Algemeen deel - 02 20221005 verslag gemeenteraad middag
Tekst van het document
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
alsjeblieft niet verleiden door debatten op microniveau die we voeren alleen voor de achterban. Betekent dit dat de VVD-fractie content is met de politieke koers die wij op die moment volgen? Allesbehalve. Betekent dit dat de VVD-fractie de begroting zoals gepresenteerd voor lief gaat aannemen? Absoluut niet. En ik zal ook vertellen waarom. Amsterdam is van oudsher een open en liberale stad. Een stad waarin wij ons weinig bemoeien met andere levenswijzen, religies, eigenaardigheden of professies. Een stad waar we voor links of rechts pretenderen te strijden voor vrijheden. Een stad waar de geuzennaam ‘Republiek Amsterdam’ wordt omarmd alsof we rebbelende pubers zijn die het eigenlijk maar prachtig vinden. Een stad waar de liefde voor de stad ons bindt, of dat nu op de markt is, in de kroeg of op het schoolplein. Een stad waar afkomst en inkomsten geen factor spelen wanneer we in dezelfde rij staan voor de snackbar of achter de bar op de voetbalclub. Want Amsterdammers houden simpelweg van Amsterdam. Maar je Amsterdammer voelen, betekent dat er letterlijk en figuurlijk plek voor je moet zijn in deze stad. En tijdens alle gesprekken die mijn fractie en ik hebben gevoerd met Amsterdammers om ons heen, onze collega’s, want ja, wij werken allemaal in het bedrijfsleven, onze buren, komen zorgwekkende signalen naar voren.
En de vraag is eigenlijk: is Amsterdam nog wel van mij? En voorzitter, de reden dat dit zorgwekkend is, is dat het een hele grote groep Amsterdammers betreft, een groep waar wij het hier veel te weinig over hebben. Het zijn jonge gezinnen, middeninkomens en middenstanders, waarvoor Amsterdam ook hun thuis is. Want wat zeg ik tegen mijn groenteboer op de hoek die zelf geen woning kan vinden, we hadden eigenlijk ook nauwelijks verbouwen. Mijn fractie kan het eigenlijk niet terugvinden in de begroting; wat gaan we nou eigenlijk bouwen? Sociaal? Koop? Middeldure huur? Als klap op de vuurpijl krijgt deze ondernemer, die herstellende is van covid, ook nog de herinvoering van de reclamebelasting om zijn oren. Hoe erg waarderen wij onze lokale ondernemers? Hoe rijmt de wethouder dit? Wat zeg ik tegen die containeradoptant die naast zijn fulltime baan probeert de buurt schoon te houden, maar vervolgens een verhoogde afvalstoffenheffing om zijn oren krijgt? Voorzitter, de rode draad door al mijn gesprekken is: is Amsterdam nog wel van mij? We zeggen zo progressief te zijn, dat we vooruit willen. Maar het lukt ons niet om Amsterdammers mee te nemen in de beslissingen die we maken. We heffen parkeerplaatsen op, maar kunnen niet eens garanderen dat mensen 24 uur per dag met de metro kunnen.
We wijzen, soms terecht kan ik eerlijk zeggen, naar Den Haag, dat ze mensen moeten helpen om de lasten te betalen, maar verhogen zelf alle rekeningen. We durven te zeggen dat we de afvalstoffenheffing laten zakken, maar wie de begroting goed leest, ziet dat deze gewoon stijgt voor de Amsterdammer. We praten over een inclusieve stad, terwijl we niet eens kunnen garanderen dat mensen met een beperking buiten de ring het metrostation kunnen bereiken. En dan heb ik het nog niet eens gehad over het toenemende geweld richting onze LGBTI-gemeenschap, waarbij we niet eens durven te benoemen uit welke hoek het geweld komt. Voorzitter, dat moet anders. Maak waar wat je zegt te zijn. Wees een stad voor alle Amsterdammers en voorkom dat onze naam verandert in ‘een stad voor rijk en arm’. De begroting. Want de begroting schetst voor ons, Amsterdammers, plannen voor de toekomst, voor de komende jaren. En laat ik beginnen met een aantal complimenten. De wethouder stond voor grote uitdagingen, er moesten moeilijke keuzes worden gemaakt. En ondanks dat het niet onze keuzes zijn, snap ik dat het voor geen enkele wethouder eenvoudig was. Er staan punten in waar mijn fractie heel content mee is. Denk aan het verhogen van de armoedegrens, extra middelen voor MKB en het geld dat we blijven vrijmaken voor bruggen en kades. Maar voorzitter, laten we eerlijk zijn, het is niet mijn begroting, niet onze
24
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
begroting. Nu is de verleiding groot om elke keuze te bekritiseren en ik ben toch echt voornemens om constructieve oppositie te voeren dus ik behoud mij daarvan. Wat direct opvalt zijn de verhoogde lokale lasten. Dit college en de fractievoorzitters van de verschillende coalitiepartijen roepen terecht Den Haag op om bij te springen. Maar tegelijkertijd kiest de wethouder ervoor om alle lasten op lokaal niveau te verhogen. Deels gefinancierd door middelen vanuit het Rijk, en laten we eerlijk zijn, dat is natuurlijk gewoon ‘good old’ nivellering. Dit is natuurlijk onacceptabel. Mijn fractie kiest voor lastenverlaging, zoals de afvalstoffenheffing en de parkeerkosten om ervoor te zorgen dat alle Amsterdammers meer centjes in hun portemonnee overhouden. Maar ook de herinvoering van reclamebelasting. Het is slechts negen miljoen euro voor ons en voor de Amsterdammers op straat, de middenstanders, kan het net de druppel zijn die de emmer doet overlopen. Ik vraag aan de wethouder of zij hier op kan reflecteren; hoe leggen wij dit uit? (Het lid ERNSTING: Ja dank u wel, voorzitter. Dank voor het betoog zover. U zei iets interessants, u noemde ‘nivelleren’ en iedereen moet meer geld in zijn zak krijgen. Maar toch, de VVD is toch ook van mening dat de sterkste schouders de zwaarste lasten kunnen dragen?) Dank u wel, voorzitter. O, daar ben ik het absoluut mee eens.
De vraag is: waar is de grens? Is het doel ervoor te zorgen dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen, of is het doel ervoor zorgen dat iedereen even veel eurootjes in zijn portemonnee overhoudt? En daar verschillen de heer Ernsting en ik over van mening. (De VOORZITTER: U maakt de fout die ik ook wel eens maakte: de heer Ernsting. Ik weet niet hoe dat komt, dat verwarren van voor- en achternaam) De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Ernsting voor een tweede interruptie. Het lid ERNSTING: Ik vrees dat ik hier voor jaren aan vast blijft zitten. Nee, dank daarvoor. Maar u zegt twee verschillende dingen. Want aan de ene kant zegt u: ja nivelleren, tot een bepaalde hoogte moet dat zeker nodig zijn om uiteindelijk die mensen te helpen die het echt nodig hebben. En aan de andere kant: iedereen moet meer geld in zijn portemonnee krijgen. Maar dat kan natuurlijk niet samengaan. Het lid MARTENS: Ja dank, voorzitter. Daar ben ik het in het geheel niet mee eens, want het doel aan de ene kant is zorgen dat we voldoende middelen hebben om de stad draaiende te houden. Het doel van de heer Ernsting is natuurlijk om ervoor te zorgen dat mensen die wat meer verdienen minder overhouden. En daar zit, denk ik, het verschil tussen de VVD en GroenLinks, voorzitter. Ik vervolg mijn betoog.
Ik wil eigenlijk een oproep doen om focus te houden op onze basale taken namelijk reiniging en handhaving. En voor de VVD-fractie staat dit ook bovenaan de prioriteitenlijst. Zo maken wij twintig miljoen euro vrij om te investeren in veiligheid en de burgemeester meer ruimte geven om ondermijnende criminaliteit aan te pakken en niet twee miljoen euro. De gemaakte keuzes roepen vragen op en die zou ik via de voorzitter graag aan de wethouder willen stellen. Is de wethouder het met de VVD-fractie eens dat het verhogen van lokale lasten ook daadwerkelijk aan lokale keuzes?
25
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
Is de wethouder het met de VVD eens dat het lasten verhogen van een grote groep Amsterdammers kan betekenen dat er meer mensen onder de armoedegrens gaan vallen? En heeft de wethouder zicht op hoeveel mensen dit eventueel zouden kunnen zijn? Hoe reflecteert de wethouder op het invoeren van de reclamebelasting in de context dat ook ondernemers het op dit moment ontzettend lastig hebben om hun rekeningen te betalen? En de laatste vraag, en dan zal ik het woord geven aan mevrouw Heinhuis: een vraag aan de wethouder Woningbouw, waar gaan we nou uiteindelijk voor? Er staat een groot aantal projecten in de koelkast, bijvoorbeeld ook de sociale huurwoningen, wat een aantal coalitiepartijen <ONVERSTAANBAAR>. Wethouder Woningen? Ja, ik ben heel erg benieuwd hoe hij hierop reflecteert. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis voor een interruptie. Het lid HEINHUIS: Ja dank u wel, voorzitter. Ik wil mijn bedanken allereerst voor het uiten van de zorgen. Ik denk dat die zorgen breed gedeeld worden. In deze raad. De zorg voor onze Amsterdammers die hun rekening niet meer kunnen betalen. Nu focust mijn collega in haar betoog vooral op de dertien euro afvalstoffenheffing die omhoog gaat, terwijl effectief er ook een verlaging is van tien miljoen euro. Dat heeft zij ongetwijfeld ook gelezen in de begroting.
Dat is dus echt een minimale verhoging die we nodig hebben, juist omdat we het zo belangrijk vinden een schone stad te hebben. Ik zou mijn collega willen vragen of ze iets breder ook kan reflecteren op die stijgende kosten naast die dertien euro afvalstoffenheffing in de stad, waar Amsterdammers mee te maken hebben. En hoe de VVD ook kijkt naar oplossingen om die kosten omlaag te brengen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Martens. Het lid MARTENS: Ja voorzitter, dat heb ik absoluut. Ik zou graag willen voorstellen aan mevrouw Heinhuis via de voorzitter dat ik mijn betoog afmaak, want ik ga nu de begroting in en als er dan nog open vragen zijn, dan beantwoord ik deze vragen met liefde. Ik denk dat ik dit ga beantwoorden in mijn betoog op dit moment. De VOORZITTER: Mevrouw Heinhuis, u heeft de mogelijkheid om hierop door te gaan, maar ik heb het vermoeden dat de herhaling zal zijn dat mevrouw Martens zal zeggen dat ze eerst haar betoog wil vervolgen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis. Het lid HEINHUIS: Ja dank u wel, voorzitter. Ik wil toch nog een korte vervolgvraag stellen juist dat mevrouw Martens die in haar betoog mee kan nemen, want ik vind het toch bijzonder dat zoveel de nadruk wordt gelegd op de lastenverhoging vanuit de gemeente, terwijl dat effectief gaat om dertien euro per huishouden.
Terwijl alle rekeningen veel en veel meer stijgen en dat tot veel meer zorgen leidt bij Amsterdammers dan die dertien euro. En ik wil dus graag aan mevrouw Martens vragen of zij in haar betoog dat ook wil meenemen en ook daar het eerlijke verhaal in wil vertellen waar de echte problemen nu zitten en de echte uitdagingen voor de Amsterdammers. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Martens.
26
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
Het lid MARTENS: Ja dank u wel, voorzitter, en ik zou mijn collega Heinhuis er wel graag op willen wijzen dat wij de Amsterdamse gemeenteraad zijn en geen Tweede Kamertje opnieuw spelen, dus ik focus mij op de knoppen waar ik op lokaal niveau aan zal kunnen draaien. En ik vind het ontzettend slim, voorzitter, van de Partij van de Arbeid dat ze hier beginnen over die dertien euro. Maar wie de begroting goed leest, er staat inderdaad dat er een voorgenomen verlaging van de afvalstoffenheffing is, wat in theorie uitkomt op een verhoging. En voorzitter ik zal even vooruitlopen op mijn betoog om mevrouw Heinhuis gerust te stellen; ik kan een rijtje opnoemen met lasten die wij verhogen op dit moment in Amsterdam. Dat is namelijk de OZB. Ik kan me niet voorstellen dat de Partij van de Arbeid denkt dat de waarde van stenen op dit moment bij mensen op een rekening staat. Dat is gewoon niet waar. We verhogen lasten van mensen met een koophuis, die mensen hebben dat geld niet op hun rekening staan. Mijn fractie staat daar niet achter, voorzitter. We verhogen de parkeertarieven, we verhogen de parkeervergunningen, we verhogen de afvalstoffenheffing, we verhogen de gemeentebelasting en dan heb ik het nog niet gehad over de leges. Dus als ik het helemaal precies voor mevrouw Heinhuis, voorzitter, door kan rekenen, dan ga ik dat doen absoluut, en dan zou ik daar weer op terugkomen.
Maar laten we eerlijk zijn; laten we ook eerlijk zijn tegen Amsterdammers die nu meekijken, het is geen dertien euro. Mijn laatste vraag aan de wethouder was, hoe zij reflecteert op het verhogen van de reclamebelasting. En dat nou net die negen miljoen euro voor ons niet zo veel is, maar voor ondernemers ontzettend veel kan zijn, en welke ruimte daar wellicht nog is. Ik ga het wat inkorten. Ik wil niet voorbijgaan aan het financiële beleid dat we de afgelopen vier jaar hebben gevoerd. Mijn fractie gelooft en weet, dat het feit dat we zo strak aan de wind hebben gevaren, resulteert in het feit dat we beginnen met een hele grote achterstand. Daar zit ook mijn zorg, wat ik aan de wethouder zou willen voorleggen. De schuld stijgt van zeven naar negen miljard euro en de rentestijging weten we ook nog steeds niet waar die eindigt. Ik ben heel erg benieuwd of de wethouder kan reflecteren op het feit dat dit een gok is en of we een noodscenario hebben rentepercentage als het dat bereikt. Want wij moeten gaan kijken naar onze eigen schuld en wellicht het voorgenomen investeringsbedrag moeten afschalen om onze schulden te gaan aflossen. (Het lid ROODERKERK: Dank voorzitter. Ik wil ook mijn dank uitspreken aan de VVD voor het maken van een tegenbegroting. Ik vind dat een hele goede traditie.
Ik denk dat het belangrijk is namelijk, dat partijen niet alleen laten zien waar zij kritiek hebben op het beleid van het college, maar ook waar ze het geld dan zo vandaan zouden willen laten komen en waar zij op korten. Dat gezegd hebbende, heb ik wel wat vragen bij de begroting. Eerder, in artikelen in de krant, las ik dat de VVD was tegen het oplopen van de schulden, maar ook tegen meer belastingen. Vond ik een beetje lastig, want het is toch een beetje, ja één van de twee zou je wel moeten doen. In de begroting zie ik nu dat waar de VVD het geld gevonden heeft is onder andere 150 miljoen bezuinigen op investeringsprojecten. Kan de VVD daar een paar van noemen?) Ja voorzitter, dank u wel. En nou, dat is heel ontzettend fijn dat me dat wordt gevraagd via de voorzitter, want ik wilde dat graag eigenlijk terugvragen straks. Wat er nu gebeurt, er wordt eigenlijk aan de oppositie gevraagd in te stemmen met een blanco investeringsambitie. Er wordt gezegd: we gaan in het voorjaar -ik zie de heer Van Dantzig kijken- maar het is nog niet verder gespecificeerd. Er wordt gezegd: we gaan in het voorjaar verder debatteren met zijn allen over precieze projecten die we willen gaan oppakken, hoeveel geld we
27
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
daar exact aan willen gaan uitgeven. En voor mij is het eigenlijk nog onduidelijk welke projecten er allemaal in staan. Wij hebben bijvoorbeeld gezegd: investering in bruggen en kades willen we per definitie door laten gaan en wij nemen dus een voorschot daarop en hebben dat uit dat bedrag gehaald. En wij hopen dat dat uiteindelijk ook uit een pot blijkt terug te komen. (Het lid ROODERKERK: Ik hoor dus geen antwoord op mijn vraag. Er is natuurlijk een investeringsportfolio waar alles instaat. Maar goed, 150 miljoen eruit, dus dat worden minder bruggen en kades, of zijn er dan misschien minder woningen die we moeten bouwen. Waar kiest de VVD dan voor?) Ja, dat is, wij betalen het via een andere weg. En ik snap dat u dat op dit moment vraagt, maar als u goed naar onze begroting kijkt, dan zien wij dat wij een aantal projecten gewoon door laten gaan, maar dat we dat uit een ander potje halen. Dus als u verder doorleest, ziet u dat we het financieren uit andere potjes. Namelijk wij bezuinigen op het ambtelijk apparaat, op subsidies. Mevrouw Heinhuis heeft een vervolgvraag. (Het lid ROODERKERK: Dank. Ik heb dat inderdaad ook gelezen, dus ik heb nog steeds geen antwoord gehoord.
Maar dan over de bezuinigingen op het ambtelijk apparaat: u wilt daar honderd miljoen op bezuinigen, terwijl voorganger wethouder Litjens natuurlijk al enorm gesneden heeft in de ambtenaren en we die ambtenaren ook nodig hebben bijvoorbeeld projecten kunnen doen, zodat we huizen kunnen bouwen. En daarbij wilt u ook nog eens tien miljoen in de subsidies snijden. Dus ik ben benieuwd, welke huizen wilt u niet bouwen en welke subsidies wilt u dan afschaffen? Ja, dank voor de vraag. Het één heeft natuurlijk niets te maken met het ander, via de voorzitter. En de heer Litjens is niet een voorganger. Dus ik snap dat we heel graag heel lang willen teruggrijpen. Maar dat klopt. Wij willen tien procent snijden op het ambtelijk apparaat en dat zit hem vooral in de middelmanagementlaag en absoluut niet in de uitvoering. Dus laten we daar dan ook direct heel duidelijk over zijn. We willen voorkomen dat we gaan snijden op bijvoorbeeld reiniging. (Het lid ERNSTING: Dank voorzitter. Ja ik probeer in de wiedeweerga die tegenbegroting even tot mij te nemen, zo in een paar minuten. En dan zie ik toch direct wel wat interessante punten. Want die discussie over die investeringen zojuist; u zegt eigenlijk: ‘je moet 150 miljoen uit die investeringsportfolio halen en dat stoppen we dan in de bruggen en de kades’, als ik het goed begrijp.
Maar in die investeringsportfolio gaat het bijvoorbeeld over het maken van grond om woningen te bouwen. En als nou iets VVD is dan is het wel bouwen bouwen bouwen. Hoe zit dat dan?) Ja voorzitter, dank u wel. Nou ik sla denk ik de rest van het betoog over, want ik beantwoord alvast de vragen. Dat klopt, wij willen de bouwverhouding aanpassen, waardoor er uiteindelijk weer meer geld binnenkomt. (Het lid ERNSTING: Dus ik begrijp het goed, dat u eigenlijk wilt denivelleren, de stad voor rijke mensen, heel veel dure huizen bouwen, om dan al dat geld te gebruiken in de grachtengordel. Begrijp ik het zo goed?) Ja, via de voorzitter, volgens mij is het feitelijk aan te tonen dat de achterban van de heer Zeeger (Ernsting) in grote mate op grachtengordel woont, die van mij in Nieuw-west. Maar laten we dat debat maar niet voeren op dit moment.
28
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
Nee inderdaad, wij willen graag 50 procent woningen voor het middensegment, huur en koop. De VOORZITTER: Ik zeg nog eens: de heer Ernsting. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Ernsting voor een interruptie. Het lid ERNSTING: Ja dank. Dan een laatste vraag over een ander onderwerp: de OZB kom ik niet tegen in de tabel, dus die wordt niet gerepareerd, begrijp ik uit de begroting. En parkeerinkomsten, de extra parkeerinkomsten blijven ook grotendeels in stand, want ik zie maar tien miljoen opgenomen, terwijl wij uitgaan van, ik dacht, 40-45 miljoen, 60 zelfs. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Martens. Het lid MARTENS: Ja dank u wel, voorzitter. Het was een aantal vragen. Nee, ik geloof in constructieve oppositie en ik weet ook dat ook wij keuzes moeten maken, via de voorzitter. En het liefst had ik de OZB omlaag gegooid, de afvalstoffenheffing, et cetera et cetera. Is gewoon simpelweg niet mogelijk. We hebben ook eerlijk naar de begroting gekeken en wij hebben nu gekozen voor de afvalstoffenheffing en niet voor de OZB. (Het lid HEINHUIS: Ja voorzitter, dank. En dan wil ik toch nog een vraag stellen over het voorgaande punt. Want ik moet zeggen dat ik wel schrik.
Want ik hoor mevrouw Martens aan het begin van haar betoog zeggen dat ze blij is, en ik heb dat ook in het verkiezingsprogramma van de VVD kunnen lezen, dat de armoederegelingen opgerekt worden, zodat een bredere groep Amsterdammers daar gebruik van moeten, kunnen maken. Tegelijkertijd lezen wij dus net in die paar minuten die we die tegenbegroting hebben kunnen zien, dat de VVD echt van mening is dat dit een stad moet worden voor alleen nog de allerrijkste mensen. Nou dan hebben we die armoederegelingen ook niet meer nodig. Dus misschien kunt u dat nog eens verder toelichten.) Ja dank u wel, voorzitter. Ja, dit wordt een interessant debat. Want de fout die de Partij van de Arbeid vaak maakt, want zij gebruiken de leraar en de politieagent altijd als voorbeeld om aan te geven dat we meer sociale huurwoningen moeten bouwen. Maar een docent en een politieagent samen verdienen teveel voor een sociale huurwoning. En de VVD wil nou net voor die groep meer woningen gaan bouwen. Dat hebben wij opgenomen in onze tegenbegroting. En dat mevrouw Heinhuis die mensen per definitie ziet als rijk, ja ik vrees dat dat dan haar definitie is van rijk en niet die van ons. (Het lid HEINHUIS: Ja voorzitter, dank u wel. En ik had het niet over specifieke beroepen, maar ik had het wel over de verdeling van woningen.
En als mevrouw Martens net zo goed als ik weet, dat er al jarenlang mensen aan het wachten zijn om in een sociale huurwoning te kunnen wonen, om een plek te kunnen bemachtigen in een stad waar zij geboren zijn, dan is het natuurlijk absurd om te zeggen dat je wel kunt stoppen met het bouwen van sociale huurwoningen. Echt absoluut absurd. En daarnaast ben ik ook benieuwd: als de VVD minder wil gaan investeren, al die prachtige woningen die we dan hebben voor aller- allerrijkste mensen, die alleen dan nog die woningen kunnen kopen, hoe gaan die daar dan komen? Waar komen de scholen te staan? De wegen, het onderhoud? Als de investeringen verminderen, hoe
29
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
gaat de VVD dan dat voor elkaar krijgen? Volgens mij wordt dat een hele, hele vervelende stad om in te wonen.) Ja voorzitter, dank u wel. Ik heb mevrouw Heinhuis even laten uitrazen. Kijk, wij zien de stad allebei verkeerd. Ik sta hier voor mijn vrienden die op dit moment allemaal massaal de rug toekeren. Dat zijn mensen met een gemiddeld inkomen. De VVD heeft niet besloten, ook niet in de tegenbegroting, om geen sociale huurwoningen meer te bouwen. Nou, u kunt gewoon letterlijk teruglezen, via de voorzitter, dat wij nog steeds sociale huurwoningen willen bouwen. Wij willen alleen de uiteindelijke verhoudingen rechter trekken en daarom zeggen wij: wij zetten meer in op.. De VOORZITTER: Mag ik even vragen wat er aan de hand is? Over het algemeen bewaak ik hier de orde en kunt u gewoon doorgaan, terwijl ik op de rest van de zaal let. Gaat u door. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Martens. Het lid MARTENS: Ja voorzitter, dat was mijn antwoord. Wij willen de verhoudingen rechter trekken. Daarom zeggen wij: bouw op dit moment meer voor de middeninkomens, ondanks dat mevrouw Heinhuis dat ziet als de allerallerrijksten. Nou ik zie niet iedereen met een inkomen van 60.000-70.000 euro met de lasten die we hebben langzamerhand als de aller-allerrijksten, maar nogmaals, dat is dan een verschil in hoe wij die definitie uitleggen.
De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis voor een laatste interruptie. Het lid HEINHUIS: Ja dank u wel, voorzitter. En fijn dat mevrouw Martens het uitrazen noemt. Als ik schrik van een begroting die de VVD inlevert als tegenwicht, de VVD roept ook dat ze graag constructieve oppositie willen voeren, en ik schrik van die begroting. Omdat ik juist zo blij ben dat Amsterdam een sociale stad is, waar we sociale keuzes maken en wij naast de mensen staan die ons op dit moment het hardst nodig hebben als overheid, als lokale overheid. En als ik dan een aantal van de keuzes, die ik snel heb gescand, waar, laten we vooral op een later moment hier nog langer over doorpraten, ik schrik er enorm van. Ik schrik ervan dat de VVD hier in Amsterdam toch hele asociale keuzes lijkt te maken. Het lid MARTENS: Dank u wel, voorzitter. Nou het is ontzettend fijn dat we beiden dit podium kunnen gebruiken om te laten zien wat de verschillen zijn tussen de VVD en de Partij van de Arbeid. Volgens mij is dat ook het doel van dit debat vandaag. Mijn partij schrikt ook van de begroting die voorligt, deels ook om de schulden die ontzettend oplopen. De vraag die ik dus ook had aan de wethouder is: elke 0,1 procent renteverhoging betekent vier miljoen extra schulden op de begroting.
Waar is de grens? Hoe gaan we dit in de gaten houden en heeft de wethouder een noodplan? (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja dank u, voorzitter. Nou waar ik van schrok was dat dus in stand blijft de onroerendezaakbelasting, de verhoging daarvan in de tegenbegroting van de VVD. Qua woonlasten hebben we ook de erfpacht, die is geïndexeerd voor inflatie. Vanaf afgelopen september tot nu was er 17 procent inflatie. Wat gaat u doen om die arme erfpachters te helpen?) Nou dank, voorzitter. Ik ben een beetje zoekend. Ik hoop dat de heer Van Schijndel weet dat ik een oppositiepartij ben, dus daar in theorie niet veel aan kan
30
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
doen. Mijn collega Von Gerhardt die gaat straks met u waarschijnlijk en andere collega’s uit de oppositie het debat voeren om daarvoor op te komen. Maar zoals de heer Van Schijndel wellicht ook wel weet, wij hebben geprobeerd serieus naar de begroting te kijken en eerlijk keuzes maken. En het liefst hadden wij de OZB verlaagd. Maar afvalstoffenheffing raakt alle Amsterdammers. En de begroting is heel krap en dat moet ik de wethouder Financiën ook meegeven. (Het lid ERNSTING: Ja dank u wel, voorzitter. Nog even over die sociale woningen, of eigenlijk gereguleerde huurwoningen. De minister die maakt een omkerende beweging eigenlijk de laatste tijd. Minister De Jonge die zegt: ‘Er moeten meer sociale huurwoningen bij komen in het land’. En hij zegt: ‘Ik wil meer woningen onder de regulatie brengen door de huurgrens te verhogen.’ Maar bent u daar dan tegen? Is dat eigenlijk de boodschap hier? U wilt eigenlijk niet voldoen aan die wens van het kabinet, van uw kabinet.) Voorzitter, dank u wel. Nou volgens mij is dat in precies dezelfde oproep van deze minister dat ze willen dat overal minimaal 30 procent sociale huurwoningen moeten worden gebouwd en daar voldoet Amsterdam op dit moment al aan. Dus wat dat betreft, nee, ben ik het wel eens met de minister dat er in sommige gebieden meer sociale huurwoningen moeten gebouwd, maar Amsterdam voldoet al aan die eis.
(Het lid ERNSTING: Ja, de ‘keyword’ hier is 30 procent bijgebouwd. Wij zijn er trots op in Amsterdam dat we 40 procent sociaal bouwen en dat we daarmee voor het eerst in eigenlijk heel lange tijd het aantal sociale huurwoningen in deze stad laat stijgen. Dat is precies de oproep van de minister en ik merk gewoon dat de VVD er daar afstand van neemt. En dat is precies de verkeerde beweging waar we op moeten gaan.) Ja voorzitter, ik snap dat sommige mensen schrikken dat je niet per definitie altijd eens bent met je landelijke partij of een coalitieakkoord. Ik vind dat wij als land moeten voldoen aan die eis ‘minimaal 30 procent sociale huurwoningen’, maar daar voldoet Amsterdam op dit moment al aan. Dus ik zie geen enkele reden waarom ik deze vraag op dit moment krijg. (Het lid ROODERKERK: Dank voorzitter. Ik hoor nu heel veel interrupties en vragen over de begroting van de VVD, alsof we hier de begroting van de VVD bespreken in plaats van die van het college. En ik snap ook de vragen die er zijn, want als ik de tegenbegroting lees, heb ik ook nog wel veel punten waar ik echt mijn vraagtekens bij zet. Maar ik vind het ook interessant om te horen van de VVD ten aanzien van het punt dat ik wel interessant vind in de begroting wat zij daar mee willen.
Want wat mij betreft, als er onderwerpen zijn, we hebben de gehele begrotingscyclus te gaan, waarop we elkaar kunnen vinden, dan moeten we dat ook doen. Ik las bijvoorbeeld over een Amsterdam-ambassadeur. Ik ben benieuwd wat de VVD daarmee wil doen.) Ja dank u wel, voorzitter. En ik wil wel graag even hebben genoteerd dat dit de eerste toegezegde handreiking is vanuit de coalitie. Dus dank daarvoor. En ik wil daar ook wel graag eerlijk op antwoorden: dat is juist. We hebben met zijn allen uitgesproken dat we vinden dat we andere soort bezoekers moeten aantrekken. En daar moet actief op worden ingezet, daarvoor moeten we zorgen
31
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
dat we meer congressen gaan aantrekken. Daar zijn we het over eens. Alleen de vervolgstap om dit ook daadwerkelijk te realiseren blijft nog achterwege. En de VVD heeft voorgesteld: neem een ambassadeur aan met een goed netwerk om ervoor te zorgen dat wij daadwerkelijk die grote congressen, al is het non-profit, waar ik wellicht een aantal coalitiepartijen mee aan boord kan krijgen, te realiseren. Het is een hele kleine investering wellicht met hele grote opbrengsten voor de gemeente Amsterdam en die zullen wij inderdaad ook voorstellen bij de begroting. Dank u wel. (Het lid ROODERKERK: Nou dank hiervoor. En ik denk dat dit zeker interessant is om dit nader te onderzoeken, want ik vind het gewoon een goed idee. Ik denk ook dat wij de marketing die we doen voor Amsterdam in plaats van te zeggen: we stoppen er helemaal mee, we halen overal letters weg. We zouden ook kunnen kijken wat betere marketing kunnen doen, gericht op culturele toeristen of toeristen die gewoon echt iets van bijdrage kunnen zijn voor onze stad. Dus ik onderzoek dit graag de komende weken samen met de VVD.) Ja dank u wel, voorzitter. Ik kom aan het einde van mijn verhaal. Wij gaan in ieder geval alvast vier voorstellen indienen, die deels ook door andere oppositiepartijen worden gesteund.
Namelijk het afschaffen van de reclamebelasting, of het niet herinvoeren van, het verhogen van de middelen om georganiseerde misdaad te bestrijden, het verlagen van de afvalstoffenheffing en tot slot het tijdelijk verhogen van de minimaregeling naar 150 procent voor een jaar. Daarmee kunnen we 6650 extra huishoudens helpen om te voorkomen dat zij net boven die grens vallen en als liberaal wil ik daar graag mijn verantwoordelijkheid voor nemen en geld voor zoeken. Voorzitter, dank u wel. Er rest mij niets anders dan te zeggen: het is een keus die we met zijn allen hier hebben, het is geen gegeven en ik hoop dat we met zijn allen kunnen komen naar een breed gedragen begroting. Dank u wel. De VOORZITTER: Dan is het woord aan mevrouw Heinhuis. En ik maak even van de gelegenheid gebruik. Er wordt af en toe vergeten om via de voorzitter te spreken. Ik maak zelf die fout ook wel eens, dus ik weet hoe ingewikkeld het is. En ik heb geen zin om tijdens het debat alsmaar eraan te herinneren, want dat slaat het debat zo dood. Dus ik herinner u er nu nog even aan: probeert u zoveel mogelijk via mij te spreken, omdat als het fel wordt dan helpt dat u. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis. Het lid HEINHUIS: Dank u wel, voorzitter.
Vorige week vrijdag staakten de medewerkers van de Bijenkorf, een Amsterdams bedrijf waar medewerkers voor het eerst in vijftig jaar genoodzaakt waren het werk neer te leggen. Hun lasten zijn te hoog, hun inkomen is te laag. Zij kunnen hun rekeningen niet meer betalen. Mensen die werken in een winkel waar ze tassen verkopen die meer kosten dan mijn salaris. Eerder al vernamen we dat er bij tien procent van de werknemers in het OLVG een loonbeslag ligt. Mensen met een essentieel beroep, mensen die dagelijks andere mensen helpen, die hun rekeningen niet meer kunnen betalen. Voorzitter, in een rijk land als Nederland is dat wat mij betreft iets, waar we ons kapot voor moeten schamen. Waar werken hoort te lonen en een garantie hoort te zijn bestaanszekerheid, zien we steeds meer het omgekeerde. De stakingsleider omschreef het vrijdag mooi: in Nederland -nou ja, mooi, treffend zou ik eigenlijk beter kunnen zeggen- in Nederland worden een paar mensen slapend rijk en heel veel mensen werkend arm. Daar komt dan nu ook nog de enorme
32
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
inflatie bij, de stijgende brandstofkosten en een energiecrisis. Met grote gevolgen voor de mensen in onze stad. Voorzitter, de winter komt eraan en dat baart mij zorgen. We spreken in deze raad vaker over energiearmoede. Omdat dit een gedeelde zorg is voor veel raadsleden in deze zaal nodigden we onlangs een aantal experts uit. Een van hen zei iets waar ik hier verder op wil reflecteren. Hij zei: ‘Energiearmoede is in de kern een armoedeprobleem. Namelijk dat iemand te weinig inkomen heeft om nog zijn of haar rekeningen te betalen.’ Ik zie dat anders; energiearmoede gaat verder dan dat. Energiearmoede gaat over de structurele verwaarlozing van een groep mensen in ons land. Mensen die al jarenlang in woningen wonen van veel te slechte kwaliteit. Mensen van wie de kinderen niet dezelfde kansen krijgen als kinderen die in een andere wijk worden geboren. Mensen voor wie de overheid er al veel te lang niet is geweest en voor wie dat elke dag pijnlijk zichtbaar is in het huis waarin zij wonen, koud, tochtig, met loden leidingen en schimmel. Het is echt bizar hoe sommige mensen in onze stad wonen. Voor deze mensen was elke winter al een energiecrisis lang voordat de huidige crisis begon. Voorzitter, voor deze mensen wil ik mij inzetten, voor deze mensen zit ik in de politiek. In een stad als Amsterdam mogen we niet accepteren dat onze bewoners zo moeten leven.
Zaterdag nog konden we in Het Parool lezen van een vrouw die vertelde dat aan haar sociale huurwoning in twintig jaar tijd geen onderhoud was gepleegd. Een paar weken eerder kwam het bericht naar buiten dat één op de zes sociale huurwoningen een zeer slecht energielabel heeft. Eén op de zes woningen waar bewoners dus al jarenlang verwaarloosd worden. Dat is een systeemfout, want in ons huidige systeem wordt nog altijd gedacht dat je een sociale huurwoning kríjg ́ t, alsof je er dankbaar voor moet zijn. Alsof de hoogte van je inkomen een keuze is. En dat je dan al helemaal dankbaar moet zijn als je verhuurder de moeite neemt om je woning op te knappen of om die te verduurzamen. En als dat niet gebeurt, dat je dan vooral niet moet zeuren. Een tijd geleden sprak ik een vrouw die met haar twee jonge kinderen in een woning vol schimmel woont. Ze liet me de foto’s zien. Op mijn vraag waarom ze niet woedend haar verhuurder belde, keek ze verbaasd en zei: ‘Ik betaal ook maar 700 euro. In deze tijd moet ik al blij zijn als ik iets heb. En als ik te kritisch ben dan zetten ze me er misschien wel uit.’ (Het lid MARTENS: Ja dank u wel, voorzitter, en ook dank aan mevrouw Heinhuis voor dit betoog. Ik denk dat ook de VVD zich hier echt wel grotendeels bij aan kan sluiten.
Als ik de begroting goed lees en ook bij de documentatie van de coalitieonderhandelingen, lezen we dat er bijna 700 miljoen euro extra nodig was om ervoor te zorgen dat we deze problematieken op kunnen lossen. De coalitie geeft 32 miljoen euro uit om dit op te lossen. Misschien we een grappig feitje: de VVD heeft er nog tien miljoen bovenop gevonden. Maar kunnen wij niet van de Partij van de Arbeid een amendement verwachten op deze begroting om ervoor te zorgen dat we er meer geld voor gaan vrijmaken?) Ja voorzitter, laat ik beginnen met het bedanken ook van de VVD, omdat ik ook merk dat de VVD dit een heel belangrijk onderwerp vindt en daar ben ik echt dankbaar voor. Ik denk dat dit een onderwerp is dat we gezamenlijk moeten aanpakken. Dat kunnen we vanuit de gemeente niet alleen doen simpelweg om de reden dat de gemeente geen eigenaar is van die panden die moeten verduurzamen. De gemeente is geen eigenaar van die woningen waar deze mensen in wonen. We hebben dus een oproep nodig, een brede oproep, en ik hoop ook een breed gedagen oproep hier vanuit de raad naar de stad, naar de verhuurders om hier iets aan te doen. En ik ben juist heel blij dat de gemeente daar ook een heel fors bedrag tegenover zet, dat vanuit de gemeente vrij wordt
33
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
gemaakt om die transitie en die isolatiemaatregelen de komende jaren daar een versnelling in aan te brengen (Het lid MARTENS: Dank u wel, voorzitter. Als ik de stukken goed lees kan Amsterdam wel meer geld uitgeven, ook voor de woningen waar wij wel over gaan. Is mevrouw Heinhuis het dan met mij eens dat het mooi zou zijn als de VVD en de Partij van de Arbeid samen op zoek zouden gaan naar meer geld? Om dan werkelijk vanaf de Amsterdamse kant, zonder naar het Rijk te wijzen, meer geld vrij te maken?) Ja dank u wel, voorzitter. Ik heb nog niet naar het Rijk gewezen, geloof ik, in mijn betoog, maar ik weet dat mevrouw Martens daar erg allergisch voor is. Ik probeer dat ook te vermijden. Maar u vraagt mij om te zoeken naar meer geld. Ik zou eigenlijk u de vraag andersom willen stellen: bent u bereid om samen met mij te zoeken naar meer oplossingen? Alleen meer geld in dit isolatieoffensief stoppen, ik denk niet dat dat de oplossing is. Simpelweg omdat we ook vakmensen nodig hebben om die woningen aan te pakken. We hebben de verhuurders nodig. We hebben enorme investeringen nodig vanuit verschillende onderdelen in de maatschappij. En ik denk, alleen meer geld daarbij zetten, dat is gewoon te kort door de bocht.
Dus ik zou mevrouw Martens gewoon willen vragen: kunnen we samen kijken naar wat zijn nou concrete oplossingen, hoe kunnen we samen zoeken hoe we die transitie en die extra isolatiemaatregelen, die Amsterdammers nu nodig hebben, hoe we dat kunnen versnellen? (Het lid MARTENS: Ja dank, voorzitter. Nou het lijkt wel alsof we zijn omgekeerd. Ik hoor de Partij van de Arbeid nu zeggen dat alleen meer geld niet de oplossing is om alle problemen op te lossen, dus dan noteren we dat voor de toekomst. En uiteraard is het antwoord op mevrouw Heinhuis: dat wil ik. Maar ik verwacht wel van een partij die de ambitie heeft om dualistisch op te treden, dat we ook daadwerkelijk samen op een kritische manier naar de begroting kijken. En ik wil graag u helpen om uw ambitie op dit vlak te realiseren, maar laten we dan wel kijken of we meer geld kunnen vinden.) Nou dank u wel. Nou ja, ik waardeer de inzet. En kijk, uiteraard gaan wij kritisch naar de begroting kijken. We hebben hem ook al uiteraard wel bekeken en ik zal er zo een beschouwing op geven. Ik denk wel dat het belangrijk is om hier ook te zeggen: we staan voor heel veel uitdagingen. En er zijn heel veel Amsterdammers die op dit moment in de problemen zitten. Wat mij betreft zetten we dan ook echt in om de meest kwetsbare mensen bij te staan in deze tijd en dat vind ik nou juist zo mooi aan deze begroting.
En daar houd ik het nu even bij. (Het lid BOOMSMA: Ja dank, voorzitter. En mevrouw Heinhuis heeft een mooi betoog over slechte woningkwaliteit in deze stad en hoe schandalig dat is. Ik denk dat dat ook een veroordeling is van de afgelopen jaren, van besturen die daar dus veel te weinig aan hebben gedaan. Maar goed, in ieder geval komt zij daar nu mee, maar dan vind ik het toch merkwaardig dat zij niet bereid is om dan zelf met maatregelen te komen of met meer geld. Want mevrouw Martens zegt net terecht: ja, zullen we dan op zoek gaan naar geld? Investeren in isolatie kost gewoon geld, iemand moet dat betalen. Dus is het nou, hoe kan het nou dat de PvdA hier dit betoog houdt, maar vervolgens niet met meer geld komt?) Ja voorzitter, ik moet toch zeggen, ik vind het toch een vreemd verwijt. Het is namelijk niet zo dat die 32 miljoen die gereserveerd is voor het isolatiefonds nu al op is, en dat er Amsterdammers hier aan de poort staan en zeggen: we hebben meer geld nodig. Ik denk, als die 32 miljoen heel snel wordt uitgegeven, dan denk
34
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
ik zeker dat we op zoek moeten gaan naar meer middelen, omdat voor elkaar te krijgen. Maar zover zijn we nog niet, zover zijn we simpelweg nog niet, omdat er ook een hele grote taak bij de verhuurders ligt. Ik ben benieuwd of daar ook de collega’s ideeën hebben hoe we verhuurders meer kunnen bewegen om meer te doen om woningen te isoleren. (Het lid BOOMSMA: Ja, verhuurders hebben natuurlijk ook een belangrijke rol. We maken afspraken met woningbouwcorporaties, doen we ook al jaren. En in die afspraken daar dringt het CDA ook al jaren op aan meer aandacht te besteden aan woningbouwkwaliteit. Maar nu, ja het feit dat dat geld nog niet is uitgegeven, nee, het is de begroting van volgend jaar. Maar we weten toch nu al dat er heel veel meer geld nodig is om die ambitie te kunnen halen.) Ja voorzitter, en dat vind ik dus toch weer iets te simpel gezegd. Er is inderdaad geld nodig, maar er is meer dan geld alleen nodig. Het is in deze tijd gewoon heel moeilijk om vakmensen te vinden, het is moeilijk om de verhuurders toch te bewegen dat te doen. Dus er zijn ook andere maatregelen en, ja helaas, daar hebben we ook het Rijk voor nodig, strenge maatregelen, en daar hebben we wel echt best wel wat ideeën over. Bijvoorbeeld komen met huurverlaging, nou dat wordt nu landelijk geregeld. We zijn blij met steun daar ook voor van, ik geloof ook, uw partij.
Maar we hebben ook nodig dat er strenge regels komen als het gaat om dingen die je bij de huurcommissie kunt aankaarten, zoals enkel glas. Dat moet gewoon een gebrek worden aan een woning. Dat zijn allerlei taken die nodig zijn om die verduurzaming te versnellen. En dat zijn ook zaken die soms buiten de macht liggen die we hier hebben als gemeente. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Boomsma voor een laatste interruptie. Het lid BOOMSMA: Ja, tot slot dan, voorzitter, ik zeg niet dat alléén meer geld nodig is. Natuurlijk zijn er ook vakmensen nodig, dus dat zal niemand ontkennen. Maar als de PvdA zegt: ‘ja, er moet van alles gebeuren, maar wij gaan er geen geld meer aan uitgeven’, dan vind ik dat merkwaardig. Zeker als je ook tegelijkertijd zegt van: ‘ja, we gaan wel de corporaties korten als ze niet voldoen.’ Maar die corporaties hebben dan toch ook dat geld nodig om te verduurzamen en om te investeren? Dus ergens zal het vandaan moeten komen, toch? Het lid HEINHUIS: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik hoor eigenlijk alleen maar steun ook voor de middelen die al in het coalitieakkoord zijn toegezegd hiervoor En ik ben daar heel blij mee. Ik denk dat dat heel belangrijk is om te benadrukken dat het isolatieoffensief en de middelen die daarvoor zijn gereserveerd groter is dan ooit te voren.
Ik denk ook, dat we soms dankbaar moeten zijn met middelen die er zijn, die we vrij hebben gemaakt, weten te maken, in een hele uitdagende tijd. In een tijd dat we als stad echt keuzes moeten maken waar we ons geld aan uitgeven. Ik ben daar trots op. Ik ben hee tevreden met die 32 miljoen, die we op dit moment hebben vrijgemaakt daarvoor. (Het lid KHAN: Ja dank voorzitter. Ja, inderdaad wat de PvdA zegt, geld kan niet alles oplossen, maar geld helpt wel enorm. Dus ik ben even benieuwd: heeft de PvdA al nagedacht over andere potjes waaruit we geld kunnen gebruiken om meer in te zetten op isolatie? Heeft de PvdA daar al over nagedacht of is deze begroting gewoon wat het is?) Nou voorzitter, ik bekijk deze begroting vanuit mijn partij met de gedachte: doen we nu het meest voor de mensen die ons het meest nodig hebben? En ik
35
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
denk dat het antwoord daarop ‘ja’ is. Ik ben blij met de keuzes die gemaakt worden. Ik denk dat we hiermee echt naast Amsterdammers gaan staan die dat nodig hebben in deze tijd. Ik ben daar trots op. Ik denk ook dat we meer moeten inzetten, dat woningen worden verbeterd en worden verduurzaamd. En ik denk dat we daar verschillende wegen voor moeten bewandelen om daar te komen. En dat alleen extra geld reserveren en extra geld zoeken in deze begroting simpelweg de oplossing daarvoor niet is. (Het lid KHAN: Ja voorzitter, ik hoor geen antwoord. Dus de PvdA heeft niet nagedacht over alternatieve potjes waaruit we kunnen putten als die energierekening verder toeneemt, als die hoge energieprijzen aanhouden. Dat gaat ook zijn het volgend jaar en het jaar daarop. Dus de PvdA heeft daar niet over nagedacht, waar we dus geld uit kunnen halen om meer in te zetten op het isoleren van die slecht geïsoleerde woningen.) Ja voorzitter, ik val in herhaling omdat ik ook steeds dezelfde vraag krijg. De oplossing is wat de Partij van de Arbeid betreft niet alleen meer geld. We hebben nu een reservering staan van 32 miljoen voor de komende vier jaar. En ik kan u vertellen, heer Khan, ik denk dat het een uitdaging wordt om die 32 miljoen uit te geven, simpelweg omdat dus de vakmensen daar niet zijn. We moeten ons daar enorm voor inzetten.
Ik ben heel blij met de inzet vanuit de gemeente, ook de inzet vanuit de wethouder tot nu toe. Er spreekt een enorme urgentie uit. We zijn allerlei afspraken aan het maken. Maar er zijn meer dingen nodig dan alleen geld vanuit de gemeente bijleggen. Helaas kunnen we in Amsterdam niet alle problemen van de wereld oplossen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan voor een laatste interruptie. Het lid KHAN: Ja voorzitter, de PvdA kan wel zeggen dat ze haar antwoord moet herhalen, maar dat is geen antwoord op mijn vraag. Mijn vraag is: zijn er geen alternatieve potjes gevonden? We horen tot twee keer toe geen antwoord, dus ik mag concluderen dat de PvdA geen alternatieve potjes heeft gevonden indien dat nodig had moeten zijn om extra in te zetten op isoleren. Het lid HEINHUIS: Ja voorzitter, ik denk dat de heer Khan en ik, en ik denk velen in deze zaal, hetzelfde probleem constateren. En de vraag is dan: hoe ga je dat probleem oplossen? En is dat probleem op te lossen door hier, vanuit de gemeente, ieder huis op te kopen en dat dan te isoleren? Het zou prachtig zijn. Die middelen hebben we niet, het is niet mogelijk. We leven niet in een sprookjeswereld, we moeten ook realistisch zijn. En ik denk dat het dus belangrijk is, dat we bepaalde keuzes maken, waarin we Amsterdammers laten zien dat we naast ze staan, dat we er voor ze zijn in deze hele moeilijke tijd.
Dat we er zijn voor mensen die keer op keer door de overheid in de steek zijn gelaten. En ik vind dat belangrijke keuzes en ik wil dat ook graag uitstralen vanuit deze raad. En als u mij dan keer op keer vraagt: is er extra geld? Dan denk ik: laten we kijken naar welke oplossingen zijn er nodig? En alleen extra geld in deze tijd, waarin we voor zoveel uitdagingen staan en er zoveel andere onderwerpen zijn, waar ook geld voor nodig is vanuit de gemeente, laten we dan ook vooral kijken: hoe kunnen we die transitie versnellen? Hoe kunnen we die isolatiemaatregelen beter en effectiever inzetten? En niet simpelweg ons blind staren op of er nog ergens een potje is. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja dank u wel, voorzitter. Ja, het is een enorme pot geld, en mevrouw Van Buren zal dat kunnen bevestigen, door de afschaffing van de verhuurdersheffing. Die maakt de woningcorporaties die toch het gros van alle sociale
36
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
woningen hebben een stuk bemiddelder. En dat kun je dus in prestatieafspraken, prestatieafspraken kun je met ze overeenkomen dat ze harder gaan werken aan die isolatie. En dat zou ik, dat lijkt mij een mooi sociaaldemocratisch streven en dat geef ik u zo mee.) Voorzitter, waarvoor dank. En dat vind ik een hele constructieve opmerking van de heer Van Schijndel, die ik waardeer, en dat zal ik ook zeker meenemen. Dus dank daarvoor. (Het lid BAKKER: Ja dank, voorzitter. Ja, ik hoor mevrouw Heinhuis zeggen dat zij zich niet blind wil staren op potjes geld. Ik vind die wel ingewikkeld. Eerder sprak ze over de grote zorgen die er zijn onder Amsterdammers in de stad en vooral als het gaat over bestaanszekerheid. Maar als ik naar de begroting kijk, dan zie ik dat er onvoldoende geld wordt vrijgemaakt voor het klimaatbestendig maken van de stad. Met grote gevolgen voor de toekomst, die ook direct de bestaanszekerheid van de toekomstige generaties gaan treffen. Dus ik vroeg me af of mevrouw Heinhuis zich daar, net als wij, ook zorgen over maakt als ze naar deze begroting kijkt. Nou voorzitter, ik denk dat waar mevrouw Bakker op doelt, ik denk dat we het daar misschien wel over eens zijn. Dat de zorgen die mensen hebben om nu het einde van de maand te halen en de zorgen die mensen hebben over het einde van de wereld als het gaat om de klimaatcrisis, dat die soms best samenvallen.
En als je dus kijkt naar een maatregel als isolatie, dan kan die dus mensen helpen. Dus ik denk dat op die manier kunnen we ook inzetten en de stad klimaatbestendiger maken. Ik wel dat in deze begroting we laten zien dat er op moment zulke grote uitdagingen zijn voor mensen die in armoede leven, voor mensen, voor het MKB, voor maatschappelijke instellingen. En dat we dus heel bewust kiezen om voor die meest kwetsbare groepen nu op te komen in deze begroting. (Het lid BAKKER: Ja dank. Dat was niet mijn vraag, over het isolatieoffensief. We krijgen gewoon te maken met steeds meer extreme weersomstandigheden, enorme buien. En als we kijken naar de wijken en hoe dat dan bij de mensen terechtkomt, dan zijn we in die zin ook kapitaal aan het vernietigen als we dat niet nu gaan ondervangen. Dus we zadelen toekomstige generaties op met problemen die wij nu al zien. Dus dat is wat ik bedoel. En daar is, helaas, gewoon geld voor nodig om dat te gaan ondervangen.) Ja voorzitter, en dat ben ik geheel met mevrouw Bakker eens dat daar geld voor nodig is. Maar daar wordt ook heel erg in geïnvesteerd. Dus het vergroenen van de stad is een van de doelstellingen die dit college ook heeft. Kijken naar de wijken. Hoe kunnen we wijken leefbaar houden? Ook voor de toekomst, zijn juist belangrijke pijlers waar ook het coalitieakkoord, maar ook deze begroting op rusten.
Dus ik denk eigenlijk dat we elkaar daar juist in kunnen vinden. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bakker voor een laatste interruptie. Het lid BAKKER: Ja dan zou ik daar toch graag van mevrouw Heinhuis wat duiding op willen. Want als wij naar de begroting kijken, de cijfers die daarin staan, en wij pakken de ambtelijke voorbereiding erbij die voor de coalitieonderhandelingen op tafel zijn gelegd, dan wordt er flink tekort geïnvesteerd in de basis van de stad, in het onderhoud, in het groen en helemaal
37
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
niet in klimaatadaptatie. Dus ik ben heel benieuwd waar mevrouw Heinhuis die forse investeringen ziet, want wij hebben die niet kunnen vinden. Het lid HEINHUIS: Ja voorzitter, dat stelt me dan teleur, want ik denk juist dat het een hele belangrijke pijler is en dat Amsterdam juist heel bewust heeft gekozen ook een voorloper in de klimaattransitie te willen zijn. En ik had het juist gehoopt dat vanuit de Partij voor de Dieren daar ook steun voor zou zijn. Die manier van Amsterdam verduurzamen, er zijn talloze maatregelen die daarvoor genomen worden. Ik ben er juist heel trots op, omdat ook juist ik de zorgen heb over de klimaatcrisis. Ik denk juist dat we daar positief aan bijdragen ook in deze begroting. En voorzitter, dan vervolg ik mijn betoog. En ik sprak net, voor de interruptieregen, over een vrouw die zorgen had dat ze uit haar woning zou gezet worden als ze zou klagen. En deze vrouw is bang om een klacht in te dienen, omdat ze was gaan geloven dat wonen een gunst is, geen recht. En daar zit een fundamentele systeemfout. Een systeemfout die ook energiearmoede is, want de mensen die nu geconfronteerd worden met onbetaalbare rekeningen zijn slachtoffer van hetzelfde systeem dat ervoor zorgt dat zij onvoldoende inkomen hebben. En dat zij ondanks hard werken de rekeningen niet kunnen betalen.
Het systeem dat in voordeel is van een kleine groep mensen en waar een steeds grotere groep de dupe van wordt. En zondag werd er mooi gezegd bij Buitenhof door de FNV-voorzitter. Hij zei: ‘de economie groeit, Nederland wordt rijker, maar de bevolking wordt armer.’ De bestaanszekerheid staat verder onder druk. Mensen kunnen er niet vanuit gaan dat zij hun rekeningen nog kunnen betalen en hebben groeiende zorgen en nauwelijks groeiend inkomen. We zien daarnaast dat de onverdraagzaamheid groeit en dat het belang van verbinding steeds groter wordt. In deze tijd ben ik blij, extra blij dat ik in Amsterdam leef. Dat Amsterdam een sociale stad is en dat we de opdracht van burgemeester Van der Laan, die vandaag precies vijf jaar geleden overleed, om voor elkaar en de stad te zorgen, elke dag hier naleven. Waar het stadsbestuur sociale keuzes maakt om mensen bij te staan in moeilijke tijden. Dat we ervoor kiezen om een grens bij armoederegelingen naar 130 procent van het sociaal minimum te verhogen. Dat we blijven inzetten op kansengelijkheid in het onderwijs. En dat we een steunpunt voor MKB en maatschappelijke organisaties inrichten. En het inzetten op een grootschalig isolatieoffensief om woningen aan te pakken. Dat zijn wat mij betreft sociale keuzes. Die geven verlichting van stress en het biedt daarnaast ook hoop. Want het kan dus wel anders.
We kunnen andere keuzes maken en ongelijkheid in het systeem aanpakken. Het is niet normaal, dat woningen worden verwaarloosd. Je hoeft niet dankbaar te zijn als je in een sociale huurwoning woont. Wonen is geen gunst, maar een recht. (Het lid MARTENS: Ja voorzitter, dank u wel. We kunnen inderdaad andere keuzes maken, daar vinden mevrouw Heinhuis en ik elkaar. De VVD komt met een amendement om eenmalig de armoedegrens te verhogen naar 150 procent. Ik ben eigenlijk heel erg benieuwd of de Partij van de Arbeid met de VVD wil meekijken of ze dit steunen kunnen. Dank u wel.) De VOORZITTER: Dank u wel. U moet alleen uw andere pasje even pakken, want u zit in de spreektijd van mevrouw Bakker. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis. Het lid HEINHUIS: Voorzitter, dank voor die vraag. En meekijken kan uiteraard altijd. En ik heb niet de tijd gehad om de hele tegenbegroting van de VVD
38
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
nauwkeurig te lezen. Maar ik ben benieuwd. Als de VVD er voor is om meer sociale keuzes te maken, dan is dat natuurlijk altijd iets wat we goed moeten bekijken. (Het lid KHAN: Voorzitter, over het MKB-noodfonds, ik heb daar een amendement over ingediend, samen met het CDA, om die te verbreden naar ook religieuze en maatschappelijke instellingen. In de afgelopen twee jaar tijdens de coronacrisis hebben we gezien dat zij heel veel taken van ons hebben overgepakt en dat doen ze nog steeds ook buiten corona. En nu zien we dat zij in de problemen komen. En ik wil daar één voorbeeld eruit lichten: Er is een moskee Taibah in Zuidoost. Die zijn van het gas af. Daarmee vervullen ze een hele belangrijke symbolieke rol in de gemeenschap. En nu hebben zij te kampen ook met die torenhoge rekeningen. Dus daarom heb ik ook dit amendement ingediend, om te kijken of we dat noodfonds kunnen verbreden naar ook die instellingen di er voor ons waren toen wij ze nodig hadden. En nu hebben zij onze hulp nodig. Dus de vraag aan de PvdA of zij daaraan mee willen doen.) Ja voorzitter, dank u wel, en dank voor die vraag. Ik was ook in de veronderstelling dat het steunfonds voor MKB ook voor maatschappelijke instellingen bedoeld was. Dus ik ga heel graag naar het voorstel van de heer Khan kijken en kijken of daar overeenstemming inzit.
Maar ik dacht, ik was in de veronderstelling dat dit ook al voor die maatschappelijk instellingen beschikbaar was. (Het lid KHAN: Oké voorzitter, nou dat zie ik dan, daar kunnen we het later nog over hebben. Dan een andere vraag en die gaat over de woningbouw. In de afgelopen vier jaar was ook de norm, de ambitie om 40-40-20 te bouwen. Uiteindelijk werd het 50-koop en afwisselend 20-middenhuur of 30-middenhuur en dan de rest sociaal. Nu hebben we de afgelopen jaren gezien dat het ook daaraan aan die 40-40-20 norm niet hebben kunnen houden. En als we alle stukken lezen die naar ons zijn gekomen, zeker die in de afgelopen week over de investeringsruimte die we hebben, kunnen we ervan uitgaan dat er hele moeilijke keuzes gemaakt gaan moeten worden? Of we gaan moet schrappen in het aantal percentages sociale huur, of andere keuzes moeten gemaakt worden, zoals bovenwettelijke eisen inzake duurzaamheid, om die los te laten. Welke keuze maakt de PvdA? Ja dank u wel, voorzitter. Nou laat ik voorop stellen dat die verdeling van 40-40-20 voor ons heel belangrijk is en die blijft belangrijk. Dus die blijft voorop staan. Ik denk dat het ook heel belangrijk is, zoals ook, daar is eerder al in mijn vragen aan de VVD duidelijk werd, dat er voldoende sociale huurwoningen bijkomen, simpelweg omdat die wachtlijsten al gigantisch zijn. Dus dat is iets waar wij ons voor blijven inzetten.
De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan voor een laatste interruptie. Het lid KHAN: Ja voorzitter, wij zetten ons ook in voor extra sociale huur, daar kunnen we elkaar vinden. Maar er gaat gewoon een duidelijke keuze worden gemaakt. Wij komen later met een voorstel om die bovenwettelijke eisen te schrappen, zodat we meer kunnen bouwen, waardoor we meer sociale huurwoningen kunnen bouwen. En nu vraagt de Amsterdammer om zekerheid, zeker in deze tijden van onzekerheid, Dus gaat de PvdA dat steunen of kiezen zij voor een lager percentage sociale huur?
39
Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
Het lid HEINHUIS: Ja voorzitter, en dat is denk ik toch een iets te simpele voorstelling van de werkelijkheid. Want die bovenwettelijke eisen zijn nu juist ook bedoeld om Amsterdam klimaatbestendig te houden naar de toekomst toe, juist de woningen waar ik het over heb, waar ik zoveel zorgen over heb, die van zulke slechte kwaliteit zijn. Het is natuurlijk heel belangrijk dat de woningen die we nu bouwen wel van voldoende kwaliteit zijn en dat niet elke vijf jaar opnieuw daarin geïnvesteerd moet worden. Dus ik denk dat we daar heel kritisch naar moeten kijken. Maar als ik het voorstel voor me heb, ik heb dat nog niet gezien, dan ga ik daar uiteraard ook naar kijken. (Het lid BOOMSMA: Ja dank, voorzitter. Maar mevrouw Heinhuis heeft zeker kennis kunnen nemen van de staat van het vereveningsfonds. En het is gewoon letterlijk 14.000 woningen, de bouw daarvan wordt onzeker, omdat de bodem in zicht is. Dus er is gewoon een enorm tekort, dus je zult keuzes moeten maken om nog te kunnen blijven bouwen. Dus dan toch de vraag: ja, dit is de begroting, we zijn hier om keuzes te maken, welke keuzes maakt de PvdA?) Ja voorzitter, ik heb nog niet concreet een alternatief of een oplossing gehoord, die mij ervan overtuigt dat het loslaten van die eisen, direct tot die 14.000 woningen waar de heer Boomsma naar verwijst, dat die dan ineens makkelijk gebouwd zouden kunnen worden.
Dus ik hoor graag iets meer onderbouwing, voordat ik echt goed kan antwoorden op de vraag die hier mij wordt gesteld. (Het lid BOOMSMA: Ja voorzitter, kijk, de onderbouwing staat in de brief van wethouder Van Dantzig over het vereveningsfonds. En die kunnen wij ook allemaal, we kunnen dit ook al jaren zien aankomen. Maar wat Amsterdam allemaal vraagt is teveel, dat kunnen we niet meer betalen. Dus je kunt niet én 40-40-20 zoveel sociaal én zoveel midden én grotere woningen, en ook nog bovenwettelijke duurzaamheid eisen, want dat kost allemaal geld en dat geld is er niet. Dus we zullen een keuze moeten maken.) Ja voorzitter, kijk, dat we woningen moeten bouwen voor bewoners om in te kunnen wonen, dat staat denk ik, daar zijn we het allemaal over eens. Maar dat die woningen ook duurzaam moeten zijn, is wel heel belangrijk als we naar de toekomst kijken. En de uitdagingen waar deze stad, specifiek deze stad, ook echt voor komt te staan als het gaat om klimaatverandering. Dus laten we dat ook niet uit het oog verliezen en laten ook niet hier valse tegenstellingen alleen maar neerzetten, alsof het één altijd het ander uitsluit. Ik denk dat het heel belangrijk is om samen met ontwikkelaars ook te kijken hoe we toch voldoende woningen kunnen bouwen en hoe we toch ervoor kunnen zorgen dat die ook in de toekomst bestendig zijn voor het klimaat dat aan het veranderen is.
(Het lid BOOMSMA: Ja voorzitter, dat dingen geld kosten is geen valse tegenstelling, dat is een realiteit. Maar ik concludeer dat de PvdA vooralsnog geen keuze wil maken.) Nou ja, ik heb gewoon onvoldoende informatie op dit moment voor de vraag die de heer Boomsma mij hier voorlegt, die keuzes die maken. Bij mijn weten ligt die keuze op dit moment niet voor, dus ik kan er ook op dit moment onvoldoende op reflecteren. (Het lid BAKKER: Ja dank, voorzitter. Ja die keuze die moeten we wel gaan maken, omdat we ook lezen dat het knelt. Als we kijken naar de groei van de stad, de grenzen die zijn in zicht. En ik hoor mevrouw Heinhuis gelukkig zeggen, zij wil heel graag vasthouden aan de kwaliteit van de stad en ook aan duurzaamheid en voor de toekomst aan klimaatadaptatie. En ook aan wat voor soort huizen