Algemeen deel - 02 20221005 verslag gemeenteraad middag

40

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

we bouwen, namelijk voor sociale doelgroepen. Dan is er volgens mij maar één oplossing mogelijk, en dat is dat we heel kritisch gaan kijken naar hoeveel we gaan bouwen. Dus ik vraag me af of de Partij van de Arbeid daar wel een uitspraak over kan doen of zij bereid zijn om die bouwambitie naar beneden te stellen.) Voorzitter, dank. En ik denk niet dat dat de oplossing is voor het probleem dat we hebben. Ik denk wel dat mevrouw Bakker een terecht punt aanstipt, dat de groei van de stad niet onbeperkt is. En daar moeten we ook kritisch naar kijken, want we willen ook bepaalde mate van voorzieningen in wijken, we willen gewoon wijken die prettig zijn om in te leven. Dus daar moeten we zeker kritisch naar kijken. Ik denk dat op dit moment het onverantwoord zou zijn, gezien de grote vraag naar woningen, om de bouwambitie omlaag te schroeven. (Het lid BAKKER: Ja, dat brengt me dan op het volgende, want in de berekeningen die dus door onze ambtelijke experts zijn opgesteld, is er, als we willen vasthouden aan de kwaliteit van de stad én aan de huidige bouwverhoudingen, maar ruimte voor maximaal 4000 woningen per jaar. En toch houdt het college vast aan een bouwambitie van 7500 woningen per jaar. Volgens mij bestaat dat niet samen en is het dus een oneerlijk praatje naar buiten toe dat het allebei tegelijk kan.) Ja voorzitter, en dat ben ik gewoon niet met mevrouw Bakker eens.

Ik denk dat we echt moeten kijken naar hoe we ervoor kunnen zorgen dat we zoveel mogelijk mensen kunnen huisvesten hier. Maar dat er eisen aan gesteld worden en dat we goed kijken naar de leefbaarheid van de stad en de leefbaarheid ook in nieuwe wijken, dat vind ik van groot belang. En daar zal mijn partij ook altijd kritisch naar kijken. (Het lid BAKKER: Tot slot dan. Want als die leefbaarheid voor de Partij van de Arbeid zo belangrijk is, maar ze toch ook vasthouden aan die bouwambitie, dan kan dat gewoon niet. Dan moeten we er een extra stadsdeel bij gaan krijgen bijvoorbeeld, om die ruimte op de een of andere manier ergens te vinden. Het staat in die documenten: bij ongeveer 4000 woningen per jaar kunnen we nog een complete stad bouwen. Als het er meer worden, dan lukt het niet. Het past niet en we hebben niet genoeg geld daarvoor. Dus ik zou graag het eerlijke verhaal van de Partij van de Arbeid willen horen. Ja dank u wel voorzitter, ja dank u. Ik zou graag willen kijken naar wat wel kan en wat wel mogelijk is. En ik denk dat we prachtige voorbeelden hebben in deze stad van grote delen die erbij zijn gebouwd, die prachtig zijn geworden. Ik denk ook dat er stadsdelen zijn waar we nog meer kunnen gaan bouwen, waar gewoon nog wel ruimte is.

Dus ik zou vooral de Partij voor de Dieren willen oproepen niet alleen maar te denken in beperkingen en wat vooral niet kan, maar ook te kijken naar wat wel kan. En juist ook in deze tijd, waar de vraag naar woningen zo ontzettend hoog is, vind ik het onverantwoord om daar dan die ambitie nu omlaag bij te schroeven. Voorzitter,.. (De VOORZITTER: Gaat u door) Rond ik mijn betoog af. Voorzitter, ik ben blij met de keuzes die het college heeft gemaakt. Dat mag geen verrassing zijn. Maar ook met de huidige begroting zijn we er nog niet. En we moeten beseffen dat Amsterdam niet alles kan en niet alles alleen kan. De stad kan niet elke crisis oplossen. En we moeten daarom oog blijven houden voor de mensen die het niet meer redden en ook steeds opnieuw nadenken hoe we er voor hen kunnen zijn. En daarin ook samenwerking zoeken met andere partijen binnen en buiten deze raad. En ook gezamenlijk zoeken naar

41

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

oplossingen, vooral ook binnen deze raad hier. Ik waardeer ook daarom het brede gevoel van urgentie dat ik proef in deze raad als het gaat om energiearmoede en het isoleren van woningen. Het bij elkaar houden van de stad, want in tijden dat de rekeningen steeds hoger worden is het extra belangrijk dat Amsterdammers er voor elkaar zijn en ook kunnen zijn, dat zij elkaar kunnen ontmoeten, kunnen helpen en kunnen bezoeken. Juist in deze tijd is goed en betaalbaar openbaar vervoer essentieel. En ik dien daarom een motie in namens een groot aantal partijen, die het college verzoekt in kaart te brengen hoe we de betaalbaarheid van het openbaar vervoer voor verschillende groepen Amsterdammers kunnen verbeteren en mogelijk per wijk verschillend te kunnen laten zijn. In tijden dat verdraagzaamheid onder druk staat is verbinding extra belangrijk. En in tijden dat kinderen de zorgen van hun ouders steeds meer voelen is verbeelding heel hard nodig. Verbeelding, die gebracht wordt door andere plekken te bezoeken, andere mensen te ontmoeten. En verbeelding die gebracht kan worden door een stadsbestuur. De kracht van verbeelding kan ervoor zorgen dat we geloven dat het anders kan, dat we hoop houden dat het beter wordt. Voorzitter, dat is precies wat het college doet in de begroting voor 2023.

In deze begroting laat Amsterdam zien een sociale en solidaire stad te zijn, en dat is heel hard nodig in deze onzekere tijd. Dat is heel hard nodig voor de mensen die zich in de steek gelaten voelen door de politiek. Voor die mensen moeten wij er zijn. En dat is wat mij betreft een opdracht aan alle mensen hier in de zaal. De VOORZITTER: U bent aan het einde van uw betoog. Dan heeft u een interruptie van mevrouw Martens. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Martens voor een interruptie. Het lid MARTENS: Ja dank, voorzitter. Dank voor het betoog van mevrouw Heinhuis. Lovende woorden over de begroting. Ik kan me ook zo voorstellen dat er voor de Partij van de Arbeid-fractie een aantal zaken is waar ze niet zo content mee zijn en waar ze een amendement op gaan indienen. Dus ik ben benieuwd of mevrouw Heinhuis ook die kant op de begroting voor de fractie zou willen toelichten. Het lid HEINHUIS: Nou voorzitter, volgens mij gaan we de komende tijd uitgebreid in elke commissie subonderdelen in de begroting bespreken. En ik zou eigenlijk willen vragen of we dat een beetje af kunnen wachten, zeker ook omdat er een prachtige tegenbegroting ligt, die we ook graag willen meenemen. En als er goede, constructieve voorstellen in staan, dan willen we die ook graag meenemen.

Voor nu kan ik zeggen dat de intenties die in deze begroting staan en die op grote lijnen ook met ons gedeeld zijn hier besproken, u heeft ze zelf ook genoemd, het verhogen van de minima, de grens voor de armoederegelingen, dat soort zaken. Ik denk dat wij daar heel erg achter staan en dat we daar juist heel erg blij mee zijn. En voor de verdere detailbespreking, ja daar zou ik toch nog even mee willen wachten en dat niet vandaag al aan de orde laten komen. (Het lid MARTENS: Ja dank, voorzitter. Ik vind het een gemiste kans. Ik had gehoopt dat de Partij van de Arbeid-fractie de begroting kritisch zou bekijken. Wellicht met een amendement zou komen om meer geld vrij te maken voor het isolatiefonds. Helaas, maar ik kijk reikhalzend uit naar de debatten die we gaan voeren de komende weken.) Ja dank u, ik kan kort zijn. Ik denk niet dat het een gemiste kans is, want we zijn vandaag pas aan het begin van deze hele begrotingscyclus. Dus laten we vooral het gesprek blijven voeren e samen gezamenlijk oplossingen zoeken.

42

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

(Het lid KREUGER: Ja dank u wel, voorzitter. Ik had een vraag over de OV-motie. De eerste is: waarom dient de Partij van de Arbeid deze motie hier in en niet in de Vervoerregio? En de tweede vraag is: waarom zijn deze groepen in de volgende volgorde bepaald, bijvoorbeeld ‘kinderen 4 tot en met 11’, ’12 tot en met 17’. ’55 jaar tot en met AOW-leeftijd’; wat zijn dat voor groepen?) Ja voorzitter, dank u wel. Dank u wel ook voor de vraag. En ik denk dat de motie wellicht ook in de Vervoerregio kan worden ingediend. Maar ik dien hem ook graag hier in, omdat het heel belangrijk is om in kaart te hebben: wat zijn nou de verschillende kosten die erbij komen kijken als we het OV betaalbaarder willen maken voor verschillende groepen? Wat zijn nou keuzes die we daarin kunnen maken? Wij dienen een motie in om daar een onderzoek toe te doen, zodat we met die resultaten ook het gesprek hier in de raad kunnen voeren over wat we belangrijk vinden en waar we dan ook mogelijk aan zouden kunnen bijdragen. (Het lid KREUGER: Ja dank u wel, voorzitter. Ja, want wat ik met deze motie eigenlijk zie gebeuren, want of iets betaalbaar is dat ligt natuurlijk niet aan in welke leeftijdscategorie je zit. Dat ligt aan hoeveel geld je op je bankrekening hebt staan.

En als ik dit zo lees, dan heb ik de indruk dat we er zo meteen voor gaan kiezen dat het zoontje van de bakker het ov-kaartje van de zoon van de advocaat gaat betalen. Dat kan toch niet de bedoeling zijn.) Nee dank u wel, voorzitter. Ik denk dat de heer Kreuger iets te voorbarig is met zijn conclusies. Wat wij juist hebben geprobeerd te doen met deze motie is een onderzoek laten doen voor verschillende groepen mensen in deze stad en wat het zou kosten om de betaalbaarheid van het openbaar vervoer voor hen te verbeteren en de kosten te verminderen. En ik denk dat het belangrijk is om dat zo overzichtelijk mogelijk in kaart te hebben. En als we dat dan in kaart hebben, dan kunnen we met elkaar het gesprek aangaan om te kijken waar we vanuit de stad mogelijk een bijdrage aan zouden kunnen leveren. (Het lid KREUGER: Ja dank, voorzitter. Laat ik hem iets simpeler maken: we zijn het erover eens dat een advocaat een kind kan hebben. Ja? Ook in de leeftijdscategorie 4 tot 11 jaar. Dat kan. Maar waarom zit hij dan in dezelfde categorie als een kind van een bakker? Dan hoeft toch niet de één het kaartje voor de ander te betalen? Dat is toch heel raar?) Ja voorzitter, ik denk dat de heer Kreuger de motie wellicht niet helemaal begrijpt zoals wij hem bedoeld hebben. Dus laat ik het nog eens toelichten.

De motie is ervoor bedoeld om inzichtelijk te maken wat het zou kosten voor verschillende groepen in deze stad en om vervolgens dat gesprek dus aan te gaan. Dus precies zijn zorg. Ik waardeer die zorg heel erg en ik ga ok graag verder in gesprek om te kijken wat we nou belangrijk vinden en inderdaad waar we prioriteit aan zouden willen geven. Net als de keuzes die in de begroting nu zijn gemaakt, zou ik dat ook vervolgens willen doen bij keuzes als het gaat om betaalbaarheid van het openbaar vervoer. Dus ik denk dat u iets te vroeg bent in uw kritiek. Het is juist bedoeld, deze motie, om dat inzichtelijk te maken. En als we dat inzichtelijk hebben, dan kunnen we dat gesprek verder voeren over waar we prioriteit aan willen geven en waar niet. (Het lid ALBERTS: Dank u wel, voorzitter. Een vlammend betoog over het openbaar vervoer van mevrouw Heinhuis. Dan weet u, dan vindt u mij altijd op uw pad, dat ik denk van: hee, nu gaat er iets heel interessants komen. Nu gaat u vragen om een onderzoek dat naar mijn informatie al vaker is gedaan. Is dat dan de manier? Want dat zou je bezigheidstherapie kunnen vinden. Of gaat u met mij mee, dat u zegt: ja nee, maar we moeten gewoon een vuist

43

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

maken richting het Rijk, want die is de boosdoener die ons op dit pad van bezuinigingen en het gedetailleerd zoeken stuurt. Ik hoor het graag van u.) Nou dank u wel, voorzitter. En ik denk eigenlijk dat mevrouw Alberts en ik het hier best wel over eens zijn. En ik denk zeker dat er heel veel vanuit het Rijk moet gebeuren. Ik ben het ook eens, mevrouw Alberts heeft gelijk dat zo’n onderzoek al eerder is uitgevoerd, maar ik vind het wel belangrijk, omdat de tijden weer zijn veranderd, om dit nogmaals inzichtelijk in kaart te hebben. Juist ook, omdat we dan kunnen kijken: wat is er wel vanuit de gemeente mogelijk, en inderdaad wat moeten we naar het Rijk toe doen? En het kan ons ook juist helpen om die vuist waar u het over hebt, misschien nog wat meer op detailniveau te kunnen maken en meer inzichtelijk te kunnen maken waar we het nu over hebben, waar de problemen zitten. En ook te kijken waar mogelijke oplossingen zitten. (Het lid ALBERTS: Dat snap ik. Maar, daarnet heeft u ook gezegd: wij zijn geen eiland, wij zijn een onderdeel van Nederland. En daar gebeurt natuurlijk van alles. En wij kunnen niet alles opvangen wat het Rijk over ons uitstort, in dit geval tekorten aan geld. Is dit dan toch nog steeds de oplossing? Want u zei daarnet: ‘we zijn geen eiland’, en u gaat nu onderzoeken of we toch dat eiland kunnen zijn.) Nou voorzitter, dan begrijpt u mij toch verkeerd.

Want ik heb juist niet bedoeld om te zeggen dat Amsterdam hier alle problemen in het openbaar vervoer. Was het maar zo dat we dat konden, helaas. Daar hebben we de middelen niet voor en de mogelijkheden niet voor. Dus we hebben het Rijk absoluut nodig, dat kunnen we echt niet alleen. Ik vind het alleen belangrijk dat we in kaart hebben voor groepen Amsterdammers die mogelijk kwetsbaar zijn, juist in deze tijd van financiële crisis, dat we in kaart hebben: wat zou het nou kosten, hoe zou het eruit zien, om deze Amsterdammers in deze tijd extra bij te staan? En als we dan die gegevens hebben en die informatie hebben, dan kunnen we met elkaar het gesprek aangaan over waar zouden we prioriteit willen leggen en wat zou mogelijk zijn ook vanuit deze gemeenteraad. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Alberts voor een laatste interruptie. Het lid ALBERTS: Ja hoor, dank u wel, voorzitter. Ik begrijp het. Maar de conclusie is natuurlijk: de ritprijs moet omlaag. Sowieso moeten we meer mensen in het openbaar vervoer zien te krijgen. En ik denk dat u dat ook met me eens bent. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis. Het lid HEINHUIS: Ja voorzitter, die conclusie deel ik volledig. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel voor een interruptie. Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja dank u, voorzitter.

Dus het denken in termen van oplossingen, daar geloof ik zelf heel erg in. Dat vind ik heel mooi. U had het over de schreeuwende woningnood en eigenlijk zou u er een stadsdeel bij moeten bouwen. Nu hebben we dus project Havenstad, dat bestaat uit twaalf onderdelen. En je zou in overleg met die drie of vier multinationals, die daar nu zitten en die daar graag weg willen, eerder kunnen beginnen aan drie onderdelen aan de zuidkant. We komen waarschijnlijk met een amendement op dit punt. Wil de Partij van de Arbeid daar kritisch maar constructief naar kijken, is de vraag.

44

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Het lid HEINHUIS: Nou voorzitter, als de Partij van de Arbeid constructiefkritisch naar iets wil kijken, daarop is het antwoord ‘ja’. De VOORZITTER: Dank u wel. U was aan het einde van uw betoog gekomen. Dan is het woord aan mevrouw Bakker van de Partij voor de Dieren. En ondertussen geef ik u even de volgende stand in moties door. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van de leden Heinhuis, Rooderkerk, Ernsting, Broersen, Koyuncu, Ahmadi, Boomsma, Kabamba en Bakker inzake onderzoek betaalbaarheid OV verschillende groepen Amsterdammers, nr. 340.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: – te onderzoeken hoe de toegankelijkheid en betaalbaarheid van het openbaar vervoer voor verschillende groepen Amsterdammers kan worden vergroot, te weten die van:  alle kinderen in de leeftijd van 4 t/m 11,  alle kinderen in de leeftijd van 12 t/m 17,  kinderen van stadspashouders in bovengenoemde leeftijdscategorieën,  stadspashouders tussen de 55 jaar en de AOW-leeftijd,  ouderen met een AOW-leeftijd die momenteel niet onder de minimaregeling ten aanzien van openbaar vervoer vallen,  statushouders en hun kinderen en mensen met een beperking.

– te onderzoeken hoe de toegankelijkheid en betaalbaarheid van openbaar vervoer kan worden verhoogd voor wijken met een aanzienlijke afstand tot het stadscentrum; – de raad hier zo spoedig mogelijk over te informeren en de uitkomsten van het onderzoek uiterlijk voor de Voorjaarsnota aan de raad voor te leggen Motie van de leden Boomsma en Khan inzake terugdringen drugsgebruik, nr. 341.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: Een Actieplan “Terugdringen Drugsgebruik” op te stellen met duidelijke streefcijfers voor een concrete vermindering van het gebruik van cannabis en andere drugs in de stad, zowel door bezoekers als door Amsterdammers, en jaarlijks te rapporteren over de voortgang, waarbij, indien het drugsgebruik onvoldoende afneemt, aanvullende maatregelen worden genomen. Motie van het lid Boomsma inzake indexeer met kerninflatie, nr. 342.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: De huren van gemeentelijk vastgoed niet te verhogen met de volledige inflatie of consumentenprijsindex voor alle huishoudens

45

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

(CPI) maar maximaal met de ‘kerninflatie’ waarin de energiekosten niet zijn meegerekend maar die wel voldoende is om de stijging van de onderhoudskosten bij te benen. Motie van de leden Boomsma en Martens inzake bezuinig op ambtelijke organisatie, nr. 343.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: In de door de wethouder der Financiën aangekondigde bestuursopdracht t.a.v. eigen organisatie mogelijkheden te inventariseren om te bezuinigen op het ambtelijke apparaat, en de formatie en/of apparaatskosten met zeker vijf procent terug te brengen, en daarbij formatie betrokken bij uitvoerende taken zoveel mogelijk te ontzien. Motie van de leden Boomsma, Von Gerhardt en Kreuger inzake breng Vereveningsfonds in balans en herijk de woonagenda, nr. 344.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: Het uitgangspunt van Woonagenda voor woningbouwprogrammering van 40% gereguleerde huur, 40% middelduur (huur en koop) en 20% dure huur en koop (tijdelijk) los te laten en te vervangen door 30-45-25. Motie van het lid Boomsma inzake steun gezinnen met oudere kinderen, nr. 345.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: Te onderzoeken in hoeverre gezinnen met oudere kinderen met lagere inkomens gesteund wordt door de aanvullende maatregelen vanuit gemeente en Rijk, en met een voorstel te komen om deze groep beter te ondersteunen.

Motie van het lid Kreuger inzake geen verhoging van 123 naar 130, nr. 346.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: – voor het in aanmerking te komen voor minimaregelingen geen verhoging in te voeren van 120% naar 130% van het sociaal minimum; – de daarbij bespaarde middelen aan te wenden voor het begeleiden van mensen naar een betaalde baan. Motie van de leden Kreuger en Boomsma inzake Amsterdam biomassavrij in 2030, nr. 347.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: er zorg voor te dragen dat de Amsterdamse collectieve energieproductie volledig biomassavrij is in 2030.

46

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

De moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bakker. Het lid BAKKER: Dank u wel, voorzitter. En ik wil beginnen bij iets heel vrolijks, bij gisteren. Het was namelijk een hele belangrijke dag, een bijzondere dag. Maar ik bedoel niet dierendag, want dat zou wel, ja ja <gelach>. Ja, dat leek mij té voorspelbaar. Nee, ik kijk dan ook even naar de VVD-fractie, want die weten vast wel wat ik bedoel, ja. Gisteren heeft het onlangs opgestapte TweedeKamerlid, Daan de Neef, heeft zich aangesloten bij de Partij voor de Dieren. Ja. <applaus> Dus dat is natuurlijk supergoed nieuws. Er is nog veel meer ruimte bij de partij, dus als er andere raadsleden zijn, die hier nu ook denken. Het is nooit te laat, beter laat dan nooit, ja. Ja, Daan die schreef ook al eerder dat hij Nederland voor zich ziet waar men niet alleen goed voor de mensen, maar ook voor de dieren zorgt. En het voelen van die solidariteit, van die rechtvaardigheid, dat verbindt ons. Want het is niet zo vanzelfsprekend, de dieren die worden heel makkelijk over het hoofd gezien. En bij onze partij is het een uitgangspunt om compassie te voelen voor andere diersoorten. En dus om niet alleen solidair te zijn naar andere mensen toe. En nationaal doet mijn partij dat al twintig jaar. We hebben dit weekend ook ons jubileumfeest mogen vieren.

En in Amsterdam denken wij al sinds 2010 aan de meest vergeten groepen in de stad. En dat is de komende periode, de komende vier jaar helaas nog steeds hard nodig. Want het is de Partij voor de Dieren, het is onze partij die nog steeds moet opkomen voor de dieren in Amsterdamse kinderboerderijen die geen zorg krijgen, of zodra de fluf er een beetje af is, ze worden weggevoerd en uiteindelijk naar de slachtbank worden getransporteerd. En wij geven een stem aan de vissen, die nietsvermoedend aan het zwemmen zijn, bijvoorbeeld bij de Prins Hendrikkade en ineens een haak dwars door hun lip krijgen of in hun keel vast en dan ook nog het water worden uitgetrokken. En wij denken ook aan de ratten, die door de afvalresten van de mens nota bene op straat worden gelokt en dan aan een lekker lopend buffet beginnen, maar vervolgens worden doodgeklemd, of nog erger, worden vergiftigd. En de Partij voor de Dieren staat aan de kant van al die dieren die uitgemolken, uitgeput en uitgestreden in onderdelen op ons bord terecht komen. ‘De Vleesvrije Stad’ berekende dat er negen miljoen dieren per jaar gedood worden voor Amsterdam. Voorzitter, dit weekend vroeg mij iemand of wij een lijst hebben, een lijst hebben van alle problematiek die er met dieren in de stad gaande is, omdat er met elk dier wel iets aan de hand lijkt te zijn. En voorzitter, die lijst die heb ik ook, die is ook erg lang.

En dat komt omdat de algemene norm nog steeds is dat het plezier van de mens, of vaak zelfs alleen het gevoel van comfort of gemak, dat dat belangrijker is dan de vraag of een dier in ruil daarvoor pijn ervaart of zelfs sterft. En in Amsterdam zouden we dit anders gaan aanpakken, dat was het hele gevoel en de hele insteek, de toonzetting in het dierenwelzijnsbeleid, dat we nu al twee periodes achter elkaar hebben. En er zijn ook stappen gemaakt, maar er is nog superveel werk te verzetten. En we schrikken dan ook eigenlijk wel van de nonchalance over het dierenwelzijnsbeleid dat nu wordt gecommuniceerd aan het begin van deze bestuursperiode. Want het enige concrete in deze begroting is dat de wildopvang ‘De Toevlucht’ wederom onvoldoende subsidie krijgt, waardoor ze hun werk niet goed kunnen doen. En dat er wordt bezuinigd op de regeling voor dierenartskosten voor

47

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

mensen met weinig geld. Terwijl die groep, die er aanspraak op zou gaan maken, groter wordt door -wel mooier-, maar door die verruiming van toegang tot de armoederegelingen. Dus wij vrezen dan ook dat met deze bezuiniging veel dieren niet de zorg krijgen die ze nodig hebben. Verder is de enige aankondiging dat er in 2023 gewerkt wordt aan het maken van een nieuw dierenwelzijnsbeleid. En voorzitter, die vrijblijvendheid die zint ons niet, want we hadden, denken wij, al langer bezig kunnen zijn hiermee, zodat er snel een vervolg had gelegen. Ik hoop ook echt dat de ambities die we al hadden, dat die als minimum blijven gelden en dat we erop voort gaan borduren. Want we hebben namelijk begin dit jaar een waanzinnige evaluatie gekregen voor de verkiezingen, bomvol mogelijke vervolgstappen. We hebben zelf ook nog punten aangedragen. En mijn fractie verwacht dan wel wat meer, meer vaart in het komen tot nieuwe acties. En dat hoeft niet zo lang te duren. Ik wil hier ook wel een handreiking doen: als het college onze hulp waardeert dan denken en werken wij ook heel erg graag mee daaraan. Ik vraag ook aan de andere partijen of zij daar ook aan mee willen doen. Voorzitter, als we naar het dierenwelzijn kijken, gecombineerd met klimaat en gezondheid, dan moeten we ons voedselsysteem onder de loep nemen. Daar is echt heel veel winst te boeken.

En gelukkig vinden we daar elkaar als raad ook heel goed in. De vorige vergadering heeft mijn collega-raadslid Krom er ook ja, met een motie voor gezorgd dat we gaan kijken naar onze eigen restaurants, hoe we daar meer plantaardig eten en drinken kunnen realiseren, zodat we niet bijvoorbeeld altijd alleen maar standaard koemelk uit de apparaten komt stromen. Wij zijn heel hoopvol dus ook dat we het voedselbeleid de komende vier jaar met deze raad verder kunnen gaan brengen. Er ligt ook nog een lijvig initiatiefvoorstel van de Partij voor de Dieren om dit voor elkaar te krijgen. Daarvan heeft de raad gezegd: we willen dat er zoveel mogelijk inspiratie uit al die voorstellen wordt gehaald voor de transitie naar minder dierlijke eiwitten. Dus mijn oproep is: laten we daar ook echt mee aan de slag gaan deze periode, want wat voor verbetering zou het zijn als het ons lukt om al die stinkende, ongezonde ‘steakhouses’ de stad uit te jagen en als er niet overal vleesreclames in de openbare ruimte hangen. Dat is ook beter voor het klimaat en dat brengt me op het volgende. Ook de leefomgeving van de dieren staat onder druk, net als die van onszelf. Door de hitte, droogte, hevige regenbuien die naar voorspellingen alleen maar intenser gaan worden. De stad moet toekomstbestendig worden gemaakt.

We willen niet dat de riolering overstroomt bij regen en dat hartje zomer er snikhete buurten zijn waar niemand verkoeling kan vinden. Maar op dit moment doen we dat niet goed. Dat moeten we ook met elkaar erkennen, want om de hete brij heen te gaan draaien, daar schiet niemand wat mee op. De openbare ruimte en het groen is niet op orde. En laat staan dat we voor rigoureuze vergroening gaan zorgen, wat we toch eigenlijk willen met elkaar. Dat staat ook in de Groenvisie. En net als klimaatadaptatie. Ik zie het niet in de begroting dat daar budgetten voor zijn vrijgemaakt. Dat baart mij enorme zorgen. Er is ook geen reservering voor herplant als een harde storm opnieuw honderden bomen omblaast. We zijn dus niet goed voorbereid. Er zijn zelf apocalyptische vergezichten geschetst door de ambtelijke experts als wij alleen maar op incidenten blijven reageren. In het ergste scenario is de stad in 2100 onbewoonbaar, staat er in die stukken, met ook nog mogelijke claims aan het adres van de gemeente, vanwege nalaten. In Noordwest, met name Tuinstad Oostzaan, kampt het westelijke deel met acute problemen, heftige bodemdaling en in zoveel woorden wordt er gezegd dat we nu in actie moeten komen. En ook daarbij staat dat als we niets doen dat het alleen maar zal verergeren, die situatie, door de effecten van klimaatverandering. En in het gebiedsplan Noordwest staat

48

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

dat er behoefte is aan een stadsbreed onderzoek, eigenlijk omdat het ook speelt in Oostwest en in Zuidoost. Ik hoop, nogmaals, dat ik eroverheen gekeken heb, of dat het ergens verborgen staat onder een andere post, maar ik zie niet in deze begroting terug dat we deze rampen gaan voorkomen. Dus mijn vraag is: moeten we niet als een gek aan de slag gaan, een actieplan opstellen en geld voor vrij maken? Want anders vreest mijn fractie een volgend debacle vergelijkbaar met wat we nu hebben gezien met de bruggen en kades. Want wat we doen is, we zadelen de toekomstige generaties op met problemen die we al hebben zien aankomen nu. En dat geldt ook voor de grenzen aan de groei van de stad. Als we werkelijk 7500 woningen uit de grond stampen elk jaar, dan wordt de stad minder leefbaar volgens de stukken die we hebben gekregen. We missen namelijk dan om de broodnodige voorzieningen, voldoende sportvelden, we komen parken tekort om tot rust te komen, kinderdagverblijf, huis- en dierenartsen, muziekscholen, voor al die maatschappelijke voorzieningen is dan geen ruimte meer. En dan bouwen we een incomplete stad. Het kan niet anders dan dat iedereen zich daar zeer bewust van is dat dat allemaal knelt. Het staat zwart op wit in de stukken. Ik stel ook voor dat we de kwaliteit van de stad voorop gaan stellen, de basis op orde brengen.

En met dat uitgangspunt kijken naar de moeilijke keuzes die we met elkaar moeten gaan maken. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Bakker. En hiermee wil ik schorsen voor tien minuten tot 15.25 uur. De VOORZITTER schorst de vergadering. De VOORZITTER heropent de vergadering. De VOORZITTER: Dames en heren, ik heropen deze vergadering en het woord is… de heer Wijnants, de heer Wijnants, anderen. Ik probeer de vergadering te heropenen en het woord is aan de heer Ernsting van GroenLinks. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Ernsting. Het lid ERNSTING: Voorzitter, dank u wel. In 1941 formuleerde de Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt zijn beroemde ‘four freedoms’: vrijheid van religie, vrijheid van meningsuiting en twee vrijwaringen. De vrijwaring van angst en de vrijwaring van gebrek. En over die laatste gaat het me nu, want die gaat over armoede als vrijheidskwestie. En de ‘vrijwaring van gebrek’, zoals Roosevelt dat formuleerde, is na de oorlog vertaald als ‘het recht op een adequate levensstandaard’ in de universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

En die luidt: ‘Iedereen heeft het recht op een adequate levensstandaard voor de gezondheid en welzijn van hemzelf en zijn familie, inclusief voedsel, kleren, huisvesting, medische zorg, sociale zorg en het recht op sociale zekerheid.’ En wat is dat ‘adequaat’ dan precies? Misschien had Roosevelt ook wel ‘The Wealth of Nations’ gelezen van de oervader van het moderne kapitalisme, Adam Smith, die ook over armoede heeft geschreven. Die zei dat armoede neerkwam op ‘een gebrek aan de minimaal noodzakelijke zaken waarover je moet kunnen beschikken om in een bepaalde maatschappij een goed en fatsoenlijk leven te leiden, ook voor mensen van de laagste klasse.’ Dat was in 1776. En hij had bijvoorbeeld een voorbeeld over leren schoenen, sorry voor de Partij voor de Dieren, leren schoenen in de context van het Europa van zijn tijd. Want dat was de norm om fatsoenlijk voor de dag te komen en daar zou iedereen dus over moeten kunnen beschikken.

49

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

En eigenlijk voeren we dat soort discussies vandaag nog steeds. Dan gaat het bijvoorbeeld over toegang tot internet, gelijke toegang tot zorg, gezonde voeding, toegang tot sport of groen en over beschikbaarheid ook van energie voor iedereen. En armoede, voorzitter, is helaas niet nieuw. Er is in deze gemeente dan ook al jaren veel aandacht voor. En ook energiearmoede is niet nieuw. Maar de huidige crisis heeft de schijnwerper er wel weer heel goed opgezet. En dan blijkt niet alleen hoeveel mensen al in armoede zitten, mensen die in de overlevingsstand staan, die straks misschien moeten kiezen of ze óf iets eten vanavond in de avond óf de kachel aandoen. Maar ook hoevelen er al snel dichtbij dat soort keuzes komen te zitten, of daar grote vrees voor hebben. Dat ze van loonstrook naar loonstrook leven, geen financiële buffer hebben, of hun waanzinnig hoge huur niet meer kunnen betalen. En ook voor die mensen die volgens onze officiële definities dan misschien niet arm zijn, komt de klap van een verdriedubbelde energierekening keihard aan en dat heeft reële consequenties. En de vrees om daardoor in armoede te raken is gewoon reëel en invoelbaar, voor iedereen. Het knaagt aan je bestaanszekerheid. En dat is die zekerheid die Roosevelt beschreef, dat je recht hebt op dat wat minimaal nodig is om fatsoenlijk te kunnen leven en gevrijwaard bent van gebrek.

Omdat dat een mensenrecht is, maar die toch steeds meer onder druk staat. Voor de korte termijn, voorzitter, is het daarom uiteraard heel goed dat het kabinet met maatregelen komt om de pijn te verzachten omtrent die energiecrisis. Het prijsplafond, waar GroenLinks en de PvdA al langer voor pleiten, helpt daar zeker in. Maar het is incidenteel. 23 miljard incidenteel voor één jaar. Het is de vraag of dat genoeg is. Daarom zijn we ook opgelucht en trots dat het college nu en in 2023 met aanvullende maatregelen komt voor minima en groepen die daar net boven zitten en is er terecht geld en aandacht voor het MKB en maatschappelijke instellingen, die hier dezelfde problemen ervaren. De definitieve uitwerking daarvoor, daar hebben we gisteren een brief over gekregen, die zien we graag snel tegemoet; hoe zien die subsidieregelingen er dan uit en wie kunnen daarvan profiteren? Maar ook op de langere termijn hebben we natuurlijk grote zorgen over die bestaanszekerheid en de beschikbaarheid van energie voor iedereen. En nu in directe zin door die afschuwelijke oorlog in Oekraïne, het plotselinge afsluiten van Russisch methaanwekkend Poetingas, maar dieperliggende oorzaken zijn natuurlijk fundamenteler. We zijn té afhankelijk van fossiele brandstoffen van ver weg van internationale markten en omstandigheden waar wij vanuit de stad geen invloed op hebben.

En dat is dus van het grootste belang dat we daar losser van komen. En dat gaat hand in hand met al evenzeer nodige aanpak van klimaatverandering. En dat betekent dat we een veel bredere systeemverandering moeten hebben, dat ons energieverbruik drastisch omlaag moet en dat we duurzaam en decentraal energie op moeten wekken. We moeten isoleren, windmolens bouwen, zonnepanelen aanleggen. En die langetermijnoplossingen die liggen gewoon binnen handbereik. En dat is waar GroenLinks ook al jaren op hamert. En daar doen we vanuit de stad wat we kunnen en de urgentie daarvan is gewoon nog groter geworden. Niet alleen vanuit het oogpunt van klimaat, maar ook vanuit het besef dat gelijke toegang tot energie voor iedereen een recht is, voor iedereen, zowel nu als in de toekomst. Klimaatrechtvaardigheid, GroenLinks zal zich daar uit alle macht voor blijven inzetten, ook in Amsterdam. Voorzitter, een andere oorzaak van het onder druk staan van bestaanszekerheid is natuurlijk, de PvdA zei het ook al, dat de lonen en uitkeringen de laatste decennia gewoon onvoldoende zijn gestegen. En dat, terwijl zowel de arbeidsproductiviteit als de winsten van bedrijven wel toenamen. Ik vind dat echt moeilijk verteerbaar en het leidt steeds vaker tot een voor Nederland nieuw en

50

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

beschamend fenomeen ‘werkende armen’, zoals dat dan heet, ‘economisch daklozen’, met een raar eufemisme, mensen mét een inkomen maar zonder bestaanszekerheid. Het is echt belangrijk dat dit verandert. Lonen moeten omhoog en de huizenprijzen moeten natuurlijk dalen. In Amsterdam misschien nog wel sterker dan in de rest van het land. En het Rijk, waar we dan toch mee te maken hebben, loopt natuurlijk al een hele lange tijd achter de feiten aan, ofwel vanuit politieke verlamming, ofwel vanuit het dominante idee dat de markt het wel zal oplossen. Dat er als vanzelf een rechtvaardig marktevenwicht zou ontstaan, bijvoorbeeld in de huurmarkt, en dat de overheid hierin een hindermacht zou zijn. En dat idee was zo dominant, bijna onzichtbaar geworden, dat er dus heel lang niet is ingegrepen of in tegenovergestelde richting is gehandeld. En nog maar in 2015, zeven jaar geleden, stond Stef Blok in de RAI op een vastgoedmarkt, waarin hij trots vertelde dat het rendement zo enorm zou toenemen, omdat hij het mogelijk had gemaakt de huren te verhogen, extra te verhogen. En als ik dat dan terugkijk, dan kan ik er echt niet bij. Dan vraag ik echt van: hoe zijn we daar dan gekomen? En anderen vragen zich dat gelukkig ook af, en ook niet de minsten, de koning bijvoorbeeld.

In de laatste troonrede op Prinsjesdag zei de koning namelijk het volgende, hij zei: ‘We hebben een andere economie en arbeidsmarkt nodig, een andere manier van omgaan met ruimte en natuur, omdat onze huidige manier van leven stuit op economische, sociale en ecologische grenzen.’ Nou dat is me nogal een zin. Hij werd bijna terloops gebracht. De koning die pleit voor systeemverandering, de koning die pleit voor een donut-economie. Voorzitter, GroenLinks is het daar van harte mee eens. Maar als je dat echt meent, dan moet het beleid daar ook naartoe bewegen, naar een economie en arbeidsmarkt die in het teken staat van welzijn voor allen in plaats van welvaart voor enkelen. Een economie die ook geeft en niet alleen maar neemt, die zelf schone energie opwekt en die wel rekening houdt met milieu- en natuurgrenzen. Die voor iedereen plaats biedt en waar je in de zekerheid leeft dat als het tegenzit je niet meteen tot armoede bent veroordeeld. En die richting serieus nemen, daar ontbreekt het nog wel aan in het land. En ja, Amsterdam is deel van dat land, we hebben te maken met wetten en maatregelen die Den Haag ook over onze stad uitstort. En op een aantal vlakken zien we ook kleine maar betekenisvolle veranderingen. Hugo de Jonge, die eindelijk ingrijpt op de huurmarkt, is op zich natuurlijk een kleine, maar betekenisvolle stap.

Ik ben oprecht benieuwd hoeveel woningen straks in de extra gereguleerde sector vallen. Dat is ook een vraag aan de wethouder, maar houd voor onze dure stad, waarin de WOZ-waarde zo hoog is, en ook voor de Kamerbehandeling van die plannen nog wel even mijn hart vast. En Amsterdam, voorzitter, handelt binnen de knellende kaders zoveel mogelijk wel. We nemen onze verantwoordelijkheid voor Amsterdammers, maar ook voor landelijke opgaven, voor onze regionale energiestrategie. We geven gehoor aan verzoeken uit het Rijk om extra asielzoekers op te vangen, we bouwen woningen voor woningzoekenden uit Amsterdam en daarbuiten, en het aantal gereguleerde huurwoningen groeit hier wel. En we kunnen in deze stad zelfs tot vijftien procent van onze nationale woningbouwopgave kwijt. Maar dat kunnen we niet alleen. Want daarbij horen voorzieningen, infrastructuur zoals bruggen of wegen. En we hopen dat dat wel steeds meer een gedeelde verantwoordelijkheid zal worden van stad en land. En de voorbereiding van het maken van de keuzes hierin richting de voorjaarsnota 2023 is natuurlijk van groot belang, en ik blijf heel graag op de hoogte van de gesprekken met het Rijk in de tussentijd. Tot slot, voorzitter, we gaan in de komende weken in de vakcommissies uitgebreid spreken over alle verschillende programma’s en voornemens en activiteiten.

En we zullen daar ook onze vragen stellen en inhoudelijke voorstellen

51

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

doen. En bij één thema zou ik nu even stil willen staan en dat is het volgende: in het Amsterdams akkoord gaan we uit.. (De VOORZITTER: Voordat u doorgaat, u heeft een interruptie van mevrouw Bakker.) (Het lid BAKKER: Ja dank, voorzitter. Omdat, het moment was misschien al even weg, maar de heer Ernsting zegt dat hij graag op de hoogte wil worden gehouden over de gesprekken en de voortgang richting het Rijk. En ik heb het idee dat hij daarop ook doelt op het feit dat er nog een bestuursopdracht komt en een ontwikkelstrategie om te kijken naar hoe we die moeilijke knelpunten in de stad nou gaan oplossen in de toekomst. Ik zie hem niet knikken, dus als ik dat verkeerd heb begrepen, dan hoor ik dat graag. Want dar heb ik namelijk een vraag over.) Ja, u stelt een vraag? De VOORZITTER: Dat is interessant, dat is een vraag in fasen. Stelt u uw vraag. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bakker voor een vervolginterruptie. Het lid BAKKER: Mijn vraag is, precies, mijn vraag is: we zouden toch als raad ook proactief kunnen zijn? Mee kunnen denken richting die moeilijke keuzes die we richting de voorjaarsnota moeten maken met elkaar. Want volgens mij wilden we een andere bestuursstijl, waarin de raad wat meer actief wordt. Maar ik begrijp nu dat de heer Ernsting vooral de taak bij het college neerlegt. Het lid ERNSTING: Ja voorzitter, dank u wel.

Het college zit aan tafel bij de minister, bijvoorbeeld in het Meerjaren Investeringsprogramma Transport, het MIRT kortweg, ik ben even de afkorting kwijt. Daar worden keuzes gemaakt over rijksbijdragen aan bijvoorbeeld aan infrastructuur investeringen. Daar zit ik niet. Dus daar wil ik graag mee aan sturen, zou ik best willen, maar daar heb ik informatie voor nodig. (Het lid BAKKER: Daar was ik al bang voor dat ik toch het verkeerde haakje te pakken had. Ik ben benieuwd, we hebben het in de begroting allemaal kunnen lezen dat dus de grote opgave die we hebben in de stad, dat dat knelt. En ik hoorde de heer Ernsting daar net ook over de mooie ecologische troonrede van de koning praten. Maar ik ben benieuwd hoe GroenLinks daarnaar kijkt. Omdat we dus nu nog geen herzieningen gaan doen bij deze begroting over eventuele keuzes die in het verleden al zijn gemaakt over investeringen, nou dat schuiven we door richting de Voorjaarsnota. En ik vraag me af of GroenLinks daarin dan ook ziet dat we in de tussentijd als raad daarin meegenomen gaan worden: hoe ziet die bestuursopdracht eruit? Hoe kunnen we dat gaan doen? Welke eisen gaan we stellen, welke richting van die ontwikkelstrategie? Of zegt GroenLinks: we zien het wel waar het college straks bij de Voorjaarsnota mee komt.) Dank. Ja, twee antwoorden: ten eerste ken ik dit college als een college dat altijd de raad wil meenemen.

Dus ik ga ervan uit dat dat ook gebeurt op de manier die u beschrijft. En ten tweede, we hebben natuurlijk al heel wat onderliggers voor de richting die we daarin op moeten, de Omgevingsvisie, de inzet op een duurzame stad, een groene stad met duurzaam openbaar vervoer

52

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

bijvoorbeeld, maar ook met meer ruimte voor de fiets als het gaat om transport. Dus die onderliggers liggen er al. En we worden daarin meegenomen, volgens mij. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bakker voor een laatste interruptie. Het lid BAKKER: Laatste keer, hierop voortbordurend. Ik zei het net ook al even in de interruptie richting Partij van de Arbeid, maar we hebben kunnen zien ook in alle stukken dat het dus zodanig knelt, dat er eigenlijk wordt gezegd bij de groei van de stad, ja kun je denken aan ongeveer 4000 woningen willen we nog een complete stad bouwen, waar mensen dus rust kunnen vinden, alle maatschappelijke voorzieningen kunnen hebben in hun omgeving. Dus mijn vraag aan GroenLinks is: zouden we richting die bestuursopdracht samen kunnen optrekken, dat ook een onderdeel daarvan wordt dat we integraal gaan doorrekenen en wat voor effect het zou hebben op een lagere bouwopgave om die kwaliteit van de stad op orde te houden? Het lid ERNSTING: Nou niet per se voor een lagere bouwopgave. Ik ben het in zoverre eens met de Partij voor de Dieren dat we integraal moeten kijken. Maar de wooncrisis is heel reëel voor heel veel mensen, dat is ook heel belangrijk. Tegelijkertijd moeten we die volledige stad bouwen, dus daarom mee eens. Maar we moeten daarmee ook gewoon scherp aan de wind varen, dus ik ga niet nu al zeggen dat we minder moeten bouwen. Dat is onzin.

(Het lid KHAN: Voorzitter, bij het interruptiedebat met de PvdA ging het erover: waar kunnen we nou geld vandaan halen. En ik denk dat er een aantal opties is. Een van die opties is de voorgestelde verlaging van de verkeerssnelheid naar 30 km per uur. In de begroting staat heel erg duidelijk, als we dat doorvoeren, gaat het leiden tot extra kosten, want de GVB moet dan meer diensten gaan draaien, ze moeten meer personeel gaan vinden. Dat is in deze tijd heel erg moeilijk. Dus nu is mijn vraag: wil GroenLinks kijken of die voorgestelde verlaging naar 30 km per uur of we dat niet eerder kunnen bevriezen, zodat we eerst gaan wachten tot de situatie zich verbetert, de financiële situatie, de personele situatie, voordat we daarover verder gaan? Ja dank u wel. Ja voorzitter, de heer Khan weet het antwoord natuurlijk al: dat wil ik pertinent niet. Want ik denk dat het heel belangrijk is dat er in deze stad veel minder verkeersdoden en verkeersgewonden vallen. Dat is een kwestie van veiligheid eigenlijk. In allerlei steden is gebleken dat je met een, nou minimaal wil ik niet zeggen, maar toch met helemaal niet zo heel veel middelen een enorme verkeersveiligheidsverbetering kunt bereiken door de norm te stellen dat er in de stad maximaal 30 km per uur wordt gereden. (Het lid KHAN: Voorzitter, voor ons is verkeersveiligheid ook heel erg belangrijk.

Mijn collega Süleyman (Koyuncu) heeft er vandaag nog een opiniestuk over geschreven. Maar ik zou dan doorgaan met de volgende vraag, want ik heb nog maar twee interruptievragen over. Dat is eigenlijk een handuitreiking. Want eigenlijk deel ik het terechte pleidooi van GroenLinks als het gaat om het tegengaan van armoede. En zeker met de problemen die nu aan het ontstaan zijn met die torenhoge energierekeningen. Nou is het zo dat we een energietoeslag hebben gekregen in dit jaar. En volgend jaar komt er nog een tweede energietoeslag. Voor het tweede deel van die eerste energietoeslag hebben we besloten om die vermogenstoets los te laten. Ik ben benieuwd:

53

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

vindt GroenLinks dat nu ook, net als DENK, dat we bij die tweede energietoeslag, die volgend jaar moet komen, dat we de vermogenstoets ook daar los moeten laten?) Ja voorzitter, dan zou ik eventjes iets dieper in de techniek moeten duiken van hoe we dat precies moeten organiseren. Want vaak is het een wisselwerking tussen hoe snel je iets kunt doen en hoe breed de maatregel is. En ik ben het eens met DENK als het gaat dus je moet het geld vooral gebruiken waar het het hardst nodig is, en de sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen. Maar het moet ook uitvoerbaar zijn. Dat kan ik nu niet beoordelen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan voor een laatste interruptie. Het lid KHAN: Voorzitter, maar mijn vraag gaat niet over de techniek. Mijn vraag is: wat is het standpunt van GroenLinks? Vindt GroenLinks dat we die 1300 euro volgend jaar ook moeten overmaken aan mensen die niet kunnen voldoen aan de vermogenstoets? Los even van de uitvoerbaarheid. Het lid ERNSTING: Ja, generiek antwoord natuurlijk. En we zijn natuurlijk in tal van terreinen als GroenLinks, laat ik het dan ook maar gewoon breed trekken, van mening dat vermogen ook deel is van wat je kunt dragen, dus dan zou je het daar niet heen moeten sturen. Maar het moet wel kunnen. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja dank u wel, voorzitter.

Ik ben geraakt door de gedachte van ‘freedom from want’, gevrijwaard zijn van gebrek. Dat is heel mooi. De grootste kostenpost die op de mensen afkomt, zijn dus die hele hoge energierekeningen. Het Rijk doet daar wat aan, maar het blijft heel hoog. The Economist maakt een enorm geruis over ja de duizend miljard aan gas die hier nog steeds zit in Slochteren. Waarom nou niet iets langer doorgaan, twee jaar lang bijvoorbeeld, en dat gas geven aan de Nederlanders die het nodig hebben voor een redelijk bedrag?) Ja voorzitter, nee, we zijn niet bereid om Groningen op te geven, want dat is dan wat je doet. Groningers hebben het ontzettend zwaar met de aardbevingen en met de kwaliteit van hun woningen daar. Nee, dat is geen optie. En ten tweede: we moeten af van die fossiele brandstoffen, we moeten uit die ‘lock-in’ van die fossiele maatschappij, we moeten naar hernieuwbare energie. Dat kan, maar dan moeten we het ook wel gewoon doen. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja dank u, voorzitter. Ja, we moeten af van die fossiele brandstoffen, dat leidt op kortere termijn tot veel hogere kosten. Dat zien we. Het is veel duurder om dat te doen met die windmolens en die zonneweides, ga maar door. En het is ook te weinig. Het punt is dat je prioriteiten moet stellen in de politiek.

Je kunt niet alles willen en je kunt dus al die mensen die scheuren in hun huizen hebben gewoon compenseren, miljonair maken eventueel met die duizend miljard.) De VOORZITTER: De heer Ernsting. En ik herinner, want u maakt er mooi even gebruik van, u er wel even aan dat wij niet de gemeenteraad van Groningen vormen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Ernsting. Het lid ERNSTING: Ja voorzitter, laat je die duizend miljard nou steken in de energietransitie naar duurzame energie, dan ben je op de lange termijn

54

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

natuurlijk veel beter af. En ik las gisteren nog een stuk in de NRC over de laatste tien jaar Rutte en het gebrek aan vooruitkijken als het gaat om investeringen doen in de verdere toekomst. En dat is een van de grote problemen van politiek Den Haag: het is ‘leef bij de dag’ en het kijkt niet meer vooruit, terwijl regeren zou vooruitzien moeten zijn. (Het lid MARTENS: Ja dank, voorzitter. De VN, de koning, Groningen, we hebben het vandaag over de begroting van Amsterdam en ik ben heel erg benieuwd of de GroenLinks-fractie misschien kan reflecteren op de begroting die voorligt. Wat zij missen en of zij eventueel bereid zijn om met de VVD te kijken naar extra middelen om het isolatiefonds te vergroten. Voorzitter, wij beoordelen elk voorstel naar zijn merites, dus natuurlijk gaan we daarnaar kijken. Voor de rest vind ik de begroting op zich een adequate vertaling van het coalitieakkoord dat de coalitiepartijen hebben gesloten, binnen de beperkte tijd die ervoor was. En daarom hebben wij bij de Voorjaarsnota nog een paar keuzes te maken straks. (Het lid MARTENS: Ja dank, voorzitter, en ook dank voor het antwoord.

Kan de VVD-fractie er dan ook vanuit gaan dat een antwoord van de GroenLinks-fractie als in: ‘de wethouder raadt het niet aan, dekking klopt niet’ voor jullie geen factor speelt?) Nee, want het is natuurlijk altijd een brede afweging van alle noden die er zijn in de stad. Ja nee, maar zo is dat natuurlijk. Bovendien laten we maar eens kijken hoever we komen met die 30 miljoen, het is nog niet uitgegeven. Er zijn overal tekorten aan arbeid en materiaal, dus we willen gewoon weten eerst wat er mee gebeurt. (Het lid MARTENS: Ja voorzitter, dank. Dank voor het antwoord. Dan noteert mijn fractie in ieder geval dat tot nu toe de coalitiepartijen niet bereid zijn om dualistisch op te treden en op zoek te gaan naar meer middelen. Dank u wel.) Nou, dat is echt onzin. Ik heb net gezegd dat we elk voorstel op zijn merites zullen beoordelen. Maar dat we ook een integrale afweging moeten maken met zijn allen. Dank, voorzitter. Dan ga ik langzaam richting afronding. We gaan dus komende tijd in de vakcommissies al die voorstellen rustig bekijken met onze fractiespecialisten. En we zullen daarbij ook onze vragen stellen en inhoudelijke voorstellen doen. En op één thema zou ik even stil willen staan nu. Want in het Amsterdams akkoord gaan we uit van ongelijk investeren voor een gelijkere stad.

En wij denken dat het van groot belang is om daar goed op te sturen de komende jaren en willen daar graag meer inzicht in krijgen; waar, hoe en wanneer krijgt dat ongelijk investeren dan zijn uitwerking? Ik zie dat er een start mee is gemaakt in deze begroting. Er staat bijvoorbeeld bij elke programma een paragraaf ‘Kansengelijkheid’ in de begroting, maar dat moet nog veel verder worden ontwikkeld. Dus ik ben benieuwd in welke richting dat dan gaat. Ik heb daar wel een motie voor ingediend en dat geeft ook gelegenheid, wordt ook genoemd, om te werken bijvoorbeeld aan meer middelen voor die investeringen. Er is ook heel veel rijkdom in onze stad en in ons land. Maar het moet eerlijker verdeeld, zodat allen op zijn minst gevrijwaard zijn van gebrek en onzekerheid. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan heeft u een interruptie van de heer Kreuger. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kreuger voor een interruptie.

55

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Het lid KREUGER: Ja dank u wel, voorzitter. Ik ben een beetje verbaasd hoe de coalitiepartijen iedere keer praten over dat isolatiefonds, want we hebben een paar urgente zaken, die klimaatcrisis, energiearmoede. En dan wordt er iedere keer gezegd van: ja, we hebben zoveel geld nodig, maar we reserveren maar zoveel geld, want er zijn niet zoveel handjes. Hoe rijmt u dan de urgentie met die constatering? Het lid ERNSTING: Nou ja, de andere kant van het verhaal is dat de gemeente dit niet doet. Er zijn woningeigenaren, pandeigenaren, corporaties die hier natuurlijk ook aan zet zijn, Het zijn hun huizen die ze verhuren, en als je slechte huizen en energielabel F of G ziet als gebrek, dan moet dat opgelost worden dat gebrek, met name ook door die eigenaren. (Het lid KREUGER: Ja, dat begrijp ik. Maar hoe ziet GroenLinks dan de verdeling tussen al die kosten? Het gaat geloof ik om 700 miljoen en dan komt de gemeente Amsterdam aan met 32. Ja, ik zie niet in waar dat andere geld vandaan moet komen als dat de ambitie is van GroenLinks. Dan moet GroenLinks daar toch ook oplossingen voor geven? Die 30 miljoen, voorzitter, excuses, die wordt natuurlijk gebruikt om ook dat multiplier-effect te bereiken, waarbij eigenaren ook gaan investeren.

We moeten werken aan beleid waarbij de eigenaar de investering doet in het verbeteren van de huizen, dat is gewoon een minimale eis, dat je straks in een gezond huis woont. En wij gaan daar zoveel mogelijk aan doen om die mensen daarbij te helpen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kreuger voor een laatste interruptie. Het lid KREUGER: Ja dank, voorzitter. Maar is de heer Ernsting het dan wel met mij eens dat het beeld schetsen voor mensen dat het isolatieoffensief dat eraan komt, dat dat een oplossing is voor hun energiearmoede? Het lid ERNSTING: Nou voorzitter, ik ben net uitgebreid ingegaan op korte termijn en lange termijn. Dus de energiearmoede wordt voor een deel de komende jaren in ieder geval getackeld vanuit de rijksoverheid met 23 miljard euro incidenteel, maar op de langere termijn moet je die investeringen doen. Dat is op de langere termijn pas een oplossing. En in die tussentijd hebben wij een groot probleem, dat ben ik helemaal eens met de heer Kreuger. De VOORZITTER: Dank u wel. U was aan het einde van uw betoog gekomen, volgens mij. Dan geef ik daarmee het woord aan mevrouw Broersen. En ik heb nog een paar nieuwe moties. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van de leden Broersen, Ahmadi, Khan, Rooderkerk en Krom inzake leesbaarheid van de begroting, nr.

348.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: Te onderzoeken of we de leesbaarheid van toekomstige begrotingen kunnen verbeteren door:

56

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

–

– –

R

Een publieksversie los toe te voegen en deze versie beschikbaar te maken in het Engels en andere talen die door veel Amsterdammers worden gesproken; Een korte video op de gemeentewebsite te plaatsen waarin wordt uitgelegd hoe je de begroting moet lezen en/of interpreteren; De begroting als (interactieve) webpagina’s beschikbaar te maken; – Organisaties zoals Stichting ABC3 in te schakelen om de begroting en webpagina’s te testen op leesbaarheid en deze indien nodig te verbeteren.

Motie van de leden Broersen, Garmy, Ahmadi, Khan, Rooderkerk, Heinhuis en Kabamba inzake een Amsterdamse generatietoets, nr. 349.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: Te onderzoeken of het mogelijk is om in samenwerking met landelijke en Amsterdamse jongerenorganisaties, -belangenbehartigers en -platformen een generatietoets te ontwikkelen om de effecten van (beleids-)keuzes (zoals begrotingen, beleidswijzigingen en -voorstellen en politieke en sociale akkoorden, etc.) op jonge en toekomstige generaties inzichtelijk te maken. Verzoekt het college tevens de raad op de hoogte te houden van de ontwikkelingen omtrent het opzetten van de toets. De moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Broersen. Het lid BROERSEN: Dank voorzitter. Wat voor Amsterdam willen we samen maken? De afgelopen jaren hebben aangetoond dat we in een stad leven waar we trots op kunnen zijn. Een stad waar mensen het voor elkaar opnemen in tijd van nood. Een stad waar we rekening houden met meest kwetsbaren en een stad waar onderlinge solidariteit vaak voorop staat. Vandaag bespreken we de begroting, een belangrijk moment voor de toekomst van Amsterdam. We nemen besluiten die niet alleen voor meer vertrouwen in de politiek moeten zorgen, maar ook voor een stad die wij met trots kunnen achterlaten aan onze jongste generatie.

Want het is aan ons, als raad, om daarvoor te zorgen. Amsterdam, maar ook Nederland en Europa hebben politici nodig die minstens tien maar nog liever twintig jaar vooruitdenken. En dat is lastig, want de waan van de dag is een reactie op het niet tijdig genoeg ingrijpen in het verleden. We zijn de laatste jaren van crisis in crisis gevallen. Amsterdam tikte de laatste zomer recordhitte aan door klimaatcrisis waar we eerder op hadden moeten handelen. Mijn vrienden met een baby van zes weken zijn vertrokken uit de stad, omdat zij geen passende woning konden vinden. En zo zijn er nog veel meer Amsterdammers en statushouders die al tijden wachten op een woning. En we kennen denk ik allemaal meerdere Amsterdammers die hun gasrekening niet kunnen betalen, doordat we te afhankelijk zijn geweest van een dictator die alle grenzen mensonterend en hard overschrijdt. In deze tijden van ongekende crisis, waarin overheid en gemeente snel willen ingrijpen om de meest kwetsbaren te ondersteunen moeten we ervoor waken dat in onze stad niemand over het hoofd wordt gezien. We zien dat het

57

Jaar 2022 Vergaderdatum 5 okt. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

college zich inzet om minima in deze uitzonderlijke tijden te steunen en dit juichen we natuurlijk toe. Maar we moeten onszelf verplichten scherp te blijven of er groepen tussen de wal en het schip vallen. Zo worden studenten vaak uitgesloten van aanvullende maatregelen en zijn er veel meer mensen met middeninkomens die net boven de minimagrens zitten en daardoor buiten de hulpregeling vallen. Dan zijn er ook Amsterdammers die buiten de boot vallen, omdat ze de digitale weg naar de gemeente niet goed weten te vinden. Terwijl de digitale route tegenwoordig dé manier is om gemeentelijke voorzieningen te bereiken. Het is belangrijk dat de digitale dienstverlening van Amsterdam toegankelijk en inclusief is en zich houdt aan onze eigen wetgeving, bijvoorbeeld in het kader van transparantie en privacy. En dat brengt ons weer tot de vraag: wat voor stad willen we samen maken? De begroting laat een ambitie zien die op belangrijke thema’s als duurzaamheid en het bouwen en isoleren van woningen. Het valt natuurlijk nog te bezien of deze ambities waargemaakt zullen worden. Maar een stip op de horizon is in ieder geval een eerste stap en wat ons betreft een goede stap. Maar de begroting laat ook steken vallen. Er wordt ons verteld dat er bezuinigd moet worden, maar niet op wat. Er wordt ons verteld dat de kosten zullen stijgen, maar niet wie of wat daarvan de dupe wordt.

Keuzes worden vooruitgeschoven naar de Voorjaarsnota en daarmee veelal vaag gehouden. Het vertrouwen in de politiek is laag, dus het is van groot belang dat het college er alles aan doen om haar keuzes en afwegingen zo inzichtelijk mogelijk te maken. Het college moet transparant zijn over de dilemma’s waar ze voor staan. Laat de raad, maar vooral de Amsterdammers meedenken met deze dilemma’s, in plaats van ons te vragen alleen in te stemmen met een voorstel. Luister naar de Amsterdammers en laat ze aan het woord. Als we het vertrouwen van de Amsterdammer terug willen, zullen we ze ook het vertrouwen moeten geven. En dat betekent dat we moeten werken aan echte participatie. Eerlijk zijn wat er mogelijk is en bewoners voor de start van een project al meenemen in de keuzes die gemaakt zullen moeten worden. Niet alleen op gemeentelijk niveau is burgerparticipatie belangrijk, het afgelopen jaar vond de conferentie over de toekomst van Europa plaats. Een conferentie die georganiseerd werd om Europeanen de kans te geven te spreken over de uitdagingen en prioriteiten van Europa. En wat Europa doet, is van belang voor Amsterdam. Met Europees geld hebben Amsterdamse woningcorporaties woningen kunnen bouwen en verduurzamen.

Onze eigen Vrije Universiteit heeft met Europese subsidie haar campus kunnen uitbreiden, en het GVB wist met Europese subsidies nieuwe trams en metro’s aan te schaffen om ons Amsterdamse ov-netwerk te versterken. En naast Europese gelden zien wij ook continu de effecten van Europese wetgeving. Zo sturen wij dankzij de European Green Deal als één Europa op een duurzamere toekomst. Een duurzame toekomst betekent ook dat je de rekening niet voor je uit schuift. Want het kan niet zo zijn, dat het onduidelijk is bij wie de rekening komt te liggen. Voorzitter, als wij de begroting zo bekijken, vrezen we dat de rekening bij de volgende generaties wordt gelegd. De schuld loopt op en de begroting is over een aantal jaar niet sluitend. Ondertussen blijven de rente en inflatie stijgen en heeft ook dit effect op het huishoudboekje van de gemeente. Wat betekenen de keuzes van vandaag voor het Amsterdam dat wij onze jongeren nalaten? Jongeren hebben namelijk de afgelopen jaren…nee, ik wacht wel even. (Het lid HEINHUIS: Ja dank u wel, voorzitter. En ik zou Volt willen vragen hoe zij reflecteren op de keuzes die wel nu gemaakt worden. De keuzes namelijk om nu aan de zijde te staan van de meest kwetsbare Amsterdammers. Volt sprak eerder over het vertrouwen, mevrouw Broersen had het erover, van