5 Nota van Beantwoording Integraal Raamwerk Haven-Stad

11.12 Sportraad Amsterdam Reactie I0399IRHS - Sportraad vraagt om toekomstvisie op het sport- en beweeggedrag (stadsbreed) - Sportraad vraagt om het begrijpen van het belang van sportverenigingen.

57

Gemeente Amsterdam

-

Versie en eventueel versienummer [Datum]

Kritiek op onze omgang met de sportnorm: geen checklistgedrag, maar aandacht voor sport Aanvullende opmerking en vragen op gebied van proces, sport, sportnorm, gebruikers, bewegen. Voorbeelden van vragen: o Welke principes van de Bewegende Stad worden waar toegevoegd? o Kunt u een tijdlijn opstellen met belangrijke mijlpijlen in de komende 10 jaar? o Kunt u een overzicht geven van het netwerk aan speel- en beweegvoorzieningen in het ontwikkelgebied alsmede aangeven op welke wijze deze onderling verbonden zijn (beweeginfrastructuur)? o Etc.

Antwoord Sport en sportverenigingen zijn een onmisbaar in onze samenleving. Ook in Haven-Stad. De Maatschappelijke Visie Haven-Stad is een eerste verkenning naar de inpassing van maatschappelijke voorzieningen, waaronder sport, in Haven-Stad. Op deze manier worden sport en sportverenigingen al in een vroeg stadium meegedragen als een essentiële voorziening in het gebied. Niet alleen als noodzakelijke faciliteit, maar ook als sociale verbinder met haar omgeving. Haven-Stad volgt hierbij het stadsbrede beleid omtrent sport en bewegen en werkt intensief samen met afdeling Sport en Bos van de Gemeente Amsterdam om op een zo goed mogelijke manier de gewenste sportinfrastructuur te verwezenlijken in het gebied. Feit is dat het om een complexe opgave gaat, in een hoogstedelijke omgeving waarin de ruimte per definitie uiterst schaars is. Het maken van een (stadsbrede) toekomstvisie op het sport- en beweeggedrag gebeurt in beginsel onder auspiciën van Sport en Bos. Haven-Stad heeft de taak om tijdig in te spelen op eventuele wijzigingen in het beleid omtrent sport en bewegen. Haven-Stad onderschrijft het belang van de georganiseerde sport in het gebied. Via Sport en Bos worden contacten onderhouden met de sportverenigingen die in het transformatieproces betrokken zijn. Zie voorts antwoord 5.2. Voorgestelde wijziging Geen.

11.13 Tuinen van het Westerpark Reactie I0370IRHS, I0379IRHS - Zorg voor genoeg groen in elke fase van ontwikkeling: maak al in de eerste uitvoeringsfase van Haven-Stad een nieuw stadspark. - Druk op Westerpark. Vergroot het Westerpark tot een robuust park dat huidige en toekomstige bewoners met elkaar verbind. - Waarden tuinen van het Westerpark: ontmoetingsplek, natuurwaarden, ecologische structuur. Houdt deze in stand en ontwikkel beleid voor natuurwaarden, rust, stilte en donkerte.Betrek hierbij de volkstuinen.

58

Gemeente Amsterdam

-

Versie en eventueel versienummer [Datum]

Geen stadscorridor Bos en Lommerweg – Contactweg, fietsers zijn welkom maar te gast (geen snelfietspad). Er zijn andere alternatieven zoals een ondergrondse OV-verbinding en de bestaande route via de Admiraal de Ruijterweg en Molenwerf.

Antwoord De Tuinen van het Westerpark zijn ruimtelijk zeer aantrekkelijk en ecologisch waardevolle groengebieden. De gemeente erkent deze waarden en zal deze kwaliteiten waarborgen bij verdere planvorming van Haven-Stad. Samen met de tuinverenigingen bouwt Haven-Stad op deze waarden, om ze optimaal te benutten voor de huidige en nieuwe omwonenden en werkenden. Met de ruim 10 km voetpaden in de tuinen, gemeenschappelijke ruimten en nieuwe initiatieven voor meer tuinen voor gemeenschappelijke gebruik, zijn alle partijen goed onderweg om deze doelstelling te behalen. De gemeente is blij met het gedogen van (recreatieve) fietsers in de tuinen, maar ziet ook dat er – met het oog op toekomstige ontwikkelingen – wellicht meer nodig. Antwoord 4.1 en 4.2 gaan hier verder op in. Voorgestelde wijziging Geen.

11.14 Vrienden van het Westerpark Reactie I0114IRHS - Versnelde aanleg geplande stadsparken - Vergroting Westerpark is noodzakelijk, gezien voltooiing stadspark Haven-Stad in late fase. - Druk op het Westerpark - Kwalitatieve verbetering van stenige oppervlakten in het park: Westergasfabrieksterrein. - Geen ov-verbindingen door het Westerpark - Het Westerpark kan niet meetellen in groennormering Haven-Stad - Totaalvisie van het Westerpark is nodig, waarin ook het Westergasfabriekterrein is en oude Westerpark is meegenomen. Hierin visie over aanpakken van de hoeveelheid verharding. Antwoord De betrokkenheid van de Vrienden van het Westerpark wordt gewaardeerd en het belang van voldoende groen in elke fase van de ontwikkeling van Haven-Stad wordt onderschreven. Antwoord 4.1 en 4.2 gaan hier uitgebreid op in. Op 19 december 2019 is het Gebiedsplan Westerpark 2020 door het dagelijks bestuur van stadsdeel West vastgesteld. Dit plan dient als vertrekpunt voor verdere ontwikkelingen in en rondom het Westerpark en functioneert als totaalvisie van het park waarin de huidige problemen worden opgepakt. Zie voorts antwoord 4.1 en 4.2.

59

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

Voorgestelde wijziging Geen.

11.15 Waternet Reactie I0061IRHS - Waterveiligheid: Integraal Raamwerk uitbreiden met hoogtestrategieën voor waterveiligheidsopgaven. Bij inrichting gebied letten op risico voor overstroming. - Waterkwaliteit in acht nemen bij inrichting gebied: drijvende objecten verminderen kwaliteit water. - Oppervlaktewater: gebruik andere begrippen in IR - Watergebruik: uitdenken fijnmazige watersysteem en hoofdwatersysteem inlands - Waterhuishouding: in samenwerking met Waternet kan een waterhuishoudkundigplan worden opgesteld Antwoord We onderschrijven dat veel klimaatadaptatie thema’s vanwege hun systemische karakter thuishoren in het integraal raamwerk en/of waterhuishoudkundig plan. De schaal en tijdshorizon van Haven-Stad leent zich hier bij uitstek voor. Het programma Haven-Stad volgt de inzichten m.b.t. klimaatverandering op de voet. We verwerken deze inzichten in elk volgend planproduct en ontwerp op een integrale manier omdat daarmee ruimtelijk synergie behaald wordt in het aanpakken van verschillende opgaven zoals hitte, droogte, regenwater en waterveiligheid. Soms kiezen we daarbij voor een robuuste aanpak omdat nu al gekozen moet worden voor bepaalde afmetingen en locaties (zoals het robuust dimensioneren van de eerste hoofdwatergangen), soms voor een adaptieve.

Op het gebied van waterveiligheid, verzilting, droogte en hitte gaat de kennisontwikkeling snel en is de impact op Haven-Stad nog niet altijd volledig in beeld. Door samenwerking met partners zoals kennisinstellingen en Waternet/AGV dragen we bij aan het beter in beeld brengen van die impact, het op de juiste manier vastleggen van randvoorwaarden waarover nú besluiten moeten worden genomen, en het verbeteren van de governance structuur en gedeelde terminologie. N.a.v. de inspraakreactie worden enkele thema’s toegelicht: - Waterveiligheid: een grondige analyse van de huidige en toekomstige overstromingsrisico’s voor zowel Amsterdam als Haven-Stad is recent afgerond. De vervolgstap is om met partners, waaronder Waternet, het gesprek aan te gaan in risicodialogen en de strategie op waterveiligheid (o.a. hoogtestrategie voor volgende deelgebieden) uit te werken. De in de inspraakreactie genoemde aandachtspunten worden hierin mee genomen. - Drijvende objecten: Het open water is een van de waardevolle ruimtelijke kenmerken van Haven-Stad als contramal van de hoog stedelijke wijken die hier zullen verschijnen. Het toevoegen van drijvende objecten zal daarom uiterst zorgvuldig gebeuren. Daarbij is ecologie een van de aspecten waar grondig naar gekeken wordt. Impact op de

60

Gemeente Amsterdam

-

-

Versie en eventueel versienummer [Datum]

waterkwaliteit en het (onder/boven) waterleven hangt af van vorm en schaal van het object en kent soms ook positieve aspecten. Verzilting en droogte: de impact van deze opgaven is nog maar beperkt in beeld. In de openbare ruimte plannen van de deelgebieden wordt reeds extra aandacht besteed aan lokaal infiltreren en vasthouden van water. Daarnaast volgen we de recent uitgevoerde regionale klimaatstresstesten en het project Toekomstbestendig Watersysteem ARK/NZK-gebied op de voet (ook m.b.t. overstromingsrisico’s). Uitwerking van groene daken, gevels en paden/binnentuinen worden in de openbare ruimte- en stedenbouwkundige plannen en blokpaspoorten voor de deelgebieden verder uitgewerkt. Zie hiervoor bijvoorbeeld de stukken voor deelgebied Sloterdijk I Zuid. De invulling op blokniveau ligt niet op voorhand vast omdat we hierbij deelgebied voor deelgebied de laatste inzichten willen kunnen verwerken. Uitwerking op blokniveau is altijd een resultaat van het gesprek tussen gemeente en ontwikkelende partijen omdat de gemeente hier niet werkt met tenders.

Voorgestelde wijziging Geen.

11.16 Volkstuinpark Zonnehoek Reactie I0067IRHS - Een fietspad door Zonnehoek verstoort de rust en natuurwaarde van het park. Het volkstuinpark verzoekt daarom graag, aansluitend op het Amsterdams beleid, de fietspaden door het park uit het Integraal Raamwerk te halen (p. 12o Integraal Raamwerk). Het fietspad kan langs de noordzijde van Zonnehoek lopen. - Zonnehoek als ‘stadsparkstarter’ door een groene bufferzone rond het park te creëren - Onderzoek verlenging van de tunnel om Spaarndammerbuurt en het Westerpark met het groengebied Zonnehoek te verbinden. - Behoud groen, ruimte en rust van het park Antwoord De route over de voormalige spoorbaan door volkstuinpark Zonnehoek is binnen het padennetwerk van Haven-Stad een belangrijke verbinding. In eerste instantie zal daarom door het volkstuinpark een doorgaand voetpad worden aangelegd. Aansluitend op de ontwikkelingen van Haven-Stad zullen fietsstromen om het volkstuinpark worden gemonitord. Wanneer blijkt dat er een extra fietsverbinding nodig is, zal het voetpad worden opgewaardeerd naar een recreatief fietspad. Belangrijk is hierbij dat het pad geen snelfietspad zal worden, maar een recreatieve route waar scooters en bromfietsen niet zijn toegestaan.

De voorstellen van het de volkstuinvereniging om de noordzijde van het park als groene zone te ontwikkelen en een groene bufferzone te realiseren, leiden tot een herstructurering van het volkstuinpark. Het is in deze fase van Haven-Stad nog te vroeg om hier definitieve uitspraken over te doen maar graag zetten we het gesprek met de volkstuinvereniging hierover voort.

61

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

Wat betreft de suggestie om, door bijvoorbeeld een verlenging van de Spaarndammertunnel, de ruimtelijke kwaliteit van dit deel van de Spaarndammerdijk te verbeteren, ook dit ziet Haven-Stad als relevant. Het is echter een kostbare investering die goed afgestemd moet worden op de ontwikkelgang van het gebied Minervahaven, de Westbrug en de hieruit volgende gewenste verplaatsingen van fietsers en voetgangers. Er zijn daarnaast nog meer mogelijkheden om de ambitie tot een betere verbinding en ruimtelijke kwaliteit te komen te realiseren, zoals een overbrugging of aanpassing van de weginrichting en openbare ruimte. Het niet waarschijnlijk dat dit op korte termijn ter hand genomen zal worden, genoemde ontwikkelingen vinden pas plaats vanaf medio 2029. De ambitie en opgave is opgenomen in het hoofdstuk ‘Complexe opgaven en aandachtsgebieden’. Voorgestelde wijziging Op pag. 121 wordt aan de vijfde alinea het volgende stuk tekst toegevoegd: “[…] Een voorbeeld van de gefaseerde uitbreiding van het fietsnetwerk vindt plaats op volkstuinpark Zonnehoek. In eerste instantie zal door het volkstuinpark een doorgaand voetpad worden aangelegd. Aansluitend op de ontwikkelingen van Haven-Stad zullen fietsstromen om het volkstuinpark worden gemonitord. Wanneer blijkt dat er een extra fietsverbinding nodig is, zal het voetpad worden opgewaardeerd naar een recreatief fietspad.

Belangrijk is hierbij dat het pad geen snelfietspad zal worden, maar een recreatieve route waar scooters en bromfietsen niet zijn toegestaan.”

62

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

12 Gevraagd advies Technische Adviescommissie (TAC) Hoofdgroenstructuur

Advies: ambities groen, water Op grond van de door u verstrekte informatie (Haven-Stad Transformatie van 12 deelgebieden Integraal raamwerk conceptversie 23 maart 2021) constateert de TAC dat de algemene uitgangspunten van het integraal raamwerk inpasbaar zijn in de Hoofdgroenstructuur. Maar tevens constateert ze dat het kader nog te abstract is en op basis van de themakaarten niet valt af te leiden wat de consequenties voor de Hoofdgroenstructuur zullen zijn. Inpasbaarheid zal moeten blijken bij toetsing in het kader van de verdere uitwerking van deelgebieden. De ontwikkeling van Haven-Stad kenmerkt zich door hoge ambities, die we ook terugzien in de ontwikkeling van het groenblauwe netwerk voor de transformatie van dit stuk stad. Om een groene, leefbare en toekomstbestendige stad te maken zijn dergelijke ambities rondom kwalitatieve en kwantitatieve verbetering van het groen noodzakelijk. De belangrijkste vragen in deze fase zijn daarbij hoe blijven ze overeind en wat betekenen ze concreet? Aan de hand van de Basis Raamwerkkaart constateren we dat er naast het woonprogramma een flink aantal ruimteclaims op het gebied afkomen. Het is goed dat deze op deze manier ook inzichtelijk gemaakt worden in dit stadium en de TAC hoopt dat dit inderdaad helpt garanderen dat er ook in de uitvoering ruimte voor komt.

Voor groen ligt er een enorme uitdaging om dit in te passen en overeind te houden. Een compliment is zonder meer op zijn plaats aangezien groen goed in de planvorming is meegenomen met een onderverdeling naar schaalniveaus en de inzet op het halen van de groennorm. Een deel van het programma wordt op water geprojecteerd. Het gebruik van het water is een voor de hand liggend en zelfs noodzakelijk uitgangspunt. Lerend van het Oostelijk Havengebied zien we graag geborgd dat de ruimtelijke mogelijkheden hier optimaal benut worden, mede met het oog op eigendomsverhoudingen van het water. Het betekent gezien de onzekerheden ook dat waar het gebruik van het water wordt mee geteld in de normen er niet op voorhand te rijk gerekend mag worden. Reactie Het Integraal Raamwerk is een stedenbouwkundige vertaling van de Ontwikkelstrategie HavenStad 2017 (vastgesteld op 21 december 2017) en geeft daardoor richting aan gebiedsontwikkeling. Zoals de TAC insinueert, zal de inpasbaarheid van de Hoofdgroenstructuur wederom aan bod komen bij de verdere uitwerking van deelgebieden en zullen tevens de gestelde ambities worden

63

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

geconcretiseerd. De borging en concretisering van de kwalitatieve en kwantitatieve verbeteringen zal een permanent punt van aandacht en gesprek met alle betrokkenen zijn. Voorgestelde wijziging Geen. Advies: groen De groenopgave is ambitieus. Gelet op de omvang van de stedelijke ontwikkeling van Haven-Stad oogt het centraal gelegen park echter tamelijk iel. Ook al wordt hiermee aan normberekeningen mogelijkerwijs voldaan. Natuurlijk is dit geen eindbeeld en zal veel nog afhangen van verdere ontwikkeling in de deelgebieden. Toch is het wenselijk om al in deze fase een stedenbouwkundig beeld neer te zetten van dit centraal gelegen park, om te voorkomen dat het de uitkomst wordt van een rekenkundige exercitie gebaseerd op de stedelijke normen van groene verbindingen en groentjes. De Hoofdgroenstructuur is in sommige kaartbeelden onvolledig aangeduid. Dit roept vragen op qua ligging en (beoogde) kleuring van het groen. De TAC pleit voor synchronisatie tussen de oude en de nieuwe Hoofdgroenstructuur. Een belangrijk deel van de opgave voor Haven-Stad betreft de integratie van bestaande Hoofdgroenstructuur en de verschillende groentypen. Het moet helder zijn hoe de planvorming zich tot de bestaande en toekomstige Hoofdgroenstructuur verhoudt. Voor de TAC geldt als doelstelling de bestaande structuur intact te houden, inclusief de bestaande diversiteit.

Dat zien we echter niet terug in de benadering van het Integraal Raamwerk. Evenmin wordt er geanticipeerd op de actualisatieslag waar op dit moment aan wordt gewerkt voor de Hoofdgroenstructuur. Het Integraal Raamwerk vormt in hoofdlijnen de voorzet voor de nieuwe Hoofdgroenstructuur. Kortom, wees scherp op de details. Dat is immers waar de kracht van het instrumentarium van de Hoofdgroenstructuur mede op is gebaseerd. Op de kaart worden ecologische verbindingen over het water ingetekend die nog vragen oproepen. Wat impliceren ze, hoe krijgen ze vorm en voor welke soorten zijn ze bedoeld? Aangezien er minder havenfuncties zullen zijn, liggen er mogelijkheden voor voorzieningen op de bodem en kades, waaronder drijvende parken met ook er onder de inrichting voor ecologische kwaliteit: van bodem tot boomkruin. Kortom, hier liggen kansen, maar het vraagt een verdiepingsslag om die daadwerkelijk te verzilveren. Buiten het groen in de Hoofdgroenstructuur zal de kwaliteit van de leefomgeving voor een belangrijk deel afhangen van het buurtgroen en de wijze waarop dat wordt vormgegeven. Het is nadrukkelijk niet wenselijk om zoveel mogelijk groen in de Hoofdgroenstructuur op te nemen. Alleen wanneer er bovenlokale of structuurelementen aanwezig zijn is dat wenselijk.

Voor buurtgroen, zowel in de openbare ruimte als private ruimte op of om gebouwen, is een op zichzelf staande inspanning vereist. De zeer lokale impact op bijvoorbeeld hittestress maakt de noodzaak hiervan overduidelijk. Het is om die reden dat groen een plek vraagt in het ontwerp van de openbare ruimte en in het ontwerp van de bebouwing. De inzet die voor het ontwerp van de bebouwing wordt gedaan, maakt de privaatrechtelijke rol van de gemeente en de afspraken die met ontwikkelaars kunnen worden gemaakt op dit vlak van groot belang. Vergroening van daken

64

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

en gevels en divers gebruik van het dakenlandschap, inclusief publieke toegankelijkheid betekent een extra dimensie voor het groen. In de themakaart Rust en ruimte zijn de kleuren en toepassingen hier en daar onduidelijk en komen in legenda niet terug. Dat geldt ook voor andere themakaarten. Het is onduidelijk hoe deze zich tot huidige en de op dit moment te actualiseren Hoofdgroenstructuur verhoudt en of daar op stukken Hoofdgroenstructuur wordt ingeboet naast uitbreiding ervan, waarbij in totaliteit wordt voldaan aan de groennorm. Reactie Een centraal gelegen park, ter plaatse van de Coenhaven, is een belangrijk streven voor HavenStad. Het park, in combinatie met industriële relicten, biedt de mogelijkheid een bijzonder park te worden voor bewoners van Haven-Stad en haar omliggende buurten. De grensoverschrijdende functie van het park zal ook de druk van het Westerpark doen afnemen. Het park is, met een omvang van 10 tot 15 ha, in grootte vergelijkbaar met het Oud Westerpark en het Cultuurpark Westergasfabriek samen en daarmee in principe weinig iel. Het uiteenzetten van een stedenbouwkundig beeld is in deze fase nog te vroeg, omdat de geplande ontwikkeling van dit gebied vanaf 2040 speelt. De hoofdgroenstructuur van Haven-Stad zal regelmatig worden afgestemd op de stedelijke hoofdgroenstructuur en diens opstellers.

Omdat er sprake is van ‘levende kaarten’, is het onontkoombaar dat de kaarten niet elk moment volledig synchroon lopen. De benoemde onduidelijkheden betreft de ecologische verbindingen worden erkent. In latere planfasen zullen deze worden behandeld en worden opgehelderd. In Haven-Stad worden weinig tot geen buurtelementen opgenomen als onderdeel van de hoofdgroenstructuur. De visie op de inpassing van groen en diverse groensoorten, verschilt in onze optiek niet met die van de TAC. Voorgestelde wijziging Geen. Advies: sport Ook de sportopgave is ambitieus. We blij zijn dat het zo goed wordt meegenomen, maar het is nog niet duidelijk waar en hoe alles moet landen en welke aandeel hiervan in de groenopgave c.q. Hoofdgroenstructuur terecht komt. We zien graag dat het in gebied zelf wordt geprogrammeerd, maar niet automatisch in het openbaar groen. De mogelijkheid om met overkappingen sportvoorzieningen te realiseren zouden niet afhankelijk gemaakt moeten worden van het al dan niet halen van de normen, maar als uitgangspunt voor de kwalitatieve ambities van Haven- Stad moeten gelden. Wat de TAC betreft worden ze gewoon gemaakt. Een opmerking die sowieso geldt voor vernieuwende vormen van stedenbouwkundige inpassing van sportvoorzieningen.

De categorisering van verschillende typen sportpark (supercompact, compact, stedelijk en landschappelijk) is daarbij interessant en een goede toevoeging om beter de relatie met het groen te duiden.

65

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

Sportpark Spieringhorn valt buiten het plangebied, maar is wel in kaartbeelden ingetekend. Daarmee rijst de vraag of de sportnorm gehaald wordt middels een opgave buiten het plangebied. Of heeft het te maken met het behalen van de norm voor maatschappelijke voorzieningen? We vragen namelijk specifiek aandacht voor het intekenen van voorgezet onderwijs op het sportpark en dat dit een niet inpasbare voorziening betreft in de Hoofdgroenstructuur. Zoals gezegd, de daadwerkelijke toetsing op inpasbaarheid zal plaats vinden bij uitwerking van de deelgebieden, ook als het buiten het plangebied van Haven-Stad zelf ligt. Sportparken Melkweg en Oostzanerwerf zijn nu geen onderdeel van de Hoofdgroenstructuur en in de visie kaart Hoofdgroenstructuur zijn ze dat wel. Hier worden ze weer voor sport ingetekend, wat op zich begrijpelijk is vanuit de sportopgave. Graag worden we geïnformeerd zodra concreet wordt wat dit voor de toekomst van de stadslandbouwfunctie op sportpark Melkweg betekent. Bij programmering dient ook rekening te worden gehouden met het bieden van een alternatieve plek hiervoor, waarbij het niet automatisch in openbaar groen terecht kan komen. Een vergelijkbare opmerking geldt voor sportpark Transformatorweg en het al dan niet bebouwen ervan.

Vanuit de huidige gebruikswaarde vindt de TAC het belangrijk dat de huidige gebruikers in geval van bebouwing een nieuwe en volwaardige plek terugkrijgen in het gebied. Reactie In samenspraak met o.a. Sport en Bos, het Sociaal Domein en stadsdeel Nieuw West is geconstateerd dat Sportpark Spieringhorn onderdeel kan zijn van de sportopgave van HavenStad. Zorgvuldige inpassing is hierbij een opgave die in afstemming met verschillende partijen zal worden belegd. Huidige sportverenigingen hebben een significante functie voor haar omgeving en zijn daarom ook in Haven-Stad van groot belang. Uitgangspunt blijft dat huidige sportverenigingen in HavenStad kunnen blijven bestaan en dat eventuele verplaatsingen gefaseerd worden doorgevoerd. Voorgestelde wijziging Op pag. 102, wordt de volgende zinsnede toegevoegd “Uitgangspunt blijft dat huidige sportverenigingen in Haven-Stad kunnen blijven bestaan en dat eventuele verplaatsingen gefaseerd worden doorgevoerd.” Advies: duurzaamheid Bij de duurzaamheidsopgave worden ook onderstations genoemd. De opgave hiervoor is omvangrijk en lijkt deels ook op de Hoofdgroenstructuur af te komen. Uit de themakaart is echter moeilijk afleidbaar of dat zo is, waar dat zal zijn en wat de consequenties zullen zijn. Reactie Voor de stadsontwikkeling is het noodzakelijk dat er nieuwe onderstations worden gerealiseerd.

Het is daarom onoverkomelijk dat ook delen van de hoofdgroenstructuur als potentieel worden onderzocht. Voorgestelde wijziging

66

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

Geen. Advies: Noorder IJ-plas Voor het deelgebied Noorder IJplas, waar een apart toetsingskader voor geldt constateren we op grond van de kaartbeelden verschillende signalen. Er wordt een HOV verbinding ingetekend, maar ook als wandel/fietsroute. De HOV-verbinding geldt als niet inpasbare voorziening, vanuit de Hoofdgroenstructuur en ook de komende 10 jaar vanuit toetsingskader Noorder IJplas. Op de themakaart stedelijkheid is een ster ingetekend in de zuidoosthoek van de Noorder IJplas. In het Integraal Raamwerk betekent dit ‘een bijzonder plek met een betekenis voor de omgeving door hoogstedelijk programma en karakter’. We betwijfelen of dit overeenkomt met het ‘balkon’ zoals in het ruimtelijk toetsingskader is omschreven. We vragen ons in algemene zin af of de term ‘stadsboskarakteristieken’ matcht met het ruimtelijke toetsingskader. Reactie Het genoemde adviezen zijn terechte aandachtspunten. Het Toetsingskader is vrij expliciet aangaande de mogelijkheden en aard bebouwing. Dit mede door de aangedragen moties en amendementen. Het in de tijd zetten van de ontwikkeling biedt soelaas: zowel de HOV-lijn als de ‘hoogstedelijke plek aan het water’ kunnen pas na 2030 in gang worden gezet. Voor die tijd geldt het Ruimtelijk Toetsingskader waarbij de Noorder IJ-plas de natuurlijke inrichting blijft behouden. Voorgestelde wijziging Geen.

Advies: route door Westerpark Tenslotte, een terugkerend discussiepunt in de ontwikkeling van Haven-Stad is de doorgaande route door het Westerpark ter hoogte van de volkstuinenparken, om Havenstad beter aan de stad te hechten c.q. bereikbaar te maken. De wijze waarop dit vorm wordt gegeven is alles bepalend voor de impact op het aanwezige groen en het functioneren daarvan. De TAC is niet tegen het uitgangspunt van een doorgaande route. Als voorwaarden gelden wel dat dit maximaal een fietspad betreft, dit landschappelijk wordt ingepast, sociaal veilig is en de twee volkstuinparken afsluitbaar blijven c.q. de inbraakgevoeligheid er niet door toeneemt. Dit vraagt om een geleidelijk transitieproces waarop nu reeds voorgesorteerd zou moeten worden in samenwerking tussen gemeente, tuinders en omgeving. Ook voor tuinpark Zonnehoek staat een verbinding ingetekend. Graag worden we aangehaakt bij de uitwerking hiervoor zonder in dit stadium daar op akkoord te geven. Reactie De fietsroute door het Westerpark is inderdaad een terugkerend discussiepunt, dat programma Haven-Stad zo goed mogelijk in samenspraak met de volkstuinparken probeert te beleggen. Feit is dat de noord-zuidverbinding door het Westerpark in het verlengde van de Bos en Lommerweg is opgenomen in de Omgevingsvisie Amsterdam 2050. Programma Haven-Stad volgt dit beleid.

In het kader van de ontwikkelingen van Haven-Stad zal op langere termijn worden onderzocht hoe de fietsroute wordt vormgegeven en of en hoe een tram of bus kan worden ingepast. Vanzelfsprekend zal de TAC betrokken worden bij de verdere uitwerking.

67

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

Voorgestelde wijziging Geen.

68

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

13 Gevraagd advies stadsdeelcommissie Stadsdeel Noord

Algemeen Als stadsdeelcommissie Amsterdam Noord benaderen wij deze adviesaanvraag specifiek vanuit de belangen van de bewoners van Noord. De woningnood is hoog en Noord wil aan het oplossen daarvan haar bijdrage leveren en doet dat ook al jaren. Momenteel staat het oorspronkelijke Noord onder druk door de grootschalige bouwactiviteiten en verdichting langs de centrale noordelijke IJ-oevers en het CAN-gebied. Laten we leren van de fouten die gemaakt zijn en deze voorkomen bij de ontwikkeling van Haven Stad. Advies: Ongedeelde wijk Wij blijven als gekozen volksvertegenwoordigers van Amsterdam Noord, onvermoeibaar hameren op het principe van de ongedeelde wijk. Nieuwbouw moet vloeiend overlopen in oudbouw. Bewoners van de oude wijken moeten zich gaan thuis voelen in de nieuwbouwbuurten en andersom. Dat betekent het opheffen van fysiek harde grenzen tussen oud en nieuw, dat betekent verspreiding van voorzieningen over nieuwe en oude buurten, dat betekent woonprogramma’s waardoor vermenging van bevolkingsgroepen gestimuleerd wordt en ook noorderlingen vanuit de omliggende oude buurten kunnen doorstromen naar nieuwe woningen in de nieuwe buurten en andersom. Daarbij is het van groot belang ook in de verre toekomst te blijven uitgaan van een woonprogramma 40% sociaal, 40% middenhuur en 20% duur.

Ook openbare toegang tot de noordelijke IJ-boulevard is voor de achterliggende buurten van groot belang. Maak zoveel mogelijk van het noordelijk IJ-front toegankelijk voor iedereen Reactie De aansluiting op de bestaande stad is, zoals het stadsdeel beaamt, inderdaad een belangrijke opgave voor Haven-Stad. Het is noodzaak dat Haven-Stad geen separaat gebied wordt, maar juist onderdeel uit gaat maken van de naburige gebieden. Belangrijk is dat er uitwisseling van mensen, activiteiten en voorzieningen wordt gecreëerd tussen de bestaande buurten en de deelgebieden van Haven-Stad, en dat bewoners Haven-Stad als onderdeel van Amsterdam gaan beschouwen. Dit vraagstuk zal onder andere in het Ruimtelijk Programmatisch Kader voor de noordelijke deelgebieden van Haven-Stad, en in onderzoeken naar economie en werkgelegenheid verder worden uitgewerkt. Het Ruimtelijk Programmatisch Kader Haven-Stad Noord zal medio 2022 in samenspraak met het stadsdeel worden opgesteld. Zie voorts antwoord 5.1. Voorgestelde wijziging Geen.

69

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

Advies: Cornelis Douwesweg weg Wij zijn ervan overtuigd dat de Cornelis Douwesweg in zijn huidige vorm een onoverbrugbare barrière vormt en alle pogingen zal frustreren om tot een ongedeelde wijk te komen. Wij eisen dat hierin verandering komt. De mooiste oplossing daarvoor is te bewonderen aan overkant van het IJ: de Spaarndammertunnel. Reactie: Het advies zal worden meegenomen in het Ruimtelijke Programmatisch Kader Haven-Stad Noordoever. Voorgestelde wijziging Geen. Advies: Bewoners/bedrijven blijven betrekken Blijf bewoners en bedrijven die nu al in en om het gebied heen wonen betrekken bij elke stap in de planontwikkeling. Zij gaan hoe dan ook allemaal een boel voor de kiezen krijgen. Integreer in de plannen voor Haven Stad ruimte voor buurtinitiatieven betreffende duurzaamheid en creativiteit zoals NoordOogst en faciliteer zo dat het gemeentebeleid omtrent vrij ruimtes ook in Haven Stad gestalte krijgt. Reactie Bewoners en bedrijven worden betrokken bij de volgende stap in de planvorming, het opstellen van het Ruimtelijke Programmatisch Kader Haven-Stad Noord. Hierin zal ook de vraag worden meegenomen op welke wijze ruimte aan buurtinitiatieven gegeven kan worden binnen de ontwikkeling van Haven-Stad. Zie voorts antwoord 5.4 en 9.1. Voorgestelde wijziging Geen. Advies: Noorder IJ-plas Wij maken ons zorgen over de toekomst van de Noorder IJ-plas.

De plannen spreken van een volwaardig stadspark maar wat de stadsdeelcommissie noord betreft moet het accent blijven liggen op struingebied en natuurwaarde en niet op recreatieve activiteiten te midden van een volledig aangeharkte parkvoorziening. Reactie Bij een verdere uitwerking van de Noorder IJ-plas wordt er rekening gehouden met de bestaande kwaliteiten en natuurwaarden van het gebied. Het is niet de bedoeling om een aangeharkt park te realiseren, maar om op een weloverwogen manier het struingebied te combineren met recreatie. Bij verdere planvorming zullen dergelijke aspecten in een participatietraject worden behandeld, net zoals bij het opstellen van het Ruimtelijk Toetsingskader Noorder IJ-plas 2020-2030. Voorgestelde wijziging Geen.

70

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

Advies: Windenergie Wij maken ons zorgen dat recente ontwikkelingen zoals die naar voren komen in het bestemmingsplan en het RES, bijvoorbeeld betreffende de plaatsing van windmolens, een dergelijk groengebied in de toekomst van tevoren al onmogelijk zullen maken. Indien er binnen afzienbare tijd windmolens geplaatst zouden gaan worden, stellen wij voor dat tegen de tijd dat woningbouw gerealiseerd gaat worden, wat waarschijnlijk ook de tijd zal zijn dat deze windmolens alweer afgeschreven moeten worden, de discussie over wel/geen (vervangende) windmolens in dit gebied opnieuw gevoerd gaat worden. Reactie Zie antwoord 8.2 en 8.3. Voorgestelde wijziging Geen. Advies: Cornelis Douwesterrein Dit gebied is opgenomen als zoekgebied voor windmolens maar zal tegelijkertijd een transformatie ondergaan naar woon/werkwijk. De twee intenties kunnen niet samengaan. Reactie Zie antwoord 8.2 en 8.3. Voorgestelde wijziging Geen. Advies: Samen met Zaanstad De Noorder IJ-plas vormt de grens met Zaanstad. Wij dringen aan om de gemeente Zaanstad intensief te betrekken om ervoor te zorgen dat er een geïntegreerde ontwikkeling gaat plaatsvinden ondanks de grens tussen gemeentes die er dwars doorheen loopt. Reactie Haven-Stad staat achter dit advies en betrekt gemeente Zaanstad graag in verdere planvorming van Haven-Stad.

Het Ruimtelijk Programmatisch Kader Haven-Stad Noord biedt hier een mogelijkheid voor. Voorgestelde wijziging Geen. Advies: Gefaseerde aanpak Zorg voor een planning waarin de overlast beperkt blijft door een ‘blok voor blok’ aanpak zodat huidige en nieuwe bewoners en bedrijven niet tientallen jaren op een bouwplaats hoeven te wonen. Reactie

71

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

De gehele ontwikkeling van Haven-Stad is gefaseerd opgebouwd. Deelgebieden zullen, wanneer ontwikkeling mogelijk is, stap voor stap worden getransformeerd. Hierin zal het noodzaak zijn omwonenden zo kort en zo min mogelijk te hinderen door overlast. Voorgestelde wijziging Geen. Advies: Gelijktijdig woningen, voorzieningen en groen ontwikkelen Zorg ervoor dat in de fasering het ‘hoogstedelijk stapelen van stenen’ niet alles overheersend wordt maar dat de oplevering van bouwblokken gelijk opgaat met het opleveren van de benodigde voorzieningen, groengebieden en parken. Hetzelfde geldt voor het aanleggen van de infrastructuur zoals hoogwaardig openbaar vervoer: zorg dat het aanwezig is voordat nieuwe bewoners naar het gebied verhuizen. Reactie Het advies sluit aan bij de ambitie van Haven-Stad om (groen)voorzieningen en infrastructuur aan te leggen, voordat deelgebieden volledig ontwikkeld zijn als woongebied. De ontwikkeling van Haven-Stad is daarom, zoals hierboven benoemd, een gefaseerde transformatie. Op deze manier zal er niet van de één op de andere dag een nieuw woon- en werkgebied worden gerealiseerd, maar zal er stapsgewijs worden gewerkt aan nieuwe leefbare stukken stad. Zie voorts antwoord 4.1. Voorgestelde wijziging Geen.

Advies: Baseer aantallen te bouwen woningen op prognoses groei bevolking Tenslotte hebben wij grote twijfels of de genoemde massale aantallen woningen echt noodzakelijk zijn. Maar gebleken is dat zulke grote aantallen woningen toevoegen de leefbaarheid sterk aantasten. Het aantal te bouwen woningen zou gebaseerd moeten zijn op (1) het oplossen van de woningnood onder Amsterdammers en (2) het creëren van woonruimte voor forenzen; mensen die in Amsterdam werken maar gedwongen zijn elders te wonen. Wij vragen om een grondige onderbouwing van de aantallen te bouwen woningen in dit gebied op basis van prognoses over de groei van de Amsterdamse bevolking. Houd vervolgens in elke fase van de gebiedsontwikkeling rekening met deze razendsnel veranderende prognoses. Reactie Haven-Stad sluit zich aan bij de, in de Omgevingsvisie vastgestelde woningbouwaantallen. Desalniettemin zal de tweejaarlijkse monitoringsrapportage ook de noodzaak van woningbouw meenemen. Voorgestelde wijziging Geen. Advies DB: Samenhang Fysiek & Sociaal

72

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

De belangrijkste opgave van Noord is het realiseren van evenwicht en samenhang tussen de wijken, zowel in ruimtelijk- als in sociaalmaatschappelijk- en cultureel opzicht. Dit wordt weliswaar benoemd, maar wij vinden dat het Raamwerk zich in de uitwerking toch overwegend richt op samenhang en ruimtelijk programma binnen het ‘plangebied Haven-Stad’ en dit te weinig in relatie brengt met de bestaande wijken eromheen; De geformuleerde ‘kernwaarden’ Leefbaar, Rechtvaardig en Verbonden lijken vooral gericht op het scheppen van een identiteit voor toekomstige bewoners van het plangebied, soms zelfs ‘Haven-Stadters’ genoemd. Op pagina 8 van het Raamwerk wordt tot onze verbazing gesproken over ‘een nieuwe wijk’ en ‘een stadsdeel’. Daardoor lijkt het alsof er één samenhangende nieuwe wijk wordt ontworpen, terwijl het feitelijk zal gaan om totaal verschillende deelgebieden die aan weerszijden van het IJ elk op hun eigen manier de aansluiting met de bestaande stad moeten vinden. Het Raamwerk is daar te weinig op georiënteerd. De verbinding met omliggende wijken wordt in de Maatschappelijke Visie (p. 10) slechts terloops genoemd. Wat ons betreft is dat juist de hoofdopgave; Voor maatschappelijke acceptatie van de groei en verdichting in Noord is het van belang dat zowel gevestigde als nieuwe bewoners zich (blijven) herkennen in het eigenzinnige, groene, half dorps-, half stedelijke Noord.

Te voorkomen is dat straks een UFO neerdaalt van nieuwe bewoners met een gekunstelde Haven Stad-identiteit. Dat kan door de kernwaarden voor het noordelijk deel van Haven-Stad te koppelen aan het karakter en behoeften van dit gebied; Wij vinden het daarom belangrijk dat het programma straks in de uitwerking is gericht op verbinding, ontmoeting met bestaande wijken en het op een nieuw niveau uitwerken van de identiteit van Noord. Wij willen zo concreet mogelijk aangegeven zien hoe bestaande wijken sociaal en fysiek mee gaan profiteren van nieuw te ontwikkelen wijken en andersom; Voor wat betreft maatschappelijke- en culturele voorzieningen betekent dit veel meer dan dat de boekhouding van bevolkingsgroei en voorzieningenniveau binnen de projectgrenzen klopt. Het gaat wat ons betreft om doordachte uitbreiding en herverdeling van voorzieningen over plangebied én de directe invloedgebieden, zoals ook in het Programma Maatschappelijke Voorzieningen (p. 35/36) kort aangegeven. Dit vraagt om een hierop gerichte uitvoeringsstrategie of programma. Reactie De aansluiting op de bestaande stad is, zoals het stadsdeel beaamt, inderdaad een belangrijke opgave voor Haven-Stad. Het is noodzaak dat Haven-Stad geen separaat gebied wordt, maar juist onderdeel uit gaat maken van de naburige gebieden.

Belangrijk is dat er uitwisseling van mensen, activiteiten en voorzieningen wordt gecreëerd tussen de bestaande buurten en de deelgebieden van Haven-Stad, en dat bewoners Haven-Stad als onderdeel van Amsterdam gaan beschouwen. Dit vraagstuk zal onder andere in het Ruimtelijk Programmatisch Kader voor de noordelijke deelgebieden van Haven-Stad, en in onderzoeken naar economie en werkgelegenheid verder worden uitgewerkt. Zie voorts antwoord 5.1. Voorgestelde wijziging

73

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

De referenties naar Haven-Stad als ‘stadsdeel’ (op pag. 8, 22, 42, 66 en 93 in het concept) worden verwijderd in het Integraal Raamwerk. Op pag. 8 (onder het kopje Motto’s) wordt na “Het motto […] van principes”, de volgende zin toegevoegd: “De identiteitsontwikkeling van Haven-Stad zal op basis van dit motto fysiek, sociaal en economisch worden afgestemd op de bestaande aanliggende delen van de stad.” Advies DB: Maatschappelijke voorzieningen Noord heeft in meerdere gebieden van het stadsdeel te maken met stedelijke verdichting. Dat betekent voor maatschappelijke voorzieningen zoals de veldsport, die veel ruimte vragen, dat deels buiten de projectgrenzen moet worden gekeken om die ruimte te kunnen bieden en dat de integrale (sport) opgave van Noord het leidende perspectief moet zijn. Het gebied Melkweg / Oostzanerwerf speelt daar een belangrijke rol bij en is wat ons betreft dan ook niet exclusief gekoppeld aan de ontwikkeling van Haven-Stad. Wij raden aan hiertoe aansluiting te zoeken bij de ‘Deelrapportage georganiseerde buitensport Noord’ die in ontwikkeling is. Verder valt ons op dat religieuze ruimten en stadslandbouw ontbreken bij het overzicht van maatschappelijke voorzieningen en vinden wij slechts één kinderboerderij, gelegen in stadsdeel West, binnen deze omvangrijke ontwikkeling wel erg weinig.

Reactie Bij verdere uitwerkingen van de plannen, met als eerste stap het Ruimtelijk Programmatisch Kader Haven-Stad Noord, zullen de bovengenoemde adviezen mee worden genomen. Voorgestelde wijziging Geen. Advies DB: Ruimtelijke structuur en -kwaliteit Wij willen graag zien dat deze structuur goed aansluit op de Integrale Landschapskaart Noord. Op de themakaarten in het Raamwerk Haven-Stad missen wij informatie over de historische-, landschappelijke structuur die van belang is voor de ontwikkeling van Haven-Stad. Er wordt aandacht besteed aan de historische landschappelijke kwaliteiten en karakteristieken van HavenStad, waaronder de Waterlandse Zeedijk. Op de themakaart Identiteit is echter een klein deel van de IJdijk ingetekend. Ons advies is om de gehele Waterlandse Zeedijk als landschappelijke structuur in te tekenen. Het is de landschappelijke drager en dient als hoofdontsluiting voor langzaam verkeer voor de aanliggende (sport)parken Noorder IJplas, Melkweg en Oostzanerwerf. Naast een krachtige cultuurhistorische verbinder tussen Noord en Zaandam, is het versterken van de Waterlandse Zeedijk als landschappelijke drager zeer bevorderlijk voor de identiteit van de locatie; Verder ontbreekt op de themakaart Identiteit de Klaprozenweg/Cornelis Douwesweg als historische landweg.

Bij ontwikkelingen aan de Cornelis Douwesweg is het wenselijk de Noorder IJpolderdijk als landschappelijk element leesbaar te maken. Hieraan kan de dijkzone met groene ecologische corridor Oostertocht – Westertocht, zoals ingetekend op de themakaart Rust en Ruimte op pagina 87, gekoppeld worden. Ook op de themakaart Rust en Ruimte ontbreekt de Waterlandse Zeedijk. Deze dient ingetekend te worden als ‘groene verbindingen ecologie en recreatie’, zoals is beschreven op pagina 93.

74

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

Reactie Het Integraal Raamwerk sluit aan op de Integrale Landschapskaart Noord. Elementen buiten de plangrens zijn opzettelijk niet altijd ingetekend om duidelijk te houden wat binnen de scope van de planvorming van Haven-Stad valt. Dit wil niet zeggen dat deze plangrens ontwikkelingen binnen en buiten de planvorming van elkaar scheidt: noodzaak is juist dat deze in een latere planfase weloverwogen op elkaar worden afgestemd. Momenteel is er regelmatig afstemming met het stadsdeel om ambities en opgaven gezamenlijk te coördineren. Een voorbeeld hiervan is de benoemde dijkzone, buiten de scope van Haven-Stad, dat het stadsdeel als project oppakt. Voorgestelde wijziging Geen. Advies DB: Mobiliteitsstrategie Wij vinden het belangrijk om met buurgemeenten samen te werken aan plannen voor een schaalsprong voor het openbaar vervoer. Deze samenwerking zoekt Noord steeds op basis van het Mobiliteitsplan Noord dat mede is bedoeld om de verkeersstromen in Noord verantwoord af te wikkelen en bottlenecks te voorkomen. Daarom hechten wij eraan eventuele nieuwe, regionale OV-verbindingen via Noord steeds te toetsen aan dit Mobiliteitsplan. Daarom goed om te zien dat in de Mobiliteitsstrategie aansluiting is gezocht bij het Mobiliteitsplan Noord, advies Sprong over het IJ en bij de concept-Omgevingsvisie.

Ook goed dat in de mobiliteitsstrategie aandacht is besteed aan de rol van goederenhubs en invulling van de ‘last mile’ naar bedrijven in het gebied. Garanties voor bereikbaarheid in de toekomst zijn belangrijk voor het perspectief van in het gebied gevestigde ondernemers. Niet alleen bereikbaarheid voor werknemers en bezoekers, maar ook voor bevoorrading. Het komt daarbij aan op het ontwikkelen van een logistiek die tegemoetkomt aan de eisen van een gemengd woon-werkgebied. Dat vraagt om een slimme inrichting van de openbare ruimte, gericht op samen wonen en werken. Wij zien dat graag als opgave benoemd. Reactie Verdere planuitwerkingen bieden ruimte om de genoemde adviezen in acht te nemen. Voorgestelde wijziging Geen. Advies DB: Toekomst ondernemers Wij vinden het belangrijk om ondernemers op het Cornelis Douwesterrein perspectief te bieden. Wij streven ernaar om niet-milieuhinderlijke productiebedrijven te behouden voor Noord in een veranderende stedenbouwkundige opzet van het gebied waarin veel minder plaats is voor de auto. Noord heeft veel maakindustrie en dienstverlenende bedrijven die van belang zijn voor bewoners en voor de werkgelegenheid in het stadsdeel. Daarom willen wij dat ondernemers in het gebied nauw worden betrokken bij de plannen, met speciale aandacht voor bereikbaarheid en logistiek.

Daardoor kunnen wij de toekomstmogelijkheden voor hun bedrijf zo optimaal mogelijk maken en wordt voorkomen dat zij het gebied onnodig verlaten. Wij stellen voor om dit vast samen met

75

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

ondernemers in het gebied op te pakken bij het binnenkort te ontwikkelen Toetsingskader voor het Cornelis Douwesterrein e.o. (Uitvoeringsprogramma Haven-Stad 21-25). Daarnaast stellen we ons voor om in breder regionaal verband perspectief bieden aan bedrijven die niet passen in gemengde woon-werkgebieden, maar die we graag voor de regio willen behouden. Hoewel dat een vraagstuk is dat in overleg met gemeenten in de Metropoolregio, vinden wij het belangrijk om in het Toetsingskader tenminste oplossingsrichtingen te kunnen aangeven voor bedrijven die het betreft. Reactie Het is inderdaad belangrijk om de ondernemers op dit terrein een perspectief te bieden en tegelijkertijd te betrekken bij de plannen. De Economische Visie van Haven-Stad geeft mogelijkheid om dergelijke kansen op te pakken. Voorgestelde wijziging Geen.

76

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

14 Gevraagd advies stadsdeelcommissie Stadsdeel West

Algemeen Het Integraal Raamwerk is een document om de ontwikkelingen Haven-Stad in goede banen te leiden. In Haven-Stad zullen tussen de 40.000 en 70.000 woningen worden gebouwd. Het raamwerk schets de contouren waarbinnen Haven-Stad zich kan ontwikkelen. In de gebieden Sloterdijk Centrum en Sloterdijk I zijn al projecten gestart en die zullen ook al gevolgen hebben voor Amsterdam West op een termijn van 15 jaar. Advies: Groen Om te voorkomen dat bij de ontwikkeling van Haven-Stad te veel druk wordt gelegd op het Westerpark dienen de aanleg van park- en groenvoorzieningen parallel ter hand te worden genomen met het bouwen van woningen en het ontwikkelen van bedrijfslocaties. Ook het inrichten van tijdelijke groenvoorzieningen kunnen de nieuwe wijken leefbaar houden, hierbij kan worden gedacht aan drijvend opgebouwde parken en het inrichten van braakliggende bedrijfsterreinen voor recreatieve doeleinden. Het is tevens gewenst dat er een monitor systeem wordt ontwikkeld, die overbelasting van het Westerpark tijdig signaleert zodat op basis hiervan eventuele maatregelen genomen kunnen worden om drukte in het park tegen te gaan en/of aantal evenementen te beperken. Reactie Zie antwoord 4.1. Voorgestelde wijziging Geen.

Advies: Participatie Een uitgebreid participatietraject is van cruciaal belang om zo tot de juiste functie-indeling te komen als het gaat om religieuze, culturele en sportvoorzieningen. Daarnaast moet participatie worden ingezet om tot afspraken te komen tot een veilig recreatief watergebruik zoals zwemmen in open water en gebruik van vaartuigen in het gebied. Reactie Zie antwoord 9.1. Voorgestelde wijziging Geen.

77

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

Advies: Vervoer De verplaatsing van de Cruise terminal naar Haven-Stad staat in de planning. Dit is alleen wenselijk indien er elektrische voorzieningen worden aangelegd voor de aanmerende cruiseschepen, zodat deze geen vervuiling veroorzaken voor de aanpalende woongebieden. En er zou ook een verplichting moeten worden opgelegd om gebruik te maken van deze elektriciteitsvoorzieningen. Wij pleiten er tevens voor om zoveel mogelijk verbindingen (OV, auto, fiets en loop verbindingen) te realiseren voordat de woningen worden opgeleverd. Ook vragen we aandacht voor goede oeververbindingen met Noord en aansluiting met de Spaarndammerbuurt. Een sluiting van de Metrolijn is een voorwaarde om Haven-Stad optimaal te kunnen ontwikkelen wat betreft OV. Aangezien er al kritiek is geweest op de financiering van de sluiting van de metrolijn, zou een privaat/publieke financiering moeten worden onderzocht. Reactie Om Haven-Stad optimaal te kunnen ontwikkelen is inderdaad een metrolijn tussen Centraal Station en Isolatorweg nodig. Naar verwachting kan vanaf medio 2022 een verkenning worden gestart naar het sluiten van de Ringlijn. De organisatie en financiering hiervan zal in dit traject tevens worden verkend. Bij een verplaatsing van de cruiseterminal naar een andere plek, worden uiteraard ook de mogelijke maatregelen ter beperking van de uitstoot van cruiseschepen betrokken.

De overige genoemde punten en netwerk aanpassingen zijn allemaal onderdeel van het Integraal Raamwerk en zijn ook nodig om het programma van Haven-Stad te kunnen dragen. Voorgestelde wijziging Geen. Advies: Voorzieningen sport, cultuur en religie Het is belangrijk dat er een divers aanbod van sport en cultuurvoorzieningen wordt gerealiseerd. Voor sportvoorzieningen zou vooral aandacht moeten zijn voor sporten zoals tennis, voetbal, hockey en zwemmen. In het rapport (p.102) staat vermeld dat de sportvelden multifunctioneel moeten zijn, maar er moet ook ruimte zijn voor verenigingsleven in de vorm van aparte clubhuizen. Daarom is het van belang dat de sportverenigingen zoals SDZ een plaats krijgen in Haven-Stad. Wij pleiten er dan ook voor om SDZ te behouden op de huidige locatie of te verplaatsen naar een voor SDZ acceptabele andere locatie met dezelfde (of meer) hoeveelheid ruimte. Daarnaast moet er ook ruimte worden ingepland in voor allerlei individuele sporten zoals fitness apparaten in de openbare ruimte en het creëren van skate en BMX banen. Het zou goed zijn als er een visie wordt ontwikkeld voor de inpassing van culturele en maatschappelijke instellingen in Haven-Stad zoals ateliers, studio’s, buiten expositieruimten, buurthuizen en gebedsruimten. Hierbij adviseren wij om met name religieuze functies in de gebieden van Haven-Stad ook te benoemen in het Raamwerk.

Reactie In Haven-Stad wordt 20% van het vloeroppervlak bestemd voor niet-woonfuncties. Sport, cultuurvoorzieningen en religieuze instellingen vallen hieronder. Haven-Stad volgt het stadsbrede

78

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

beleid omtrent sport en bewegen en werkt intensief samen met afdeling Sport en Bos van de Gemeente Amsterdam om op een zo goed mogelijke manier de gewenste sportinfrastructuur te verwezenlijken in het gebied. Feit is dat het om een complexe opgave gaat, in een hoogstedelijke omgeving waarin de ruimte per definitie uiterst schaars is. Het maken van een (stadsbrede) toekomstvisie op het sport- en beweeggedrag gebeurt in beginsel onder auspiciën van Sport en Bos. De gemeente Amsterdam stuurt niet actief op het inpassen van religieuze instellingen, zoals ze dat bijvoorbeeld wel doet voor basisscholen en ‘huizen van de buurt’. Religieuze instellingen moeten in Amsterdam zelf het initiatief nemen tot het vinden van ruimte. In Haven-Stad wordt 20% van het vloeroppervlak bestemd voor niet-woonfuncties. Deze 20% vormt ook voor religieuze instellingen in beginsel de zoekruimte. Om specifieke ruimtezoekers in Amsterdam behulpzaam te zijn heeft de gemeente het loket van de ‘Stadsloods’ ingesteld. Zie voorts antwoord 5.2, 5.4. 5.5 en 12.16. Voorgestelde wijziging Geen. Advies: Wonen Bij de ontwikkeling van Haven-Stad vragen wij aandacht voor het realiseren van betaalbare huuren koopwoningen en de woningen in het middensegment voor de lange termijn beschikbaar te houden voor bewoners.

We pleiten er ook voor dat er op tijd wordt gestart met de ontwikkeling van een woonvisie voor de dan aan de orde zijnde problematiek. Reactie Zie antwoord 5.1. Voorgestelde wijziging Geen. Advies DB: Verbinding met de stad In het beeld- en kaartmateriaal komt de verbinding met een groot gedeelte van stadsdeel West niet goed tot zijn recht. Het stadsdeel hecht veel waarde aan goede verbindingen met de rest van de omgeving, waaronder naast het Westerpark en Houthavens juist ook de andere overwegend woongebieden van het stadsdeel in Westerpark en Bos en Lommer. Wij verwachten dat HavenStad juist door de meerkernige ontwikkeling een volwaardig onderdeel wordt van de stad. Om de gefaseerde ontwikkeling van Haven-Stad mogelijk te maken adviseren wij meer aandacht te geven om de transformatiegebieden te vervlechten met het omliggende gebied. Dit geldt niet alleen op het gebied van verkeer, dus dat mensen zich makkelijk kunnen bewegen tussen gebieden, maar juist ook maatschappelijk/sociaal. Haven-Stad moet een inclusief onderdeel zijn van de stad en geen ruimtelijk gesegregeerd gebied. Wij hebben begrepen dat deze wens ook leeft in de stadsdelen Noord en Nieuw-West en adviseren nader aandacht te besteden in het raamwerk aan de samenhang van Haven-Stad en de omliggende gebieden en daarover periodiek bestuurlijk overleg te voeren.

79

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

Reactie De aansluiting op de bestaande stad is, zoals het stadsdeel beaamt, inderdaad een belangrijke opgave voor Haven-Stad. Het is noodzaak dat Haven-Stad geen separaat gebied wordt, maar juist onderdeel uit gaat maken van de naburige gebieden. Belangrijk is dat er uitwisseling van mensen, activiteiten en voorzieningen wordt gecreëerd tussen de bestaande buurten en de deelgebieden van Haven-Stad, en dat bewoners Haven-Stad als onderdeel van Amsterdam gaan beschouwen. Dit vraagstuk zal onder andere in het Ruimtelijk Programmatisch Kader voor de Centrale Zone Haven-Stad, en in onderzoeken naar economie en werkgelegenheid verder worden uitgewerkt. Voorgestelde wijziging De referenties naar Haven-Stad als ‘stadsdeel’ (op pag. 8, 22, 42, 66 en 93 in het concept) worden verwijderd in het Integraal Raamwerk. Op pag. 8 (onder het kopje Motto’s) wordt na “Het motto […] van principes”, de volgende zin toegevoegd: “De identiteitsontwikkeling van Haven-Stad zal op basis van dit motto fysiek, sociaal en economisch worden afgestemd op de bestaande aanliggende delen van de stad.” Advies DB: Mobiliteit In aansluiting op bovenstaande vragen wij aandacht voor locaties waar verschillende ambities en opgaven samenkomen.

Denk aan (de omgeving van) de Spaandammerstraat, de Van Diemenstraat en het Nassauplein, waarvoor verkenningen worden uitgevoerd voor HOVverbindingen en waar tegelijkertijd opgaven spelen op het gebied van leefbaarheid en verkeersveiligheid. Tot 2030 is de voorgestelde HOV-busverbinding voldoende om de transformatie van de eerste deelgebieden van Haven-Stad te ontsluiten. Daarna is het sluiten van de kleine metroring (doortrekken van de ringlijn tussen Isolatorweg en Centraal Station) voorzien om de toename van vervoersbewegingen te accommoderen. Lukt dat niet op tijd, dan levert dat een te hoge druk op de HOV-verbindingen voorgesteld in de Spaandammerstraat dan wel Van Diemenstraat op. De onderlinge afstemming en de bewaking van de samenhang en de voortgang van de transformatie en mobiliteitsmaatregelen is dan ook onderdeel van de aanpak van het programmamanagement. Gezien het belang van de metroring voor de ontsluiting van Haven-Stad en de doorstroming en leefbaarheid het omliggend gebied vraagt het dagelijks bestuur nu al aandacht voor het onderzoeken van stappen en maatregelen die nodig zijn als het sluiten van de metrolijn onverhoopt later dan in 2030 wordt gerealiseerd. Verdere specifieke adviezen ten aanzien van mobiliteit zijn opgenomen in het advies over het mobiliteitsplan Haven-Stad Zuidflank en Sloterdijk II.

Reactie De genoemde aandachtspunten zijn inderdaad belangrijke opgaven waar het programma HavenStad verder op moet studeren. Wij zijn het eens met de door u genoemde punten, ook waar het gaat om de bewaking van de onderlinge samenhang van de diverse mobiliteitsingrepen en projecten in dit deel van de stad de komende decennia. Mocht het sluiten van de Ringlijn niet mogelijk zijn kort na 2030, dan zullen wij onderzoeken welke consequenties dit heeft voor de fasering en het programma van Haven-Stad en op welke wijze toch de bereikbaarheid van de getransformeerde deelgebieden kan worden gegarandeerd.

80

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

Voorgestelde wijziging Geen. Advies DB: Evenementen In het raamwerk is opgenomen dat de transformatie van Haven-Stad wordt begeleid door zogenoemde ‘signature projecten’: eigenzinnige projecten - gebouwen, plekken, maar ook evenementen of activiteitenprogramma’s - die Haven-Stad zichtbaar maken; aantrekkelijk en verleidelijk. De stadsdeelcommissie West heeft in 2019 geadviseerd een evenemententerrein in te richten. Wellicht zijn er mogelijkheden om een evenementenlocatie als ‘signature project’ in te richten. Dit kan bijvoorbeeld zijn om de druk op het Westerpark te verminderen en kunst en cultuur extra ruimte geven in de stad. Reactie De benoemde ‘signature projecten’ zijn inderdaad belangrijk om Haven-Stad op de kaart te zetten, net als vrije plaatsen voor de creatieve en culturele sector. Het Ruimtelijk Programmatisch Kader Centrale Zone zal de invulling van deze projecten verder uitwerken. Zie voorts antwoord 5.4. Voorgestelde wijziging Geen.

81

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

15 Gevraagd advies stadsdeelcommissie Stadsdeel Nieuw-West

Algemeen Het is belangrijk dat er benoemd wordt dat er wordt ingezet op verbindingen tussen bestaande en nieuwe wijken en de verbinding tussen Geuzenveld-Slotermeer en het Sloterdijkgebied. En dat er extra aandacht wordt gevraagd voor de sociale cohesie in de nieuw buurten. Verder zijn wij ook van mening dat het sluiten van de kleine metroring essentieel is voor de ontwikkeling van deze nieuw wijk, maar ook voor de toekomstige bereikbaarheid van Nieuw-West. Interessante ontwikkeling is de mogelijke overbouw van de sporen bij Sloterdijk. Belangrijk verder dat er blijvend aandacht wordt gevraagd voor het behoud van het ruige karakter van de Bretten. Betreft de economische verbondenheid zoals genoemd in het DB advies hebben we een aanvullend advies. Advies: Economie Havenstad wordt een gebied met veel werkgelegenheid, belangrijk dat hier ook wordt ingezet op praktisch geschoolde banen zoals het DB benoemd. Wij adviseren om daarbij aan te haken op de ontwikkeling naar een circulaire economie en het donutmodel. Met name op dit vlak liggen er heel veel kansen. Maak Havenstad de motor voor de circulaire economie met veel aandacht voor de maak, recycle en reparatie industrie. Juist in deze sectoren gaan veel banen ontstaan voor praktisch geschoolde mensen en daarmee mooie economische kansen voor de inwoners van Nieuw-West.

Het Raamwerk Haven-Stad is een regiedocument om de gestage ingroei van woonbebouwing in het westelijk havengebied te kunnen sturen. We zien deze ontwikkeling als een langzaam proces waarbij het uitplaatsen en beëindiging van bedrijven en de verwerving van bedrijfsterreinen hand in hand gaan met uitgifte van de terreinen voor woningen. Een traag proces met risico’s op onevenwichtigheid in het resultaat waarbij ook bestaande voorzieningen in de aangrenzende gebieden onder druk kunnen komen te staan. Reactie Het genoemde advies wordt verder uitgewerkt in de economische visie van Haven-Stad: Economie van Morgen. Voorgestelde wijziging Geen. Advies: Groen en sociaal Onderzoek scenario’s voor dubbel grondgebruik (bijv. metrostation onder de sportvelden) zodat de sportvelden in het hart van de bestaande wijken behouden kunnen blijven. Ontwikkel voor het bestaande groen monitoring/meting van het gebruik. Zodat tijdig signaleren van overbelasting worden herkend. Bij overbelasting dient er een instrumentarium voorhanden te zijn zoals het

82

Gemeente Amsterdam

Versie en eventueel versienummer [Datum]

tijdelijk vrijgeven voor braakliggende bedrijfspercelen voor tijdelijke groene recreatie tot aan het ontwikkelen van verplaatsbare drijvende modulair opgebouwde parken die ook na realisatie van Haven-Stad een structurele rol blijven vervullen. Onderzoek verder de ontwikkeling van drijvende parken zodat deze wijze van groenvoorziening vanaf de start in de ontwikkeling kan worden ingebed en daarmee het huidige groen kan worden ontlast Havenstad is niet een geheel nieuwe wijk, maar een verzameling van bestaande en nieuw te ontwikkelen deelgebieden, die aan weerszijden van het IJ elk op hun eigen manier de aansluiting met de bestaande stad moeten vinden. Het Raamwerk is daar te weinig op georiënteerd. Reactie Het advies sluit aan bij de ambitie van Haven-Stad om (groen)voorzieningen aan te leggen, voordat deelgebieden volledig ontwikkeld zijn als woongebied. De ontwikkeling van Haven-Stad is daarom een gefaseerde transformatie. Op deze manier wordt er stapsgewijs gewerkt aan nieuwe leefbare stukken stad waar genoeg voorzieningen en groen zijn voor de bewoners van Haven-Stad én de omliggende gebieden. In elke fase van ontwikkeling zal er genoeg groen zijn voor bewoners van het gebied en de omliggende buurten, wellicht door het creëren van tijdelijk groen. De tweejaarlijkse monitoringsrapportage biedt ruimte om overbelasting van groen tijdig te signaleren. Zie voorts antwoord 4.1.