt) plein moet nader uitgewerkt worden in het ontwerp voor de openbare ruimte.

2.4.5 Voetgangers De voetganger is de belangrijkste verkeersdeelnemer op het Centrumplein. Van belang is met name het verbeteren van de bestaande routes naar het plein toe, en het creëren van een nieuwe verbinding ter plekke van de verlaagde rotonde. De noordelijke doorgaande route –Stationsplein, bioscoop, Cultuurcluster- is in principe enkel toegankelijk voor voetgangers. Langs de IJdoornlaan wordt geen trottoir aangelegd. Wel is in het dwarsprofiel ruimte gereserveerd om in de toekomst eventueel hier een voetgangersroute te realiseren. Vergelijkbaar met de fietssuggestiestroken langs Buikslotermeerplein-Zuid houdt het trottoir langs de weg eveneens op bij de Jumbo. Bij de herinrichting van deze weg wordt de voetgangersroute gecontinueerd tot aan de Loenermark zodat ook hier een heldere doorgaande route aanwezig is. Aandachtspunt is de verplaatste bushalte op de hoek Buikslotermeerplein-Zuid - Waddenweg. Deze moet op een logische, veilige wijze te bereiken zijn voor voetgangers. Voorgesteld wordt een extra oversteekplaats te situeren bij deze halte. Onderzocht moet worden of een extra trottoir aan de zuidzijde van de weg wenselijk is.

81

2.4.6 Parkeren Autoparkeren Conform gemeentelijk beleid moeten de vereiste parkeerplekken voor toekomstige bewoners en de voorzieningen op eigen terrein gerealiseerd worden. Dit is vastgelegd in de bestuurlijk vastgestelde Nota Parkeernormen Auto d.d. 8 juni 2017 Er is een parkeerbalans opgesteld voor het gehele Buikslotermeerplein. Hierbij is gekeken naar het bezoekersparkeren van de woningen in samenhang met het verwachte bezoekersparkeren van de overige functies in de bestaande en nieuwe situatie. In samenspraak met de CV van het winkelcentrum is afgesproken dat er in de nieuwe situatie een bronpunt aan de oost- en aan westzijde van het winkelcentrum komt. Deze parkeervoorzieningen zijn gedimensioneerd op de metrages van de bestaande supermarkten en een eventueel vierde supermarkt aan de oostzijde van het winkelcentrum. Voornoemde afspraken met de CV betekenen dat op het Centrumplein, op de kavel A5, een openbare garage met minimaal 188 parkeerplekken gerealiseerd moet worden voor de supermarkten. De toegang voor voetgangers tot deze parkeergarage bevindt zich in de noordoosthoek van het kavel zodat de loopafstand tot de supermarkten minimaal is.