2. Nota van Uitgangspunten
Tekst van het document
Foeliestraat Bij de herinrichting van de Foeliestraat blijft de bestaande fietsroute intact en wordt deze aangesloten op de Prins Hendrikkade. De parkeerplaatsen op de Foeliestraat blijven behouden (zie afbeelding 16).
Figuur 16 Verkeerskundig ontwerp Foeliestraat
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
23
6.4.2 Doorstroming busverkeer en verplaatsing streekbushaltes De bushalte bij de IJtunnel voor het regionale vervoer de stad in ligt op de goede plaats. Deze halte ligt dicht bij bestemmingen op het Oosterdokseiland, bij het Scheepvaartmuseum, bij Nemo en op loopafstand van het Stadhuis. In de nieuwe situatie ligt de bushalte voor streekvervoer (stad uit) tegenover de bestaande halte. Hierdoor ontstaat een logisch haltepaar en is de reikwijdte ervan groter. De haltes worden toegankelijk voor zoveel mogelijk reizigers, inclusief personen met een mobiliteitsbeperking,
zodat ze voldoen aan de wettelijke eisen (o.a. gelijkvloerse in- en uitstap, korte afstand tussen bus en halte, minimale haltebreedte 1,5 m). Bussen kunnen onafhankelijk van elkaar van de halte wegrijden zodat de wachttijd voor doorgaande bussen geminimaliseerd is en de bussen niet op elkaar hoeven te wachten. In de volgende fase wordt nagedacht over een prettige, sociaal veilige inrichting van de haltes. Daarbij wordt gekeken of er fietsparkeerplekken bij de haltes kunnen komen om de overstap tussen fiets en OV te vergemakkelijken.
Om deze bushalte aan te kunnen leggen bouwen we een van de twee afslagen richting de IJtunnel om tot bushalte. Hierdoor ontstaan er meer steunpunten, wordt het kruispunt bij de IJtunnelmond overzichtelijker en verbeteren we de oversteekbaarheid en de veiligheid van fiets en voetganger. De aansluiting van verkeer van de Schippersgracht op de Prins Hendrikkade wordt nu nog door verkeerslichten geregeld. Door de verkeerslichten op te heffen neemt de doorstroming van het bus- en autoverkeer toe. De verkeersituatie wordt eenvoudiger. Zonder het fietspad aan de noordkant rijdt (bus-) verkeer vanuit het oosten ongehinderd richting de IJtunnel. De haltes voor het stadsvervoer bij Grand Hotel Amrâth en bij de Nieuwe Vaart schuiven enkele meters op om ze goed in te passen in het nieuwe ontwerp. De maximumsnelheid op de Prins Hendrikkade is 50 km/uur. Naar aanleiding van motie 51.20 (Ernsting c.s.; verbeteren Kattenburgstraat door autofunctie terug te dringen) is onderzocht of de maximumsnelheid voor de Kattenburgerstraat verlaagd kan worden naar 30 km/uur. Voor de Prins Hendrikkade Oost wordt een aparte beoordeling gemaakt omdat hier zes regionale buslijnen en twee stadsbuslijnen rijden, terwijl een enkele stadslijn gebruikmaakt van de Kattenburgerstraat.
Figuur 17 Impressie nieuw perron bushalte streekvervoer aan de westkant IJtunnelmond,
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
24
Dit gebeurt onder andere door gebruik te maken van de in ongebruik geraakte afslagstrook en het noordelijk fietspad op te heffen. De oversteekbaarheid van de Prins Hendrikkade verbetert door het aantal rijstroken te verminderen, door een steunpunt in het profiel te creëren en door invoering van eenrichtingsverkeer in de Oostertoegang.
Wandelboulevard en waterzicht De wandelboulevard biedt panoramisch uitzicht over het open water, waardoor de bezoeker de natuur in de stad kan ervaren. De boulevard is onderdeel van de wandelroute naar stadsdeel Oost en maakt deel uit van een rondje Oosterdok (zie figuren 20 en 21).
Figuur 18 Huidige situatie met smal voetpad
6.4.3 Wandelboulevard en oversteekbaarheid In het gebied is er op dit moment nauwelijks voetpad aanwezig (zie figuur 18). Er komt meer ruimte voor voetgangers door het voetpad aan de huizenkant te verbreden en aan de noordzijde van de Prins Hendrikkade een aaneengesloten, aantrekkelijke wandelboulevard te maken.
Figuur 19 Huidige situatie: uitzicht op het Oosterdok
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
25
Groen en bomen We versterken het groen en de huidige bomenopstelling door te zorgen voor optimale groeiomstandigheden in de ondergrond. De situatie in de bodem wordt verbeterd, bijvoorbeeld met bomenzand zodat de boom goed kan groeien. Op deze manier creëren we koelteplekken zodat de temperatuur op warme zomerdagen aangenaam blijft. Op de boulevard kunnen bewoners en bezoekers uitrusten en een gevoel van ruimte beleven. De meeste bomen ten oosten van de Kikkerbilsluis kunnen behouden blijven. Ten westen kunnen wellicht alleen de recent geplaatste bomen behouden blijven. We gaan waterplanten aanbrengen aan het einde van de watertrap bij het monument van Prins Hendrik. De waterplanten bieden een beleving van het water en de flora en fauna op het water. Het drijvende groen zuivert het water en biedt rust en nestmogelijkheden voor dieren op en rond het water.
Figuur 20 Noordzijde, bestaande situatie; impressie nieuwe situatie
Figuur 21 Bestaande situatie; impressie toekomstige situatie
Versterken haven- en brakwater-oevernatuur Het gebied is uniek dankzij de haven- en brakwater-oevernatuur. De lage kade is een leefomgeving voor havennatuur. Tussen de historische kinderkoppen op de grond en de basaltblokken in de keermuur zitten brede voegen met allerlei planten en mossen. We gaan de havennatuur stimuleren door de voeg deels te vervangen door plantvriendelijker materiaal.
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
26
6.5 Stedenbouwkundig ontwerp Voor het ontwerp van de openbare ruimte zijn principes opgesteld om van de Prins Hendrikkade een prettig en aantrekkelijk gebied te maken. De ’stadsnelweg’ maakt plaats voor een verblijfsgebied met een groene wandelboulevard aan het water en een comfortabele fietsroute aan de huizenkant. De belangrijkste ingrepen om aan de doelstellingen van het project te voldoen, zijn: • de verbinding tussen stad en open water versterken; • de havensfeer behouden; • een samenhangende, toegankelijke openbare ruimte creëren.
Figuur 22 Impressie oevernatuur aan de lage kade
Aan de lage kade bevindt zich ook een keermuur die geschikt wordt gemaakt voor bijzondere natuurlijke muurflora. Enkele hogere muurwanden, die nu hard en regelmatig betegeld zijn, kunnen met klimplanten groener worden. Groene poort IJtunnel In de monding van de IJtunnel zijn aan weerszijden van de weg driehoekige gazons aangelegd. Dit gazon heeft weinig ecologische waarde en vergt veel onderhoud. Onderzoek heeft aangetoond dat er minder vaak (één keer
per jaar) hoeft te worden gemaaid als we een schrale bodem aanbrengen. De vakken kunnen worden ingezaaid met kleurrijke, wilde, inheemse plantensoorten die vlinders, insecten en vogels aantrekken. Dit levert een bloemenvallei op als groene poort van de IJtunnel.
Figuur 23 Boulevard met zicht over het water, Hoboken, New York
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
27
Verbinding stad en open water Een belangrijke kwaliteit van de hoge kade is de directe verbinding tussen de oude stad en het open water van de haven. De hoge kade heeft twee verschillende zijden. De huizenzijde heeft het karakter van een gracht: intiem, levendig en compact. De waterzijde is een open, vrije ruimte. Vanaf de hoge kade heeft de wandelaar goed uitzicht over het ruime water. We versterken de kwaliteit van de openbare ruimte aan de huizenzijde door aan te sluiten bij het Amsterdamse profiel met hardstenen banden, lantaarns en gebakken klinkerbestrating.
Figuur 24 Prins Hendrikkade, Willem Witsen, 1891
Het zicht op het open water aan de waterzijde is bepalend voor de plaatsing van groen, obstakels, hekken, etc. Het verblijfsgebied wordt ingericht als wandelboulevard met een zo breed mogelijk profiel. Het zicht op het water is de grote attractie en er is ruimte voor groen, (tijdelijke) kunst, wandelen, sport en dergelijke. Havensfeer In 1891 gaf Willem Witsen de sfeer van de oude haven treffend weer in een aquarel. Deze sfeer streven we na bij de herinrichting. Dit betekent dat we aansluiten bij het beeld waar een hoge en een lage kade worden verbonden door een typisch Amsterdamse keermuur. De toe te passen materialen worden al eeuwen in Amsterdam gebruikt, zoals kinderkoppen, ruw granieten dekzerken en behakt basalt in wildformaat. Een Amsterdams hek wordt gegoten in 150 jaar oude mallen. Het past bij de verblijfsruimte op de hoge kade waar men leunend op het hek kan uitkijken over weids water.
Samenhangende, toegankelijke openbare ruimte In het ontwerp van de openbare ruimte wordt zoveel mogelijk een parallelle ordening toegepast van rooilijn (gebouwen), kadelijn (water), objectenlijn (bomen, lantaarnpalen en servicestrook) en bandenlijn (verkeer). Hierbij komen de objecten zoveel mogelijk in één lijn te staan. Dit geeft de openbare ruimte een sterke samenhang met de omgeving. De verblijfsruimte doet overzichtelijk en opgeruimd aan.
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
28
7 Herinrichting
Kattenburgerstraat 7.1 Doel project
Odebrug
IJtunnel
Hotel Amrath Marineterrein
NEMO
Het doel van dit project is om de Kattenburgerstraat toekomstbestendig en aantrekkelijk te maken. De straat wordt heringericht om een comfortabele, veilige fietsroute te realiseren. De straat wordt prettiger om in te verblijven. Daarnaast wordt de ontsluitingsfunctie voor het autoverkeer behouden, maar wordt de snelheidslimiet teruggebracht naar 30 km/uur. Er is aandacht voor veilige, logische oversteekplaatsen. Bovendien worden maatregelen genomen om geluidshinder te beperken en om de luchtkwaliteit te verbeteren voor de bewoners van de Kattenburgerstraat. Op die manier worden de effecten van het toenemende autoverkeer in de straat afgezwakt en wordt het een aantrekkelijke en leefbare straat.
7.2 Beschrijving plangebied Arcam
Het Scheepvaartmuseum
Figuur 25 Plangrenzen vernieuwing Kattenburgerstraat
Het plangebied strekt zich uit van het Kattenburgerplein tot en met de Piet Heinkade. Het omvat de Kattenburgerstraat van gevel tot gevel, de Dijksgracht ter hoogte van de Mariniersbrug, de spoorwegonderdoorgang en de kruising met de Piet Heinkade.
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
29
Hoewel het project in de eerste plaats gericht is op fysieke herinrichting van de straat, is ook onderzocht of beleidsmatige wijzigingen bijdragen aan de projectdoelstellingen. Dit kan door het afwaarderen van de straat van Plusnet corridor auto naar Hoofdnet auto en door verlaging van de maximumsnelheid naar 30 km/ uur uit oogpunt van de verkeersveiligheid. Daarnaast worden er activiteiten ondernomen om de leefbaarheid in de buurt te verbeteren. De gemeente Amsterdam wil in gesprek met de huiseigenaren en woningcorporaties van de woningen aan de Kattenburgerstraat over maatregelen en activiteiten die daaraan bijdragen. De Mariniersbrug en de onderdoorgang bij de spoordijk zijn nu erg krap. Het oplossen van deze knelpunten is cruciaal om de verkeersstromen in de oostelijke binnenstad te kunnen verbeteren. Daarom leggen we naast de Mariniersbrug een aparte brug aan en is een nieuwe fietstunnel ten oosten van het huidige viaduct nodig. Deze tunnel wordt een zogenaamde bijbestelling bij het Programma Hoogfrequent Spoor en wordt door ProRail gerealiseerd in opdracht van de gemeente. De extra spoortunnel wordt apart ter besluitvorming voorgelegd. De Mariniersbrug is een rijksmonument. De historische waarde wordt gerespecteerd door af te zien van aanpassingen aan het uiterlijk van de brug.
Het ontwerp van een nieuwe fiets- en voetgangersbrug tast het aangezicht van de Mariniersbrug niet aan.
7.3 Uitgangspunten voor het ontwerp De uitgangspunten van het ontwerp zijn opgesteld op basis van Amsterdams beleid en na afstemming met verschillende partijen als Vervoerregio Amsterdam, GVB, nood- en hulpdiensten, de Fietsersbond, verschillende directies van de gemeente, en na gesprekken met belanghebbenden. De uitgangspunten vormen de grondslag voor het verdere ontwerpproces en leiden uiteindelijk tot een definitief ontwerp. De Kattenburgerstraat is een belangrijke verkeersader in het oostelijk deel van de binnenstad. Het is een van de locaties waarbij de spoordijk kan worden gekruist die de Piet Heinkade met de stad verbindt. Met de Agenda Amsterdam Autoluw wordt het oostelijk deel van het centrum voorbereid op de veranderende stedelijke mobiliteit. 30 km/uur-limiet Verlaging van de maximumsnelheid is een wens van een groot deel van de raad en van bewoners. Er is een VMA-studie gedaan naar de effecten van 30 km/uur op de Kattenburgerstraat en de uitwerking van maatregel 15. Daaruit blijkt dat het verkeer bij invoering van maatregel 15 in combinatie met een maximumsnelheid van 30 km/uur in de Kattenburgerstraat meer over de hoofdroutes worden geleid in plaats van dwars door de stad. Het autoverkeer verplaatst zich vooral naar de A10 via de Stadhouderskade en de S100. De verkeersintensiteit per etmaal op de Kattenburgerstraat komt dan uit op 9.300 motorvoertuigen.
Dat is 5% onder het huidige niveau. Als ook maatregel 17 wordt ingevoerd dan heeft dat voor de Kattenburgerstraat verder geen effect. Wel heeft maatregel 17 effect op de Piet Heinkade, daar daalt de verkeersintensiteit naar 16.900
motorvoertuigen per etmaal, dat is 1% onder het huidige niveau. Bij de Kattenburgerstraat nemen we 30 km/uur als ontwerpuitgangspunt. Stadsbreed onderzoeken we welke inrichtingsprincipes we daarbij het beste kunnen hanteren zodat op een gebiedsontsluitingsweg 30 km/ uur gereden wordt en de bedrijfsvoering van nooden hulpdiensten en het openbaar vervoer voldoende gewaarborgd is. Als gevolg van de eenrichtingsverkeermaatregelen op en rondom de Haarlemmer Houttuinen kiest een extra deel van het verkeer uit het westelijk deel van de stad met een bestemming aan de oostzijde van de stad er voor buitenom over de A10 te rijden, in plaats van via de De Ruytertunnel en de Piet Heinkade. Voetgangers • De verbinding tussen Kattenburg en het Marineterrein wordt verbeterd. • Er komen meer oversteekplaatsen op logische plekken. • De rijbaan wordt versmald, waardoor er minder hard wordt gereden en oversteken makkelijker wordt. • Er is een ruim steunpunt op de voetgangersoversteekplaatsen. • Er worden brede trottoirs gerealiseerd aan weerszijden van de straat. • De trottoirs zijn voor iedereen toegankelijk.
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
30
Fietsverkeer • Aan de zuidoostzijde van de straat wordt een tweerichtingsfietspad van 4,5 meter breed gerealiseerd. Dit sluit beter aan bij het bestaande fietsnetwerk en voorkomt veelvuldig oversteken op de Kattenburgerstraat. • Het fietspad wordt uitgevoerd in asfalt om het fietscomfort te vergroten. • Fietsers richting het Marineterrein kunnen veilig oversteken op logische plekken. • Autoverkeer dat vanaf de Kattenburgerstraat rechtsaf wil slaan op de Piet Heinkade, krijgt niet meer gelijktijdig groen met overstekende fietsers. Hierdoor kunnen fietsers veiliger de Piet Heinkade oversteken. • De aansluiting met het (nog te realiseren) fietspad langs de Dijksgracht is vlak, overzichtelijk en veilig. • Er komen voldoende fietsparkeervoorzieningen op logische locaties in de straat, bijvoorbeeld bij entrees van woningen en gebouwen. Openbaar vervoer • Eventuele snelheidsremmende maatregelen, zoals drempels, zijn OV-vriendelijk. • De bushaltes zijn goed toegankelijk voor iedereen. • De bus halteert in haltekommen zodat de door stroming van het overige verkeer niet wordt beperkt. • De betrouwbaarheid van tram 26 is van groot belang. Het ontwerp vormt hiervoor geen belemmering. • De bedrijfsvoering van de buslijnen blijft gehandhaafd. • De abri’s staan dicht bij de haltekommen en zijn bereikbaar zonder het fietspad over te steken.
•
•
•
Figuur 26 Slechte bereikbaarheid abri vanaf de halte
Autoverkeer • De rijsnelheid wordt verlaagd naar 30 km/uur. • De rijbaan wordt smaller, wat (te) hard rijden ontmoedigt. Daarnaast wordt onderzocht of er snelheidsremmende maatregelen kunnen worden ingezet, zoals drempels. • De doorstroming van de kruising met de Piet Heinkade wordt verbeterd. De rechtsafstrook vanaf de Piet Heinkade naar de Kattenburgerstraat wordt verlengd. Dit vergroot de opstelcapaciteit voor de kruising en voorkomt opstoppingen.
De fietsstrook verdwijnt uit het spoorviaduct. Hierdoor ontstaat ruimte voor een extra opstelvak vanaf de Kattenburgerstraat naar de Piet Heinkade. De verkeersregelinstallatie wordt daarmee efficiënter. De bereikbaarheid van de functies langs de Kattenburgerstraat wordt gewaarborgd. Het Marineterrein blijft goed bereikbaar, inclusief het terrein van Defensie. De garages, zijstraten en woningen langs de Kattenburgerstraat blijven bereikbaar. De snorfietser rijdt op de rijbaan. Er worden veilige in- en uitvoegvoorzieningen gerealiseerd van fietspad naar rijbaan.
Nood- en hulpdiensten • De Kattenburgerstraat blijft beschikbaar als calamiteitenroute. • Het fietspad wordt overrijdbaar, zodat de voertuigen van de nood- en hulpdiensten altijd doorgang vinden. • • •
•
Touringcars De Kattenburgerstraat blijft een touringcarroute. De bestaande laad- en losplekken die dienstdoen als touringcarhalte op de Kattenburgerstraat, blijven behouden. De haltelocaties worden ingericht volgens de verkeerskundige richtlijnen voor touringcarhaltes (DTV Consultants, 2019). De parkeervakken worden zo ingericht dat touringcars hier niet kunnen parkeren.
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
31
Parkeren De straat kent nu een parkeercapaciteit van circa 70 auto’s. Voorgesteld wordt om nu nog geen parkeerplaatsen in de Kattenburgerstraat op te heffen. Er is in de directe omgeving nu geen alternatieve parkeergelegenheid beschikbaar1. In het voorkeursontwerp is voorzien in aanleg van een gelijke parkeercapaciteit. Wel houdt het ontwerp er rekening mee dat deze parkeerplaatsen op termijn geheel of gedeeltelijk kunnen worden opgeheven. Dat zou bijvoorbeeld in gang kunnen worden gezet als de Werfen Hofgarage onder het wooncomplex Kattenburg is gerenoveerd en als daar ruimte beschikbaar komt (hierover loopt nog onderzoek). Elke parkeerplaats in de straat kan in de toekomst eenvoudig een andere functie krijgen, bijvoorbeeld in de vorm van extra groen. Voorkeursvariant • Er komen evenveel parkeerplaatsen terug als bij aanvang van de herinrichting langs de straat aanwezig zijn. • De parkeerplaatsen kunnen snel en eenvoudig een andere functie krijgen. • Er worden voldoende laadpalen geplaatst voor elektrische voertuigen. Toekomstscenario: minder of geen langsparkeerplaatsen • Als parkeerplaatsen kunnen worden opgeheven, gebeurt dat als eerste aan de kant van het Marineterrein. Aan die kant is nu ongeveer 48% van het aantal parkeerplaatsen. • Er blijft ruimte behouden voor haltekommen en
• • • •
afvalinzameling. Er wordt meer groen aangelegd, wat de beeldkwaliteit van de straat verbetert. Op initiatief van bewoners kan er een buurttuintje worden gerealiseerd. Er ontstaat ruimte voor bijvoorbeeld fietsparkeren. Bij voldoende alternatieve parkeergelegenheid in de buurt, bijvoorbeeld na renovatie Werf- en Hofgarage (daarover loopt nog onderzoek).
Openbare ruimte • De straat wordt aantrekkelijk voor zowel passanten als bewoners. De aansluiting met de woningen op de Kattenburgerstraat wordt helder vormgegeven, woningen zijn goed toegankelijk. • We zorgen voor een sociaal veilige, open en overzichtelijke inrichting van de openbare ruimte. • Uit oogpunt van verkeersveiligheid mag het zicht tijdens het oversteken en vanuit de zijstraten niet belemmerd worden door objecten in de openbare ruimte. • De ondergrondse afvalcontainers worden behouden; indien nodig voor het ontwerp worden deze verplaatst. • We zorgen voor betere sociale veiligheid en een hogere belevingswaarde in de openbare ruimte door optimale openbare verlichting. Er is extra aandacht voor de verlichting bij de groenstrook tussen het fietspad en de bestaande woningen in de Kattenburgerstraat. Groen en bomen • De bestaande bomen worden zoveel mogelijk
•
•
•
• • •
behouden. Niet alle bomen kunnen behouden blijven in het nieuwe wegprofiel. De rijbaan moet op een aantal plekken de bomenrij kruisen. Ook zijn zichtlijnen, opstelruimte en bochtstralen belangrijk voor een goede verkeersveiligheid. Bomen worden zoveel mogelijk verplant of vervangen binnen het plangebied, conform de Bomenverordening. De wortels van de bomen krijgen betere groeiomstandigheden, zodat er meer kans is dat de bomen tot wasdom komen. Kwalitatief groen in de straat neemt toe door de aanleg van meer groen en door bestaande groenvakken te verbeteren. We verminderen het totaal aantal vierkante meters verhard oppervlak. Het groen sluit aan op het groenontwerp voor de Oostelijke Eilanden. In het ontwerp wordt ruimte gereserveerd voor groene buurtinitiatieven, zoals buurttuinen. Dit kan bijvoorbeeld in het groenvak voor de woningen.
Marineterrein Het Marineterrein wordt ontwikkeld in opdracht van het Rijk en de gemeente Amsterdam. Het zal zeker nog een aantal jaar duren voor de eerste nieuwe gebouwen verschijnen. De ambitie voor het Marineterrein is om het zoveel mogelijk autovrij te maken. De huidige hoofdingang blijft de ingang waar veel fietsers en voetgangers gebruik van gaan maken. Parkeren wordt op het Marineterrein zelf opgelost.
1 Op de Prins Hendrikkade verdwijnt wel een groot deel van de parkeerplaatsen. De Kattenburgerstraat ligt echter in een ander vergunningsgebied. Opheffing van de parkeerplaatsen op de Prins Hendrikkade leidt naar verwachting niet tot een hogere parkeerdruk in de Kattenburgerstraat.
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
32
Een deel van het terrein blijft eigendom van Defensie. Voor legervoertuigen is een eigen toegang vanaf de Kattenburgerstraat nodig, ter hoogte van het huidige Marechausseegebouw. Leefbaarheid Bewoners aan de Kattenburgerstraat ervaren veel overlast van het autoverkeer. Velen melden dat ze slecht slapen en kampen met gezondheidsklachten. Er wordt vaak te hard gereden door gemotoriseerd verkeer. Daar komt bij dat de woningen slecht zijn geïsoleerd. Uitgangspunt is om de overlast zoveel mogelijk terug te
1. 2. 3. 4.
dringen en de leefbaarheid van de straat te verbeteren, ook als het autoverkeer toeneemt.
In de voorkeursvariant blijkt dat een reductie van 1 dB ruim wordt gehaald.
De volgende maatregelen zijn onderzocht en zijn opgenomen in de uitgangspunten:
Het extra verkeer heeft met het opschuiven van de rijbaan geen negatieve invloed op de luchtkwaliteit aan de gevels van de woningen in de Kattenburgerstraat, en de wettelijke normen worden niet overschreden. In combinatie met invoering van maatregelen uit het Actieplan Schone Lucht (waarin het halen van WHOdoelstellingen wordt nagestreefd), zien wij nog mogelijkheden voor aanzienlijke verbeteringen.
1.
Opschuiven rijbaan richting Marineterrein Op dit moment is de afstand van de weg tot de woningen 21,4 meter. Met de herinrichting van de straat wordt de afstand van de rijbaan tot de woningen vergroot. In de voorkeursvariant is dat met 7 meter. Dit levert een geluidsreductie op.
Mogelijk neemt de geluidsbelasting op de toekomstige gebouwen op het Marineterrein toe. Tegelijkertijd is de verwachting dat het verkeer dankzij invoering van maatregelen uit het Actieplan Schone Lucht op den duur stiller wordt. Bovendien kan er bij toekomstige bebouwing rekening worden gehouden met goede (geluids)isolatie en de akoestiek van de gevel.
Opschuiven rijbaan Smallere rijbaan Stil asfalt Extra groen
2.
Figuur 27 Maatregelen ter verbetering van de leefbaarheid (links Marineterrein, rechts woningen)
Versmallen rijbaan De rijbaan wordt versmald van 10 meter naar het minimum van 2 x 3,5 meter. In de voorkeursvariant worden de rijstroken gescheiden door een rij bomen. Het effect hiervan is niet in modellen te berekenen, maar in de praktijk blijkt dat er op een smallere rijbaan minder hard wordt gereden. Dit vermindert de geluidsproductie van de motor en van de banden, en zorgt voor een geringe afname van uitstoot.
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
33
3.
4.
Geluidsreducerend asfalt Geluidsreducerend asfalt kan in een aantal gevallen een effectieve maatregel zijn om wegverkeersgeluid te verminderen. In combinatie met het Actieplan Schone Lucht (stillere motoren) kan dit een geluidsreductie van 2-4 dB opleveren. Extra groen Het plaatsen van extra groen kan bijdragen aan minder geluidshinder. De strook tussen de rijbaan en de woningen lijkt daarvoor de beste plek. Zeker als parkeerplaatsen langs de weg verdwijnen, ontstaat hier ruimte.
Isolatie gevels De woningen langs de Kattenburgerstraat dateren grotendeels uit de jaren ’60 en zijn slecht geïsoleerd. De meeste woningen zijn in bezit van woningcorporatie De Key; een kleiner deel heeft een particuliere eigenaar. De Key werkt aan de voorbereiding van een gevelrenovatie van de woningen. Het gaat om verduurzaming van de woningen, waarbij het bovenste twee-derde deel van de gevels wordt vervangen. De gemeente is in gesprek met De Key en de VvE Kattenburgerstraat om te bezien hoe de leefbaarheid in de Kattenburgerstraat verder kan worden verbeterd. Dit valt buiten dit herinrichtingsproject en heeft een afzonderlijk communicatie- en besluitvormingstraject.
7.4 Verkeerskundig ontwerp Er zijn twee varianten uitgewerkt voor de Kattenburgerstraat. In beide gevallen verschuift de rijbaan richting het Marineterrein waardoor er ruimte ontstaat voor voetgangers, fietsers, groen en verblijf. De bomenrijen aan weerszijden van de straat worden zoveel mogelijk behouden. Dat heeft tot gevolg dat het wegprofiel niet zomaar vrij in te delen is, tussen de woningen en de muur van het Marineterrein. Bij elke variant is gekeken naar de gevolgen van minder parkeerplekken. Onderzoek naar de gevolgen voor het verkeer, de leefbaarheid en de uitstraling leidt tot een duidelijke voorkeursvariant, waarbij de weg 7 meter opschuift. In de bijlage wordt daar nader op ingegaan en afgewogen waarom de 7 meter-variant de voorkeur heeft ten opzicht van een variant waarin de as van de weg met 4 meter verschoven is. Voorkeursvariant: rijbaan schuift 7 meter op Uit onderzoek naar luchtkwaliteit- en geluidseffecten blijkt dat afstand tot een geluids- of emissiebron effectief is om de nadelige effecten bij de woningen te beperken. In deze variant schuift de rijbaan circa 7 meter op. De rijrichtingen worden gesplitst door de bomenrij. De middenberm wordt iets breder en blijft groen, zodat de bomen meer ruimte krijgen om te groeien.
Figuur 28 Verkeerskundig ontwerp
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
34
Met de invoering van 30 km/uur en het versmallen van de rijbaan wordt de snelheid van het autoverkeer verlaagd. Dit komt ten goede aan de verkeersveiligheid en vermindert geluidshinder. De parkeer- en voorzieningenstrook zijn beter in te delen doordat ze vrijstaan van de bomen. Haltekommen, laad- en losvoorzieningen, parkeerplekken en ondergrondse afvalcontainers zijn daardoor beter inpasbaar. Doordat er tussen de bomenrijen veel ruimte vrijkomt, is het mogelijk een breed, comfortabel fietspad te realiseren van minimaal 4,5 meter breed. Aan de zijde van de woningen ontstaat veel ruimte voor een breed trottoir en voor groen en verblijfvoorzieningen. In deze variant worden de effecten op de luchtkwaliteit en geluidshinder ruimschoots gecompenseerd. Opheffen parkeerplaatsen Het opheffen van parkeerplaatsen biedt meer ruimte voor andere functies, zoals groen, fietsparkeren en verblijven. De parkeerdruk in het gebied is nu echter relatief hoog.
Figuur 29 Variant 1: Rijbaan schuift 7 m op, vrijliggend fietspad en breed trottoir
Als de parkeerdruk de komende jaren vermindert bijvoorbeeld door nieuwe alternatieve parkeervoorzieningen, kunnen in de straat parkeerplekken worden opgeheven. Het is wenselijk om in dat geval parkeerplekken aan de kant van het Marineterrein op te heffen. Daardoor ontstaat er meer ruimte langs het Marineterrein, terwijl de parkeerplekken voor de woningen beschikbaar blijven.
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
35
7.5 Uitgangspunten ontwerp fietsbrug en fietstunnel Ten oosten van de Mariniersbrug komt een nieuwe brug voor voetgangers en fietsers. Daarmee wordt de veiligheid voor fietsers en voetgangers vergroot, en verbetert de doorstroming van alle verkeersmodaliteiten.
Figuur 30 Mariniersbrug
Fietsbrug De nieuwe fietsbrug maakt het mogelijk de fietsstroken op de Mariniersbrug te verwijderen. Zo verbetert de verkeersveiligheid en komt er meer ruimte voor het autoverkeer. Voor de brug worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Het ontwerp van de fietsbrug sluit aan bij de monumentale waarde van de Mariniersbrug. • Het ontwerp van de nieuwe fietsbrug krijgt een rank en sober karakter en is in de vormgeving dienstbaar aan de bestaande brug. • Het 150 kV-hoogspanningstracé ten oosten van de Mariniersbrug wordt niet verlegd. • De bedrijfsvoering van zowel de Mariniersbrug als de kabels en leidingen komt niet in het geding. • De brug is beweegbaar en vormt een nautische eenheid met de Mariniersbrug (dezelfde openingstijd). • Het ontwerp van het remmingwerk voldoet aan de Richtlijnen Vaarwegen 2017. • De brug kan een verkeersbelasting dragen voor langzaam verkeer en incidenteel gemotoriseerd verkeer (nood- en hulpdiensten). • De opstelvakken op de brug zijn zo vlak mogelijk. • De doorvaarten van de brug hebben hetzelfde profiel als de Mariniersbrug. • De aanlandingen van de brug liggen op hetzelfde niveau als de Mariniersbrug. • De aansluiting met de fietsroute Dijksgracht-oost is vlak en overzichtelijk. • Er is acht meter breedte beschikbaar voor inpassing van een breed fietspad en trottoir.
Fietstunnel In het verlengde van de brug wordt een fietstunnel onder het spoor gerealiseerd. Door de fietsstroken uit de bestaande onderdoorgang te verwijderen, ontstaat er ruimte voor een opstelstrook voor rechts afslaand verkeer richting de Piet Heinkade. De aanleg wordt door ProRail uitgevoerd en gecombineerd met de werkzaamheden voor het Programma Hoogfrequent Spoor (PHS). Voor de fietstunnel worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: • De netto doorrijdbare hoogte is 2,8 meter. • Er is acht meter beschikbaar voor inpassing van een breed fietspad en trottoir. • Het fietspad wordt in rood asfalt uitgevoerd. • Het maximale hellingspercentage van het fietspad is 4%. • Afwatering vindt plaats onder vrij verval. • Er wordt extra ruimte gerealiseerd voor de kabeltracés. • De afwerking van de entrees sluit aan bij de bestaande onderdoorgang. • De sporen worden niet omhoog of naar links of rechts verplaatst. • De nieuwe spoordekken hebben geen toename van geluidsoverlast tot gevolg. • Waar mogelijk wordt daglicht toetreding gerealiseerd. • Door goede verlichting wordt de tunnel overzichtelijk en sociaal veilig. • Het kruisingsvlak aan de Dijksgracht is zo vlak mogelijk. • Tunneltechnische installaties zijn zoveel mogelijk uit het zicht.
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
36
7.6 Uitgangspunten kruising Kattenburgerstraat/Piet Heinkade
Figuur 31 Brug en tunnel op 10 meter, op veilige afstand van de 150kV-kabels
7.5.1 Ontwerp fietsbrug en tunnel De nieuwe fietsbrug en fietstunnel vormen één geheel. Het ensemble zal op ca. 10 meter van de bestaande brug en onderdoorgang worden gerealiseerd. De brug ligt dan op veilige afstand van het hoogspanningstracé, zodat het risico op grootschalige en langdurige stroomuitval wordt vermeden. De monumentale waarde van de Mariniersbrug moet worden behouden. De nieuwe brug zal, door de geringe afstand, werken als ensemble met de Mariniersbrug. Het is van belang dat de nieuwe brug in geen geval in beeldtaal of massa de Mariniersbrug overvleugelt. In het verdere ontwerp wordt de brug daarom sober en rank uitgevoerd, waardoor die een ‘transparant’ aangezicht krijgt.
Door de brug op 10 meter van de Mariniersbrug te plaatsen krijgen fietsers en voetgangers een directe route van de Kattenburgerstraat naar de Piet Heinkade. Het fietspad zal op gepaste afstand van de woningen liggen. De nieuwe tunnel zal qua aanzicht passen bij de huidige onderdoorgang. De vleugelwanden worden uitgevoerd in soortgelijk metselwerk. De tunnelmond sluit qua afmetingen en hoogte aan op de huidige onderdoorgang. De tunnel wordt goed verlicht met een goede doorkijk, om sociaal onveilige situaties te voorkomen.
De nieuwe fietsbrug en fietstunnel moeten goed aansluiten op de Piet Heinkade. Het verkeersonderzoek wijst uit dat vanwege de eenrichtingsverkeersmaatregel het kruispunt Kattenburgerstraat-Piet Heinkade (kr463) de verkeersdruk niet kan verwerken zonder aanvullende maatregelen. Dit geldt ook als er naast eenrichtingsverkeer Oostertoegang eveneens maatregelen aan de westkant van Amsterdam Centraal worden genomen. De effecten zijn dan iets minder groot, maar de verkeersdruk blijft te hoog. De infrastructuur biedt voldoende oplossingsrichtingen om de verkeerssituatie zo aan te passen dat het als gevolg van de maatregel gewijzigde verkeersaanbod verwerkt kan worden. Het verlengen van het rechtsafvak van de Piet Heinkade naar de Kattenburgerstraat én het aanpassen van de verkeersregeling hebben de minste impact op de openbare ruimte. De verkeersafwikkeling is dan min of meer vergelijkbaar met de huidige, maar schiet in 2030 waarschijnlijk wel tekort. Uiterlijk in 2030 zijn aanvullende maatregelen nodig: • Een extra rechtdoorstrook op de Piet Heinkade richting het oosten en/of; • Het realiseren van de fietstunnel waardoor op de Kattenburgerstraat onder het spoorviaduct een extra rijstrook gerealiseerd kan worden.
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
37
Het is de bedoeling dat in 2030 de fietstunnel als aanvullende maatregel gerealiseerd is. Hoewel de kruising in dat geval regelbaar is, heeft de Werkgroep Verkeerslichten Amsterdam de voorkeur uitgesproken voor de oplossingsvariant met een extra (opstel-) strook. Dit verbetert de doorstroming van de kruising aanzienlijk. De mogelijkheden van deze extra opstelstrook rechtdoor worden verder in het project meegenomen. De volgende uitgangspunten worden gehanteerd: • De fietsoversteek aan de westzijde van het kruispunt vervalt. • De rechtsafstrook vanuit het westen richting de Kattenburgerstraat wordt verlengd, om het extra verkeer te kunnen verwerken. • De fietsstroken in het bestaande spoorviaduct komen te vervallen. • Er komt een extra rechtsafstrook in de bestaande onderdoorgang richting de Piet Heinkade. • Recht afslaand autoverkeer en fietsers vanuit de Kattenburgerstraat hebben niet gelijktijdig groen licht. • De opstelruimte voor de oversteek met de trambaan wordt zo vlak mogelijk. • De tramhalte wordt deels in oostelijke richting verplaatst om aansluiting met de nieuwe fietstunnel inpasbaar te maken. • De fietsoversteek bij de trambaan wordt duidelijk aangegeven met een tramwaarschuwingsinstallatie of verkeersregelinstallatie. • Er wordt rekening gehouden met de zichtlijnen van de tram op het fietspad.
Figuur 32 Verkeerskundig schetsontwerp kruising, nieuwe tunnel en brug
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
38
8 Faseringsplan In 2022 komt bij het Centraal Station de nieuwe locatie van het IJpleinveer gereed. Dan wordt het eerste deel van fietsroute naar het Mr. Visserplein aangelegd. Om dat te kunnen doen komt op de Odebrug en in de Oostertoegang eind 2022 eenrichtingsverkeer. Ook komt er dan een extra afslagvak van de Piet Heinkade naar de Kattenburgerstraat. De Kattenburgerstraat zelf wordt vanaf de zomer van 2023 heringericht en de maximale snelheid gaat terug naar 30 km/uur. De fietstunnel in de Kattenburgerstraat onder het spoor is eind 2026 klaar, gelijk met de nieuwe fietsbrug over de Dijksgracht. In 2026 wordt ook de kruising van de Kattenburgerstraat en de Piet Heinkade aangepakt. De Prins Hendrikkade wordt door het eenrichtingsverkeer bij de Oostertoegang direct veel rustiger. De herinrichting is voorzien in de periode 2025 tot 2027.
2021 Q1
Q2
Q3
2022 Q4
Q1
Q2
Q3
2023 Q4
Q1
Q2
Q3
2024 Q4
Q1
Q2
Q3
2025 Q4
Q1
Q2
Q3
Q4
Vergroten capaciteit opstelvakken Piet Heinkade Vernieuwing brugdek Kikkerbilssluis Eenrichting verkeer Oostertoegang en Odebrug Aanleg fietstunnel Kattenburgerstraat Herinrichting Kattenburgerstraat Aanleg fietsbrug Dijksgracht Definitieve herinrichting Prins Hendrikkade Oost Herinrichting Kruising Kattenburgerstraat en Piet Heinkade Herinrichting Oostertoegang
tot Q4 2027 Vanaf Q4 2025 tot Q4 2026 Vanaf 2029
Uiteindelijk, als ProRail gereed is met al haar werk wordt de Oostertoegang in 2029 afgemaakt en is het hele project klaar. De werkzaamheden worden dus gefaseerd uitgevoerd. Voor elk onderdeel wordt een plan opgesteld, waarbij het uitgangspunt is dat de BLVC-aspecten (Bereikbaarheid, Leefbaarheid, Veiligheid en Communicatie) zo goed mogelijk gewaarborgd blijven. Daarbij wordt hinder beperkt, maar overlast blijft onvermijdelijk. Zo mogelijk wordt het verkeer langs de werkzaamheden geleid. In de ontwerpfase wordt het BLVC-plan opgesteld.
Figuur 33 Faseringsplan
Figuur 33 geeft de fasering op hoofdlijnen weer. Deze fasering is op basis van huidige kennis en inzichten. Naarmate projecten verder worden uitgewerkt kan een meer definitieve fasering worden bepaald.
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
39
Kikkerbilsluis vernieuwen brugdek Het brugdek van de Kikkerbilsluis is in slechte staat en wordt eind 2021 vernieuwd. Het te smalle tweerichtingsfietspad op de Kikkerbilsluis wordt daarbij verbreed. De nieuwe Kikkerbilsluis wordt aangesloten op de bestaande situatie waarbij het noordelijk fietspad vervalt. Hierdoor verbetert de verkeersveiligheid bij de Kalkmarkt. Dit werk wordt sober uitgevoerd en definitief ingericht als de hele Prins Hendrikkade Oost wordt vernieuwd. Het brugdek zelf wordt wel al definitief aangelegd in verband met de constructie ervan. Eenrichtingsverkeer Oostertoegang Omdat verbetering van de fietsroute urgent is, wordt eenrichtingsverkeer op de Odebrug en in de Oostertoegang ingevoerd. In 2022 neemt het aantal fietsers en voetgangers door de Oostertoegang namelijk sterk toe door de verplaatsing van het IJpleinveer. Het streven is dan ook om het eenrichtingsverkeer zo snel mogelijk na de opening van het IJpleinveer in te voeren. Als ProRail in 2029 hier klaar is met het vernieuwen van de spoorbruggen, dan wordt de Oostertoegang definitief ingericht. Vergroten capaciteit opstelvak Piet Heinkade De capaciteit van het opstelvak van de Piet Heinkade naar de Kattenburgerstaat wordt vergroot. Met het invoeren van eenrichtingsverkeer in de Oostertoegang wordt dit kruispunt tijdelijk drukker doordat verkeer dat dan via de Kattenburgerstraat de stad in rijdt.
Dit wordt gelijk gerealiseerd met de invoering van het eenrichtingsverkeer bij de Oostertoegang
Herinrichting Kattenburgerstraat Door de invoering van eenrichtingsverkeer in de Oostertoegang zou zonder maatregelen de autoverkeersintensiteit op de Kattenburgerstraat toenemen. Vanwege de leefbaarheid wordt deze straat dan ook versmald en opgeschoven, ook al is hier recent het wegdek vernieuwd. Dit werk duurt circa twee jaar en is naar verwachting medio 2025 gereed. Dan wordt ook de maximum snelheid van 30 km/uur ingevoerd. Vooruitlopend op de herinrichting worden maatregelen getroffen om snorfietsen van en naar de rijbaan te leiden.
Herinrichting Prins Hendrikkade Oost De Prins Hendrikkade wordt door het eenrichtingsverkeer bij de Oostertoegang direct veel rustiger. Verdere veiligheid en leefbaarheid verbeteringen zoals de uitgevoerde tijdelijke inrichting ventweg (2020) blijft intact en wordt uitgebreid. Dit doen we door met het vervangen van het brugdek van de Kikkerbilsluis (eind 2021) ook de kruising Kalkmarkt / Prins Hendrikkade te verbeteren en wordt de voetgangersruimte aan de waterkant veel ruimer doordat het fietspad daar verdwijnt. De herinrichting is voorzien in de periode 2025 tot 2027.
Aanleg fietsbrug en fietstunnel Kattenburgerstraat De aanleg van de fietstunnel is sterk afhankelijk van de planning van Project Hoogfrequent Spoor en van de beschikbare treinvrije periodes. Op dit moment wordt uitgegaan van een uitvoeringsperiode van circa drie jaar, tussen 2022 en 2025. De aanleg van de fietsbrug over de Dijksgracht start begin 2024. De brug en de tunnel worden gelijktijdig opgeleverd.
Herinrichting Oostertoegang Na gereedkomen van de werkzaamheden van ProRail bij de Oostertoegang kan in 2029 de openbare ruimte daar definitief worden ingericht. Dat is het sluitstuk en is het gehele project klaar.
Vernieuwen kruising Kattenburgerstraat/Piet Heinkade In 2026 wordt uiteindelijk de hele kruising van de Kattenburgerstraat met de Piet Heinkade vernieuwd. Er komt een extra afslagvak onder het spoor voor autoverkeer naar de Piet Hientunnel, de tramhalte wordt naar de andere kant van de kruising verschoven en de oversteken worden aangepast.
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
40
Raakvlakprojecten Naast de projecten waar deze Nota van Uitgangspunten over gaat, zijn er in de directe omgeving nog andere projecten in ontwikkeling waar rekening mee moet worden gehouden. Ze kunnen de uitvoeringsfasering van de projecten uit de NvU beïnvloeden. Aanleg zuidelijke aanlanding IJveerplein: eind 2020 is gestart met de werkzaamheden. Het duurt ongeveer 1,5 jaar. Programma Hoogfrequent Spoor: ProRail vervangt bij de Oostertoegang vier bruggen. De vijfde brug daar wordt in opdracht van de gemeente dan tegelijk ook vervangen zodat er in de krappe onderdoorgang meer ruimte komt voor voetgangers en fietsers én om de ruimtelijke kwaliteit te verbeteren. Dit werk duurt van 2023 tot en met 2029.
Piet Heintunnel: deze wordt vanaf de zomer van 2021 een jaar lang gesloten voor een grootschalige renovatie. Marineterrein: dit terrein verandert van een gesloten militair gebied naar een meer open, nieuw stadskwartier. Met een compacte kazerne komt er ruimte om het Marineterrein te ontwikkelen tot een nieuw stuk stad waar mensen kunnen leren, wonen, werken, sporten en recreëren. Defensie moet eerst een nieuwe kazerne bouwen en er komt een sportveld voor gezamenlijk gebruik door Defensie en Amsterdammers. Nadat de defensiefuncties, die nu nog verspreid zijn over het terrein, zijn verhuisd naar de nieuwe kazerne, kan het gebied ontwikkeld worden en de eerste huizen gebouwd. De verwachting is dat dit op z’n vroegst in 2026 is.
Michiel de Ruijtertunnel: werkzaamheden starten eind 2020 en duren ongeveer 9 maanden. Overdag is de tunnel open.
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
41
9 Vervolgproces Voor infrastructurele projecten wordt in Amsterdam het Plan- en Besluitvormingsproces Infrastructuur (PBI) gehanteerd. Dat geldt ook voor de projecten in deze nota. Het PBI beschrijft de fasen van een project en de daarbij behorende besluitvorming. Op deze manier worden projecten eenduidig voorbereid en uitgevoerd. Het PBI beschrijft de producten en resultaten per fase, de werkzaamheden die daaraan zijn gekoppeld en de bestuurlijke besluiten. Het PBI geeft daarmee structuur en uniformiteit, al blijft elk project maatwerk.
9.1 Voorkeursbesluit De projecten in deze nota bevinden zich in fase 2 (Uitgangspunten) van het PBI. Hierin worden eisen, wensen en randvoorwaarden opgehaald. De uitgangspunten worden opgesteld op basis van Amsterdams beleid, wensen en eisen van belanghebbenden, stakeholders en de omgeving. De uitgangspunten komen samen in de Nota van Uitgangspunten, die het kader vormt voor het verdere ontwerpproces. Deze nota wordt na goedkeuring van het college van B en W ter inspraak aangeboden. Iedereen krijgt dan de gelegenheid hierop te reageren. In de Nota van beantwoording wordt gereageerd op de inspraakreacties. Die nota wordt samen met de Nota
van Uitgangspunten voorgelegd aan de gemeenteraad. De raad neemt uiteindelijk een voorkeursbesluit en dan is de Nota van Uitganspunten vastgesteld.
9.2 Uitvoerings- en kredietbesluit Omdat de projecten in deze nota elkaar beïnvloeden, is ervoor gekozen om de drie projecten te bundelen in één Nota van Uitgangspunten. Na vaststelling van de Nota is er een kader voor het ontwerp. Daarna wordt het vervolg op projectniveau opgepakt. De kaders staan immers vast en in de detailuitwerking is er veel minder sprake van projectoverstijgende effecten. De projecten belanden dan in de definitie- en ontwerpfase. De Oostertoegang/Odebrug en Prins Hendrikkade Oost wordt dan als één project opgepakt. Ze worden via een eigen traject uitgewerkt en aan de raad voor een uitvoeringsbesluit voorgelegd. Overleg en afstemming tussen de projecten zal steeds aan de orde zijn. Binnen het project Kattenburgerstraat worden ook de tunnel en de brug gerealiseerd. In deze fase worden de functionele en technische eisen bepaald en worden aanvullende onderzoeken gedaan. Zo nodig wordt een wijziging van het bestemmingsplan voorbereid.
Er wordt een ontwerp gemaakt waarin de uitgewerkte oplossing wordt verbeeld. De belangrijkste opbrengst van deze fase is het integraal programma van eisen en een ontwerp. Deze fase kent geen formeel inspraaktraject, tenzij er wezenlijk wordt afgeweken van de vastgestelde Nota van Uitgangspunten. Hoewel er geen inspraak meer is, blijven ook in deze fase goede communicatie en interactie met de omgeving cruciaal. Het definitief ontwerp wordt met een bestuurlijk besluit vastgelegd, waarna de uitvoering verder kan worden voorbereid. Na de definitiefase wordt het uitvoerings- en kredietbesluit genomen. Het college en de raad stemmen dan in met de uitvoering van de projecten en stellen het benodigde uitvoeringskrediet beschikbaar. De daadwerkelijke realisatie van de projecten wordt goed op elkaar afgestemd. Dit wordt uiteindelijk gereguleerd door de WIOR-vergunning, waarmee wordt aangegeven hoe de bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid van de omgeving worden gewaarborgd. Er wordt ook aangegeven hoe over de werkzaamheden met de omgeving wordt gecommuniceerd.
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
42
Colofon
Uitgave Gemeente Amsterdam, Verkeer & Openbare Ruimte, november 2020
Tekst en redactie Ingenieursbureau Amsterdam, Ruimte & Duurzaamheid en Verkeer & Openbare Ruimte
Vormgeving DSGN.FRM
Fotografie & afbeeldingen Fotobank Amsterdam, Ruimte & Duurzaamheid, Ingenieursbureau Amsterdam
Meer informatie Gemeente Amsterdam, Verkeer & Openbare Ruimte Postbus 95089 | 1090 HB Amsterdam Telefoon 1402 @verkeer020
Copyright Verkeer & Openbare Ruimte (V&OR) Aan de inhoud van deze publicatie kunnen geen rechten worden verleend. V&OR aanvaardt geen aansprakelijkheid voor onjuistheden/onvolledigheden
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
43
Bijlagen Bijlage 1 Moties
Bijlage 4 Analyses
Bijlage 7 Monitoring
1a Uitkomsten onderzoeken moties maatregel 15 1b 53.20 (Ernsting c.s.) Oostertoegang integraal doen met Kattenburgerstraat-maatregelen
1 2 3
Bijlage 8 Maatschappelijke Kosten Baten Analyse
Bijlage 2 Voorkeursvariant straatprofiel Kattenburgerstraat in relatie tot Marineterrein
Bijlage 5 Onderzoeken
Bijlage 3 Participatie 1
rins Hendrikkade Oost Wensen en ideeën P opgehaald tijdens de inloopbijeenkomst 29 mei 2019 - samenvatting en reactie 2 Bijeenkomst Kattenburgerstraat 25 juni 3 Vraag en antwoorden webinar Kattenburgerstraat
Oostertoegang Prins Hendrikkade Kattenburgerstraat
1 Rapportage VMA & VISSIM Circulatiemaatregelen Noordelijke centrumring oost + addendum (9 september 2020) 2 Lucht- en geluidsonderzoek maatregel 15 (augustus 2020) 3 Lucht- en geluidsonderzoek Kattenburgerstraat (juni 2020)
Bijlage 6 Schetsontwerp 1
Schetsontwerp Overzicht
Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat
44
Bijlage 1A
Bijlage 1 A Uitkomsten onderzoeken moties maatregel 15 In onderstaande tabel leest u de uitkomsten van de onderzoeken die gedaan zijn naar aanleiding van de door uw raad aangenomen moties. Het college hecht er waarde aan om de moties die al uitgevoerd kunnen worden zo snel mogelijk uit te voeren. Motie Motie 51.20 (Ernsting c.s.) Verbeteren Kattenburgstr aat door autofunctie terug te dringen
Motie 53.20 (Ernsting c.s.) Oostertoegan g integraal doen met Kattenburger straatmaatregelen.
(Voorlopige) conclusie Uitvoerbaar.
Afhandelingsvoorstel De afwaardering wordt separaat ter besluitvorming voorgelegd aan uw raad.
NvU Het afwaarderen is als uitgangspunt in hoofdstuk 7 geformuleerd.
2a. Na volledige herinrichting van de Kattenburgerstraat de straat in het Beleidskader Verkeersnetten verder af te waarderen tot hoofdnet auto . 2b. Dan in de Kattenburgerstraat de maximumsnelheid te verlagen van 50 naar 30 km/u mits dit niet leidt tot extra congestie of problemen voor hulpdiensten.
Uitvoerbaar.
De afwaardering wordt separaat ter besluitvorming voorgelegd aan uw raad.
Het afwaarderen is als uitgangspunt in hoofdstuk 7 geformuleerd
Verlagen van de maximum snelheid leidt tot een afname van autoverkeer in de Kattenburgerstraat tot onder het huidige niveau. De traditionele inrichtingsprincipes van 30 km/uur straat (zoals rijbaan in klinkers, fietsers op de rijbaan, bus halterend op de straat) zijn echter niet zomaar toepasbaar of wenselijk bij een GOW als de Kattenburgerstraat
Komende maanden wordt voor de Kattenburgerstraat de haalbaarheid van een ontwerp onderzocht, waarbij de snelheid van 30 km/uur zoveel mogelijk wordt afgedwongen, terwijl de doorstroming van het autoverkeer, hulpdiensten en OV niet in het geding komt. Komt terug in de NvU die na inspraak ter besluitvorming aan uw raad wordt voorgelegd.
Het verlagen van de maximum snelheid is als uitgangspunt in hoofdstuk 7 geformuleerd.
3. In de Kattenburgerstraat en op de Oostenburgergracht dan de snorfiets op de rijbaan te laten rijden, mits op een verkeersveilige manier.
Uitvoerbaar.
Zodra afwaardering is besloten (zie punt 1 van deze motie) kan de snorfiets naar de rijbaan.
Dit voorstel kan los van het project worden uitgevoerd.
1.Nogmaals te bekijken of de optie voor de situering van het fietspad bij de Oostertoegang boven het water een realiseerbare optie is of niet.
De optie is onderzocht maar heeft onvoldoende oplossend vermogen. De verkeersafwikkeling, vooral op de kruising met de Prins Hendrikkade, vormt
De variant, inclusief toelichting, wordt evenals enkele andere onderzochte varianten, opgenomen in de NvU die in het voorjaar van 2021 ter besluitvorming aan uw raad wordt
In bijlage 1 van de NvU is het antwoord opgenomen. Het is niet mogelijk om het fietspad boven het water te realiseren
1. Nu al de Kattenburgerstraat in het Beleidskader Verkeersnetten af te waarderen van plusnetcorridor auto naar plusnet auto.
Gemeente Amsterdam
Datum
Memo
Pagina 2 van 3
2.Eventuele andere maatregelen die gevolgen hebben voor andere straten pas te nemen als voor die andere straten zodanige maatregelen worden meegenomen dat de negatieve bijeffecten zo klein mogelijk worden gemaakt.
een knelpunt. Uitvoerbaar. Mede hierom gekozen voor één integrale NvU. Onderdeel van NvU wordt tevens een faseringsplan gericht op logische volgorde van uitvoering met zo min mogelijk overlast. Voor specifiek de Kattenburgerstraat (nog) niet uitvoeren. De parkeerdruk in het gebied rond de Kattenburgerstraat is hoog en de er staan ook bewoners met een parkeervergunning. Daarom variant met en zonder parkeerplaatsen uitwerken. Wanneer mogelijk kan elke parkeerplaats in de toekomst een andere functie krijgen, bijvoorbeeld in de vorm van extra groen.
voorgelegd. Faseringsplan wordt opgenomen in de NvU die in het voorjaar van 2021 ter besluitvorming aan uw raad wordt voorgelegd.
In de NvU wordt een voorkeurscenario en een toekomstscenario uitgewerkt en na inspraak ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd.
In bijlage 2 van de NvU zijn verschillende varianten gewogen. Het ontwerp biedt de mogelijkheid om later alsnog parkeerplekken op te heffen. Opheffen gebeurt dan als eerste aan de zijde van het Marineterrein.
In H8 van de NvU is het faseringsplan opgenomen.
Motie 52.20 (Ernsting c.s.) Parkeerplaats en ook gebundeld opheffen *
Een aantal woonstraten en grachtenrakken aan te wijzen als plekken die parkeervrij worden, zoals de Kattenburgerstraat
Motie 64.20 (Boutkan c.s.) Beperking overlast touringcars Kattenburger straat nu en straks
1.Bij tijdelijke herinrichting van de Kattenburgerstraat deze zodanig in te richten dat parkeren en halteren door touringcars verboden wordt en onmogelijk wordt.
Uitvoerbaar.
Wordt uitgevoerd, zomer 2020 gereed.
Dit voorstel is al gerealiseerd.
2.Na de definitieve herinrichting de fysieke ruimte zodanig in te richten dat touringcars niet meer kunnen parkeren.
Uitvoerbaar.
Dit is als uitgangspunt geformuleerd in hoofdstuk 7.
3.Waar mogelijk de parkeerscanauto's te laten controleren op naleving van het verbod op Touringcar parkeren.
Door de fysieke maatregelen die worden genomen lijkt het handhaven (o.a. parkeerscanauto’s) niet nodig. Gesprekken met vertegenwoordigers van bewoners lopen. Vooruitlopend op de inspraakperiode zijn bewoners tijdens een
Opnemen in de NvU die in het voorjaar van 2021 ter besluitvorming aan uw raad wordt voorgelegd. Extra handhaven (nog) niet uitvoeren..
In NvU en in de raadsvoordracht wordt het proces met bewoners toegelicht.
Het proces is beschreven in hoofdstuk 3 en resultaten zijn opgenomen in de bijlage van de
Motie 79.20 (Bakker c.s.) Bewonersavo nden voor Kattenburg, de
1.Bewonersavonden te organiseren met de bewoners van Kattenburg, de Zeeheldenbuurt en de Nassaukade.
Nvt
Gemeente Amsterdam
Datum
Memo
Pagina 3 van 3
Zeeheldenbuu rt en de Nassaukade
digitale presentatie in de vorm van een webinar en tijdens vervolggesprekken betrokken bij onderzoeken en plannen.
NvU.
2. In overleg met bewoners en verkeerskundigen een samenhangend plan op te stellen om waar mogelijk de verkeerstoename te laten afnemen en het waterbedeffect te dempen, en waar dat niet mogelijk is te kijken naar aanvullende maatregelen om negatieve effecten te verminderen.
Er wordt een integrale NvU opgesteld. Dit is een samenhangend plan, waarin we ook aangeven hoe de negatieve effecten van maatregel 15 zo klein mogelijk kunnen houden
Er wordt een integrale NvU opgesteld die in het voorjaar van 2021 ter besluitvorming aan uw raad wordt voorgelegd.
De NvU s integraal opgesteld.
3.Dit plan op te stellen vóórdat de Nota van uitgangspunten wordt vastgesteld.
De NvU wordt het samenhangende plan. Bewoners worden betrokken bij uitkomsten onderzoeken en opstellen NvU. Voordat de NvU ter besluitvorming aan uw raad wordt voorgelegd gaat de NvU de inspraak in. De uitkomsten van de inspraak worden verwerkt in de raadsvoordracht.
Er wordt een integrale NvU opgesteld die in het voorjaar van 2021 ter besluitvorming aan uw raad wordt voorgelegd.
De NvU Is integraal opgesteld.
4.De effecten van de maatregelen te zijner tijd te evalueren en te rapporteren aan de gemeenteraad.
Uitvoerbaar. Voordat de uitvoering van start gaat zal een laatste 0-meting worden gehouden. Na uitvoering wordt na een gewenningsperiode een 1-meting gehouden.
Bij vaststelling van de definitieve ontwerpen wordt een monitoringsplan gemaakt. Er wordt bij het vaststellen van het Voorkeursbesluit wel een reservering gedaan voor monitoring.
Dit uitgangspunt is opgenomen in de NvU.
Bijlage 1B
Betreft
53.20 (Ernsting c.s.) Oostertoegang integraal doen met Kattenburgerstraat-maatregelen
Bij de vaststelling van de agenda Amsterdam Autoluw op 23 januari 2020 heeft de gemeenteraad een aantal moties aangenomen met betrekking tot maatregel 15. In de brief van de wethouder aan de raad d.d. 11 juni 2020 m.b.t de Stand van zaken maatregel 15 autoluw - verbeteren fietsroute IJpleinveer- Mr. Visserplein (zie bijlage) is aangegeven de moties worden afgedaan via het traject van de NvU. In dit memo wordt onderstaande motie beantwoordt.
53.20 (Ernsting c.s.) Oostertoegang integraal doen met Kattenburgerstraat-maatregelen Nogmaals te bekijken of de optie voor de situering van het fietspad bij de Oostertoegang boven het water een realiseerbare optie is of niet. CONCLUSIE: Geen haalbare optie. Het zou zorgen voor verslechtering van de situatie. ANTWOORD: Fietspad aan de westkant Het kruispunt met de De Ruijterkade is een plek waar tramlijn 26, het verkeer vanaf het busplatform, de taxistandplaats, de kiss&ride en de keerlus, het autoverkeer van en naar de Michiel de Ruijtertunnel, het fietsverkeer van IJzijde naar de stad en andersom en voetgangers elkaar kruisen. Er is geen ruimte voor een goede opstelplaats voor fietsers. Er is geen plek voor extra steunpunten, waardoor de oversteek langer en onveiliger wordt met langere wachttijden. Ook de doorstroming voor fietsers verslechtert. Gezien deze complexiteit is een ligging van het fietspad aan de waterkant onmogelijk goed af te wikkelen. Een andere optie is dat fietsers een extra oversteek maken om van de westktant alsnog aan de oostkant van de rijbaan uit de Oostertoegang uit te komen om daar de oversteek naar het IJ te maken. Door deze extra oversteek wordt de doorstroming voor fietsers (nog) slechter. Doordat er geen ruimte is voor een goed opstelvak creëert dit extra onveiligheid.
Fietspad over het water Een fietspad over het water zorgt voor extra bochten in de fietsroute, en eventueel ook voor hoogteverschillen, waardoor de knelpunten voor fietsers verder toenemen. De kolommen van de spoorbruggen komen in het water te staan waardoor het fietspad nog verder moet ‘uitbuigen’. Vanwege deze extra nadelen is deze variant afgevallen.
Gemeente Amsterdam
Datum aug 2020
Memo
Pagina 2 van 2
Tot slot zijn de genoemde opties nog bekeken in combinatie met tweerichtingsverkeer voor auto’s: Optie tweerichtingsverkeer Oostertoegang, fietspad volledig in de westligging, geen oversteek nodig (eventueel variant met fietspad over het water) § Een fietspad aan de westzijde sluit op een verkeerde plek aan op de De Ruijterkade. Er is geen opstelruimte, maar een ongunstige, lange oversteek zonder mogelijke steunpunten vanwege conflicten met lijn 26 en met de rijbanen van en naar de De Ruijtertunnel. § Deze oversteek kan vermeden worden door een extra oversteek naar de oostzijde van de Oostertoegang. Deze extra oversteek maakt dit kruispunt nog moeilijker te reguleren en zorgt voor een langere wachtrij voor autoverkeer en een extra oversteek voor fietsers. Het gevolg is dat de fietsroute verslechtert in plaats van verbetert. Bij deze variant kan tram 26 niet optimaal doorrijden. § De variant met het fietspad over het water introduceert extra bochten en mogelijk hoogteverschillen op een punt met piekbelastingen. Deze variant is onveiliger en slechter voor de doorstroming dan de variant met het fietspad aan de westkant. De nadelen bij het kruispunt De Ruijterkade worden niet opgelost. Van 2023 tot en met 2029 is de ruimte boven het water bestemd als bouwterrein voor ProRail en is deze variant niet mogelijk.
Optie tweerichtingsverkeer Oostertoegang, fietspad aan de oostzijde Dit levert meer conflictpunten op bij het kruispunt Prins Hendrikkade-Geldersekade, waardoor de verkeersonveiligheid toeneemt. Er ontstaat een lange oversteek van dertig meter, zonder dat er goede steunpunten kunnen worden gemaakt. Zonder verkeerslichten is deze kruising, vooral voor fietsers, onveilig. In Amsterdam moet elk kruispunt ook zonder verkeerslichten veilig over te steken zijn. Verder neemt de groentijd voor autoverkeer af waardoor er vaker een rij staat op de Prins Hendrikkade richting de Oostertoegang.
Bijlage 2
Voorkeursvariant straatprofiel Kattenburgerstraat in relatie tot Marineterrein 7 augustus 2020 Inleiding Het project Vernieuwing Kattenburgerstraat transformeert de Kattenburgerstraat tot een aantrekkelijke en veilige straat, met een toekomstbestendige inrichting. Bewoners in de buurt uiten veelvuldig hun zorgen over de leefbaarheid in de straat. Het project heeft onderzocht op welke manieren de negatieve effecten als gevolg van de 23% toename van het autoverkeer (als gevolg van maatregel 15 van het Programma Amsterdam Autoluw) kunnen worden gemitigeerd. Zo is er nu al stiller asfalt aangebracht, is het mogelijk om op korte termijn de snorfietser naar de rijbaan te verplaatsen en gaat het ontwerp uit van smallere rijbanen om het te hard rijden te ontmoedigen. De gemeente heeft TNO gevraagd de effecten van het extra verkeer en eventuele maatregelen op geluidshinder en luchtkwaliteit te onderzoeken. Zie bijlage 1: onderzoek TNO. Met de voorkeursvariant en deze aanvullende maatregelen worden de negatieve gevolgen voor luchtkwaliteit en geluidshinder bij de woningen als gevolg van maatregel 15 autoluw volledig gecompenseerd. Begin 2021 vindt hier definitieve besluitvorming over bij de vaststelling van de NvU. Ontwikkeling Marineterrein Het Marineterrein wordt vanaf ca. 2026 geleidelijk verder ontwikkeld tot een gemengde stadswijk.