20250710 verslag gemeenteraad ochtend

De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van de leden Abdi, Krom, Van Pijpen en Broersen inzake onderzoek naar barrières bij verkrijgen van urgentie voor slachtoffers van huiselijk geweld, nr. 306.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - in samenwerking met woningbouwcorporaties en partners te onderzoeken welke belemmeringen slachtoffers van huiselijk geweld en intieme terreur in Amsterdam ondervinden bij het verkrijgen van urgentie; - daarbij specifiek aandacht te besteden aan bindingseisen, administratieve uitsluiting door toedoen (ex-)partner; - de raad uiterlijk in Q1 2026 te informeren. De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Scholtes. Wethouder SCHOLTES: Dank u, voorzitter. Dank aan de raadsleden voor hun inbreng. Ik denk dat we gezamenlijk hier in Amsterdam maar ook in de regio met alle partners steeds beter signalen van huiselijk geweld, kindermishandeling, femicide en intieme terreur weten te herkennen, ook steeds beter hulp daarop weten aan te passen maar dat we er nog lang niet zijn. En ik denk dat de debatten die we hier in de raad erover hebben dat ook onderstrepen.

Ik wil u graag ook nog even wijzen op de brief over intieme terreur en femicide die burgemeester Halsema en ik recent aan u hebben gestuurd waarin we de aanpak daarvan hebben uiteengezet en ook hebben aangegeven dat we extra aandacht gaan besteden aan nabestaanden van femicide, ook op verzoek van diezelfde nabestaanden. En ik breng dan graag ook altijd toch even naar voren. Barbara Godwaldt

19

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

die haar zus verloor aan femicide en nu al dat verdriet en boosheid heeft omgezet in keihard werken elke dag om de signalen van intieme terreur beter bekend te maken bij professionals, bij omstanders, et cetera. Dan ga ik snel naar de inbreng. De time-out-woningen, het is denk ik terecht dat het lid Abdi zegt dat kan een goede oplossing zijn, meer in de preventieve sfeer waar huiselijk geweld speelt. Even een time-out dus inderdaad. Het goede nieuws is dat in het kader van het Masterplan Nieuw-West er ook al plannen zijn om time-out-woningen in Nieuw-West te vestigen. Eén is er al geopend en er volgen er nog vijf. Recent was ik met stadsdeelvoorzitter Jadnanansing ook in Zuidoost om daar de nieuwe, intensieve en innovatieve aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling te starten. Ook echt in samenwerking met informele organisaties in de buurt, buurtorganisaties, en ook daar zullen time-out-woningen komen. Ook uiteindelijk moeten dat er zes worden. En wat mij betreft gaan we natuurlijk ook kijken naar hoe we dat verder kunnen uitbreiden over de stad en over de regio. Dus ik zeg graag toe dat wij ook in kaart gaan brengen hoe dat eruit zou kunnen zien wat dat kost. En natuurlijk in overleg ook met de collega's uit de regio. Maar bij deze de toezegging aan het lid Abdi. Dan even over de financiën.

Het klopt, zeg ik richting het lid Van Pijpen, dat ik heb toegezegd dat schriftelijk nog even nader toe te lichten. Excuus dat dat niet is gelukt, maar ik kan u wel zeggen de begroting is nu gewoon sluitend. We hebben natuurlijk tot en met dit jaar ook bijgeplust vanuit de reserve. Vanaf volgend jaar kan dat niet meer omdat we die reserve op een bepaald niveau moeten houden. En daarom is er ook in de begroting rekening gehouden met een stijging van de bijdrage vanuit de deelnemende gemeenten. En dat zult u dan ook in de begroting die volgt straks zien. En u krijgt nog steeds dit even op papier zodat we het nader zullen toelichten. Dan richting D66, ik wil altijd in gesprek met VWS over domme bezuinigingen, ik bespreek natuurlijk ook binnen het wethoudersoverleg centrumgemeenten vrouwenopvang over de financiële situatie. Ik zeg wel, op zich in de regio Amsterdam hebben het financieel goed geregeld als het gaat over het CSG. Maar ik denk dat het altijd goed is om aandacht te vragen voor slachtoffers van seksueel geweld in andere regio's waar er tekorten zijn. Dus het lijkt mij goed om daar ook met de collega's samen over in gesprek te gaan. Dan ga ik naar de motie van de Partij van de Arbeid over kunnen we beter kijken wat zijn nu belemmeringen bij een urgente situatie om die opvang te krijgen. Dat zeg ik graag toe.

Ik denk dat het belangrijk is om al die signalen voor die belemmeringen goed op te pikken en ook samen met de collega's in de regio te bespreken. Dus ik ben ook positief over de motie. De discussie wordt gesloten. Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling 28. GEHEIM (Instemmen met het wijzigen van de Subsidieregeling Buurtteams Amsterdam 2021-2026) VN2025-009439 De VOORZITTER schorst de vergadering. De VOORZITTER heropent de vergadering. Financiën

20

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

38. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over lastenvergelijking inclusief erfpacht VN2025-008638 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van de leden Havelaar en Burgers inzake beter inzicht in erfpachtlasten voor Amsterdamse huishoudens, nr. 307.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - te onderzoeken of het mogelijk is om per gemeente inzicht te geven in het aantal erfpachtwoningen en de bijbehorende erfpachtinkomsten; - te onderzoeken welke methodiek het best geschikt is om een vergelijking te maken van totale woonlasten (inclusief erfpacht) tussen Amsterdam en andere erfpachtgemeenten; - indien een volledige vergelijking niet mogelijk blijkt, alternatieven te onderzoeken zoals voorbeeldberekeningen voor verschillende woningtypen en buurten; - de raad uiterlijk in oktober 2025 te informeren over de uitkomsten van dit onderzoek. De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Havelaar. Het lid HAVELAAR: Voorzitter, de wethouder heeft destijds een goede toezegging gedaan om te kijken of we de erfpachtkosten meer mee konden nemen in de berekening van lokale lasten. Ik heb daar ook een poging voor gezien in de brief waarin gekeken is naar bestaande onderzoeken om dat te doen, maar helaas geven die bestaande onderzoeken niet dat gewenste beeld.

Dat hebben we in de commissie uitvoerig besproken en daarom samen met het lid Burgers deze motie. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Buren. Wethouder VAN BUREN: Bedankt, voorzitter. Ik heb de motie nog niet gezien, staat er ook nog niet in geloof ik. Maar ik kan wel al zeggen, we hebben daar al wel uitgebreid over gesproken en dat het inderdaad heel erg ingewikkeld is. Ik zie het verzoek inderdaad in de motie, volgens mij hebben we het daar ook al over gehad dat het ontzettend ingewikkeld is. Dus ik ga deze motie ontraden omdat het heel ingewikkeld is om erfpacht te vergelijken, je hebt op bepaalde plekken erfpacht of je hebt geen erfpacht, je hebt eeuwigdurende erfpacht, afgekochte erfpacht, begin- en eindtijd met de canon. Dus het is ontzettend lastig om dit gewoon duidelijk te maken. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, de wethouder hoeft mij niet ervan te overtuigen dat erfpacht extreem ingewikkeld is. Maar het punt is natuurlijk wel dat Berenschot gezegd heeft dat het toch gezien moet worden als een verkapte lokale belasting. En omdat 69 procent van de woningen in Amsterdam op erfpacht zitten vind ik dat we daar wel, hoe ingewikkeld het ook is, een vorm in moeten zoeken.)

21

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

We hebben het over lokale lasten en die vergelijken ook met andere steden. Dat is de COELO Atlas. Dat zijn uitgebreide overzichten van lokale lasten en daar worden gewoon rioolheffing, afvalstoffenheffing en ozb in meegenomen. Dus nogmaals, het is ontzettend ingewikkeld, veel werk en eigenlijk zegt het denk ik weinig omdat er zoveel verschillende erfpachtvormen zijn. (Het lid HAVELAAR: Nee voorzitter, de wethouder noemt een paar gebruikelijke lokale lasten maar die andere belangrijke lokale last die we heffen op 69 procent van de huizen in Amsterdam, noemt zij bewust niet. En ik heb het niet zo ingewikkeld gemaakt, dat doet de gemeente Amsterdam. Dus laten we dan wel het volledige plaatje geven.) Voorzitter, volgens mij is het helder, ik ontraad de motie. De discussie wordt gesloten. Financiën 38a. Kennisnemen van de evaluatie van de betalingsproblemen door de implementatie van AFIS VN2025-010617 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van het lid Burgers inzake onderzoek naar organisatiecultuur, nr. 278.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - een extern en onafhankelijk onderzoek te verrichten naar de organisatiecultuur binnen de gemeente Amsterdam, waarbij de geleerde lessen bij de evaluatie van de implementatie van AFIS als leidraad worden aangehouden.

Het onderzoek zal zich ten minste richten op de verbeteringen van: - eigenaarschap en verantwoordelijkheidsgevoel; - transparantie in werkwijze en communicatie; - verhouding tussen de positie van leidinggevende en de uitvoerders; - escalatie. - de uitkomsten van het onderzoek te delen met de raad. Motie van het lid Burgers inzake voorbereidend onderzoek project AFIS, nr. 297.25 Besluit: - een voorbereidend onderzoek uit te voeren naar hoe de besluitvorming, aanbesteding, implementatie en evaluatie van het project AFIS is aangepakt, welke lessen daaruit zijn te trekken en hoe de positie van de gemeenteraad, als kaderstellend en controlerend orgaan, hierbij vorm heeft gekregen; - hiertoe een voorbereidingscommissie in te stellen ter advisering aan de gemeenteraad over vervolgstappen na afronding van het voorbereidend onderzoek; - deze commissie de volgende richtlijnen mee te geven: a. Dat het voorbereidend onderzoek proportioneel is qua tijd en kosten; b. Dat het voorbereidend onderzoek zich inhoudelijk richt op: - de positie van de gemeenteraad in haar kaderstellende en controlerende rol. - is de raad geïnformeerd, betrokken geweest en op welk moment;

22

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

de wijze waarop geleerde lessen vanuit andere ICTprojecten/evaluaties worden/zijn meegenomen; - of er een gemene deler uit deze evaluatie is te trekken waarbij de scope wordt bepaald op projecten vanaf de implementaties van AFS, met kosten van meer dan 4 miljoen euro; c. Dat het voorbereidend onderzoek een (eerste) inzicht geeft in: - waarheidsvinding; - te leren lessen; - het leveren van een bijdrage aan het herstel van vertrouwen in de gemeente; - het borgen van de belangen van Amsterdammers bij de ICT-projecten -

Motie van het lid Havelaar inzake kosten AFIS dit jaar dekken, nr. 303.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - de totale extra kosten van het AFIS-fiasco van 5,8 miljoen euro plus 2,1 miljoen extra implementatiekosten, dus totaal 7,9 miljoen te dekken binnen de begroting van 2025; - het college de vrijheid te geven om hier zelf een dekking voor te vinden, zo lang deze maar uit budget 2025 komt, waarbij er geen verplichting is om dit bedrag enkel uit bedrijfsvoering te dekken; - mocht het college hiervoor geen mogelijkheden te zien de dekking uit de volgende programma’s te halen: - het chemsex expertisecentrum niet verder uit te voeren (programma 6, programmaonderdeel 6.1); - gratis openbaar vervoer voor kinderen niet verder uit te voeren (programma 2, programmaonderdeel 2.1); - voor toekomstige burgerberaden een budgetcap van maximaal 350.000 euro per burgerberaad te hanteren en de begeleiding zoveel mogelijk intern te organiseren; - nu al te starten met de voorgestelde bezuinigingen binnen dienstverlening en het ambtelijk apparaat in plaats van deze uit te stellen; - een bedrag vrij te laten vallen uit het Klimaatfonds, voor maximaal 59 miljoen, en de plannen daarop aan te passen; - te stoppen met alle verdere ontwikkeling van het Erotisch Centrum; - bezuinigen binnen de Agenda Autoluw. De moties maken deel uit van de beraadslaging.

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Garmy. Het lid GARMY: Dank, voorzitter. Wij besluiten vandaag om een motie van afkeuring in te dienen en dat besluit nemen wij niet licht. Niet alleen omdat het een zwaar politiek instrument is, maar ook omdat we de inzet van de wethouder zien. We waarderen dat zij zich openstelt, verantwoordelijkheid neemt voor het herstel en geen moment heeft geprobeerd fouten weg te poetsen. En we hebben tijdens onze bijdragen op dit dossier ook nooit getwijfeld aan haar intentie. Maar na alles wat we de afgelopen maanden hebben gelezen, besproken en gevraagd zijn we tot een pijnlijke conclusie gekomen en die rust voor ons op drie punten.

23

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Allereerst schoot de bestuurlijke regie te kort op het moment dat het erop aankwam. Ten tweede zijn structurele problemen in de ambtelijke organisatie, zoals het ontbreken van eigenaarschap en tegenspraak niet tijdig aangepakt. En ten derde zijn de kosten van AFIS volledig uit de hand gelopen, van een raming van 13 miljoen naar inmiddels 44 miljoen zonder dat helder is waar het eindigt. Die drie constateringen raken aan de kern van politieke verantwoordelijkheid. Want uiteindelijk gaat het er niet alleen om hoe hard er is gewerkt aan herstel, maar over vooraf voldoende regie is gevoerd, achteraf voldoende verantwoordelijkheid is genomen en of de fundamentele oorzaken stevig genoeg worden aangepakt. Want als je de evaluatie lees, blijft er één vraag hangen die maar niet loslaat. Hoe kon dit gebeuren? Hoe is het mogelijk dat een ICT-project met deze schaal, deze impact en zulke duidelijke risico's toch live is gegaan met alle gevolgen van dien? Ondernemers die wekenlang niet werden betaald, interne processen die vastliepen en een organisatie die maandenlang in de overlevingsstand stond. En dit staat niet op zichzelf. Al ruim een jaar spreekt de raad onder andere via de Rekeningcommissie over de noodzaak van cultuurverandering binnen de ambtelijke organisatie.

En we horen steeds dezelfde patronen, signalen die niet doorkomen, verantwoordelijkheden die onduidelijk zijn, onvoldoende reflectie in eigenaarschap. En dat cultuurverandering onvoldoende van de grond komt en er pas na de evaluatie van AFIS een expliciete opdracht wordt neergelegd, doet geen recht aan de urgentie die we al veel eerder met elkaar uitspraken. En wat we in dit dossier zien is precies dat patroon. De evaluatie laat zien dat signalen niet boven kwamen, verantwoordelijkheden versnipperd waren of niet werden genomen en tegenspraak onvoldoende ruimte had. En dat zegt niet alleen iets over de uitvoering, maar ook over het bestuur. Want het is aan het college en dus ook aan de wethouder om daar bovenop te zitten, om actief te toetsen of signalen worden opgepakt en om te zorgen dat dilemma's bespreekbaar worden voordat het misgaat. En die regie ontbrak en dat is ook wat de evaluatie vaststelt. De wethouder kreeg pas na livegang volledig zicht op de ernst van de situatie. En dat is op zichzelf al een bestuurlijk probleem. En wat erbij niet helpt is dat de bestuurlijke reactie formeel correct is, maar politiek te mager. We zien procesmatige lessen, maar missen voldoende krachtige reflectie op wat er bestuurlijk misging. En dan het geld.

Inmiddels zitten we op 44 miljoen euro aan kosten ten opzichte van een oorspronkelijke raming van 13 miljoen, 250 procent boven begroting en het eind is nog niet in zicht. En dat is niet alleen enorm frustrerend maar ook pijnlijk, want met dat gemeenschapsgeld hadden we zoveel kunnen doen voor Amsterdammers. Het tast het vertrouwen aan dat de stad moet kunnen hebben in haar eigen organisatie, dat facturen op tijd worden betaald en dat publiek geld zorgvuldig wordt besteed. Voorzitter, we weten dat ambtenaren hier een cruciale fout hebben gemaakt maar hen kunnen we niet aanspreken in dit debat en de wethouder wel. En hoe moeilijk deze afweging ook was, we vinden dat ze op een aantal essentiële momenten bestuurlijk te kort is geschoten in regie en anticipatie. Een motie van afkeuring is voor ons geen oordeel over haar intenties, maar een noodzakelijk signaal dat bestuurlijke verantwoordelijkheid niet vrijblijvend is. (Het lid ASRUF: Voorzitter, dank aan het lid Garmy voor zijn uitgebreide uitleg waarom hij tot deze conclusie is gekomen. Ik denk dat we elkaar de afgelopen maanden in de debatten die we hebben gevoerd eigenlijk voor 80, 90 procent wel hebben kunnen volgen. Maar ik vind het nu wel opvallend. Want in het evaluatierapport staat één ding wel heel duidelijk en dat is dat deze wethouder adequaat en proportioneel heeft gehandeld.

En ik hoor daar het lid Garmy niks over zeggen.)

24

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Volgens mij heb ik erkend dat de wethouder na 20 januari goed heeft gehandeld. Dat staat inderdaad ook in het evaluatierapport. Maar in het evaluatierapport staat ook dat de wethouder veel meer had kunnen doen, zeker aan het begin. (Het lid ASRUF: Deze conclusie deel ik echt niet. Want deze wethouder is juist degene, de punten die het lid Garmy noemt als het gaat om cultuur, als het gaat om leiderschap, als het gaat om het aanpakken van de cultuurverandering binnen de organisatie, is het juist deze wethouder die ons proactief heeft geïnformeerd en ook proactief probeert om deze problemen op te lossen. Dus mijn vraag aan het lid Garmy is, op welke manier helpt de motie van afkeuring tegen deze wethouder?) Ik deel de conclusies niet die het lid Asruf nu deelt. Want in het rapport staat echt heel duidelijk, de wethouder had nog meer kunnen doen. Dat is ook een letterlijk citaat uit het rapport. En daarnaast ook over die cultuurverandering, het is een aanbeveling die er al ruim een jaar ligt en we hebben nog steeds geen plan van aanpak gezien. (Het lid ASRUF: En juist op dit punt heeft deze wethouder zelfreflectie getoond. Ze heeft gezegd dat ze er eerder bovenop had moeten zitten, ze heeft gezegd dat ze door had moeten vragen, ze heeft gezegd dat ze de lessen trekt die ook echt in het rapport staan.

Dus juist op dit punt ben ik het echt niet eens met het lid Garmy dat de motie van afkeuring hier passend is.) Ik vond de reflectie die de wethouder had getoond vorige week heel beperkt. Ik merkte ook dat de wethouder vaak zei ik heb dezelfde vragen als de raad terwijl ze hier wel echt een andere functie heeft dan wij. En daarnaast ook hebben we vaker gevraagd in dit dossier om reflectie en elke keer was het heel beperkt. (Het lid VAN PIJPEN: Voorzitter, allereerst ook een reflectie dat ik het zeer jammer vind dat eigenlijk het lid Garmy nu al begint met een motie van afkeuring, eigenlijk aan de start van het debat terwijl we nog een debat moeten voeren. Dus dat wil ik eigenlijk even als eerste gezegd hebben. Hoeft hij niet per se op te reageren. Maar mijn vraag is, want ik ben het met het lid Garmy eens, er moet heel veel gebeuren binnen deze organisatie, dat hebben we ook denk ik ook als raad al vaker vastgesteld. Hoe gaat een motie van afkeuring bij een wethouder helpen om dat proces nu ook te versterken? Maakt u juist een wethouder niet vleugellam om dat proces juist met kracht in te zetten?) Om te beginnen over de eerste opmerking, dit is al het ik-weet-niet-hoeveelste debat dat we over AFIS hebben. En daarbij hebben we vorige week dit debat ook gevoerd en ook gevraagd eigenlijk om dezelfde dingen waar ik nu ook op terugverwijs.

Ik denk het een motie van afkeuring is ook een politiek signaal dat we moeten uitzenden en dit dossier loopt al zo lang en het is nu ook het moment dat we ons raad een oordeel daarover vellen, zeker na het evaluatierapport. We hebben altijd gezegd daarna gaan we kijken en dat is wat ik hier nu doe. (Het lid VAN PIJPEN: Dat snap ik, maar tegelijkertijd is het dus zo dat we juist ook weer met dit evaluatierapport in de hand vaststellen dat er ontzettend veel moet gebeuren en dat de wethouder ook niet, of het college en ook dus de raad, niet goed worden geïnformeerd vanuit de ambtelijke organisatie. Denkt u dat het vleugellam maken van een wethouder met behulp van een motie van afkeuring daaraan gaat bijdragen, om dan te zorgen dat dat wel op orde komt?)

25

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Ik denk niet dat ik met een motie van afkeuring de wethouder vleugellam maak. Dat is ook zeker niet de bedoeling. Maar ik denk wel dat we een signaal moeten uitzenden. Ik erken ook dat er veel problemen zijn binnen de ambtenarij, daar hebben we ook al vaker over gesproken met elkaar in veel verschillende dossiers. En ik zie daar gewoon te weinig voortgang in. (Het lid VAN PIJPEN: Voorzitter, ook meer concluderend. Het lid Garmy zegt ik denk niet dat ik haar vleugellam maak. Ik denk dat hiermee een wethouder echt op achterstand wordt gezet binnen de organisatie. En ik wil echt in overweging geven om dat op die manier niet te doen, juist omdat we het keihard nodig hebben dat er ook nu goed wordt opgetreden ook met het plan van aanpak als het gaat om de cultuur van de organisatie en we daar een stevig college een stevige wethouder voor nodig hebben die vanuit de raad daar ook flink toe wordt aangespoord. Maar een motie van afkeuring helpt daar niet bij.) (Het lid SCHMIT: Voorzitter, ik vind het wel een zorgelijke ontwikkeling dat we in deze fase het debat al beginnen met een motie van afkeuring. En dan vraag ik me toch af, de wethouder heeft in al die debatten gezegd, ik had er bovenop kunnen zitten. De wethouder heeft vorige week nog in de commissievergadering gezegd, met het inzicht van nu had ik er een risicovol project van moeten maken.

Dus hoe komt Volt tot de conclusie dat hier geen reflectie heeft plaatsgevonden?) Volt komt niet tot de conclusie dat er geen reflectie heeft plaatsgevonden, dat heb ik ook niet gezegd. Ik had meer reflectie verwacht, zeker als we het achtste debat hierover voeren en expliciet na zo'n evaluatierapport om reflectie vragen. Er waren meerdere interrupties voor nodig tot er eindelijk een reflectie kwam. En zeker na zoiets vind ik dat er een sterke bestuurlijke reflectie nodig is. En daarbij ook, er worden problemen binnen de ambtenarij geconstateerd, dat herken ik ook, alleen de wethouder in ons aanspreekpunt daarvoor. En ik vind het tijd dat er nu een moment is aangebroken dat de raad ook een politiek signaal moet uitzenden. Daarom deze motie van afkeuring. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van de leden Garmy, Havelaar, Burgers, Krom en Van Berkel, motie van afkeuring inzake AFIS, nr. 300.25 Spreekt uit: - het handelen van de wethouder Financiën inzake deze kwestie af te keuren. De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Havelaar. Het lid HAVELAAR: Voorzitter, toen AFIS begin januari misging dacht ik dit is een apolitiek onderwerp en hier ligt geen politiek besluit aan de grondslag, dus daar moet je samen in optrekken. Want niemand heeft gekozen dat dit misging.

En dat is ook eigenlijk mijn inzet geweest in de vele debatten die we hierover gevoerd hebben. Het was een bedrijfsongeval in de uitvoeringsorganisatie, maar helaas is het ook het grootste politieke debat van dit jaar geworden en het onderwerp waar ik de meeste uren in heb moeten stoppen. En tientallen miljoenen euro's extra kosten voor de belastingbetaler, ondernemers die wekenlang op hun geld moesten wachten, onduidelijkheid over hoe de AFIS-modules

26

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

in de toekomst zullen functioneren, opvallend veel overlap met eerder gemaakte fouten, een te laconieke houding, bestuurders die onvoldoende doorvroegen en een ambtelijke organisatie waar medewerkers, leveranciers, een directeur en een externe voorzitter in het debat figuurlijk voor de bus werden gegooid. En een enorme deuk in de reputatie van de gemeente. Wat mij betreft is het echte facturenfiasco dat er vandaag de dag te weinig verantwoordelijkheid genomen wordt. En ik zei het net al, ik zit in de politiek om dingen voor elkaar te krijgen. En dat doe ik het liefst door pragmatisch samen te werken. Daarom heb ik begin januari contact gezocht, onder andere met coalitie en oppositie en hebben we eerst samen tachtig schriftelijke vragen gemaakt om te kijken kunnen we gezamenlijk een motie van treurnis maken. Maar hoe verder we in het proces kwamen, zo heb ik het in ieder geval ervaren, hoe dieper coalitiepartijen zich ingroeven. En dat mag, ook dat is politiek. Maar dan verwacht ik op zijn minst dat deze politici ook verantwoordelijkheid nemen voor wat er fout is gegaan. En dat gebeurt voor mij onvoldoende. De rekening van dit fiasco wordt volledig doorgeschoven naar de volgende bestuursperiode. De noodzakelijke cultuurverandering wordt vooruitgeschoven door het onder te brengen bij een nieuwe gemeentesecretaris die nog niet eens gevonden is.

De coalitie houdt de rijen gesloten, laat de wethouder het debat uitzitten zonder wezenlijke inhoudelijke concessies. Want bezuinigen, stel je voor. En voorzitter, zo laat je zien dat je liever een politiek risico vermijdt dan dat je bestuurlijke verantwoordelijkheid neemt. En dat is wat mijn fractie betreft niet aanvaardbaar. (Het lid ASRUF: We hebben nu ongeveer tien debatten met elkaar gevoerd. Zowel de coalitie als de oppositie is kritisch geweest op de techniek, op de uitvoering en uiteindelijk ook de implementatie van AFIS. Dat hebben we met elkaar gedaan. En wat het lid Havelaar hier doet is eigenlijk een karikatuur slaan van de coalitie. We hebben met elkaar opgetrokken om ervoor te zorgen dat dit probleem zo snel mogelijk opgelost werd voor de Amsterdammer.) Ik vind de coalitie op dit punt eerder een karikatuur van zichzelf door wel grote woorden te gebruiken, maar daar nooit daden bij te voegen. Niet wanneer de deadlines gesteld moeten worden, zelfs een motie van treurnis kan niet gesteund worden omdat het te gevoelig ligt. Dus ik zie dat echt anders dan het lid Asruf. (Het lid ASRUF: Als het doel is om ervoor te zorgen de problemen zo snel mogelijk van de Amsterdammer op te lossen, dan hebben we dat doel bereikt. En ja, ik ben het met het lid Havelaar eens, er hadden dingen echt beter gekund. En daar hebben de wethouder en ook de coalitie op gereflecteerd.

Alleen een instrument gebruiken om iemand te beschadigen, daar doet deze coalitie niet aan mee.) En daar doet ook geen enkele oppositiepartij aan mee. Want wat ik echt vind is dat de oppositie de afgelopen weken bijna tot het uiterste gegaan is om deze zware motie te voorkomen. We hebben steeds aangegeven wat we nodig hebben. Gisteren nog in het debat over de Voorjaarsnota heb ik letterlijk gevraagd, is er dan geen enkele ruimte bij het college om nog dit jaar de financiële consequentie te nemen. Nee, was het antwoord. Toen heb ik het nog een keer gevraagd, maar is er werkelijk geen enkele ruimte. En als de deur zo op slot zit, dan moet je er niet raar van opkijken dat oppositiepartijen op een gegeven moment ook gevolgen verbinden aan gemaakte fouten. En dat is de reden dat ik mede die motie van afkeuring indien. En. Ik doe dat niet lichtzinnig, want het CDA heeft maar één zetel zou je kunnen zeggen en wat is één zetel? Maar achter die zetel zit een afstemming met mijn bestuur, met de volksvertegenwoordigers

27

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

in de stadsdelen, met de commissieleden, om zeker te weten dat het namens een partij is, een partij die zelden dit soort moties indient en die zich het afgelopen halfjaar ik vind echt tot het uiterste ingezet heeft om dat te voorkomen. En het is dan ook met pijn in mijn hart, niet als karikatuur, niet om iemand te beschadigen, maar om een conclusie te trekken. Want dit stadsbestuur weigert consequenties te verbinden en weigert te erkennen dat fouten ook gevolgen hebben. (Het lid VAN PIJPEN: Voorzitter, er is veel te zeggen over de inbreng van het lid Havelaar maar ik ga even op één punt in. En dat is namelijk, en dat markeert hij ook sterk, dat er geen bereidheid is om dit jaar de kosten van AFIS te dragen. En het lid Havelaar komt daar steeds op terug. Heeft het lid Havelaar enig idee welke consequenties dat zou hebben als we dat zouden doen en is hij bereid die dan te nemen? Maar kan hij dan ook even uitspellen wat die dan zijn?) Het antwoord op alle vragen is ja. En het uitspellen staat in de motie die ik ingediend heb. (Het lid VAN PIJPEN: Nee, het betekent dat er gewoon sneller en harder bezuinigd moet worden zonder dat daar een plan aan ten grondslag ligt op basis waarvan we ook mede de cultuur gaan veranderen. Dus het helpt niet. Sterker nog, het verslechtert juist de situatie om dat op dat moment zo snel te doen. Dat is het gevolg van deze motie.

Want we hebben juist nodig dat er een goed plan komt, niet alleen van een cultuur maar ook een organisatie die zich beter ontwikkelt en daar horen ook bezuinigingen bij. Maar dat moeten we nu niet even rigoureus gaan doen, want dan helpen we die cultuur echt geen stap verder. Dan wordt die alleen maar slechter, dan gaat iedereen zich verschansen in zijn eigen hokje.) Weet u voorzitter, de volstrekte weigering bij de coalitiepartijen om ook maar één moment kritisch naar de begroting te kijken om te kijken wat kan er wel op directe operationele kosten, al zou je maar zeggen weet je wat, als er dit jaar net als vorig jaar een positief rekeningenresultaat komt, dan is het eerste wat we doen deze flater recht maken. Maar zelfs dat is te veel gevraagd. En soms moet je ook zeggen, hoe pijnlijk het ook is, we hebben het geld niet, dus we geven het niet uit. En ik ben in alle liefde bereid om maximaal te zoeken waar dat vandaan kan, vind ik allemaal prima. Ik heb suggesties gedaan in de motie, maar ik heb daar ook ruimte in gelaten. Want ik vind het horen bij bestuurlijke verantwoordelijkheid nemen dat als je een gat in je begroting hebt voor 7,9 miljoen euro extra implementatiekosten, dat je die niet bij de volgende generatie Amsterdamse politici neerlegt. Want dat is wat deze coalitie doet en dat vind ik volstrekt onverantwoord.

(Het lid VAN PIJPEN: Ik vind het echt gewoon heel erg jammer dat hier het lid Havelaar continu maar doet alsof de coalitiepartijen en ook mijn eigen partij dus daaraan helemaal niks doen. We nemen ook in een begroting een bezuiniging op het apparaat, laat dat volstrekt helder zijn. Dat hebben we eerder gedaan, dat doen we weer. En ook wij balen ontzettend, en dan druk ik me nog zachtjes uit, van deze extra kosten die we moeten maken. Maar het zou bestuurlijk onverantwoord zijn om dat nu op deze korte termijn te doen. En ik zou het gewoon waarderen als het lid Havelaar dat niet ziet als een soort karikatuur van een coalitie maar gewoon als een volwaardig besluit waar je anders over kunt denken.) Ik zie het als een kenmerk van deze coalitie dat ze liever geld uitgeven dan bezuinigen als het moet.

28

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

(Het lid SCHMIT: Voorzitter, de opmerking dat de coalitie zich niet kritisch verhoudt tot de begroting, die werp ik verre van me af. Het gaat mij nu even om de motie van afkeuring die het CDA ook ondersteunt, dezelfde vraag over de reflectie. Het rapport geeft duidelijk aan op het moment dat het bekend wordt heeft de wethouder adequaat gereageerd, heeft ze een crisisteam ingesteld en vanaf dat moment zijn we de problemen gaan oplossen. Ik heb ook een wethouder gehoord die heeft gereflecteerd en zegt ik had het eigenlijk een risicovol project moeten maken, ik had er ook meer bovenop kunnen zitten. Kan het lid Havelaar dan eens aangeven, vindt hij dan niet dat de wethouder hier voldoende op heeft gereflecteerd?) Dat rapport zag toe op de periode na 20 januari. Je zult mij ook over die periode weinig kritische noten hebben horen kraken in het debat. Sterker nog, een keer heb gezegd dat ik daar het rapport onderschrijf. Ik heb het ook in een interruptie op u wel merkwaardig betiteld dat we in deze politiek eigenlijk wel heel weinig voor de ambtelijke organisatie gaan staan in dit debat. Dus de schuld wordt wel heel erg daarnaartoe geschreven. En ik heb in de commissievergadering aan de wethouder gevraagd of er wellicht ook nog gekeken kan worden bijvoorbeeld in een rapportvorm naar de periode van voor 20 januari.

Nu hoeft dat voor mij niet per se, maar die dingen en dat handelen van de wethouder rechtvaardigt voor mij in zichzelf niet de motie van afkeuring. Die motivatie heb ik hier ook niet gegeven. Mijn motivatie zit hem erin dat er geen financiële verantwoordelijkheid genomen wordt en dat die rekening volledig wordt doorgeschoven naar de volgende periode, dat er op de cultuurverandering onvoldoende stappen gezet worden doordat het bij een nieuwe gemeentesecretaris neergelegd wordt en omdat ik vind dat uiteindelijk politieke problemen gevolgen moeten hebben. En ik kan u alvast zeggen in de richting van het lid Asruf die daar staat, ik heb wat feedback gekregen over spreektijd. Hij kan een interruptie maken, maar ik kan niet meer antwoorden want mijn spreektijd is op. Nee echt, het is op. (Het lid ASRUF: Voorzitter, het lid Havelaar zegt wel dat er geen financiële verantwoordelijkheid genomen wordt. Mijn vraag aan het lid Havelaar is, hadden we dan niet de kosten moeten maken om al die mensen in Amsterdam te betalen nadat dit systeem eigenlijk niet leverde wat het moest leveren?) Die kosten, ook daar heb ik weinig over gezegd. Achter de schermen heb ik wel gezegd let op jongens, hoe harder je als raad drukt op wat er hier gebeurt, hoe hoger die rekening wordt. En ik vind dat we daar realistisch in moeten zijn.

Mijn kritiek gaat erop dat u het bonnetje aan uw opvolger legt, namelijk 2026 en verder. (Het lid ASRUF: Het gevolg van de keuze die we nu maken om het uit te spreiden is dat we juist basistaken die we kunnen uitvoeren als gemeente in dit programma, dat ze die juist kunnen blijven uitvoeren. Dus het is juist verstandig om ervoor te zorgen dat we het spreiden over de tijd in plaats van dat we de pijn nu in één keer gaan nemen.) Nee ik zie dat volstrekt anders. Ik heb namelijk bij het debat in mei al aangegeven dat ik geen steun heb voor het uitgangspunt dat deze strop binnen bedrijfsvoering opgelost moet worden. Ik heb dat onverstandig benoemd, en wel vaker onverstandig benoemd. Ik heb toen al gevraagd, we rekenen nu met 2,8 miljoen euro maar mag ik het bedrag weten wat gaat de Voorjaarsnota in. Dat mocht ik niet weten. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Burgers.

29

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het lid BURGERS: Voorzitter, weer hebben we het over de problemen als gevolg van de implementatie van AFIS. Ondernemers en leveranciers die lang hebben gewacht op hun geld, veel extra kosten voor de gemeente en een deuk in de reputatie. Het is al vaker naar voren gekomen in de AFIS-debatten en wordt nu bevestigd in de evaluatie. De organisatiecultuur bij de gemeente Amsterdam schiet te kort. Er wordt onvoldoende eigenaarschap genomen en er wordt te laat geïnformeerd en escalatie wordt vermeden. De wethouder wist dit en was hiervan tevoren voor gewaarschuwd door de Rekeningencommissie ver voor de implementatiedatum van AFIS. De wethouder heeft aangegeven dat het breder is dan alleen AFIS. De VVD vindt het belangrijk dat de cultuur van de organisatie verandert. Hoe kunnen het managementteam, de directie en de teamleiders eigenaarschap laten zien als het gaat om de implementatie van IT-projecten zoals AFIS of andere grote projecten van hetzelfde kaliber? Het is een directe aanbeveling uit de evaluatie. Wij willen dat er wordt onderzocht wat de beste manier is om dit voor elkaar te krijgen en we dienen een motie in. Daarnaast stellen wij een voorbereidend onderzoek voor naar het project AFIS.

Hoe is de besluitvorming, de aanbesteding, de implementatie en de evaluatie van het project AFIS aangepakt en welke lessen zijn daaruit te trekken? Wat was de positie van de gemeenteraad als kaderstellend en controlerend orgaan? En hoe komt het dat de geleerde lessen uit de evaluatie na de implementatie van AFS in 2017 vaak volledig overeenkomen met de geleerde lessen uit de evaluatie na de implementatie van AFIS in 2025? Een ezel stoot zich normaal gesproken niet twee keer aan dezelfde steen. Dan tot slot, het lid Garmy heeft in zijn inbreng een motie van afkeuring aangekondigd. In een eerder AFIS-raadsdebat heeft de VVD ook een motie van afkeuring ingediend. Deze motie rustte op dezelfde overwegingen die nu met het evaluatierapport naar boven zijn gekomen. Ik noem het gebrek aan eigenaarschap, gebrek aan transparantie, de ineffectieve organisatiecultuur, niet escaleren en incomplete informatiestromen. Deze motie van afkeuring kan dus op de steun rekenen van de VVD. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Krom. Het lid KROM: Voorzitter dank u wel. Ook de Partij voor de Dieren is een van de ondertekenaars van de motie van afkeuring en dat besluit is niet lichtvaardig genomen.

Er zijn een aantal redenen waarom we hebben besloten om mee te tekenen en de rode draad daarin is duidelijkheid, Duidelijkheid waar we al debatten lang om vragen maar die de wethouder ons maar niet geeft. Ten eerste, wat gaat er gebeuren met alle extra kosten? We weten het nog altijd niet, het is vooruitgeschoven. Dan, wat zijn de precieze problemen met de overige implementaties, wat zijn de verwachte extra kosten, welke risico's zijn er voor de organisatie? Het lijkt alle hens aan dek voor de gemeente, maar we krijgen de duidelijkheid niet. Over de risico’s niet, over de te verwachten moeilijkheden niet en over de te verwachten kosten niet. En wat gebeurt er nu precies op houding en gedrag? De wethouder krijgt al twee jaar de opdracht om het aan te pakken. Ze zegt dat er dingen gebeuren, zoals bijvoorbeeld een leiderschapsprogramma. Maar wat precies, of het systemisch is, we weten het niet. En wat is er nu precies gebeurd met de aanbevelingen van de Rekeningencommissie over houding en gedrag? We krijgen het gewoon niet helder, hoe vaak we er ook om gevraagd hebben. En vorige week kondigde de wethouder plots een organisatie-ontwikkelopdracht aan die aan de nieuwe gemeentesecretaris is toebedeeld, om gisteren in een brief aan te kondigen dat die gemeentesecretaris er voorlopig toch niet komt, maar dat er wel een plan

30

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

van aanpak komt op houding en gedrag. Maar ik krijg daarmee nog altijd niet helder hoe het dan zit met het uitvoeren van de aanbevelingen van de Rekeningencommissie. We hebben de wethouder echt uitgebreid bevraagd op al deze punten, maar er wordt gewoon geen duidelijkheid verschaft. We krijgen de informatie niet en de wethouder toont wat ons betreft te weinig verantwoordelijkheid door bijvoorbeeld na te denken over hoe ze de extra kosten nog voor eigen rekening wil nemen. En bovendien heeft ze ons niet goed duidelijk kunnen maken hoe ze de regie heeft over al deze onderwerpen. En dan de evaluatie. Het is heel duidelijk, de bestuurlijke regie schoot te kort, structurele problemen in de ambtelijke organisatie op gebied van eigenaarschap. Dingen escaleren wanneer dingen niet goed gaan en verantwoordelijkheid die niet gepakt wordt zijn al heel lang bekend bij de wethouder. Ze is ook al meerdere keren hierop geadviseerd door de Rekeningencommissie. En als je weet dat dit de cultuur is binnen je organisatie, dan moet je erbij zoiets belangrijks als deze implementatie aan de voorkant meteen bovenop zitten en ervoor zorgen dat je niet verrast kunt worden. En dit alles maakt dat we de motie van afkeuring mede indienen. Omdat ik niet anders kan dan tot de conclusie komen dat de wethouder onvoldoende haar bestuurlijke verantwoordelijkheid genomen heeft.

(Het lid ASRUF: Voorzitter, ik vind het jammer dat de Partij voor de Dieren tot deze conclusie komt. Want we hebben echt samen opgetrokken om ervoor te zorgen dat dit probleem op tafel is gekomen, dat we ook oplossingen hebben gebracht. Dus ik vind het allereerst heel jammer dat het lid Krom tot deze conclusie komt. Tegelijkertijd, zij reflecteert ook niet op het zinnetje in het evaluatierapport dat gaat over dat de wethouder adequaat en proportioneel gehandeld heeft. Zou ze dat alsnog kunnen doen?) Het besluit om mee te tekenen is natuurlijk genomen om heel veel andere oorzaken en problemen dan die ene zin dat toen de wethouder erachter kwam dat ze adequaat gehandeld heeft. Ik heb dat volgens mij net uitgebreid uitgelegd wat daar de reden voor was. En dat neemt niet weg dat ook al op het moment dat het bekend werd dat de wethouder adequaat gehandeld zou hebben, zijn er heel veel andere randzaken die ik net uitvoerig heb uitgelegd wat ons toch voldoende motivatie geeft om hier onder te gaan staan. (Het lid ASRUF: Het is niet zomaar een zinnetje. Het is de kern van de evaluatie over het handelen van de wethouder. En daarin staat gewoon heel duidelijk dat ze adequaat en proportioneel gehandeld heeft. Het lid Krom noemde andere dingen ook randzaken.

Reflecteer op de kern.) Nee voorzitter, de kern van de evaluatie is dat er binnen de ambtelijke organisatie blijkbaar zoveel misgaat dat dit heeft kunnen gebeuren. En daar is de wethouder echt verantwoordelijk voor. (Het lid ASRUF: Als dit zware instrument gebruikt wordt op het handelen van de wethouder dan moeten we echt recht doen aan wat er staat in dat evaluatierapport. En daar staat letterlijk in dat de wethouder adequaat en proportioneel heeft gehandeld. En daar past dit is instrument dan niet bij.) Ik vind dat het lid Asruf nu het evaluatierapport uit zijn verband trekt. Dat was inderdaad de zin die ging vanaf het moment dat de wethouder wist wat er gaande was, toen heeft ze adequaat gehandeld. Het rapport ging echt over veel meer en daar is ook mijn bijdrage op geschreven. (Het lid VAN PIJPEN: Ik heb ook aan het lid Garmy gevraagd en ik vraag het ook aan het lid Krom ook omdat ik weet dat zij ook wel wat verstand heeft van organisaties en cultuur. Hoe denkt het lid Krom dat de motie van

31

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

afkeuring bijdraagt aan de positie van de wethouder om dit belangrijke traject als het gaat over organisatieontwikkeling aan te gaan?) Ik denk en ik hoop dat de ambtelijke organisatie inziet dat het alle hens aan dek moet zijn. En ik hoop ook dat met deze motie dat het nu ook daar geland is en dat er gewoon ongelooflijk veel urgentie gevoeld gaat worden op alle problemen die we hebben. (Het lid VAN PIJPEN: Gegeven de situatie, wat ook in het rapport staat, dat de informatievoorziening vaak niet op orde is, dus dat eigenlijk ook op die manier het bestuur niet echt serieus genomen wordt. Denkt het lid Krom dan echt dat het verzwakken eigenlijk van een politieke positie van een wethouder gaat helpen om die urgentie te voelen? Want ik denk dat juist het tegenovergestelde gebeurt.) Ik maak me eerlijk gezegd zorgen of GroenLinks dat zelf niet doet door dat iedere keer maar te zeggen over de microfoon. Volgens mij hebben we allemaal heel duidelijk de duidelijke argumenten gegeven waarom we deze motie ingediend hebben. Dat zijn totaal billijke feitelijke argumenten. En GroenLinks blijft er maar aan koppelen dat het positie van de wethouder ondermijnt. Dat doen wij niet. (Het lid VAN PIJPEN: Dan stel ik voor dat de indieners van de moties toch nog eens even goed gaan kijken naar wat betekenis is van een motie van afkeuring.

Want dat lijkt me toch een vrij sterk instrument waarbij je wel degelijk een politieke beschadiging toebrengt aan een wethouder.) De VOORZITTER: Het lijkt mij overigens inderdaad goed om even naar het onderscheid te kijken, voor alle mensen die deelnemen aan het debat, tussen de motie van afkeuring en de motie van wantrouwen. Want ik heb namelijk wel het gevoel dat er misverstanden in sluipen. Ik wil me daar verder niet mee bemoeien maar de definities van beide moties kunt u overal vinden, bijvoorbeeld bij parlement.com. Het lid KROM: Voorzitter, volgens mij heeft u dat net uitstekend gedaan. (Het lid SCHMIT: Voorzitter, het lid Krom gebruikt hier woorden als de wethouder heeft geen bestuurlijke verantwoordelijkheid genomen. Even kijken hoe die passen bij hoe het lid Krom altijd hier in het debat zit, dus daar ben ik verbaasd over. Maar dan zit ik even na te denken. Er staat in het rapport, de wethouder heeft voldoende gereageerd toen het bekend werd en de crisisorganisatie werd ingesteld. De wethouder heeft gezegd ik neem verantwoordelijkheid, ik had de volgende keer een risicovol project moeten nemen, ik kan erbovenop zitten. Welke bestuurlijke verantwoordelijkheid had het lid Krom nu nog meer willen zien?) Kijk dan even mijn bijdrage terug. Want dat heb ik net in drie minuten proberen uit te leggen aan het lid Schmit.

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Berkel? Het lid VAN BERKEL: Dank, voorzitter. Hoewel alle seinen op groen stonden, stond AFIS aan alle kanten in brand. Een citaat uit het concept evaluatierapport dat door het Parool ingezien is. Tussen 9 en 20 januari is er volgens de onderzoekers geen bestuurlijke aandacht voor AFIS terug te vinden in de documenten. Ook deze quote, geen bestuurlijke aandacht voor AFIS, komt niet terug in het definitieve rapport. Sterker nog, het handelen in die periode bleef beperkt tot het uitdelen van complimenten en het versturen van positief nieuws. Ook de quote het uitdelen van complimenten en het versturen van positief nieuws

32

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

komt niet terug in het uiteindelijke verslag. Straffe quotes waar we alleen maar weet van hebben doordat iemand met toegang ertoe dit oppoetsen onaanvaardbaar vond en besloot deze eerdere versie naar het Parool te sturen. Uiteindelijk maakt het allemaal niet uit. We weten al vanaf januari hoe groot deze puinhoop is en ook nu er zoveel mogelijk aan dit rapport is opgepoetst is wat resteert nog steeds ontluisterend. Het lid Garmy van Volt dient een motie van afkeuring in die naar het zich laat aanzien door een groot deel van de oppositie zal worden gesteund. Wij wachten vooralsnog even af of de conclusie van de wethouder dezelfde is als de onze en kijken dan verder in de tweede termijn. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Asruf. Het lid ASRUF: Dank u wel, voorzitter. Ik zei het al in de commissie, er waren stevige conclusies in het evaluatierapport te lezen. Van cultuur tot aan leiderschap, tot aan het GMT, de governance, Regeling Grote Projecten, we hebben ze allemaal gehoord, gelezen en gezien en ook besproken. Daarin staat ook een belangrijke zin, dat de wethouder adequaat en proportioneel heeft gehandeld. De wethouder heeft in de commissie ook toegezegd dat ze komt met een plan van aanpak en ook de nieuwe gemeentesecretaris gaat hier een belangrijke rol in spelen. Mijn belangrijkste vraag richting de toekomst is er komt een P&C-module aan, daar zijn we nu mee bezig.

In de brief staat duidelijk dat de wethouder in het najaar weer terugkomt naar de raad met hoe het op dat moment gaat en dat er ook mogelijk een oplossing gezocht moet worden buiten het systeem. Mijn vraag aan de wethouder is, wanneer gaan we dat horen? En hoe gaan we ervoor zorgen dat die oplossing uiteindelijk niet nodig is? Daarnaast ging de evaluatie ook over de kosten en in die kosten wordt ook duidelijk benoemd dat ook de leverancier aansprakelijk gesteld zou kunnen worden. En ook daar zou ik de wethouder graag zo snel mogelijk actie op zien ondernemen. (Het lid KHAN: Ik wil even aanhaken op de kosten die zijn gemaakt. We kunnen sowieso spreken van 13 miljoen euro extra kosten dit jaar alleen al. Waar ik zelf moeite mee heb, en dat zal ik zo direct ook toelichten in mijn bijdrage, is je moet het kunnen uitleggen. Die 13 miljoen euro had bijvoorbeeld kunnen gaan naar gratis openbaar vervoer voor kinderen, iets waar het lid Asruf zich hard voor heeft gemaakt en blijft hard maken. Wat ik wil weten is, hoe gaat het lid Asruf dit uitleggen aan de burger waar die 13 miljoen euro naartoe is gaan en vindt het lid Asruf dat de uitleg van de wethouder voldoende is?) In de ideale situatie had ik natuurlijk het liefst het geld niet besteed aan dit systeem of aan het oplossen van de problemen die zijn ontstaan.

Maar omdat we in deze situatie terecht zijn gekomen kun je niet anders dan het oplossen. En dat hebben we gedaan zodat ondernemers en andere leveranciers van de stad ook uiteindelijk betaald worden. En ja, we moeten over naar een nieuw systeem, dat zijn we nu aan het doen, en dat systeem moet ook echt gaan draaien. Dus dat is wat we nu moeten doen, we moeten doen wat nodig is. En als daar extra kosten bij zijn, die betreur ik, maar het is wel noodzakelijk. (Het lid KHAN: Voorzitter, het lid Asruf zegt we zijn in deze situatie beland. Het is geen natuurverschijnsel. Het is een gevolg geweest van politieke keuzes en over die politieke keuze moet verantwoording worden afgelegd. Dus ik hoor ook geen antwoord op de vraag die ik heb gesteld. Als het lid Asruf naar de Amsterdammer toe gaat en die vraagt die 13 miljoen euro,

33

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

waar is die naartoe gegaan? Wat zal de uitleg zijn van het lid Asruf over die 13 miljoen euro?) Als het systeem niet levert wat het zou moeten leveren, als een leverancier niet levert wat hij zou moeten leveren en we daardoor in een situatie terechtkomen dat we betalingen niet kunnen doen, dan hebben we niet anders de keuze als gemeente om ervoor te zorgen dat we die ondernemers wel zo snel mogelijk gaan betalen. (Het lid KHAN: Maar ook nu weer. Nu wordt weer het probleem gelegd bij systemen, dan is het weer de ontstane situatie. Maar laten we het evaluatierapport nemen. We hebben eerder in de interrupties gehoord dat er staat dat bijvoorbeeld de wethouder niet goed is geïnformeerd. Ik ben het daarmee eens, dat is overduidelijk. Maar in het rapport staat ook dat in 2023 dit project had moeten worden ondergebracht bij de Regeling Risicovolle Projecten. Dat is een politieke keuze dat het niet is gedaan. En ik wil dan weten, wat gaat de uitleg zijn van het lid Asruf als je ziet dat er politieke keuzes zijn gemaakt door de wethouder, dat het niet alleen maar externe zaken zijn, een systeem, een ontstane situatie. Hoe reageert het lid Asruf daarop?) Er is eigenlijk maar één partij die een compliment verdient als het gaat om de Regeling Grote Projecten. En dat is de fractie van het lid Van Berkel, want die heeft dat benoemd, en terecht achteraf gezien.

En ik kan niet anders stellen dat dat wij, ik ook, maar ook de wethouder, daar een andere keuze in hadden moeten maken. En volgens mij hebben dat uitgebreid in het afgelopen commissiedebat ook besproken en daar heeft de wethouder ook op gereflecteerd. (Het lid KHAN: Maar nu komen we eigenlijk veel beter tot een gerichter en een eerlijker antwoord in die zin, omdat nu valt het woord wethouder in de uitleg van het lid Asruf, dat de wethouder daar een andere keuze had moeten maken. Ik heb in mijn eerste twee interrupties gevraagd naar het antwoord maar ik heb niks over gehoord over de wethouder. Nu pas bij mijn derde reactie. Dus nu is mijn vraag dan, wat gaat de uitleg zijn van het lid Asruf aan de Amsterdammer dat die 13 miljoen euro na heel veel goede andere zaken had kunnen gaan, maar dat het niet is gebeurd onder andere door het handelen van het college?) Mijn uitleg is heel simpel. We moeten ervoor zorgen dat het systeem zo snel mogelijk gaat draaien, dat in implementatie zo goed mogelijk gaat lopen, dat leveranciers hun geld gaan krijgen en dat we in de P&C-module gaan zorgen dat ook de begrotingscyclus en de cijfers die daaronder liggen zo goed mogelijk verwerkt gaan worden in dit nieuwe systeem. (Het lid GARMY: Het lid Asruf vroeg net aan mij en ook aan Partij voor de Dieren om te reflecteren op een zin uit het rapport over dat de wethouder adequaat had gehandeld.

Maar in andere zin in het rapport staat dat de wethouder veel meer had moeten doen en dat gaat verder dan de reflectie die het lid Asruf net gaf over de Regeling Grote Projecten. Dus ik ben benieuwd wat het lid Asruf van die zin vindt.) Op verschillende onderdelen, het doorvragen, ervoor zorgen dat informatie boven tafel komt, als het gaat om het GMT, het gaat ook om de Regeling Risicovolle Projecten, de cultuuromslag die we met elkaar moeten maken, zo zijn er echt verschillende punten die we in meerdere debatten met elkaar hebben besproken waarvan wij vinden dat de wethouder hiermee aan de slag moet.

34

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Schmit. Het lid SCHMIT: Voorzitter, dank u wel. Goed dat er een onderzoek is geweest, want dat heeft ons als raad echt veel inzicht gegeven wat hier gebeurd is. En dan lezen we daar dat de wethouder adequaat heeft gereageerd toen de crisis bekend was. Maar we lezen ook in het rapport dat er in de top van de organisaties fouten zijn gemaakt. Dan denk ik aan de trainingen, de testen, misschien een te grote verandering willen inzetten en dat er te laat geëscaleerd is. En we kunnen allemaal de gevolgen zien wat het is voor onze reputatie richting bewoners en ondernemers. Dat is wat er gebeurd is. En dan ga ik nu naar het heden. Want de fractie van D66 maakt zich wel zorgen over de huidige status van de P&C-cyclus. Dus de vraag aan de wethouder is, zijn wij goed in staat om vanaf nu tot oktober de begroting op een zorgvuldige manier te draaien? En de tweede zorg zit het in het aansturen van de huidige organisaties. Hebben alle directies het goede inzicht in de huidige begroting en de huidige uitgaven? En ten slotte de vraag aan de wethouder, is het einde van de kosten hiermee in zicht? Maar ik wil ook kijken naar de toekomst. Want ik denk dat het aan ons als raad is ook om politieke richting te geven aan het functioneren van de organisatie.

De wethouder weet, ik heb me al vaak hier in het debat uitgesproken over structuur en cultuur en leidinggeven. Ik ben blij dat de burgemeester en de wethouder een brief hebben toegezegd na het reces dat we hierover met elkaar in gesprek gaan. U kunt verwachten dat ik graag in gesprek ga over die structuur en het ontwikkelen van leidinggevenden binnen de organisatie. (Het lid KHAN: Voorzitter, vindt het lid Schmit dat die extra 13 miljoen euro die zijn gemaakt onacceptabel?) Ik denk dat je die 13 miljoen euro wel moet investeren, want ik denk dat we wel willen dat de organisatie blijft draaien. Ik denk dat bewoners wel graag willen dat hun straat wordt gerenoveerd of dat het loket bezet is. (Het lid KHAN: Ik proef in dit antwoord eigenlijk een soort zelfde lijn als die bij de PvdA, namelijk dat we te maken hebben met een natuurverschijnsel, maar dat hebben we niet. Dat is een gevolg geweest van politieke keuzes. Daarom zijn die 13 miljoen euro kosten gemaakt die eigenlijk niet hadden gemoeten. Die hadden bijvoorbeeld kunnen gaan naar mbo'ers helpen.

Dus ik wil dan weten, vindt het lid Schmit dat de uitleg van de wethouder op dit moment voldoende is waarmee het lid Schmit aan de Amsterdammer kan uitleggen, die 13 miljoen euro, dit is mijn uitleg en hier sta ik achter? Natuurlijk, als je ziet dat je organisatie in een crisis zit en de module loopt niet, natuurlijk ga je 13 miljoen euro investeren. Want je wil dat voor de bewoners hun straten gerenoveerd worden, de loketten bezet worden, dat ondernemers hun kroketten kunnen leveren aan de raad. Natuurlijk ga je dat doen. (Het lid KHAN: Maar voorzitter, ook dit weer is geen antwoord op de vraag. Want ik blijf dezelfde grondhouding proeven dat hier een natuurverschijnsel het college is overkomen, dat AFIS en het hele debacle daaromheen geen gevolg is geweest van politieke keuzes. Dus ik wil dan het lid Schmit vragen om te reageren. Misschien moet ik die vraag stellen, vindt het lid Schmit dat die 13 miljoen euro extra die zijn gemaakt een gevolg zijn van politieke keuzes of is dat gewoon erg jammer dat het is gebeurd, maar we konden er niks aan doen.) De eerste politieke keuze die we gemaakt hebben is dat we gezegd hebben we willen een nieuw administratiesysteem implementeren omdat we willen dat de organisatie

35

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

beter gaat functioneren. En de volgende politieke beslissing is als je ziet dat het dan niet goed gaat en het kost 13 miljoen euro, ja dan is het een politieke beslissing dat je zegt dat geld ga ik dus investeren omdat ik wil dat burgers en bewoners bediend worden. (Het lid BURGERS: Ik hoorde het lid Schmit beginnen met wat goed dat we een evaluatie hebben gehad. Hoe kijkt het lid Schmit naar motie die we hebben ingediend over een raadsonderzoek?) Geen goed plan. Volgens mij wat we nu met zijn allen doen is zorgen dat die modules gaan draaien, dat AFIS geïmplementeerd wordt, dat de organisatie aan het werk kan en dat bewoners en ondernemers de service krijgen die ze van ons verwachten. En dan wil ik eigenlijk niet de organisatie afleiden met een onderzoek. (Het lid BURGERS: Als je kijkt naar de evaluatie, dan blijkt daar heel erg uit dat het gaat over aansturen, aansturing van de wethouder van de ambtelijke organisatie, maar ook aansturing binnen de organisatie. Vindt het lid Schmit niet dat het tijd is dat de gemeenteraad ook verantwoordelijkheid neemt door zelf een onderzoek uit te voeren?) Volgens mij wat je beter kan doen als gemeenteraad je uitspreken over de richting van het functioneren van de gemeentelijke organisatie en dat we met elkaar in gesprek gaan over de cultuurverandering en verandering van leidinggeven en structuur.

Daar komen de burgemeester en de wethouder met een voorstel na de zomer en daar ga ik graag over dit gesprek. (Het lid VAN BERKEL: Voorzitter, ik heb het lid Schmit van D66 al meermaals gehoord over dat hij eigenlijk de aanpak van de wethouder kan ondersteunen in dit hele verhaal. En ik heb ook het idee dat hij ook vindt dat het een lerende organisatie moet zijn, dus dat we leren van de fouten uit het verleden. Want nu wordt wel ineens genoemd, nu het in de evaluatie staat, dat het had moet worden aangemerkt als risicovol project. Dus ik ben eigenlijk benieuwd, vind het lid Schmit dat de wethouder in control is, dat zij de boel goed op de rit heeft nu en dat het probleem is opgelost zo?) Ik kijk naar de feiten. Ik zie een rapport waarin staat dat de wethouder adequaat heeft gereageerd toen de crisis bekend werd. (Het lid VAN BERKEL: Dat adequaat reageren, daar wordt steeds mee gewapperd ook door de collega van het lid Schmit van de Partij van de Arbeid. Het adequaat reageren, geweldig dat dat is gebeurd in die crisissituatie. Het zou er nog eens bij moeten komen dat in dit hele verhaal waar je een systeem niet geïmplementeerd krijgt waar je verantwoordelijk voor bent, waar miljarden in omgaan, dat de hele boel in de hens staat en dat je dan zegt we gaan wel kijken hoe dit wordt opgelost, de ambtenaren doen dat wel. Natuurlijk ga je daar adequaat op reageren.

Maar de geschiedenis die daaraan voorafgaat, daar hoor ik het lid Schmit niet over. De wethouder is hier volgens mij verantwoordelijk. Vindt het lid Schmit dat ook?) Wat ik net duidelijk aangegeven heb, dat ik het ook vind aan de politiek om richting te geven aan een goed functionerende organisatie. En dat we dus met zijn allen dat gesprek aan moeten gaan over de juiste structuur en de cultuur van onze organisatie. (Het lid VAN BERKEL: Het is allemaal heel erg fijn om te horen dat de coalitiepartijen geloven in die lerende organisatie en dat verandermanagement wat ik ook het lid Van Pijpen van GroenLinks al heb horen zeggen. Maar dat is allemaal too little too late. Het probleem is er nu en we hebben ermee te dealen. Het is geen snuffelstage, deze wethouder

36

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

moest meteen vanaf het begin besturen toen ze hier aan de knoppen kon zitten. Dat heeft ze niet gedaan. Ze heeft laten zien dat het niet werkt en het lid Schmit en de rest van de coalitie proberen haar alleen maar in het zadel te houden. Dat is wat ik concludeer.) Ik hoorde geen vraag. Dus wat ik wat ik heb aangegeven is dat wat mij betreft we politiek ook richting geven aan een goed functionerende organisatie. Dus ik ga graag daarover het gesprek aan na de zomer. En ten tweede, mijn zorgen over de implementatie van de P&C-cyclus en of de directies echt goed inzicht hebben in de huidige begroting en uitgaven. Mijn dringend verzoek aan de wethouder om daar in de updatebrief na de zomer hier diep op in te gaan. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Pijpen. Het lid VAN PIJPEN: Voorzitter, een financieel systeem, het is een van de belangrijkste basisprocessen van je organisatie. Als je dat gaat wijzigen is dat geen klein bier, bepaald niet. Het raakt niet alleen je eigen organisatie en alle processen daarin, maar ook je leveranciers en al diegenen die afhankelijk zijn van de betalingen door de gemeente. En het lijkt erop als ik dit rapport lees dat dat besef op geen enkele manier aanwezig was bij de implementatie van AFIS.