5 Nota van Beantwoording Integraal Raamwerk Haven-Stad
Tekst van het document
Voorgestelde wijziging Geen. Advies: Aansluiting bestaande stad De verbinding met omliggende wijken wordt in de Maatschappelijke Visie (p. 10) slechts terloops genoemd. Echter zou dat juist de hoofdopgave moeten zijn. Voor maatschappelijke acceptatie van de groei en verdichting in Nieuw-West is het van belang dat zowel gevestigde als nieuwe bewoners zich (blijven) herkennen in het karakter van ons stadsdeel. Het is belangrijk dat het programma straks in de uitwerking is gericht op verbinding, ontmoeting met bestaande wijken en het op een nieuw niveau uitwerken van de identiteit van Nieuw-West. Daarom is het belangrijk om zo concreet mogelijk aan te geven hoe bestaande wijken sociaal en fysiek mee gaan profiteren van nieuw te ontwikkelen wijken en andersom; Probeer te voorkomen dat er een gekunstelde Haven Stad-identiteit wordt opgedrongen. Maar koppel de kernwaarden voor het zuidelijk deel van Haven-Stad te koppelen aan het karakter en behoeften van Nieuw-West en West. Het gaat hierbij om doordachte uitbreiding en herverdeling van voorzieningen over het plangebied én de directe invloedgebieden, zoals ook door het DB aangegeven. Dit vraagt om een hierop gerichte uitvoeringsstrategie of programma. Reactie De aansluiting op de bestaande stad is, zoals het stadsdeel beaamt, inderdaad een belangrijke opgave voor Haven-Stad.
Het is noodzaak dat Haven-Stad geen separaat gebied wordt, maar juist onderdeel uit gaat maken van de naburige gebieden. Belangrijk is dat er uitwisseling van mensen, activiteiten en voorzieningen wordt gecreëerd tussen de bestaande buurten en de deelgebieden van Haven-Stad, en dat bewoners Haven-Stad als onderdeel van Amsterdam gaan beschouwen.
83
Gemeente Amsterdam
Versie en eventueel versienummer [Datum]
Dit vraagstuk zal onder andere in het Ruimtelijk Programmatisch Kader voor de Centrale Zone Haven-Stad, en in onderzoeken naar economie en werkgelegenheid verder worden uitgewerkt. Voorgestelde wijziging De referenties naar Haven-Stad als ‘stadsdeel’ (op pag. 8, 22, 42, 66 en 93 in het concept) worden verwijderd in het Integraal Raamwerk. Op pag. 8 (onder het kopje Motto’s) wordt na “Het motto […] van principes”, de volgende zin toegevoegd: “De identiteitsontwikkeling van Haven-Stad zal op basis van dit motto fysiek, sociaal en economisch worden afgestemd op de bestaande aanliggende delen van de stad.” Advies: Bestuurlijk overleg stadsdelen Net zoals het advies van het DB van het stadsdeel Noord denken wij, het geheel overziend, dat het Raamwerk te veel een stedenbouwkundige plangrens hanteert, terwijl het feitelijk gaat om opgaven op heel verschillende schaalniveaus. Sommige vraagstukken, zoals op gebied van bereikbaarheid en economisch profiel, moeten in een stedelijke- of regionale context worden geplaatst. Andere in de context van de ontwikkeling van de stadsdelen of de verbinding met bestaande wijken. Wij stellen voor om de opgave centraal te stellen en vervolgens op elk niveau de afstemming en integraliteit zoeken die daar het best bij past.
Daarom stellen wij voor om na vaststelling van het Raamwerk in een geregeld bestuurlijk overleg Haven-Stad met de drie betreffende stadsdelen de verdere ontwikkelingen te volgen en te streven naar een evenwichtige ontwikkeling aan weerszijden van het IJ op zo’n manier dat voor nieuwe én bestaande bewoners en bedrijven een goede leefomgeving ontstaat. Reactie Het Integraal Raamwerk Haven-Stad is bedoeld als stedenbouwkundige vertaling van de Ontwikkelstrategie Haven-Stad. Veel van de, in het Integraal Raamwerk besproken, onderwerpen raken inderdaad stadsbrede, regionale of soms juist lokale schaalniveaus. Voor Haven-Stad is het daarom van groot belang nauw samen te werken met deze verschillende organisaties en partijen tijdens verdere planuitwerkingen. Als uitwerking van het Uitvoeringsprogramma Haven-Stad zal voor de periode 2022-2026 ook een voorstel voor de uitvoeringsorganisatie worden opgesteld. Hierin zal de vraag worden meegenomen op welke wijze het beste de (bestuurlijke) afstemming met en tussen de stadsdelen over de ontwikkeling van Haven-Stad kan worden georganiseerd. Voorgestelde wijziging Geen. Advies: Bouwverkeer Dan sluiten we af met deze laatste twee adviezen: De aanleg van een nieuwe wijk is een enorm bouwkundig project. Daarom zijn er zorgen over de impact van de ontwikkeling van deze nieuwe wijk op de omliggende, kwetsbare wijken.
De bouw van deze stedelijke wijk zal jarenlang in beslag nemen. Wij adviseren om ervoor te zorgen dat bouwverkeer en de overlast tijdens de bouw zoveel mogelijk wordt beperkt en gefaseerd. Wederom in samenspraak met de andere omliggende stadsdelen.
84
Gemeente Amsterdam
Versie en eventueel versienummer [Datum]
Reactie De gehele ontwikkeling van Haven-Stad is gefaseerd opgebouwd. Deelgebieden zullen, wanneer ontwikkeling mogelijk is, stap voor stap worden getransformeerd. Hierin zal het noodzaak zijn omwonenden zo kort en zo min mogelijk te hinderen met overlast. Voorgestelde wijziging Geen. Advies: Wonen Door de overspannen woningmarkt in Amsterdam zijn er te weinig betaalbare woningen, met name voor gezinnen en midden en lagere inkomens. Woningen in de midden-huur categorie zijn nu circa 55 m2 en dat is te klein voor een gezin. Wij adviseren om extra in te zetten op woningen voor lagere en middeninkomens en meer grotere woningen, geschikt voor gezinnen, te ontwikkelen. Reactie Zie antwoord 5.1. Voorgestelde wijziging Geen. Advies: Voorzieningen Voor de zachter faciliteiten zoals sport zijn nu enkel zoekgebieden aangewezen. In de plannen staan geen plekken gereserveerd voor religieuze/ levensbeschouwelijke instellingen. Verder is er in het hele gebied slechts 1 kinderboerderij. Juist deze soort zaken moeten concreet worden meegenomen, anders sneuvelen ze in de uitvoering ten koste van financieel winstgevender zaken. Reactie De gemeente Amsterdam stuurt niet actief op het inpassen van religieuze instellingen, zoals ze dat bijvoorbeeld wel doet voor basisscholen en ‘huizen van de buurt’. Religieuze instellingen moeten in Amsterdam zelf het initiatief nemen tot het vinden van ruimte.
In Haven-Stad wordt 20% van het vloeroppervlak bestemd voor niet-woonfuncties. Deze 20% vormt ook voor religieuze instellingen in beginsel de zoekruimte. Om specifieke ruimtezoekers in Amsterdam behulpzaam te zijn heeft de gemeente het loket van de ‘Stadsloods’ ingesteld. Voorgestelde wijziging Geen.
85
Gemeente Amsterdam
Versie en eventueel versienummer [Datum]
16 Gevraagd advies stadsdeelcommissie Stadsdeel Centrum
Algemeen Het Integraal Raamwerk is een document om de ontwikkelingen van Haven-Stad in goede banen te leiden. In Haven-Stad zullen tussen de 40.000 en 70.000 woningen worden gebouwd en is de PTA Cruise terminal gepland. Het raamwerk schetst de contouren waarbinnen Haven-Stad zich kan ontwikkelen. In lijn met de SDC adviezen van stadsdeel West willen wij de volgende adviezen opnemen. Voor wat het Centrum betreft moet de algemene leidraad zijn om zoveel mogelijk sport en cultuur in de eigen Haven-Stad te ontwikkelen zodat het Centrum zal worden ontlast! Advies: Groen Het Westerpark wordt veel gebruikt door inwoners van het Centrum. Om te voorkomen dat bij de ontwikkeling van Haven-Stad te veel druk komt wordt gelegd op het Westerpark dienen de aanleg van park- en groenvoorzieningen in Haven-Stad parallel ter hand te worden genomen met het bouwen van woningen en het ontwikkelen van bedrijfslocaties. Reactie Het advies sluit aan bij de ambitie van Haven-Stad om (groen)voorzieningen aan te leggen, voordat deelgebieden volledig ontwikkeld zijn als woongebied. De ontwikkeling van Haven-Stad is daarom een gefaseerde transformatie. Op deze manier wordt er stapsgewijs gewerkt aan nieuwe leefbare stukken stad waar genoeg voorzieningen en groen zijn voor de bewoners van Haven-Stad én de omliggende gebieden.
In elke fase van ontwikkeling zal er genoeg groen zijn voor bewoners van het gebied en de omliggende buurten, wellicht door het creëren van tijdelijk groen. Op deze manier wordt de druk op het Westerpark zo veel mogelijk voorkomen. Zie voorts antwoord 4.1 Voorgestelde wijziging Geen. Advies: Sportvoorzieningen Het is belangrijk dat er een divers aanbod van sportvoorzieningen wordt gerealiseerd. Voor sportvoorzieningen zou vooral aandacht moeten zijn voor sporten zoals tennis, voetbal, hockey en zwemmen. In het rapport (p.102) staat vermeld dat de sportvelden multifunctioneel moeten zijn, maar er moet ook ruimte zijn voor verenigingsleven in de vorm van aparte clubhuizen. Voor huidige sportverenigingen zoals SDZ is het van belang dat zij goed bereikbaar blijven voor de huidige gebruikers uit het Centrum. Het heeft daarom de voorkeur om de huidige locaties te behouden voor sportverenigingen zoals SDZ, mede gezien de grote emotionele en historische
86
Gemeente Amsterdam
Versie en eventueel versienummer [Datum]
waarde. Reactie Zie antwoord 5.2, 12.13 en 12.16. Voorgestelde wijziging Op pag. 102, wordt de volgende zinsnede toegevoegd “Uitgangspunt blijft dat huidige sportverenigingen in Haven-Stad kunnen blijven bestaan en dat eventuele verplaatsingen gefaseerd worden doorgevoerd.” Advies: Culturele voorzieningen De stadsdeelcommissie bepleit het ontwikkelen van een visie op de culturele voorzieningen in Haven-Stad zelf, zoals bijvoorbeeld ateliers, studio’s, presentatie en repetitieruimtes, nieuwe techniek van de toekomst, theatervoorzieningen, een buitentoonplaats en een muziekschool. Reactie Zie antwoord 5.4 en 5.5. Voorgestelde wijziging Geen. Advies: Vervoer De verplaatsing van de PTA Cruise terminal van het Centrum naar de Haven-Stad staat in de planning. Voorkomen moet worden dat het vervoer van PTA naar het Centrum en in het Centrum vervolgens plaatsvindt met de touringcars. Voorkeur heeft het OV. Als second best kan het vervoer plaatsvinden via de (elektrische) rondvaartboten. Reactie In het Integraal Raamwerk is opgenomen dat mogelijk verplaatste PTA per OV goed bereikbaar is met de binnenstad. Verdere mobiliteitsplannen in dit verband zijn pas later aan de orde. Voorgestelde wijziging Geen.
Advies: Geleerde lessen Er vallen veel lessen te trekken uit voormalige uitbreidingsplannen in Amsterdam zoals de Bijlmer met 50.000 woningen (1965) en IJburg met de bouw van 18.000 woningen (1996) maar ook in positieve zin in de recent gerealiseerde Houthavens. Wij adviseren om deze geleerde lessen uit het verleden te expliciteren in de plannen. Reactie Dit advies wordt erkent. In verdere planuitwerkingen zullen de geleerde lessen uit het verleden vanzelfsprekend worden meegenomen. Voorgestelde wijziging
87
Gemeente Amsterdam
Versie en eventueel versienummer [Datum]
Geen. Advies DB: Fietsverbinding Haarlemmer Houttuinen Haven-Stad is (in het hoofd van de Amsterdammer) een afgelegen gebied dat afgescheiden wordt door grote infrastructuur (sporen en s-wegen) en industrie/bedrijventerreinen. OV-verbindingen zijn belangrijk voor de toekomstige bewoners maar zullen de Amsterdammers uit de bestaande stad niet naar het gebied brengen. Om een ontwikkeling tot een levendig stedelijk gebied te kunnen creëren moet het gebied ook voor bezoekende Amsterdammer (niet alleen de nieuwe bewoners) aantrekkelijk worden om er even naar toe te fietsen. Belangrijk is dan om aantrekkelijke fietsverbindingen al vroeg in de ontwikkeling van het gebied te leggen. Advies: Het DB vindt het van belang dat een volwaardig fietsnetwerk naar de bestaande stad zo vroeg mogelijk in de planning van gebiedsontwikkeling wordt gerealiseerd. Hierbij is het realiseren van het project snelle en doorgaande fietsroute Haarlemmer Houttuinen, als onderdeel van dit fietsnetwerk, een belangrijk onderdeel. Voorgestelde wijziging Geen. Reactie Deze reactie worden onderschreven: de inpassing van aantrekkelijke fietspaden richting HavenStad is van groot belang. En dergelijke verbindingen dienen zo vroeg als mogelijk gerealiseerd te zijn om zodoende de uitwisseling tussen de getransformeerde deelgebieden van Haven-Stad en de omliggende buurten zo goed mogelijk te faciliteren.
De Haarlemmer Houttuinen is een goed voorbeeld van zo’n verbinding. Advies DB: Tracés metrolijnen Van cruciaal belang voor de ontwikkeling van Haven-Stad is het sluiten van de Ringlijn, het aanleggen van het nog ontbrekende deel van de metrolijn tussen Isolatorweg en het Centraal Station. Er zijn op dit moment nog vijf mogelijke hoofdvarianten om deze verbinding te maken. Advies: Het DB wil graag betrokken worden bij de keuze in de vijf mogelijke hoofdvarianten. Voor de leefbaarheid in dit deel van stadsdeel Centrum is het belangrijk dat deze nieuwe metrolijn ondergronds of op het bestaande treinspooremplacement wordt aangelegd. Reactie Zie antwoord 12.9. Voorgestelde wijziging Geen. Advies DB: Hoogbouw De bedoeling is dat in Haven-Stad een hoog stedelijk gebied ontstaat met basisbouwblokken tot 30 meter hoogte. Per wijk wordt gebruik gemaakt van verschillende hoogteaccenten met torens van verschillende hoogten, deze torens hebben een hoogte van 60 tot 80 meter. Rondom OVknooppunten en een aantal zorgvuldig gekozen plekken zijn incidentele hoogteaccenten gepland tot maximaal 150 meter hoogte. Voor stadsdeel Centrum is van belang dat de hoogbouwplannen
88
Gemeente Amsterdam
Versie en eventueel versienummer [Datum]
passen binnen het hoogbouwbeleid en dat de hoogbouw niet zichtbaar zal zijn vanuit de kernzone Unesco en niet in belangrijke zichtlijnen geplaatst zal worden. Advies: Het voorstel van het DB is om hoogbouw versus kernzone Unesco op te nemen in de Bijlage 1: Complexe ontwerpopgaven en aandachtsgebieden. Reactie Bij de uitwerking van de deelgebieden zal bij een hoogbouw inititatief altijd een Hoogbouw Effect Rapportage worden opgesteld. Het dan geldende protocol mbt hoogbouw in relatie tot de Unesco contour en belangrijke zichtlijnen zal worden gevolgd waarbij de Hoogbouwcommissie cq het Expertteam Hoogbouw zal worden betrokken. Het voorstel om ‘hoogbouw versus kernzone Unesco op te nemen in het hoofdstuk Complexe ontwerpopgaven en aandachtsgebieden is door het hanteren van deze reguliere werkwijze niet nodig. Zie voorts antwoord 6.2. Voorgestelde wijziging Geen. Advies DB: PTA De nieuwe vestiging van de Passengers Terminal Amsterdam (PTA) is opgenomen als één van de functies die een plek moeten krijgen in het toekomstige watergebruiksschema voor Haven-Stad. De komende 10 jaar worden de inpassingsmogelijkheden onderzocht. De verplaatsing van de PTA is echter randvoorwaardelijk voor het realiseren van de westelijke oeververbinding. Voor de aanleg van deze oeververbinding op de gewenste termijn van 2035/2040, zal de verplaatsing van de PTA vóór die tijd moeten zijn uitgevoerd.
Daarmee is het ‘onderzoeken van inpassingsmogelijkheden voor de PTA’ tot 2032 (dus nog niet eens voorbereiding van de fysieke verplaatsing of bouw van een terminal) een te lange termijn waardoor de ambitie van de Oeververbindingen in het nauw komt. Ook de Westelijke oeververbinding kent een eigen uitgebreid en langdurig voorbereidingstraject, om kosten en risico’s te vermijden zal zo snel mogelijk duidelijkheid moet worden gegeven over (het moment van) de verplaatsing van de PTA moeten komen. Advies: Het DB adviseert om meer ambitie in de planning voor de verplaatsing van de PTA te zetten. Dit door in het Raamwerk niet een globale periode van haalbaarheid of inpassingsonderzoek op te nemen maar, in afstemming met de planningsambitie van de oeververbindingen, een (streef) jaartal waarop de verplaatsing dient te zijn uitgevoerd. Dit ook ten bate van de duidelijkheid en berekenbaarheid voor de andere grootstedelijke trajecten die van de verplaatsing en de realisatie van de oeververbinding afhankelijk zijn. Reactie De door het DB genoemde afhankelijkheden zijn bij ons bekend. De fasering van de vaste oeververbindingen (incl. de verplaatsing van de PTA) is onderdeel van het programma Sprong over het IJ. In dat verband zullen wij u op termijn informeren over de fasering van de verschillende onderdelen. Voorgestelde wijziging Geen.
89
Gemeente Amsterdam
Versie en eventueel versienummer [Datum]
Advies DB: Tram 5 In de tekst over de uitbreiding van tram 5 vanuit de Marnixstraat, is de volgende zin opgenomen: “Op deze manier wordt de binnenstad met al haar attracties direct aangesloten op Haven-Stad”. Advies: Graag “met al haar attracties” weglaten en aan de zin toevoegen dat Haven-Stad goed bereikbaar wordt voor bezoekers en bewoners uit andere delen van de stad Reactie Akkoord met wijziging. Voorgestelde wijziging Op pag. 115 wordt de zin “Op deze […] op Haven-Stad”, vervangen door de volgende tekst: “Op deze manier wordt de binnenstad direct aangesloten op Haven-Stad en is het gebied goed bereikbaar voor bezoekers en bewoners uit andere delen van de stad.”
90
Gemeente Amsterdam
Versie en eventueel versienummer [Datum]
17 Bronnenlijst
Actieplan Schone Lucht (oktober 2019): https://www.amsterdam.nl/bestuur-en-organisatie/volgbeleid/duurzaamheid/schone-lucht/ Windvisie 2012 (vastgesteld 19 september 2012): https://www.commissiemer.nl/docs/mer/p25/p2582/2582-046windvisie.pdf Concept Integraal Raamwerk Haven-Stad (23 maart 2021): https://www.amsterdam.nl/projecten/haven-stad/integraal-raamwerk/ Maatschappelijke visie Haven-Stad (november 2020): https://www.amsterdam.nl/projecten/haven-stad/integraal-raamwerk/ Omgevingsvisie Amsterdam 2050 (vastgesteld op 8 juli 2021): https://amsterdam2050.nl/ Ontwikkelstrategie Haven-Stad 2017 (vastgesteld op 21 december 2017): https://www.amsterdam.nl/projecten/havenstad/?utm_source=www.amsterdam.nl&utm_medium=internet&utm_campaign=havenstad&utm _content=redirect (via plannen en publicaties) RES (Regionale Energiestrategie, vastgesteld op 27 mei 2021): https://www.regionaleenergiestrategie.nl/documenten/HandlerDownloadFiles.ashx?idnv=1575342 Ruimtelijk Toetsingskader Noorder IJ-plas 2020-2030: https://www.amsterdam.nl/projecten/havenstad/?utm_source=www.amsterdam.nl&utm_medium=internet&utm_campaign=havenstad&utm _content=redirect (via plannen en publicaties).
91