3. OD NZKG Meerjarenbegroting 2026-2029.pdf

De OD NZKG staat volledig achter de bedoeling van deze wet en tracht hier door middel van een projectmatige aanpak invulling aan te geven. De implementatie zal evengoed enkele jaren duren, conform de planning vanuit het Rijk. Het artikel over de actieve openbaarmaking is nog niet volledig in werking getreden, de OD NZKG is echter wel al begonnen met de implementatie ervan. Er is ten eerste onderzocht welke categorieën de OD NZKG wettelijk gezien dient te openbaren en er is gekeken naar de eerder benoemde aanvullende categorieën waarvan we informatie willen gaan publiceren. Hiervoor is inmiddels een plan van aanpak opgesteld, met daarin onder andere aandacht voor de cultuurverandering binnen de organisatie waar de wet om vraagt en een projectplanning. In de komende jaren zal dit plan ten uitvoer worden gebracht. Woo-verzoeken Burgers en bedrijven verwachten steeds meer transparantie in de besluitvorming en in het handelen van/door de overheid. Mede door sociale media staan wij vaker in het nieuws en worden er ook meer Woo-verzoeken ingediend. Wel zien we een minder sterke stijging voor 2026 en verder in vergelijking tot afgelopen 3 jaar omdat burgers en bedrijven ons inmiddels goed weten te vinden en informatie ook steeds beter te vinden is waardoor makkelijker verwezen kan worden naar bestaande informatie.

Echter door het breder beschikbaar zijn van informatie, is het opvragen van honderden tot duizenden documenten in één Woo-verzoek meer regel dan uitzondering geworden. Tevens is opvallend dat men zeer snel na afhandeling van een Woo-verzoek nog een ander Woo-verzoek indient, soms bij meerdere overheden tegelijk. Dit vergt veel afstemming. Deze omvangrijke en complexe verzoeken zijn zeer arbeidsintensief en kostbaar. De actieve openbaarmaking zal de komende jaren een prominente rol gaan vervullen, echter betekent dit niet direct dat het aantal Woo-verzoeken zal afnemen. Bibob Door de OD wordt de wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen Openbaar Bestuur (Bibob) toegepast op aanvragen voor omgevingsvergunningen voor de activiteiten bouw en milieu. De Bibob helpt voorkomen dat de overheid voor het verlenen van vergunningen criminele organisaties faciliteert. Er wordt ingegrepen wanneer blijkt dat een vergunning wordt misbruikt voor het plegen van strafbare feiten. De afgelopen jaren werd elk jaar een stijging in de aantallen Bibob-adviezen gerealiseerd. We verwachten dat deze stijging zich de komende jaren zal voortzetten. Er wordt nauw samengewerkt met opdrachtgevers, waarbij de Bibob-jurist een belangrijke schakel betekent tussen het primair proces van de OD NZKG en de afdelingen Bibob van de opdrachtgevers.

Pagina 25 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Administratieve inzet Omgevingswet In 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Aanvankelijk was berekend dat we minimaal 5% van de capaciteit nodig zouden hebben voor het administratieve werk dat voortvloeit uit de onvolkomenheden van het DSO bij het (geautomatiseerd) routeren van aanvragen en meldingen binnen en tussen behandeldiensten en voor het opzetten van een serviceorganisatie t.b.v. ondersteuning medewerkers. In FTE was dit tussen de 10 à 15 fte per jaar, ofwel € 1,9M in 2024. De Benodigde inzet wordt in de loop der jaren afgebouwd en bedraagt voor 2026 in totaal € 950K en loopt door tot en met 2028. Omzetten inrichtingen in mba's Met de Omgevingswet wijzigt de grondslag van de milieuregulering van het begrip 'inrichting' naar het begrip 'milieubelastende activiteit (mba)'. De omzetting van de inrichtingen naar de mba’s wordt projectmatig opgepakt in de periode 2023 t/m 2025. Hiervoor is budget beschikbaar gesteld in de UVO's. De verwachting is dat eind 2025 dit proces van omzetten grotendeels is afgerond en dat wijzigingen daarna deel uit gaan maken van het reguliere proces. Eventuele uitloop van dit project zal indien nodig vanuit de bestemmingsreserve Omgevingswet worden opgevangen. Borgen data en dataontwikkeling Het belang van het goed borgen en toepassen van data neemt ieder jaar toe.

Tal van ontwikkelingen dragen daaraan bij: de samenleving verwacht van de Omgevingsdienst een effectieve inzet van toezicht, handhaving en vergunningverlening. Goede data zijn daarvoor onontbeerlijk. Het jaar 2024 stond voor het programma Datagedreven Werken (DGW) geheel in het teken van het scheppen van de noodzakelijke voorwaarden en het stellen van de juiste kaders om DGW vanaf 2025 geheel te kunnen integreren in de organisatie. Zo zijn op strategisch- en beleidsniveau een aantal richtinggevende stukken opgeleverd en vastgesteld, waaronder de ‘Datastrategie 2025-2027. Meer effect voor een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving’ en het ‘Beleidskader Data Governance 2025-2027. Meer waardevolle data, meer waarde uit data’. In 2025 is gestart met een brede groep van ‘data-eigenaren’ en ‘data stewards’ die zich vanaf 2025 zullen inzetten voor een waardevolle en kwalitatief hoogstaande gegevenshuishouding. In 2026 zal DGW geheel geïntegreerd zijn in ons dagelijks werken. Informatieveiligheid De OD NZKG heeft zich de afgelopen jaren intensief ingezet om te voldoen aan de Baseline Informatie Beveiliging Overheid (BIO). De OD NZKG is aangesloten bij de Informatiebeveiligingsdienst (IBD) van de VNG. De IBD helpt beveiligingsincidenten te voorkomen en waarschuwt voor eventuele kwetsbaarheden in systemen.

Mocht er een incident plaatsvinden dan biedt de IBD-hulp en ondersteuning aan om de schade zoveel mogelijk te beperken en de situatie te herstellen. De IBD wordt daarbij geholpen door de forensisch experts van BDO. De informatiebeveiligingsdienst (IBD) ziet op moment twee soorten dreiging meer ransomware en steeds meer en ernstige kwetsbaarheden en gevaren in software. Vanaf 17 oktober 2024 is de NIS2 richtlijn (Network and Information Security Directive) in werking. Dit is een Europese richtlijn waarbij essentiële organisaties in Europa wettelijk verplicht worden om zichzelf te beschermen tegen cybercriminaliteit. De kosten zijn terug te voeren op het herstel van de systemen, onderzoek naar de aanval, alsmede het betalen van losgeld bij een ransomware-aanval. Het verschilt per aanval welke kosten gemoeid zijn. Nadat NIS2 in 2025 vertaald zal zijn in Nederlandse wetgeving, kunnen ook boetes opgelegd gaan worden aan organisaties die zich niet houden aan deze wet. De boetes kunnen oplopen van 1,4 tot 2% van de omzet. Ook kunnen directieleden persoonlijk aansprakelijk worden gesteld bij nalatigheid. Om de toename aan cybercriminaliteit verder het hoofd te bieden, wordt een Chief Information Security Officer (CISO) aangesteld. Er worden trainingen aangeboden er wordt extra technische software aangeschaft als bescherming tegen hacken.

Voor de NIS2 richtlijn zal software worden aangeschaft om de interne en externe audits en rapportageverplichtingen te kunnen registreren.

Pagina 26 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Automatisering en Robotisering De organisatie zet stevig in op belangrijke ICT-innovatie. NLP-technieken worden ontwikkeld voor het automatisch omzetten van spraak naar tekst en het samenvatten van reguliere gesprekken. Door deze technologie kunnen gesprekken efficiënt worden gedocumenteerd en geanalyseerd. Dit zou bijvoorbeeld het notuleren van overleggen verder kunnen verbeteren. Chatbots hebben een belangrijke rol gespeeld in het ondersteunen van zowel de Omgevingswet als het HR-beleid. De Copilot Omgevingswet biedt een ingang voor interne en externe vragen, waarbij antwoorden worden voorbereid met behulp van een beveiligd platform en onder menselijke controle worden aangevuld. Voor HR-beleid is een vergelijkbare chatbot ontwikkeld om vragen van medewerkers efficiënt af te handelen en hen te voorzien van relevante informatie en een doorverwijzing naar het achterliggende beleidsdocument. AI-zoekmachines worden onderzocht en ontwikkeld om documenten beter doorzoekbaar te maken en snel relevante informatie te vinden voor de lijn. Dit verbetert de toegankelijkheid van informatie en dan met name documenten die niet in een DMS zitten en daarmee geen structuur hebben. Een voorbeeld hiervan is het zoeken naar juridische documenten in onze digitale archieven.

Ontwikkelingen 2026, capaciteit en lasten De ontwikkeling op het gebied van wet- en regelgeving leidt tot intensivering en uitbreiding van het takenpakket. De inzet op Woo, verweer in bezwaar en beroep en Bibob zal verder toenemen. Door de invoering van de Omgevingswet zullen de extra werkzaamheden afnemen en meer geïntegreerd worden in de bestaande producten. Deze zullen veelal zijn ondergebracht in andere werkvelden zoals Bouw, Bodem en Milieu.

Pagina 27 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

3.8 Programma Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering ondersteunt en adviseert de organisatie op het gebied van: HR, informatievoorziening, financiële administratie, communicatie, huisvesting, facility, sturing, coaching en planning & control. Naast deze personele en materiële bedrijfsvoeringkosten worden de personele overheadkosten van het management van de gehele organisatie op dit programma verantwoord. Wat gaan we daarvoor doen in 2026 Innovatie Als dienst zetten we volop in op innovatie om onze wendbaarheid te vergroten en maximaal te profiteren van actuele ontwikkelingen. Onze innovatiestrategie richt zich op het implementeren van slimme oplossingen die de effectiviteit verhogen en zorgen voor optimale uitvoering van onze taken. Dit geldt zowel voor inhoudelijke opgaven als voor de doorontwikkeling van ons VTH-instrumentarium en organisatieontwikkeling. In 2024 heeft de OD NZKG aanzienlijke vooruitgang geboekt op het gebied van AI-tools, met name op het gebied van cameratoezicht, documentbegrip en eigen chatbots. Door de implementatie van dergelijke AI-tools zoekt de organisatie succesvol naar efficiëntie en effectiviteit binnen het eigen werk. Deze aanpak bouwt voort op een solide fundament van reeds aanwezige kennis in robotisering (RPA) en taaltechnologie (NLP), wat technisch wordt aangeduid als hyperautomation.

Parallel aan deze ontwikkelingen stellen we onze eigen OD-visie op voor het toepassen van AI. We monitoren voortdurend innovaties en passen onze meerjarige innovatie-agenda aan waar nodig. Datagedreven werken Het jaar 2024 stond voor het programma Datagedreven Werken (DGW) geheel in het teken van het scheppen van de noodzakelijke voorwaarden en het stellen van de juiste kaders om DGW vanaf 2025 geheel te kunnen integreren in de organisatie. Zo zijn op strategisch- en beleidsniveau een aantal richtinggevende stukken opgeleverd en vastgesteld, waaronder de ‘Datastrategie 2025-2027. Meer effect voor een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving’ en het ‘Beleidskader Data Governance 2025-2027. Meer waardevolle data, meer waarde uit data’. In 2026 zal datagedreven werken een vast onderdeel zijn van onze bedrijfsvoering en zullen wij blijven investeren in een waardevolle en kwalitatief hoogstaande gegevenshuishouding. Innovatie meetdata Bescherming van de leefomgeving staat centraal in de missie van de OD. Hiervoor worden steeds meer innovatieve middelen ingezet om gericht toezicht te houden en te handhaven. Door het inzetten van geavanceerde meetapparatuur in combinatie met datagedreven werken, kunnen we meer en sneller bruikbare informatie halen uit de beschikbare data. Hierbij valt te denken aan de toepassing van satellietdata en mobile meetinstrumenten.

Het gebruik van satellietdata in combinatie met een AI-tool is een waardevol instrument voor milieu-, bouw- en bodemtoezicht. Satellieten bieden een breder perspectief en kunnen informatie verstrekken over een groter geografisch gebied. De mobiele meetinstrumenten geven de OD een breder beeld van de milieukwaliteit in de regio. In 2025 zal er voor het eerst gewerkt gaan worden met deze data uit de satellieten en de mobiele meetinstrumenten. In 2026 zal het gebruik verder worden uitgebreid en gekoppeld worden aan AI-tools waardoor betere data beschikbaar komt waarop gerichte acties kunnen worden ondernomen.

Pagina 28 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Programma werving & selectie Werving van geschikte medewerkers blijft ook de komende jaren nog uitdagend. De OD NZKG zet de vernieuwing op het gebied van werving en selectie voort en onderzoekt wat instroom verder kan bevorderen. We blijven ons inzetten om onze zichtbaarheid verder te vergroten, via carrièrebeurzen, social media en door de directe inzet van onze recruiters. ODNL ontwikkelt zich sterk naar een koepelorganisatie voor alle OD’s in Nederland. Steeds meer activiteiten krijgen een landelijk karakter, zoals de arbeidsmarktcampagne van alle OD’s. In 2024 is de campagne middels radiospotjes en billboards veel onder de aandacht gebracht. Wij verwachten dat dit in 2025 en 2026 ook mee gaat helpen aan de bekendheid van de OD en het gemakkelijker aantrekken van nieuw personeel. Duurzame inzetbaarheid Duurzame inzetbaarheid is erop gericht mensen gezond, gelukkig en bekwaam aan het werk te houden. De focus ligt hierbij voornamelijk op arbeidsomstandigheden, vitaliteit en een leven lang ontwikkelen. Vanuit goed werkgeverschap en zorg voor de gezondheid, het welzijn, de veiligheid en ook het werkplezier van medewerkers besteden we veel aandacht aan duurzame inzetbaarheid. Een belangrijke taak hierbij is weggelegd voor de teammanagers, zij moeten duurzame inzetbaarheid regelmatig bespreken met het team en de medewerkers.

De medewerkers zelf hebben hierin natuurlijk ook een eigen verantwoordelijkheid, om goed voor hun (geestelijke en lichamelijke) gezondheid te zorgen. Het Persoonlijk Budget Duurzame Inzetbaarheid dat zij als arbeidsvoorwaarde aangeboden krijgen, kan hierbij helpen. OD-school en coaching Naast werving is behouden en ontwikkelen van medewerkers de sleutel tot een optimale bezetting van onze organisatie. Vanaf 1 januari 2025 biedt de ODNL Academie een (groeiend) aanbod aan (specialistische) trainingen en opleidingen aan alle OD’s. De OD NZKG ondersteunt ODNL bij de ontwikkeling van dit landelijke initiatief en gelooft dat deze ons werk en de VTHA-keten uiteindelijk ten goede zal komen. Naast opleidingen zetten we ook meer in op loopbaancoaching; het ontwikkelen van middelen en programma’s om interne doorstroom te bevorderen en talent te behouden. Op basis van een verkenning van de behoeften in de organisatie en de mogelijkheden, geven we verder vorm en inhoud aan loopbaanadvisering en talentontwikkeling Leiderschapsontwikkeling Ons leiderschap gaat zich richten op het creëren van een veilige ruimte waar medewerkers zich vrij voelen om ideeën te delen en fouten te maken. Hierdoor ontstaat een dynamische leeromgeving die de wendbaarheid en effectiviteit van de organisatie vergroot.

We hebben onderzocht welke behoefte de managers hebben aan het versterken van hun coachingsvaardigheden en wat hun eigen ontwikkelpunten zijn. Communicatie Nieuwe website In 2023 is een nieuwe communicatiestrategie gemaakt waarin bewoners en bedrijven meer centraal staan. Het afgelopen jaar hebben we de bezoekgegevens geanalyseerd en is er een gebruikersonderzoek gedaan. De huidige website is op onderdelen gedateerd. Een website is niet meer een plek waar alleen maar veel informatie in woorden staat. Mensen komen vooral op onze website voor het doen van een handeling, zoals eerder genoemd: melden, aanvragen, opzoeken. De huidige website is vooral gericht op zenden van informatie met veel tekst. De huidige structuur moet onder de loep worden genomen. De huidige website dateert uit 2019 en is op sommige onderdelen achterhaald. Medio september 2025 wordt de nieuwe site gelanceerd en deze zal verder worden ingericht op de toekomst.

Pagina 29 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Programma Impact met Taal De OD NZKG is er voor de samenleving en staat voor een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving voor de mensen die wonen en werken in haar werkgebied. Onze brieven en e-mails zijn belangrijke contactmomenten met de inwoners en bedrijven; we versturen er jaarlijks circa 60.000. Het taalgebruik is vaak juridisch, abstract, technisch van aard, afstandelijk van toon en vaak niet goed te begrijpen. Hoe duidelijker (B1) en prettiger van toon de communicatie is, hoe beter we elkaar begrijpen en hoe groter de impact is van ons werk. Daarom willen we werken aan uitingen met heldere, samenlevingsgerichte teksten, die inwoners en ondernemers in ons werkgebied begrijpen. Als de omgeving begrijpt wat er van hen verwacht wordt, maken we de grootste impact op de leefomgeving van het Noordzeekanaalgebied. Hybride werken Ons kantoorgebouw aan de Ebbehout in Zaandam is de plek waar we de verbinding vinden, waar we elkaar regelmatig persoonlijk ontmoeten. Daar werken we samen, zien we elkaar tijdens een training of borrel en kunnen we terecht voor praktische zaken. Mede door de toename van het aantal medewerkers (van 510 eind 2023 naar 591 in 2024, exclusief inhuur) zijn we toe aan een heroriëntatie van de inrichting van ons kantoor. In maart 2025 is het definitieve ontwerp klaar.

Na goedkeuring start de voorbereiding voor de aanbesteding van de verbouwing, die voorlopig staat gepland in de zomer. In 2026 zal het pand weer klaar moeten zijn voor de toekomst. Ontwikkelingen 2026, capaciteit en lasten Voor 2026 beweegt bedrijfsvoering mee met de groei van de organisatie. Door de groei in fte’s zal er ook meer ondersteuning nodig zijn vanuit bedrijfsvoering. Het is de opgave van bedrijfsvoering om met de organisatie mee te groeien en daarbij de dienstverlening te kunnen bieden die nodig is. Tegelijkertijd heeft bedrijfsvoering ook een eigen opgave door het verder ontwikkelen van data gedreven werken, het versterken van de communicatie, het werken aan innovatieve oplossingen zoals robotisering en AI en het optimaliseren van het wervings- en selectieproces. Onder bedrijfsvoering vallen de volgende onderdelen: Onderdelen Bedrijfsvoering Directie- en management Staf Control Communicatie Mens & Organisatie BV Facilitair & Evementen & Secretariaat Proces & Informatie Data & Innovatie Ondersteuning

fte 34 6 13 12 28 16 27 23 1

% 21% 4% 8% 8% 17% 10% 17% 14% 1%

*Inhuur programma Bedrijfsvoering is alleen vertaald in €’s, niet in FTE

Pagina 30 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Pagina 31 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

4. Financiële begroting 4.1 Resultaatmodel

Pagina 32 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Uitgangspunten voor de raming Begroting OD NZKG 2026-2029 In de kaderbrief 2026 zijn de uitgangspunten opgenomen voor de meerjarenbegroting 2026-2029. De basis voor het opstellen van de begroting is het jaar 2025 en de volumeafspraken, die afgesproken worden voor de Uitvoeringsovereenkomsten (UVO’s) 2025. De volgende aanvullende uitgangspunten zijn verwerkt: • •

De berekende benodigde formatie is gebaseerd op de UVO en overige opdrachten. Daarbij is de gestreefde vast-/flexnorm 90/10. Voor het werkveld Bouw wordt een lagere norm gehanteerd van circa 70/30. Aan de basis van de begroting 2026 ligt de aangepaste begroting van 2025. De wijziging van de begroting 2025 is op basis van de afgesloten UVO’s van 2025. Deze wijziging ligt gelijktijdig met deze meerjarenbegroting 2026-2029 voor bij het bestuur.

4.2 Toelichting bij de meerjarenbegroting en financiële positie In voorgaande jaren was er sprake van een groeiopgave. Deze groeiopgave is afgelopen jaren grotendeels gerealiseerd. Met een stabilisatie van de begroting in 2026 die goed aansluit op de beschikbare capaciteit verwachten we de omzet de komende jaren volledig te kunnen realiseren. Vanaf 2026 is er voornamelijk bij provincie Noord-Holland sprake van een groei van de omzet. De totale omzet stijgt in 2026 naar € 90,3M, ofwel een stijging van € 1,0M t.o.v. 2025. De volumegroei wordt veroorzaakt door autonome ontwikkelingen, niet autonome ontwikkelingen maar wel onvermijdelijk en beleidswensen. Deze beheerste groei wordt als een realistische groei ingeschat. Loon- en prijscompensatie De meerjarenbegroting is conform de kaderbrief 2026-2029 geïndexeerd. De prijscompensatie is 2,9% en is gebaseerd op de consumentenprijsindex (CPI) van het Centraal Plan Bureau (CPB), dit is conform bestendig beleid. De prijzen worden vooralsnog na 2026 constant gehouden. In onze meerjarenbegroting wordt jaarlijks rekening gehouden met een cumulatieve looncompensatie. Voor 2026 is hiervoor een percentage van 2,1% gehanteerd. De huidige cao eindigt op 30 juni 2025. Op dit moment zijn er nog geen gegevens voor de nieuwe provinciale cao ná 30 juni 2025 waaronder de OD NZKG valt.

Er bestaat derhalve nog een onzekerheid of de opgenomen looncompensatie 2025 en 2026 overeenkomt met de daadwerkelijke cao-stijging. Financiële positie Op basis van onderhavige meerjarenbegroting is de algehele financiële positie van de OD NZKG goed. De meerjarenbegroting is structureel sluitend. Het weerstandsvermogen voldoet aan de ratio weerstandsvermogen (1 tot 1,5), mits de reserve gelijk blijft aan zijn huidige omvang.

Pagina 33 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Verplichte paragrafen BBV 4.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding De paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is een door het Besluit Begroting en Verantwoording voor gemeenten en provincies (BBV) voorgeschreven paragraaf. De beleidskaders vanuit de OD NZKG zijn vastgelegd in de nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement. De paragraaf bestaat uit de volgende onderdelen: • Weerstandsvermogen, bestaande uit: Inventarisatie risico’s Inventarisatie weerstandscapaciteit Berekening en beoordeling van het weerstandsvermogen • Financiële kengetallen Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio van de noodzakelijke weerstandscapaciteit ten opzichte van de beschikbare weerstandscapaciteit. In onderstaande tabel volgt een overzicht van de risico’s. Van alle risico’s is het financieel effect (gevolg) ingeschat. Afhankelijk van de kans dat een risico zich voordoet, wordt een percentage van het financieel effect meegenomen in de berekening van de noodzakelijke weerstandscapaciteit. Tabel: overzicht risico’s (bedragen x € 1.000) Totaal geschat financieel effect

Risicobedrag 2024

Risicobedrag 2025

Risicobedrag 2026

Risicobedrag 2027

Risicobedrag 2028

Risicobedrag 2029

Wet- en regelgeving 5.412 Omzetfluctuatie, conjunctuur en arbeidsmarkt5.302 Bedrijfsvoering 1.675 Prestatiegericht financieren 5.060

757 326 570 401

513 455 1.096 0

574 908 579 770

574 608 579 814

574 608 579 862

574 608 579 862

17.449

2.055

2.064

2.830

2.574

2.622

2.622

RISICO'S Reeds bekende risico’s

In bijlage 5.4 is een tabel opgenomen met een toelichting op de kans dat deze risico’s zich voordoen en de meerjarige effecten hiervan. Toelichting risico’s Wet- en regelgeving (totaal geschat financieel effect € 5.412K) Omgevingswet De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) hebben per 1 januari 2024 de juridische kaders van de taken en werkprocessen van de OD NZKG ingrijpend gewijzigd. De invoering en uitwerking ervan vormen aanzienlijke risico’s. •

Het aangrijpingspunt van het milieurecht wijzigt van ‘inrichting’ naar ‘milieubelastende activiteit’, wat veel uitzoekwerk vraagt en onverwachte effecten heeft op de bevoegdheidsverdeling.

•

Veel taken en het basistakenpakket zijn veranderd van inhoud en soms ook van bevoegd gezag/opdrachtgever.

Pagina 34 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

•

Zelfs nu de wet al in werking is getreden, zijn veel effecten nog onduidelijk, zoals rond de overgang van bodembevoegdheden van de provincies naar gemeenten, het nieuwe geluidsstelsel en de Wkb.

•

Voor de werkprocessen is het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) cruciaal. Dit systeem zou zowel de maatschappij als de overheid grote voordelen opleveren door alle regels per locatie met een muisklik zichtbaar te maken en indieners via overzichtelijke vragenbomen soepel te leiden door de administratieve processen. Dit zou onjuiste en onvolledige (en dus tijdrovende) aanvragen en meldingen voorkomen. Het inmiddels uitgeklede DSO maakt deze verwachtingen lang niet waar. Het werkt nu wel maar kan minder dan het vroegere Omgevingsloket en heeft allerlei kinderziektes. Deze laatste worden landelijk opgepakt maar verdere ontwikkeling is een kwestie van jaren. Hoe goed we ons ook hebben voorbereid, de nieuwe regels, het op het laatste moment nog veranderde overgangsrecht en het vooralsnog ontbreken van jurisprudentie maken ons werk ingewikkelder. Onze besluiten zullen vaker juridisch worden aangevochten. We ontvingen een hausse aan aanvragen vlak voor de inwerkingtreding. Dit heeft, in combinatie met een ingewikkeld overgangsrecht, veel druk op de VTH-processen gelegd. CEBEON heeft landelijk de financiële effecten van de Omgevingswet onderzocht.

De veel voorkomende eenvoudige VTH-taken kunnen goedkoper worden en de gemeenten en provincies kunnen milieuleges gaan heffen, maar bij de complexere taken die de omgevingsdiensten veelal uitvoeren, zijn geen financiële voordelen te verwachten. Daarentegen zijn de invoeringskosten met ieder uitstel gestegen. De terugverdientijd ervan bij de gemeenten is in het geactualiseerde Integrale financiële beeld Omgevingswet 2023 geraamd op 35 jaar, waar 10 jaar het bestuurlijk afgesproken maximum was. Het Rijk geeft (al vanuit het vorige regeerakkoord) enige financiële compensatie aan de gemeenten, maar (nog) niet rechtstreeks aan de omgevingsdiensten. De financiële effecten op de lagere overheden worden inmiddels landelijk gemonitord, maar dit is een ingewikkelde en langdurige operatie met een ongewis effect op de financiering.

Door de nieuwe definiëring van de taken kan de OD NZKG meer of minder werk krijgen. Daarvoor zijn nog geen kengetallen in de financieringssystematiek (PGF). De vele wijzigingen in de werkprocessen en de regelgeving geven in elk geval tijdelijk risico’s voor het niveau van dienstverlening, nu het Digitaal Stelsel Omgevingswet nog niet optimaal functioneert. Dit type problemen doet zich landelijk voor, wat de beschikbaarheid van de voor de oplossing benodigde expertise verder doet afnemen. De omvang van deze effecten is niet goed in te schatten. De gevolgen raken primair de kwaliteit van de dienstverlening en uitvoering en zijn niet specifiek voor de OD NZKG. Tijdens de overgangsperiode zal de productie lager zijn, omdat het meer tijd kost om de nieuwe werkwijze uit te voeren. Beheersmaatregelen: • Het programma Omgevingswet heeft de taken overgebracht naar de lijnorganisatie. • De medewerkers van de OD NZKG zijn opgeleid over de Omgevingswet door collega’s die zich daardoor hebben ontwikkeld tot een aanzienlijke groep specialisten. Dit verstevigt onze positie in onze taakuitoefening, in ons werkgebied en landelijk.

• We hebben enige invloed op beleid, regelgeving en financiering via onze inbreng in diverse regionale en landelijke gremia, zoals over de bodemtaken, de milieuleges, het Digitaal Stelsel Omgevingswet en de financiële gevolgen van de Omgevingswet op de decentrale overheden en hun uitvoeringsdiensten. • In de meerjarenbegroting en de UVO’s zijn de kosten geraamd van de extra benodigde inzet vanaf de inwerkingtreding, zoals voor het handmatig oplossen van de kinderziektes van het DSO en voor de beantwoording van de vele interne en externe vragen over de gevolgen van de nieuwe regelgeving. De kans op dit risico is gedaald van groot naar gemiddeld. Het risicobedrag is € 635K voor 2024 en € 306K voor 2025. Vanaf 2026 daalt het risico naar € 61K.

Pagina 35 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Algemene Verordening Gegevensbescherming Op 25 mei 2018 is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) in werking getreden. Door het toenemende gebruik van data, waarbij ook sprake is van privacybescherming, blijft er een continu risico voor het optreden van datalekken. Niet naleven van de AVG kan leiden tot boetes en persoonlijke aansprakelijkheid. De boete kan 4% van de jaaromzet bedragen. Beheersmaatregelen: er zijn enkele functionarissen aangesteld waaronder een functionaris gegevensverwerking en privacyfunctionaris. Zij zorgen voor de borging, het beleid en het ontwikkelen van bewustzijn binnen de organisatie. De kans op dit risico is zeer klein. Het risicobedrag is € 41K vanaf 2024. Klimaatadaptatie en Circulair Programma Rondom klimaat - en circulaire programma's ontstaan strategisch gezien in toenemende mate wetten die impact hebben op ons werk en op de bedrijven en burgers in onze leefomgeving. Voor de bedrijven kunnen de wetgevingsinstrumenten zoals bijvoorbeeld een CO2-heffing grote gevolgen hebben voor hun bedrijfsvoering. Meer kosten, investeringen, nieuwe vergunning aanvragen. Voor de OD NZKG ontstaat een grotere inspanningsverplichting. De veranderende wetgeving heeft impact op het bedrijvenbestand. Er ontstaan zowel nieuwe bedrijven als faillissementen in kapitaalintensieve industrie die de veranderende omstandigheden niet kunnen bolwerken.

Daarnaast kan het toetsingskader voor de VTH-processen niet toereikend of meer passend zijn. Het financiële risico is dat de toenemende inzet en expertise die gevraagd wordt, moeilijker leverbaar en financierbaar blijkt. Beheersmaatregelen: de OD NZKG biedt aan opdrachtgevers en bedrijven haar expertise aan om te voorkomen dat wet- en regelgeving een belemmering wordt voor de uitvoeringspraktijk. De kansen worden zo ook gesignaleerd. De OD NZKG blijft inzetten op passende contracten voor haar taken bij de huidige opdrachtgevers in de gemeenschappelijke regeling. Daarnaast is de verwachting dat de inzet in de komende jaren ook via het Rijk ontvangen kan worden. Anticiperen gaat zowel organisatorisch als door actieve deelname in de Rijksprogramma's. De kans op dit risico is gemiddeld. Het risicobedrag neemt toe van € 83K in 2025 tot € 165K in 2026 en verder. Terugdringen Milieubelasting Het terugdringen van de milieubelasting om de milieu gerelateerde gezondheid te verbeteren zal de komende jaren steeds belangrijker worden. Er lopen vanuit het Rijk vele programma's die uiteindelijk gaan leiden tot strengere wetgeving. Enkele voorbeelden zijn de stikstof situatie (PAS), het schoon lucht programma, het oppervlaktewater en de zeer zorgwekkende stoffen. De verwachting is dat in de komende 5 jaar de inventariserende programma's zullen leiden tot daadwerkelijke wetgeving in 2027.

Er ontstaan dan in hoofdlijn twee grote effecten. De OD NZKG zal meer en andere werk ontvangen en kan zich voor een groter vergunning potentieel en meer toezicht zien staan. Aan de andere kant ontstaat er voor bedrijven economisch gezien een sterke verhoging van kosten voor een productieproces en hun beheersing van de milieueffecten. Faillissementen en bedrijfsverplaatsingen kunnen ontstaan. Het financiële risico is dat de veranderingen sneller gaan dan de financiering via contracten met de opdrachtgevers. Ofwel, dat de kosten voor de baten uitgaan. Beheersmaatregelen: diverse opdrachtgevers, zoals PNH, Zaanstad en Amsterdam, hebben de OD NZKG gevraagd mee te denken bij het duiden van de opgave en het meedenken bij een regionale en lokale aanpak op basis van de wetgeving. De kans op dit risico is gemiddeld. Het risicobedrag neemt toe van € 83K in 2025 tot € 161K in 2026 en verder.

Pagina 36 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Wijziging beleid Rijk of provincie voor Tata Steel Het risico dat, ten gevolge van gewijzigde politieke omstandigheden, het beleid ten aanzien van Tata Steel impactvol verandert. Met de toezegging van PNH voor 2025 en verder lijkt er een zekerheid van budgettering te zijn voor het VTH-werk dat de OD NZKG uitvoert bij Tata Steel voor de aankomende jaren. Ook het Rijk heeft aangekondigd de PNH de komende jaren te ondersteunen. Hoe de financiering vorm gaat krijgen is nog niet formeel bekend. Het risico wordt nu gezien over de langere termijn. De gevolgen zijn afnemende werkzaamheden door andere beleidsprioriteiten. Minder taken op het vlak van toezicht en handhaving. Beheersmaatregelen: bij afnemende taken en werkzaamheden moeten medewerkers op andere plekken in de organisatie worden ingezet. De kans op dit risico is klein. Het risicobedrag is € 140K vanaf 2026. Conjuncturele ontwikkelingen, arbeidsmarkt, Groen Staal en Tata (totaal geschat financieel effect € 5,3M) Omzetfluctuatie, Economische en conjuncturele ontwikkelingen Na jaren van stabiele financiering zien we bij alle gemeentelijke opdrachtgevers een daling op het gemeentefonds en toenemende lasten gezien de enorme prijsstijgingen van de afgelopen jaren. Dit betekent met name in 2026, ook wel ravijnjaar genoemd, een bezuiniging op de begroting.

Diverse opdrachtgevers hebben aangegeven dat de bedragen naar beneden worden bijgesteld dan wel zij overwegen om bepaalde (plus) taken niet meer door de OD NZKG te laten uitvoeren. We lopen hiermee een risico op frictiekosten. Het risico is dat de organisatie niet tijdig kan anticiperen op de omzetfluctuaties. Er kunnen tekorten ontstaan bij omzetdalingen als de lasten van lopende contracten niet tijdig kunnen worden bijgesteld. Andersom kan het zijn dat de dat de economie snel weer aantrekt en dat er een sterke stijging is van initiatieven. Dit betekent ongepland werk voor de gehele VTH-keten. Met betrekking tot het bedrijvenbestand lopen dan de kosten voor de baat uit. Beheersmaatregelen: de gevolgen voor de uitvoering worden afgestemd met de opdrachtgevers en als het nodig is samen met hen geprioriteerd. Het risico van omzetverlies wordt in eerste instantie zoveel als mogelijk opgevangen door de afbouw van de flexibele schil. De arbeidsmarkt is echter zo weerbarstig dat een volledige flexibiliteit in contractering ook niet altijd mogelijk is. De kans op dit risico is klein. Het risicobedrag is € 207K vanaf 2025. In 2026 eenmalig € 414K Arbeidsmarkt en inhuur De krapte op de arbeidsmarkt en voor sommige functies beperkte beschikbaarheid van inhuurkrachten, kunnen gevolgen hebben voor het realiseren van de productie- en kwaliteitsafspraken.

Dit wordt nog eens versterkt door de extra capaciteit en de specifieke expertise die nodig zijn voor onder andere de implementatie van de Omgevingswet en de uitvoering van het Klimaatakkoord. Per 1 januari 2025 vervalt in het kader van de wet DBA en de voorgenomen wet VBAR het moratorium op de handhaving van schijnzelfstandigheid. Op dit moment bestaat er nog veel onduidelijkheid rondom de criteria van de wet DBA. Het leidt regelmatig tot nieuwe inzichten, publicaties en handreikingen over de toepassing van de wet. De OD NZKG blijft urgentie voelen om contracten met externe medewerkers die niet voldoen aan de wet DBA, te beëindigen. Het niet realiseren van productieafspraken leidt tot lagere inkomsten. Dat kan gevolgen hebben voor de dekkingsbijdrage van de overheadkosten. Het beëindigen van contracten met zzp'ers leidt, zeker wanneer posities niet of niet volledig ingevuld worden door medewerkers met een vast contract, tot een risico op productieverlies.

Pagina 37 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Beheersmaatregelen: de OD NZKG werkt met een flexibele schil van personeel. We hebben onze wervingscapaciteit vergroot, zetten in op arbeidsmarktcommunicatie en werken samen met wervingsbureaus. Innovatie op het vlak van digitalisering en data-analyse wordt ingezet om zo efficiënt mogelijk te werven. Daarnaast worden medewerkers opgeleid waaronder trainees, opleidingstrajecten voor zij instromers en training on-the-job constructies. We bewegen voor wat betreft de wet DBA en de voorgenomen wet VBAR mee met steeds veranderende inzichten. We maken het mogelijk om contracten met externe medewerkers met een gelimiteerde tijd van 6 maanden te verlengen, tot uiterlijk 1 juli 2025. Voor de zzp'ers die, met de kennis van nu, niet voldoen aan de criteria van de wet DBA, maken een ‘plan per contract’. In dit plan omschrijven we de risico’s in het geval een contract beëindigd zou worden en welke oplossingen denkbaar zijn. De kans op dit risico is gestegen van klein naar gemiddeld. Het risicobedrag is vanaf 2025 € 248K Afbreukrisico Groen Staal Tata Steel heeft op 20 december 2024 de concept MER (3000 A4) ingediend. Hiermee is een volgende stap gezet in de ambities voor de transitie voor naar Groen Staal. Binnen TATA wordt met 200 mensen volop doorgegaan met het project.

Binnen de OD NZKG zijn 30 tot 35 adviseurs beschikbaar om in 2025 de verwachte definitieve vergunning aanvragen in Q2 en verder te gaan verwerken. Het risico dat deze plannen geen doorgang vinden is nog aanwezig. Zeker wanneer de Nederlandse of Europese overheid geen subsidie verleent aan het bedrijf Tata Steel zelf voor deze investering. Er bestaat voor de langere termijn toch een kans dat Tata Steel beslist om van Groen Staat af te zien. De VTH-A werkzaamheden komen dan te vervallen. De medewerkers die op Groen Staal zijn ingezet, komen daarmee zonder werk te zitten. De medewerkers die op Groen Staal werkzaam zijn, moeten op andere projecten/ procedures worden ingezet. Beheersmaatregelen: een groot deel van de medewerkers werken deeltijd op het project en houden binding met hun eigen team. Hiermee kan het wegvallen van het werk voor Groen Staal makkelijk worden opgevangen. De kans op dit risico is gemiddeld. Het risicobedrag is in 2026 € 93K. Tata Steel vertrekt uit Nederland – risico vanaf 2026 Tata Steel zou kunnen besluiten uit Nederland te vertrekken. Dit zou kunnen vanwege tegenvallende financiële resultaten en/of vanwege geen of onvoldoende subsidie vanuit Nederland of Europa voor de transitie en het investeringsprogramma Groen Staal. De Europese Staalmarkt is onderhevig aan grote concurrentie vanuit China en de VS. De geopolitieke situatie met o.a.

ook de oorlogen in Oekraïne en Midden-Oosten maken de marktsituatie erg onvoorspelbaar. Tata Steel levert mondiaal het meest hoogwaardige staal. Voor de OD NZKG zal een vertrek betekenen dat er, wanneer het staalproces wordt stopgezet, er – afhankelijk van hoe snel het bedrijf vertrekt – een groot aantal medewerkers beschikbaar komen. Wanneer er door Tata Steel wordt ingezet op een snel vertrek, dan kan de situatie ontstaan dat er voor collega’s van Milieu een daling van werkzaamheden zal zijn. Voor collega’s van Bouw (sloop) en Bodem (sanering) zal dan een enorme toename aan werkzaamheden ontstaan. De werkveld gebieden zijn voor de medewerkers op expertise niet uitwisselbaar. De kans op dit risico is klein. Het risicobedrag is vanaf 2026 € 153K.

Pagina 38 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Bedrijfsvoering (totaal geschat financieel effect € 1,7M) Nieuw zaaksysteem In 2025 vindt de implementatie van het nieuwe VTH-systeem PowerBrowser. De conversie naar een nieuw pakket brengt implementatie- en uitvoeringsrisico's met zich mee, zeker in combinatie met volle projectkalender voor de organisatie. De adoptie van het nieuwe VTH-systeem heeft tijd nodig voor de gebruikersorganisatie. Het gevolg kan zijn problemen in de uitvoering waardoor er onvoldoende productie geleverd kan worden en wettelijke termijnen niet worden gehaald. Beheersmaatregelen: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

De aanbesteding is zorgvuldig voorbereid en opgezet. Leerpunten van andere omgevingsdiensten zijn hierin nadrukkelijk meegenomen; Sterke betrokkenheid van de gebruikersorganisatie bij aanbesteding en implementatie, waarborgt de aansluiting op het werkveld; Projectorganisatie voor implementatie is vastgesteld door stuurgroep en directieraad; Financiering van implementatiefase is geborgd met een directie besluit; Opleidingsprogramma voor het gebruik van het nieuwe VTH-systeem worden uitgewerkt binnen het project; Uitgangspunten voor in gebruik name van het nieuwe VTH-systeem i.r.t. de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn vastgesteld door de directieraad.

De kans op dit risico is zeer groot. Het risicobedrag is in 2025 € 517K. Informatiebeveiliging De dreiging tot informatiebeveiligingsincidenten blijft toe nemen. Het risico van een informatiebeveiligingsincident is dat de dienstverlening en bedrijfsvoering volledig kan stil komen te liggen. Daarnaast kunnen informatiebeveiligingsincidenten leiden tot fouten in de dienstverlening en kan vertrouwelijke informatie in verkeerde handen komen te vallen. De informatiebeveiligingsdienst (IBD) ziet op moment twee soorten dreiging meer ransomware en steeds meer en ernstige kwetsbaarheden en gevaren in software. Vanaf 17 oktober 2024 is de NIS2 richtlijn (Network and Information Security Directive) in werking. Dit is een Europese richtlijn waarbij essentiële organisaties in Europa wettelijk verplicht worden om zichzelf te beschermen tegen cybercriminaliteit. De kosten zijn terug te voeren op het herstel van de systemen, onderzoek naar de aanval, alsmede het betalen van losgeld bij een ransomware-aanval. Het verschilt per aanval welke kosten gemoeid zijn. Nadat NIS2 in 2025 vertaald zal zijn in Nederlandse wetgeving, kunnen ook boetes opgelegd gaan worden aan organisaties die zich niet houden aan deze wet. De boetes kunnen oplopen van 1,4 tot 2% van de omzet. Ook kunnen directieleden persoonlijk aansprakelijk worden gesteld bij nalatigheid.

Beheersmaatregelen: om de toename aan cybercriminaliteit het hoofd te bieden is een Chief Information Security Officer (CISO) aangesteld. De implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) loopt. Voor het bewustzijn van de medewerkers worden er awareness-trainingen gevolgd. Er is extra technische software aangeschaft als bescherming tegen hacken. Voor de NIS2 richtlijn zal software worden aangeschaft om de interne en externe audits en rapportageverplichtingen te kunnen registreren. Interne pre-audit: dit is een interne beoordeling die organisaties helpt om hun huidige nalevingsstatus te begrijpen en eventuele tekortkomingen te identificeren voordat een externe audit plaatsvindt.

Pagina 39 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Externe audit: deze audits worden uitgevoerd door erkende auditorganisaties en gespecialiseerde cyberbeveiligingsauditors. Ze beoordelen of de noodzakelijke beveiligingsmaatregelen aanwezig zijn en effectief functioneren. Doorlopende supervisie: voor essentiële entiteiten omvat dit regelmatige inspecties ter plaatse, off-site toezicht en beveiligingsscans. Belangrijke entiteiten kunnen ook audits ondergaan als er aanwijzingen zijn dat ze mogelijk niet voldoen aan de richtlijn. Rapportage en aanbevelingen: na de audit levert de auditor een gedetailleerd rapport met bevindingen, tekortkomingen in de naleving en verbeterpunten. Dit rapport bevat praktische aanbevelingen om geïdentificeerde problemen aan te pakken en de cyberbeveiligingshouding van de organisatie te verbeteren. De kans op dit risico is toegenomen van gemiddeld naar groot. Het risicobedrag is € 579K vanaf 2025. Groen Staal niet volledig kunnen leveren Om het Groen Staal traject goed uit te lopen, is 5 miljoen subsidie per jaar bij het Rijk gevraagd (2023 - 2030). Bij de OD NZKG een inspanningsverplichting wanneer alle aanvragen gaan binnenlopen. Er kan schade ontstaan op het vlak van imago (herstel) en schadeclaims van Tata Steel bij onvoldoende tijdige vergunning levering. De OD NZKG kan aansprakelijk gesteld worden voor vertraging schade in de voortgang van het project.

Het is in deze fase van het project moeilijk om het gevolg van het risico realistisch te kwantificeren. Beheersmaatregelen: vooruitlopend op het vrijkomen van het geld, zijn de werving, inhuur en opleidingen van medewerkers in voorbereiding. De aansprakelijkheid is beoordeeld in relatie met de bedrijfsaansprakelijkheid verzekering. Daarnaast is de communicatie met Tata Steel over de project voortgang en afstemming is essentieel voor zowel OD NZKG als Tata. De kans op dit risico is gemiddeld. Het risico vanaf 2024 als PM opgenomen.

Prestatiegericht financieren (totaal geschat financieel effect € 5,1M) Afwijking ten opzichte van vastgesteld kengetal Per 2019 zijn de kengetallen en daaraan gekoppelde (vaste) volumes voor een periode van 4 jaar ingevoerd. Hierbij is bestuurlijk afgesproken om na deze periode te evalueren en noodzakelijke wijzigingen per 2023 in te voeren, ervan uit gaande dat de Omgevingswet zou zijn ingevoerd. Vanaf 2024 werken we onder de Omgevingswet. Dit heeft grote impact op ons werk en heeft geresulteerd in een sterk gewijzigde product diensten catalogus (PDC) en daaraan gekoppelde kengetallen en financiering. Het evalueren van kengetallen kan pas plaatsvinden als ervaring is opgedaan met werken onder de Omgevingswet. Tot die tijd werkt OD NZKG met de kengetallen uit 2019. Update 2024: risico kan komen te vervallen. Huidige afrekening is niet op basis van kengetal. Nieuw risico: OD NZKG staat voor de vraag wat de meest geschikte financieringssystematiek is voor de toekomst. Dit betreft: • •

Landelijke financieringssystematiek Actualisatie van de PGF-systematiek

Pagina 40 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Op dit moment wordt onderzocht wat de complexiteit van de systematiek, consequenties en verschillen zijn ten aanzien van deze 2 varianten. Beide varianten gaan uit van een systematiek op basis van kengetallen. Een nieuwe systematiek kan resulteren in herverdelingseffecten van de deelnemersbijdragen. Het risico is aanwezig dat de kengetallen die worden opgesteld niet robuust blijken te zijn om alle taken uit te voeren. Bij grote herverdeeleffecten tussen de opdrachtgevers kan er discussie ontstaan over de hoogte van de kengetallen en de hoogte van de bijdrage. Beheersmaatregelen: de afwijking op de kengetallen wordt jaarlijks gemonitord. Voor 2025 is bestuurlijk afgesproken dat afwijkingen boven de 5% worden verrekend met onze opdrachtgevers. Dit is het laatste jaar van deze tijdelijke afspraak voortvloeiend uit de implementatie van de Omgevingswet. Praktijkervaringen zullen worden gebruikt om te komen tot nieuwe kengetallen. Voordat wordt overgegaan op een (nog nader te bepalen) systematiek zal een validatietraject worden ingeregeld. Op basis hiervan kunnen kengetallen worden herijkt. De kans op dit risico is klein. Het risicobedrag is € 440K vanaf 2026 Risico onderhandwerk Bouw en Bodem Op basis van de PGF-systematiek wordt een deel van het toezicht en de handhaving voor Bouw en Bodem als outputproduct gefinancierd (op basis van vergunningaanvragen).

Omdat toezicht en handhaving niet altijd in het lopende jaar plaatsvindt, is er een risico dat er geen dekking is voor onderhandenwerk als het aantal vergunningen in een jaar drastisch afneemt. Door de tijdelijke afrekenafspraak op uren basis nog in 2025 is dit een eenmalig jaar waarin geen risico bestaat. Beheersmaatregelen: we maken jaarlijks een inschatting van de verwachte aanvragen en maken op basis daarvan UVO/Vthup-afspraken met de opdrachtgevers. Als een drastische daling wordt verwacht en er een dekkingstekort is voor het onderhandenwerk wordt dit bij de halfjaarrapportage en meerjarenbegroting gemeld. De kans op dit risico is groot. Het risicobedrag is € 330K vanaf 2026. Inventarisatie weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden van een organisatie om niet-begrote kosten die onverwacht en substantieel zijn te dekken. Het gaat dus om buffers in het eigen vermogen of middelen die in de exploitatie kunnen worden vrijgemaakt zonder dat dit gevolgen heeft voor het bestaande beleid en de uitvoering van taken. De hoogte van de weerstandscapaciteit is per 31-12-2024 € 3.082K. Tabel: meerjarig beschikbare weerstandscapaciteit bedragen x 1.000

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Reserve weerstandsvermogen

€ 1.224

€ 3.082

€ 3.082

€ 3.082

€ 3.082

€ 3.082

Dotatie bij jaarrekening 2023 Beschikbare weerstandscapaciteit

€ 1.858 € 3.082

€ 3.082

€ 3.082

€ 3.082 € 3.082

€ 3.082

Berekening en beoordeling van het weerstandsvermogen De beschikbare weerstandscapaciteit en de noodzakelijke weerstandscapaciteit worden tegen elkaar afgezet met de ratio weerstandsvermogen1. Het algemeen bestuur heeft in 2017 een ratio van 1 tot 1,5 vastgesteld.

1 De normeringsystematiek is ontwikkeld door het Nederlandse Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de

universiteit Twente.

Pagina 41 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Uit onderstaand overzicht blijkt dat meerjarig de verhouding tussen noodzakelijke en beschikbare weerstandscapaciteit voldoet aan de ratio weerstandsvermogen (1 tot 1,5). Tabel: meerjarige ratio voor het weerstandsvermogen 2024 € 3.082 € 2.055 1,5 € 1.858 € 3.082 1,5

Beschikbare weerstandscapaciteit Noodzakelijke weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen bij een besluit tot dotatie Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen na verrekening dotatie

2025 € 3.082 € 2.064 1,5

2026 € 3.082 € 2.830 1,1

2027 € 3.082 € 2.574 1,2

(bedragen x € 1.000) 2028 2029 € 3.082 € 3.082 € 2.622 € 2.622 1,2 1,2

€ 3.082 1,5

€ 3.082 1,1

€ 3.082 1,2

€ 3.082 1,2

€ 3.082 1,2

Legenda Ratio >2 1,5 - 2,0 1,0 - 1,5 0,8 - 1,0 0,6 - 0,8 <0,6

Waardering Uitstekend Ruim Voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Financiële kengetallen In de volgende tabel staan de drie financiële kengetallen die van toepassing zijn op de OD NZKG. Voor de ratio’s zijn normen opgesteld op basis van input van de VNG en op eigen inzichten. De onderstaande beschrijving van de ratio’s bevat een verdere toelichting en beoordeling. Tabel: financiële kengetallen

netto schuldquote solvabiliteitsratio structurele exploitatieruimte

Norm ≤ 0% ≥ 20% ≥ 0%

Rekening Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 -14% -4% -4% -5% 34% 30% 28% 28% 20% 0% 0% 0%

Begroting 2028 -5% 28% 0%

Begroting 2029 -6% 28% 0%

Netto schuldquote Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. De schuldpositie van de OD NZKG bestaat voornamelijk uit kortlopende verplichtingen. Daarom hanteren we een norm van 0% of lager. Om aan de norm te voldoen moeten de eigen middelen hoger zijn dan de schuldpositie. In afwijkende gevallen, bijvoorbeeld een grote investering waarvoor we geld wordt aangetrokken, zal het kengetal boven de 0% stijgen. Voor 2026 is het kengetal -/- 8%. Het voldoet daarmee aan de gestelde norm. Solvabiliteit Dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin de organisatie in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. Het betreft het aandeel van het eigen vermogen in het totale vermogen. De VNG geeft aan dat bij een ratio lager dan 20% de organisatie zich op glad ijs bevindt. De norm voor de OD NZKG is daarom minimaal 20%. Het kengetal valt vrij laag uit omdat we met voorschotten van de opdrachtgevers werken.

De voorschotten hebben een negatief effect op de ratio maar zorgen niet voor een slechte financiële weerbaarheid. Het kengetal is gecorrigeerd met de voorschotten en komt daarmee uit op 33% in 2026. De ratio is daarmee voldoende.

Pagina 42 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Structurele exploitatieruimte Dit cijfer helpt om te beoordelen welke structurele ruimte de OD NZKG heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Is dit cijfer negatief dan biedt het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte om de lasten te blijven dragen. De norm voor de OD NZKG is 0% of hoger. In 2026 is de ratio 0% vanwege het aanbieden van een sluitende begroting.

4.4 Onderhoud kapitaalgoederen De kapitaalgoederen die de OD NZKG in bezit heeft bestaan uit apparatuur, automatisering, meubilair en de verbouwing van het gehuurde pand Ebbehout in Zaandam. Als afschrijvingstermijn wordt de economische levensduur als uitgangspunt genomen (conform de financiële verordening). Ebbehuis Afgelopen jaar is hard gewerkt om het kantoor aan het Ebbehout aan te passen aan het hybride werken. De komende jaren zullen er extra investeringen nodig zijn om het pand klaar te maken voor de toekomst. Dit betekent niet alleen investeringen om er een fijnere en gezondere werkomgeving van te maken, maar ook investeringen om er een veiliger werkomgeving van te maken. Vanwege de groei van de organisatie, maar ook vanwege de invoering van de Omgevingswet en de vervanging van het VTH-systeem Mozard is ervoor gekozen om de aanpassing van het kantoorgebouw niet in 2024, maar in 2025 plaats te laten vinden. De kapitaallasten zullen vanaf 2026 in de meerjarenbegroting worden opgenomen. Laptops De laptops voor de organisatie zijn in 2021 aangeschaft en in drie jaar conform financiële verordening afgeschreven. Deze afschrijving is voor het laatst in 2024 zodat in 2025 bij geen hernieuwde aanschaf een vrijval van kapitaallasten ontstaat van € 156K.

De verwachting is dat gedurende 2025 de laptops voor de gehele organisatie vervangen gaan worden, bij levering gedurende het jaar geeft dit voor het eerst kapitaallasten in 2025.

4.5 Financiering In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeleid van de OD NZKG. Dit zijn onder andere het risicobeheer (vooral rente- en kredietrisico), de financieringspositie en het kasbeheer. Beleidskader De uitvoering van de financieringsfunctie dient plaats te vinden binnen de kaders zoals gesteld in de wet Financiering decentrale overheden (Wet Fido) en de daarbij behorende ministeriële regelingen. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De transparantie komt daarbij tot uitdrukking in voorschriften voor een verplicht Financierings- (treasury-)statuut evenals een financieringsparagraaf in begroting en rekening. De OD NZKG werkt volgens het aangepaste Treasurystatuut dat is vastgesteld op 9 december 2015. Eén van de doelstellingen van dit statuut is het beschermen van vermogens- en (rente-) resultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, koersrisico’s, liquiditeitsrisico’s en kredietrisico’s. Financierings- en schuldpositie Per balansdatum 31-12-2024 heeft de OD NZKG geen leningen. Voor 2026-2029 zijn geen leningen bij derden noodzakelijk en niet aanwezig in deze begroting.

Pagina 43 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Kasbeheer De OD NZKG beperkt haar interne liquiditeitsrisico’s door haar treasury activiteiten te baseren op een adequate liquiditeitsplanning. Doordat overtollige liquide middelen moeten worden aangehouden in de schatkist zijn er geen kredietrisico’s. Om het renterisico te beperken is vastgelegd dat de kasgeldlimiet en de renterisiconorm niet worden overschreden. Nieuwe leningen/uitzettingen worden afgestemd op de bestaande financiële positie en de liquiditeitenplanning, de rente typische looptijd en het renteniveau van de betreffende lening/uitzetting wordt zo veel mogelijk afgestemd op de actuele rentestand en de rentevisie. Binnen deze kaders streeft de OD NZKG naar spreiding in de rente typische looptijden van uitzettingen.

4.6 Bedrijfsvoering De paragraaf Bedrijfsvoering is een verplichte paragraaf conform de Besluit Begroten en Verantwoorden vereisten. Het programma Bedrijfsvoering wordt beschreven in paragraaf 3.8. Informatie voor derden Iv3 De Omgevingsdienst voldoet aan de verplichting om de financiële gegevens voor begrotingen, halfjaarrapportages en jaarrekeningen ter beschikking te stellen aan het Centraal Bureau voor de Statistiek in verband met het Publicatiebeleid Iv3 open data voor gemeenten, gemeenschappelijke regelingen, provincies en waterschappen. Rechtmatigheid en Verbijzonderde Interne Controle OD NZKG heeft de verbijzonderde interne controle (VIC) uitbesteed. De OD NZKG kan door de uitbesteding van de VIC de onafhankelijke rol beter borgen, de eigen organisatie is hiervoor te klein. Andere reden is dat de OD m.i.v. 2020 de financiële en personeelsadministratie volledig in eigen beheer heeft genomen. Het belang van het toetsen van de opzet, bestaan en werking van de financiële en personeelsprocessen werd daardoor groter. In 2025 e.v. worden de volgende processen ge-audit. UVO-beheerproces Debiteurenproces Personeelsproces – instroom/doorstroom/uitstroom Inkoop- en crediteurenproces WABO-leges Openbaarheidsparagraaf Dit is de openbaarheidsparagraaf van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. De openbaarheidsparagraaf is een nieuwe verplichte paragraaf in de begroting.

De verplichting komt aanvankelijk voort uit het besluit tot actieve openbaarmaking van informatie, de plannen ter verbetering van de informatiehuishouding bij de ministeries en artikel 3.5 van de Wet open overheid (Woo) dat bepaalt dat een bestuursorgaan in de jaarlijkse begroting en verantwoording aandacht besteedt aan de beleidsvoornemens en uitvoering van de Woo. De focus van deze openbaarheidsparagraaf is de beschrijvende en kwalitatieve verantwoording op hoofdlijnen over de activiteiten die worden uitgevoerd op de thema’s verbetering van de informatiehuishouding, actieve openbaarmaking en passieve openbaarmaking. Een goede informatievoorziening met een ordentelijke informatiehuishouding is noodzakelijk en van groot belang in een democratische rechtsstaat. Belanghebbenden, journalisten en de wetenschap dienen toegang te hebben tot de voor hen noodzakelijke informatie. Een open overheid voorziet hierin door tijdens en na afloop van het maken van beleid en wetgeving transparant te zijn in de gemaakte keuzes.

Pagina 44 van 63

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Actieve openbaarmaking Gedurende 2024 zijn er wederom meer middelen vrij gemaakt voor de implementatie van de Woo. De nieuwe wet vereist van bestuursorganen de actieve openbaarmaking van een aantal bij wet aangewezen categorieën en spreekt van een inspanningsverplichting om naast deze verplichte categorieën te onderzoeken welke aanvullende informatiecategorieën eveneens gepubliceerd zouden kunnen worden. Deze inspanningsverplichting veronderstelt dat de overheid zich bij elk document actief de vraag moet stellen waarom het niet openbaar gemaakt zou moeten worden, ‘openbaar, tenzij’. De samenleving heeft immers het recht te weten wat er in de leefomgeving speelt. De OD NZKG staat volledig achter de bedoeling van deze wet en tracht hier door middel van een projectmatige aanpak invulling aan te geven. De implementatie zal evengoed enkele jaren duren, conform de planning vanuit het Rijk. Het artikel over de actieve openbaarmaking is nog niet volledig in werking getreden, de OD NZKG is echter wel al begonnen met de implementatie ervan. Er is ten eerste onderzocht welke categorieën de OD NZKG wettelijk gezien dient te openbaren en er is gekeken naar de eerder benoemde aanvullende categorieën waarvan we informatie willen gaan publiceren.

Hiervoor is inmiddels een plan van aanpak opgesteld, met daarin onder andere aandacht voor de cultuurverandering binnen de organisatie waar de wet om vraagt en een projectplanning. In de komende jaren zal dit plan ten uitvoer worden gebracht. In 2024 zijn de eerste wettelijk verplichte categorieën bekend gemaakt en ook verplicht gesteld, de OD NZKG voldoet dan ook aan deze wettelijke vereisten. Tevens heeft de OD NZKG actief deelgenomen aan de landelijke werkgroep inzake de openbaarmaking van handhavingsbeschikkingen. Deze werkgroep zal in 2025 voortgezet worden en momenteel verkent de OD NZKG intern de verdere mogelijkheden om tot maximale openbaarmaking over te gaan. Het e-data loket zal verbeterd worden, overzichtelijker en completer zodat documenten voor eenieder goed te vinden zijn. Passieve openbaarmaking Burgers en bedrijven verwachten steeds meer transparantie in de besluitvorming en in het handelen van/door de overheid. Mede door sociale media staan wij vaker in het nieuws en worden er ook meer Woo-verzoeken ingediend. Het opvragen van honderden tot duizenden documenten in één Woo-verzoek is meer regel dan uitzondering geworden. Tevens is opvallend dat men zeer snel na afhandeling van een Woo-verzoek, nog een ander Woo-verzoek indient, soms bij meerdere overheden tegelijk. Dit vergt veel afstemming.

Deze omvangrijke en complexe verzoeken zijn zeer arbeidsintensief en kostbaar. De komende jaren wordt ook ingezet op het automatiseren van handelingen en het optimaliseren van het Woo-proces, waardoor dit minder inspanning vergt van de medewerkers en derhalve in de toekomst hopelijk minder tijdrovend zal zijn.