20250710 verslag gemeenteraad ochtend

En het gebrek aan dat besef, zoals ik ook in de commissie heb gezegd, betreft dus ook het totaal negeren van de publieke waarden die we ook als gemeente moeten vertegenwoordigen. En daarmee ook het negeren van het belang van hen die namens dat publieke belang hier zitten, het college en de gemeenteraad. Het feit dat de wethouder slecht of te laat is geïnformeerd betekent dat. Dat de wethouder nadat ze was geïnformeerd wel adequaat heeft gehandeld, is ook een belangrijke conclusie in het rapport. Het is lastig. Want wij zijn er terecht, en daar is heel goed op ingesteld, dat wij hier nooit spreken over het functioneren van ambtenaren. En dat is een groot goed, want zij kunnen zich niet verdedigen en juist omdat zij dienstbaar moeten zijn aan het politieke bestuur. En ik wil dan ook benadrukken dat alles wat ik hierover zeg niet gaat over individuele ambtenaren, waarvan ook het evaluatierapport zegt dat er positieve uitzonderingen zijn als het gaat om de cultuur en het gedrag. Want waar het college in de raadsinformatiebrief spreekt over de onjuiste aansturing en positionering van de implementatie van AFIS dat als hoofdoorzaak ziet, zie ik dat anders. Ja, onjuiste positionering en governance heeft zeker effect en het is zeer belangrijk, zeker ook als het gaat om een tijdige escalatie naar het bestuur.

Maar uit alles in dit rapport blijkt bij uitstek dat het gaat om gedrag en cultuur, een gedrag en cultuur waarbij onderschatting van het belang, de impact, en van de problemen en de overschatting van de eigen ambtelijke inzichten aan de orde was. En dat moet veranderen. En dat doe je echt niet alleen door aansturing en structuur van de organisatie te veranderen. Ik heb daar gisteren ook al het nodige over gezegd bij de behandeling van het jaarverslag. En dat betekent ook dat er nu grote urgentie is voor verandermanagement, en ja het lid Van Berkel, daar praat ik inderdaad graag over, ook omdat ik dat in het dagelijks leven ook doe, is urgentie een belangrijke drijfveer, zo niet de belangrijkste drijfveer. En wat GroenLinks betreft is de urgentie groter dan ooit. En daarbij ga ik ervan uit dat de wethouder en het college een stevige bestuurlijke visie neerzetten over wat voor organisatie we nodig hebben, hoe we publieke waarden organiseren, hoe we eigenaarschap, verantwoordelijkheid en verantwoording in de organisatie neerzetten. Terug naar AFIS, want we zijn er nog niet. Met deze evaluatie is duidelijk geworden dat de implementatie totaal is onderschat en de rol van de implementatiepartner lijkt daarbij

37

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

zeer laakbaar als ik het rapport lees. En juist van een externe partij verwacht je een spiegelende, kritische rol waarbij bijvoorbeeld het gebrek aan testen en onvoldoende gevolgde opleidingen leidt tot het opsteken van rode vlaggen en binnen hun mogelijkheden op de rem te trappen. En dat is niet gebeurd. Vanaf het eerste debat over AFIS heb ik aandacht gevraagd voor de rol van deze partner. En dat doe ik nu weer met een oproep aan de wethouder om die aansprakelijkheid waar het kan zo spoedig mogelijk ook in te stellen. (Het lid VAN BERKEL: Voorzitter, het lid Van Pijpen heeft het over dat het besef van het belang van die implementatie er niet was. Ook heeft ze het over gedragsverandering binnen de organisatie. Wie is daar volgens het lid Van Pijpen verantwoordelijk voor in dit geval?) Voor gedrag zijn altijd in eerste instantie de mensen die dat gedrag vertonen verantwoordelijk. Maar ik snap waar u naartoe wilt. Uiteindelijk is natuurlijk de politieke verantwoordelijkheid daarvoor bij de wethouder of bij het college en daarom is het ook van belang dat daar nu ook in wordt opgetreden zodat dat gedrag en die cultuur en die organisatiestructuur ook op die manier wordt aangepakt.

(Het lid VAN BERKEL: En hoe denkt het lid Van Pijpen als controlerend raadslid van dit college dat zij die verandering en ook de implementatie van het verandermanagement wat ze zo graag ziet teweeg gaat brengen in deze korte periode die nog rest voor de termijn van deze wethouder?) Op één punt heeft het lid Van Berkel gelijk, het is een langdurig proces. Dus dat gaat niet van vandaag op morgen. Maar er moet wel mee begonnen worden. En ik heb dat al heel vaak aangegeven, ik heb dat ook aangegeven bij de Rekeningcommissie. Ik geef het nu ook aan. Er zijn ook een aantal dingen gebeurd. Ik vind dat nog niet voldoende dus daarom vind ik ook dat dat plan in september echt stevig moet zijn. En heb ik net ook in mijn bijdrage gezegd, dat ik daar een stevige bestuurlijke visie ook op verwacht van hoe deze organisatie er ook uit moet zien. (Het lid VAN BERKEL: Daaruit begrijp ik dat GroenLinks dus gewoon ook helemaal niet met een oplossing komt. We gaan aanmodderen tot het einde van de termijn van deze wethouder waarin er helemaal niets verandert. We weten ook helemaal niet hoeveel het nog in totaal gaat kosten. En het lid Van Pijpen is daar als controlerend raadslid zelf medeverantwoordelijk voor. Dat concludeer ik hier.) Deze conclusie kan ik totaal niet volgen, niet uit mijn eigen bijdrage in ieder geval.

(Het lid KHAN: Voorzitter, ik deel de constatering uit de bijdrage van het lid Van Pijpen, die organisatiecultuur moet ook verbeteren en ik weet ook dat het lid Van Pijpen op andere dossiers hiermee bezig is. En zo'n cultuur verander je niet één twee drie natuurlijk. Daar gaat wat tijd overheen en daar moet veel inzet op worden gepleegd. Maar vindt het lid van Pijpen dan ook niet dat in de afgelopen maanden er eigenlijk al gekeken had moeten worden naar dat plan van aanpak waar zij naar verwijst in plaats van weer twee, drie maanden verderop? Als je al weet dat dit probleem niet van gisteren is, het speelt al jaren. Dan had het plan van aanpak er eigenlijk al moeten liggen en dat daarmee ook een motie van afkeuring misschien ook niet had gehoeven. Is het lid Van Pijpen het dat met mij eens?) Ja, ik had het ook graag eerder willen hebben of ook willen zien dat daar ook een aantal dingen op gebeurt, al is het maar omdat dan misschien ook bepaalde delen van de problemen bij AFIS misschien niet hadden plaatsgevonden. Dus dat is helder. En wat ik

38

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

zeg ook door dat wat we nu hebben met AFIS hebben meegemaakt is de urgentie alleen nog maar vergroot. Dat geeft me even de gelegenheid om ook in te gaan op die motie van afkeuring en de burgemeester zei daar het een en ander over en dat leidt er bij mij ook toe dat ik ook even wil benadrukken wat mijn definitie daarvan is. Want ik vind het heel vervelend dat op die manier anders allerlei suggesties worden gedaan. Volgens mij is in ons politiek handwerk een motie van wantrouwen dat je iemand wil wegsturen en een motie van afkeuring dat je een duidelijk politiek signaal af wil geven. Dat laatste heb ik hier gehoord. Dat is wat een motie van afkeuring is. En dat politieke signaal geeft wel degelijk een deuk op de wethouder en dat is wat ik hier wil benadrukken, dat dat mijn probleem is met de motie van afkeuring. Dus ik bedoel heel fijn dat er in die zin de basis van vertrouwen aanwezig is, maar dat is waar het over gaat. En juist in een situatie waarbij een wethouder af en toe verkeerd wordt geïnformeerd of niet wordt geïnformeerd moet je ook een stevige positie hebben als wethouder om daarmee ook met die verandering in de organisatie om te gaan. En daarom vind ik het onverstandig.

(Het lid KHAN: Voorzitter, ik heb uw advies opgevolgd en op parlement.com staat dat de motie van afkeuring betekent, je keurt het beleid af maar dat kan in de Kamer ook worden geïnterpreteerd door een bewindspersoon in dat geval als ik ga opstappen. Dus als we die interpretatie aannemen dan moet misschien het lid Van Pijpen zelf dat ook anders gaan interpreteren dan in haar uitleg van zojuist. Dat gezegd hebbende, de interpretatie die het lid Garmy gaf aan zijn motie van afkeuring was een heel andere. Volgens mij was dat een veel evenwichtiger betoog. Dat gezegd hebbende, vindt het lid Van Pijpen dat die extra 13 miljoen euro kosten die zijn gemaakt, vindt zij dat de uitleg van de wethouder tot nu toe voldoende is?) Voorzitter, ik heb het lid Khan net ook in andere interrupties gehoord bij andere partijen over die 13 miljoen. Er was een crisis en die crisis moet je oplossen. En dat kost geld. Dat is niet fijn, maar dat is wel de realiteit waar we mee te maken hebben en daar is op gehandeld. En dat dat geld kost, nogmaals dat is niet fijn, en ik ga ervan uit dat het anders misschien niet nodig was geweest. Maar nu moest het en dat is gewoon geen keuze die je op dat moment hebt. Ik wilde nog even een aantal dingen zeggen over de verdere implementatie van AFIS. Daar maken we ons wel zorgen over.

En ik sluit me ook aan bij de aanbevelingen van de Rekeningcommissie om daar regelmatig over te worden geïnformeerd. Tot slot, de gemeente heeft geen goede trackrecord, zo lijkt het in ieder geval ook in mijn eigen ervaring als het gaat om de implementatie van ICT-systemen. Het is ook niet de eerste keer dat ik daarover spreek, moet ik ook zeggen ook vanaf deze plek. En de vraag over de doelmatigheid en effectiviteit van deze implementaties, ik heb dat ook al in de commissie gezegd, ik herhaal het hier, is een mooi onderwerp voor een van de volgende Duisenberg-rapportages en we zullen dan op dat moment daar ook een voorstel voor doen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan. Het lid KHAN: Dank, voorzitter. Ik zit met een dilemma, want ik heb het evaluatierapport goed gelezen. We hebben ook aan de debatten meegedaan en gekeken naar de antwoorden van de wethouder. We zien eigenlijk twee zaken. En ik ga eerst in op onze kritiek, want dat heb ik al duidelijk gemaakt in de interruptie. Die 13 miljoen euro hadden kunnen gaan naar gratis openbaar vervoer voor kinderen, naar de Wmo, mbo'ers

39

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

en nog wel genoeg andere goede bestedingen. Maar dat is nu niet gebeurd. En we moeten niet doen alsof dit ons zomaar is overkomen. Want dat draagt niet bij aan een goede duiding van wat er fout is gegaan en daarmee kunnen we ook niet komen tot een goede oplossing. Daar wil ik me op gaan focussen. Zoals de fractie van JA21 eerder in het debat terecht zei, dit project had in 2023 moeten worden ondergebracht onder de Regeling Risicovolle Projecten. Dat is toen niet gedaan. Ik wil toch alsnog wel die vraag stellen aan de wethouder. Want ik vind, en daar ben ik het ook mee eens, dat de verklaring wat stelliger mag. En ook over die 13 miljoen euro, ik zou graag van de wethouder willen weten, want die kan ik zelf nu nog niet geven, wat is de verklaring van de wethouder aan de Amsterdammer over die 13 miljoen euro? Hoe moet je dat gaan uitleggen? Want het is voor mij gewoon onmogelijk om daar een goede verklaring voor te vinden zonder te kijken naar het college. Aan de andere kant, en dat heb ik met name coalitiepartijen horen zeggen, het evaluatierapport bevestigt ook iets anders, namelijk een cultuurprobleem binnen de organisatie. We kennen het uit andere dossiers en als ik het zo mag samenvatten lijkt op een soort mañana-mañana-mentaliteit, ambtenaren die denken dat het wel goed komt, of directies die hun leiderschap niet oppakken.

En pas wanneer de problemen beginnen op te stapelen, dan wordt de wethouder ingelicht. Ik vind ook niet dat de wethouder daarvoor aangesproken kan worden. Tegelijkertijd hebben wij alleen een relatie tot de wethouder. En ik moet ook wel helder gezegd hebben dat in het rapport staat ook, het gaat om specifieke ambtenaren en niet over alle ambtenaren in het algemeen. Maar hier komt het dan, zolang die ongewenste cultuur blijft bestaan heb ik er weinig vertrouwen in dat dit in de toekomst beter zal gaan. En nu is het 13 miljoen euro, wat gebeurt er hierna? En ik snap ook wel, je kunt hier niet in een openbaar bespreken wat je intern allemaal hebt besproken. En dat wil ik ook niet doen. Maar ik moet wel een soort van vertrouwen hebben dat dit in het vervolg niet meer gaat gebeuren. En als we horen er komt in september een gemeentesecretaris en er komt er een plan van aanpak. Ja, er had nu al iets moeten liggen, want dit debat voeren we al maandenlang. Dus dat is dan de vraag die ik wil stellen aan de wethouder, hoe gaat zij de raad hierin overtuigen. Ten aanzien van de motie van afkeuring, ik vind ook niet dat de kritiek die zojuist is geuit richting het lid Garmy terecht is. Volgens mij heeft hij heel goed in zijn bijdrage een evenwichtig betoog gehouden, the pros and cons benoemd.

En dat is ook de uitleg die wordt gegeven aan zijn motie van afkeuring in en ik vind dat we die moeten aannemen zoals het is. En dan kom ik tot een einde. Wat ook niet heeft geholpen, dat moet ik ook eerlijk zeggen met name richting PvdA en D66, is dat in de reacties op mijn interrupties wordt het constant overgebracht alsof die 13 miljoen euro een natuurverschijnsel is. Dat helpt niet, dat komt over alsof je iets aan het beschermen bent, aan het verdedigen bent, terwijl we hier gewoon een open en eerlijk debat moeten voeren. En ik vind dat collega Van Pijpen daar wat eerlijker en opener in was. Misschien moet ik het zo zeggen, dat zij er wat opener in was. Ik wacht de antwoorden van de wethouder af. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel. Het lid VAN SCHIJNDEL: Dank u wel, voorzitter. Ik denk dat ik een nieuw gezichtspuntje kan toevoegen en dat heet de Carringtondoctrine. Even voor de context, financiën is natuurlijk een kernproces, Pieter Hilhorst, een voorganger van de wethouder is erover gevallen en de PvdA leden een verschrikkelijke verkiezingsnederlaag, ga maar door.

40

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Dan wat is opgemerkt, het gaat om cultuur en gedrag en de organisatiestructuur, die moet veranderen. Dat wordt het denk ik niet. Dan die Carringtondoctrine, die zegt dat ook al kon je er als politiek verantwoordelijke er eigenlijk niet zoveel aan doen wat daar in die ambtenarij allemaal misging, je bent daar wel in volle omvang voor verantwoordelijk, aansprakelijk hier in deze raad. En dan zou ik zeggen dat om gedrag en cultuur en zo echt te veranderen, de manier daarvoor is om de organisatie veranderbereid te maken. En dus wethouder zou ik zeggen, hou de eer aan uzelf en treed af. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Ahmadi. Het lid AHMADI: Dank u, voorzitter. Wat er met de implementatie van AFIS is gebeurd, is doodzonde. Miljoenen aan gemeenschapsgeld in rook opgegaan en er zijn serieuze steken laten vallen. Het is onbestaanbaar dat dit niet werd ingeschat als hoog risico. Maar de cultuurverandering die nodig is, die is jaren blijven liggen en komt nu bij deze wethouder te liggen. We zien haar als eindverantwoordelijk voor wat er is gebeurd, maar we zien daarin ook dat ze alles op alles heeft gezet om de situatie op te lossen. In onze visie is een motie van afkeuring dan ook niet passend. We zien namelijk dat de wethouder onvoldoende was geïnformeerd. En we hebben ook kritiek op het feit dat er nog geen plan van aanpak ligt voor die cultuurverandering.

Het lijkt ons zaak om daar volledig de focus op te leggen, want daar is het ook vooral misgegaan. Als het zo was geweest dat de wethouder vanaf het begin op de hoogte was geweest van wat er speelde was ons oordeel anders. Zij is eindverantwoordelijk, maar wat wij wel begrijpen is dat een cultuurverandering in zo'n grote organisatie niet binnen vier jaar opgelost kan worden. We steunen de motie van afkeuring dan ook niet maar we verwachten wel dat het plan van aanpak in september van zodanige kwaliteit is dat we met vertrouwen in de slagkracht van de wethouder door kunnen. Ook verwachten we dat de kosten voor AFIS niet ten koste gaan van belangrijke voorzieningen in de stad. Maar we weten ook dat de wethouder zich daar in het verleden ook voor heeft ingezet, dus in deze situatie houden we daar zicht op maar geven we haar ook het voordeel van de twijfel. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kabamba. Het lid KABAMBA: Voorzitter, ook ik kan hier kort over zijn. Geen steun voor de motie van afkeuring, maar zeker wel een erkenning dat we niet blij zijn met hoe het is gegaan met de extra 13 miljoen. Het zou ook ontzettend mooi zijn als er een handreiking zou zijn naar de onderwerpen die we eerder hebben genoemd, ook in de media, armoede, zorg, we hebben het gehad over gratis openbaar vervoer, allemaal dingen waar 13 miljoen naartoe zou kunnen gaan.

Dus het zou mooi zijn als we in de loop van dit jaar toch een moment zouden hebben waarin we, al is het maar om de burger bij te staan, want daar gaat het om, een handreiking doen en dit te doen samen met de rest van het college zodat we dit achter ons kunnen laten. Want de verandering van de cultuur hebben we al gezien met andere onderwerpen die we hier hebben gehad, zoals wat ambtenaren hebben aangegeven, is ontzettend moeilijk, kost ontzettend veel werk en moet ook op gecontroleerd worden door de raad. Dus dat is even mijn bijdrage hierin. En ik heb wel het vertrouwen erin dat het college dit op kan pakken, vooral na een debat zoals dit.

41

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 juli 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER: Dank u wel. Ik schors voor de lunch en wij gaan om 13.00 uur verder met het antwoord van de wethouder op de eerste termijn. De VOORZITTER schorst de vergadering.

Index 272.25 Motie-Havelaar en Broersen inzake gezinsvriendelijke vakantieverhuur .....3, 11, 12 273.25 Motie-Havelaar inzake centraal klachtennummer voor overlast vakantieverhuur via verhuurplatforms .........................................................................................................3, 11 278.25 Motie-Burgers inzake onderzoek naar organisatiecultuur ......................................22 291.25 Amendement-Staartjes inzake vrij baan voor commerciële zwemscholen ............12 292.25 Motie-Van der Kamp, De Jager en Nadif inzake kennisnetwerk netcongestie ov2, 3 296.25 Motie-Aslami, Broersen en Havelaar inzake eerlijk en slim sturen op overlast bij vakantieverhuur ..........................................................................................................4, 12 297.25 Motie-Burgers inzake voorbereidend onderzoek project AFIS ...............................23 300.25 Motie-Garmy, Havelaar, Burgers, Krom en Van Berkel, motie van afkeuring inzake AFIS ................................................................................................................................27 303.25 Motie-Havelaar inzake kosten AFIS dit jaar dekken ...............................................23 306.25 Motie-Abdi, Krom, Van Pijpen en Broersen inzake onderzoek naar barrières bij verkrijgen van urgentie voor slachtoffers van huiselijk geweld

.......................................19 307.25 Motie-Havelaar en Burgers inzake beter inzicht in erfpachtlasten voor Amsterdamse huishoudens ............................................................................................21 VN2023-026441 Vaststellen van de Agenda Zwemmen 2025-2028 en de bijbehorende uitvoeringsagenda ...........................................................................................................12 VN2025-007560 Kennisnemen van de beantwoording van het raadsadres Klacht over monopoliepositie en gebrekkige warmtelevering door Eteck ...........................................1 VN2025-008237 Kennisnemen van het bestuurlijk akkoord Netcongestie en ov .................2 VN2025-008366 Geen zienswijze indienen op de begroting 2026 van de Gemeenschappelijke Regeling GGD Amsterdam Amstelland (Huiselijk geweld en Seksueel geweld) ............................................................................................................18 VN2025-008493 Instemmen met het initiatiefvoorstel Bescherm wat je dierbaar is: geef rechten aan de natuur van het lid Krom en kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel .........................................................................................................17 VN2025-008638 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over lastenvergelijking inclusief erfpacht

.............................................................................................................21 VN2025-008893 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de voorlopige opzet escalatieladder vakantieverhuur .......................................................................................3 VN2025-009439 GEHEIM (Instemmen met het wijzigen van de Subsidieregeling Buurtteams Amsterdam 2021-2026) ...............................................................................21 VN2025-010617 Kennisnemen van de evaluatie van de betalingsproblemen door de implementatie van AFIS ..................................................................................................22

42