2. Nota van Uitgangspunten

Nota van Uitgangspunten

Herinrichting Oostertoegang Prins Hendrikkade Oost Kattenburgerstraat

Uitwerking van maatregel 15 van de Agenda Autoluw Amsterdam

30-12-2020

Inhoud 1 Meer lucht, meer ruimte en een bereikbare stad 1.1 Aanleiding 1.2 Doel Nota van Uitgangspunten 1.3 Drie straten, één nota 1.4 Verkeerscirculatie oostelijke binnenstad 1.5 Belanghebbenden 1.6 Moties 1.7 Maatschappelijke kosten-batenanalyse 1.8 Leeswijzer

2 Integrale benadering ruimte 2.1 Amsterdam maakt ruimte 2.2 Integrale aanpak autoluw Amsterdam 2.3 Samenvatting verkeersonderzoek 2.4 Effecten van maatregelen op luchtkwaliteit en geluid 2.5 Monitoring maatregelen

3 Participatie 3.1 Bewonersbijeenkomsten Agenda Amsterdam Autoluw 3.2 Bewonersbijeenkomsten Kattenburgerstraat en kruising Piet Heinkade 3.3 Bewonersbijeenkomst Prins Hendrikkade 3.4 Afstemming Vervoerregio Amsterdam en GVB

3 3 3 3 4 4 4 5 5

6 6 6 7 9 9

10 10 10 11 11

4 Beleidskaders

12

5 Herinrichting Oostertoegang-Odebrug

15

5.1 Doel project 5.2 Beschrijving plangebied 5.3 Spoorbruggen ProRail

5.4 Afwijking Beleidskader Verkeersnetten 5.5 Uitgangspunten voor het ontwerp 5.6 Verkeerskundig ontwerp

16 16 18

6 Herinrichting Prins Hendrikkade Oost

19

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5

Doel project Beschrijving plangebied Uitgangspunten van het ontwerp Verkeerskundig ontwerp Stedenbouwkundig ontwerp

7 Herinrichting Kattenburgerstraat 7.1 Doel project 7.2 Beschrijving plangebied 7.3 Uitgangspunten voor het ontwerp 7.4 Verkeerskundig ontwerp 7.5 Uitgangspunten ontwerp fietsbrug en fietstunnel 7.6 Uitgangspunten kruising Kattenburgerstraat/Piet Heinkade

19 19 20 22 27

29 29 29 30 34 36 37

8 Faseringsplan

39

9 Vervolgproces

42

9.1 Voorkeursbesluit 9.2 Uitvoerings- en kredietbesluit

42 42

Bijlagen

44

15 15 15

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

2

1 Meer lucht, meer ruimte Havenstad

en een bereikbare stad Noord

1.1 Aanleiding Meer lucht, meer ruimte en een bereikbare stad. Die ambities hebben wij met de Agenda Amsterdam Autoluw. Daarom neemt de gemeente Amsterdam de komende jaren maatregelen in het Oostelijk deel van het centrum. De maatregelen verbeteren de openbare ruimte en maken deze toekomstbestendig. Er komt meer ruimte voor fietsers, voetgangers en het openbaar vervoer. De kwaliteit van de omgeving verbetert en zo wordt de leefbaarheid in het gebied versterkt. In januari 2020 heeft de gemeenteraad de Agenda Amsterdam Autoluw vastgesteld. De auto blijft een rol spelen in de stedelijke mobiliteit, maar de prioriteit verschuift naar fietsers, voetgangers en het openbaar vervoer. In maatregel 15 van de Agenda Amsterdam Autoluw is een aantal verkeersingrepen benoemd om een hoogwaardige fietsverbinding te kunnen maken tussen het Oostelijk Pontplein en het Mr. Visserplein en om de Kattenburgerstraat te herinrichten. Die ingrepen vinden plaats bij de Oostertoegang, de Prins Hendrik­ kade en de Kattenburgerstraat. De uitgangspunten daarvoor zijn in deze nota vastgelegd. ProRail werkt de komende jaren aan de oostelijke spoorbaan in Amsterdam, in het kader van PHS (Programma Hoogfrequent Spoor). De spoorbaan is één van de drukste trajecten van Nederland, het buiten

Centrum

Figuur 1 Projectscope NvU: Oostertoegang (rood), Prins Hendrikkade Oost (blauw), Kattenburgerstraat (groen)

dienst nemen van het spoor is maar zeer beperkt mogelijk. Voor Amsterdam ontstaat een eenmalige kans om de krappe en onveilige onderdoorgangen bij de Oostertoegang en Kattenburgerstraat te verbeteren.

1.2 Doel Nota van Uitgangspunten

Zeeburg/Oost

en wensen van de vele stakeholders, belanghebbenden en omwonenden. De nota vormt de basis voor het ontwerpproces. Het schetsontwerp maakt inzichtelijk hoe de uitgangspunten kunnen worden ingepast. Als de gemeenteraad de nota vaststelt, zijn deze uitgangspunten het kader voor de detaillering van het ontwerp.

De Nota van Uitgangspunten (hierna nota) legt de uitgangspunten vast die aansluiten bij bestaande Amsterdamse beleidskaders en rechtdoen aan de eisen

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

3

Meer lucht, meer ruimte en een bereikbare stad

1.3 Drie straten, één nota Deze nota heeft betrekking op drie straten: de Oostertoegang-Odebrug, de Prins Hendrikkade Oost en de Kattenburgerstraat. Deze straten zijn onderdeel van het verkeersnetwerk in de oostelijke binnenstad. Er is sprake van verkeerskundige samenhang door de spooronderdoorgangen bij de Oostertoegang en de Kattenburgerstraat, de auto- en fietsroutes van en naar de binnenstad en de verbinding naar Noord via de IJtunnel. Aanpassingen in een van deze straten hebben invloed op de andere straten. Door één nota op te stellen voorkomen we dat de keuzes voor de ene straat haaks staan op keuzes in een andere straat.

1.4 Verkeerscirculatie oostelijke binnenstad De stad staat voor de opgave om de verkeerscirculatie in de oostelijke binnenstad te verbeteren. De mobiliteit van Amsterdammers verandert snel, zowel in technisch opzicht als in gedrag. Het is soms een ingewikkelde puzzel om het stedelijk wegennet robuust en toekomst­ bestendig te maken. Om inzicht te krijgen in de effecten van verschillende maatregelen op dit gebied is gebruikgemaakt van het Verkeersmodel Amsterdam (VMA) en van Vissim, een dynamisch model voor de verkeersregelingen bij kruispunten. Deze methode maakt de effecten van de voorgestelde maatregelen op zowel netwerk- als straatniveau inzichtelijk. Zie bijlage 5.1 - 5.3

1.5 Belanghebbenden

maatschappelijke en culturele instellingen) in dit gebied. Zij maken dagelijks gebruik van de infra­ structuur en de openbare ruimte. De nieuwe inrichting bepaalt voor een groot deel hun woongenot, de bereikbaarheid en de toegankelijkheid van het gebied. Andere belanghebbenden zijn de weggebruikers, zoals de vele fietsers, voetgangers, automobilisten en busreizigers die het gebied dagelijks doorkruisen. Ook de beheerders en de Vervoerregio Amsterdam hebben belang bij goede infrastructuur en een optimaal ingerichte openbare ruimte. In deze nota zijn al deze belangen gebundeld en tot uitdrukking gebracht in het schetsontwerp.

1.6 Moties De gemeenteraad heeft bij de vaststelling van de Agenda Amsterdam Autoluw meerdere moties aangenomen met betrekking tot maatregel 15. Hij heeft gevraagd om een integrale aanpak van de drie straten, waarbij bewoners uit het gebied worden betrokken. Deze nota is hiervan het resultaat. Daarnaast heeft de gemeenteraad gevraagd om de leefbaarheid in de Kattenburgerstraat te verbeteren. In deze nota zijn verschillende maatregelen beschreven als uitwerking van de aangenomen moties (zie tabel A met verwijzingen).

Motie

Maatregel

Hoofdstuk

57.20

Verlagen maximumsnelheid naar 30 km/uur in Kattenburgerstraat

hoofdstuk 7

53.20

Onderzoek variant Oostertoegang met fietspad boven het water

hoofdstuk 5

53.20

Negatieve bijeffecten zo klein mogelijk maken door uitvoering van maatregelen op elkaar af te stemmen

hoofdstuk 8

52.20

Parkeervrij maken Kattenburgerstraat

hoofdstuk 7

64.20

Parkeren touringcars Kattenburgerstraat fysiek onmogelijk maken

hoofdstuk 7

79.20

Organiseren bewonersavonden Kattenburg

hoofdstuk 3

79.20

Opstellen integraal plan waarbij verkeer zo goed mogelijk wordt verspreid en aanvullende maatregelen worden getroffen om negatieve effecten van extra verkeer te verminderen

hoofdstuk 2

79.20

Opstellen integrale Nota van Uitgangspunten

voorliggende nota

79.20

Effecten van maatregelen evalueren en rapporteren aan de raad

hoofdstuk 2

Tabel A Maatregelen ter verbetering leefbaarheid Kattenburgerstraat

De belanghebbenden bij de projecten zijn in eerste plaats de bewoners en de ondernemers (inclusief Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

4

Meer lucht, meer ruimte en een bereikbare stad

Een aantal maatregelen als gevolg van de aangenomen moties wordt vooruitlopend op dit plan uitgevoerd. In bijlage 1 is een overzicht van de afhandeling van de moties weergegeven.

1.7 Maatschappelijke kosten-batenanalyse Zeer recent is een Maatschappelijke Kostenbatenanalyse gemaakt (bijlage 8). Daaruit blijkt dat de maatregelen een zeer positief effect hebben op de ruimtelijke kwaliteit, zorgen voor comfortabele routes voor fietsers en voetgangers en voor meer veiligheid in het gebied. Kruisingen worden overzichtelijker, langzaam verkeer wordt beter gescheiden van autoverkeer en er is meer ruimte voor langzaam verkeer. Uitstoot van emissies en geluid en de luchtkwaliteit verbetert op de Prins Hendrikkade, maar verslechtert op de Piet Heinkade en Kattenburgerstraat. Op deze laatste worden extra maatregelen voorzien om die effecten van het autoverkeer te verminderen. Zo wordt de weg verschoven van de gevels, wordt stiller asfalt gebruikt en wordt een maximum snelheid van 30 km/ uur ingesteld. Zie voor meer informatie over emissies bijlagen 5.2 en 5.3

1.8 Leeswijzer Hoofdstuk 2 gaat in op het gebied als geheel: wat is de onderlinge samenhang, wat zijn de ambities ten aanzien van de Agenda Amsterdam Autoluw, wat zijn de verwachte verkeerskundige gevolgen van de plannen? Hoofdstuk 3 behandelt de participatie. Hoofdstuk 4 geeft een overzicht van de relevante beleidskaders. In de hoofdstukken 5, 6 en 7 worden de uitgangspunten voor de afzonderlijke straten en projectgebieden behandeld. In hoofdstuk 8 wordt globaal de fasering van de uitvoering beschreven. Hoofdstuk 9 geeft in het kort het vervolgtraject weer. De bijlagen bevatten achtergrondinformatie (historie, beschrijving huidige situatie, cijfermatige deel van de circulatieanalyse, schetsontwerpen).

Al met al zijn de maatschappelijke kosten en baten min of meer met elkaar in evenwicht. Ook al zijn de gekwantificeerde baten met een factor 0,7 lager dan de kosten, de kwalitatieve effecten werken overwegend positief door.

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

5

2 Integrale benadering ruimte 2.1 Amsterdam maakt ruimte

Figuur 2 Muntplein autoluw, meer ruimte voor fietser en voetganger

Meer lucht, meer ruimte en een bereikbare stad. Amsterdam groeit, zowel in inwoneraantal als in het aantal arbeidsplaatsen en bezoekers. Hierdoor neemt de druk op de openbare ruimte toe. Als scherpe keuzes uitblijven, neemt de automobiliteit toe, terwijl we juist ruim baan willen geven aan fietsers, voetgangers en openbaar vervoer. Ook willen we ruimte maken voor groen, spelen, voorzieningen en verblijf. De Agenda Amsterdam Autoluw (2020) is erop gericht om deze ruimte te creëren. De auto is en blijft een vitaal onderdeel van de stedelijke mobiliteit, bijvoorbeeld als vervoersmiddel voor logistiek transport, voor mindervaliden en voor gezinnen. Maar rijden en parkeren in de stad gaat er de komende jaren wezenlijk anders uitzien. Amsterdam maakt ruimte door geleidelijk minder plek voor de auto te reserveren. Geleidelijke ingrepen en maatregelen Nu al nemen we maatregelen om de leefbaarheid te verbeteren en meer ruimte voor fietsers en voetgangers te creëren. Met ingrepen in de autocirculatie zorgen we ervoor dat autoverkeer zich verplaatst naar wegen die hier beter op zijn toegerust. Op deze wegen nemen we vervolgens aanvullende maatregelen om negatieve effecten te beperken en binnen de wettelijke normen voor luchtkwaliteit en geluidshinder te blijven. Naarmate de auto-instroom daalt, kunnen we op steeds meer wegen maatregelen nemen die de leefbaarheid verder verbeteren.

Het is niet mogelijk om overal tegelijkertijd maatregelen te nemen. Tijdens werkzaamheden zijn er omleidings­ routes nodig, zodat iedereen bereikbaar blijft. Door consequent beleid te voeren op minder ruimte voor auto’s, op meer alternatief vervoer en op gedragsmaatregelen zal het aandeel van de auto in het stedelijk mobiliteitssysteem de komende jaren afnemen.

2.2 Integrale aanpak autoluw Amsterdam Zoals in hoofdstuk 1 aangegeven vormen de straten uit deze nota één netwerk. Er lopen twee routes door het gebied: de route De Ruijtertunnel-OostertoegangOdebrug-Prins Hendrikkade en de route De Ruijter­ tunnel-Piet Heinkade-Kattenburgerstraat. Als we op de ene route maatregelen treffen, heeft dit effect op de andere route. Daarnaast kijken we naar de impact van aanpalende projecten, zoals bij de Haarlemmer Houttuinen (maatregel 17, Agenda Amsterdam Autoluw). Uit verkeersonderzoek blijkt dat maatregel 17

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

6

naast minder verkeer op de Haarlemmer Houttuinen ook zorgt voor minder verkeersbewegingen in het gebied Oostertoegang, Prins Hendrikkade en Kattenburgerstraat. In deze nota kijken we per straat, maar ook voor de straten bij elkaar, wat de meerwaarde is en welke uitgangspunten daarbij nodig zijn. Belangrijke voorwaarden bij het nemen van de maatregelen zijn dat het verkeer blijft doorstromen en dat de wettelijke normen voor luchtkwaliteit en geluid niet worden overschreden (zie bijlage 5.2 Rapportage TNO). We willen dat het geheel van maatregelen in een gebied per saldo leidt tot minder auto’s. In straten waar de verkeersintensiteit tijdelijk toeneemt door maatregelen op andere plekken, wordt onderzocht met welke aanvullende maatregelen de gevolgen van deze toename kunnen worden beperkt. Ook bij tijdelijke situaties mogen wettelijke normen niet worden overschreden.

Maatregel 15 Hoogwaardige fietsverbinding oostelijk Pontplein-Mr. Visserplein realiseren en herinrichting Kattenburgerstraat De autoroutes worden aangepast. Door invoering van eenrichtingsverkeer in noordelijke richting van de Prins Hendrikkade tot aan de De Ruijterkade ontstaat er ruimte voor een aantrekkelijke en veilige fietsroute van het oostelijk Pontplein tot het Mr. Visserplein en van de Kattenburgerstraat tot voorbij het Centraal Station. Doordat autoverkeer van de Geldersekade naar de Prins Hendrikkade straks alleen nog maar rechtsaf kan, wordt de oversteek Oostertoegang-Odebrug-Geldersekade voor fietsers sterk versimpeld en verkeersveiliger. Zo ontstaat er een hoogwaardige fietsverbinding van het oostelijk Pontplein naar het Mr. Visserplein. Dit is wenselijk omdat deze fietsroute nu al overbelast is en de druk op deze route toeneemt vanwege de verplaatsing van het IJpleinveer naar het oosten. Doorgaand autoverkeer van de De Ruijtertunnel naar de IJtunnel/ Valkenburgerstraat gaat rijden via de Piet Heinkade en de Kattenburgerstraat. Daarmee neemt de hoeveelheid verkeer op de Prins Hendrikkade af, zodat er ruimte komt voor een hoogwaardig tweerichtingenfietspad aan de zuidzijde van de straat, voor een goede doorstroming van bussen en voor een aantrekkelijke inrichting van de kade.

Door de ingrepen op de Odebrug en in de Oostertoegang neemt het verkeer op de Piet Heinkade en de Kattenburgerstraat toe. Met een aantal maatregelen kan dit extra verkeer verwerkt worden. De kruising Piet Heinkade-Kattenburgerstraat en de Kattenburgerstraat zelf worden heringericht om de effecten van het extra verkeer op de luchtkwaliteit en het geluid te beperken en om de doorstroming te verbeteren.

2.3 Samenvatting verkeersonderzoek Van nulmeting tot uitkomsten Deze nota gaat weliswaar alleen over de Ooster­ toegang, Prins Hendrikkade en Kattenburgerstraat, maar omdat de verkeerscirculaties ten oosten en ten westen van Amsterdam Centraal invloed op elkaar hebben, zijn de verwachte effecten van de maatregelen integraal geanalyseerd. Onderzocht is welke maatregelen de meeste baten opleveren. Er zijn historische meetgegevens, data van verkeerslichtinstallaties en reisgegevens van TomTom en Google gebruikt.

Maatregel 17 Fietsroute Haarlemmer Houttuinen nog autoluwer Het viaduct over de Haarlemmer Houttuinen maakt plaats voor een gelijkvloerse kruising met de Korte Prinsengracht. Er komt een doorgaande fietsverbinding van Amsterdam Centraal naar stadsdeel West. Hierdoor vermindert het fietsverkeer op de Haarlemmerstraat en de Haarlemmerdijk. De route kan de Haarlemmer Houttuinen veranderen in een autoluwe, verkeersveilige, open en groene woon- en verblijfsruimte. Bovenop de aangekondigde plannen wordt het doorgaand verkeer op de Haarlemmer Houttuinen geweerd met een beperkt aantal gerichte autocirculatiemaatregelen. Het gaat om eenrichtingsverkeer in oostelijke richting op de nieuwe brug over de Korte Prinsengracht, eenrichtingsverkeer in zuidelijke richting op de Westerdokskade en de Westertoegang.

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

7

Uitkomsten verkeersberekeningen ten behoeve van maatregel 15, Agenda Amsterdam Autoluw Invoering eenrichtingsverkeer in de Oostertoegang betekent voor de verkeersintensiteit nu (per etmaal, beide richtingen): • Kattenburgerstraat van 9.800 naar 11.800 voertuigen, toename van 20%; • Prins Hendrikkade van 17.000 naar 10.000 voertuigen, afname van 41%, omdat er geen verkeer meer vanuit de Oostertoegang komt. • Piet Heinkade van 17.200 naar 20.200 voertuigen, toename van 17%; Invoering eenrichtingsverkeer in de Oostertoegang en maximum snelheden in de Kattenburgerstaat en Prins Hendrikkade van 30 resp. 50 km/uur betekent voor de verkeersintensiteit nu (per etmaal, beide richtingen): • Kattenburgerstraat van 9.800 naar 9.300 voertuigen, afname van 5%; • Prins Hendrikkade van 17.000 naar 10.900 voertuigen, afname van 36%, omdat er geen verkeer meer vanuit de Oostertoegang komt. • Piet Heinkade van 17.200 naar 20.800 voertuigen, toename van 21%;

Figuur 3 Te verbeteren fietsroutes centrum Agenda Autoluw Amsterdam

Met het Verkeersmodel Amsterdam (VMA) zijn vervolgens op basis van deze gegevens de verkeerskundige effecten van diverse varianten berekend. Ook is gekeken of aan de randvoorwaarden wordt voldaan (per saldo minder auto’s, waarborgen doorstroming, geen overschrijding wettelijke normen). Verder is berekend wat eenrichtingsverkeer in de Oostertoegang afzonderlijk en in combinatie met de circulatiemaatregelen rond de Haarlemmer Houttuinen NU en LATER (in 2030) oplevert. Na de VMA-VISSIM rapportage van 29 april 2020 is er nog een aantal andere verkeersvarianten met betrekking tot maatregel

15 uitgevoerd, onder andere met invoering van 30 km/u in de Katten­burgerstraat. Dat heeft geleid tot een actualisatie van de cijfers uit de VMA-VISSIM rapportage (bijlage 5.1). In tabel B zijn de meest recente cijfers weergegeven. De gepresenteerde cijfers zijn de uitkomst van een verkeersmodel, deze kunnen in de praktijk iets hoger of lager uitvallen.

Invoering eenrichtingsverkeer in de Oostertoegang, betekent voor de verkeersintensiteit nu (combivariant): • Kattenburgerstraat van 9.800 naar 10.900 voertuigen, toename van 11%; • Prins Hendrikkade van 17.000 naar 10.300 voertuigen, afname van 39%, omdat er geen verkeer meer vanuit de Oostertoegang komt. • Piet Heinkade van 17.200 naar 16.900 voertuigen, afname van 2%. Invoering eenrichtingsverkeer in de Oostertoegang plus maatregelen rond Haarlemmer Houttuinen plus maximum snelheden in de Kattenburgerstaat en Prins Hendrikkade van 30 resp. 50 km/uur betekent voor de verkeersintensiteit nu (per etmaal, beide richtingen): • Kattenburgerstraat van 9.800 naar 9.300 voertuigen, afname van 5%; • Prins Hendrikkade van 17.000 naar 10.500 voertuigen, afname van 38%, omdat er geen verkeer meer vanuit de Oostertoegang komt. • Piet Heinkade van 17.200 naar 16.800 voertuigen, afname van 2%.

Tabel B Verkeersberekeningen van verschillende maatregelen

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

8

Samenhang maatregel 15 en 17 Agenda Amsterdam Autoluw Deze nota gaat over het gebied waar maatregel 15 van toepassing is. Dat neemt niet weg dat de beoogde maatregelen aan de westzijde (maatregel 17) en de oostzijde van het stationsgebied (maatregel 15) van invloed op elkaar zijn. Om dit inzichtelijk te maken is er een integrale verkeersanalyse gemaakt.1 Hieruit komt naar voren dat bij uitvoering van zowel de autoluwe circulatiemaatregelen aan de oostkant2 als aan de westkant3 van Amsterdam Centraal dit in beide gebieden tot minder toename van verkeer zorgt. Ook blijkt dat eenrichtingsverkeer op de Haarlemmer Houttuinen meer positief effect in de Oostertoegang heeft dan andersom. De verwachting is dat invoering van eenrichtingsverkeer op de Oostertoegang zorgt voor 20% meer verkeer in de Kattenburgerstraat. Wanneer er ook op Haarlemmer Houttuinen eenrichtingsverkeer wordt gerealiseerd, neemt de verkeersintensiteit op de Kattenburgerstraat toe met 11%. Als beide maatregelen worden uitgevoerd, is de toename dus minder. Wanneeer 30 km/h in de Kattenburgerstraat wordt ingevoerd, dan wordt het verkeer meer over de hoofdroutes geleid in plaats van dwars door de stad. De verkeersintensiteit op de Kattenburgerstraat komt dan ongeveer 5% onder het huidige niveau (circa 9.300). Ook is gekeken wat het effect van 30 km/uur is als zowel maatregel 15 als maatregel 17 wordt ingevoerd.

Voor de Kattenburgerstraat blijft dat een lichte daling (5%) van het autoverkeer ten opzichte van de huidige situatie. Aan de Piet Heinkade leidt dit vergeleken met nu tot een verbetering (- 2%).

Kattenburgerstraat wordt ingevoerd, dan leidt dit tot een lagere verkeersintensiteit dan nu.

2.4 Effecten van maatregelen op luchtkwaliteit en geluid

Monitoring maakt integraal onderdeel uit van het uitvoeringsprogramma Autoluw. De effectiviteit van de maatregelen worden op verschillende niveaus geëvalueerd.

Aanpassing van de verkeerscirculatie leidt tot andere verkeersstromen. Er is onderzocht wat het effect is van de aangepaste verkeerscirculatie op de luchtkwaliteit en geluid in de straten (zie bijlage 5.2 - 5.3). De uitstoot in de straten blijft in de nieuwe situatie binnen de wettelijke normen. De geluidsniveaus in de straten zijn in de huidige situatie al relatief hoog. Deze blijven met de voorgenomen maatregelen relatief hoog. Op de Prins Hendrikkade vermindert de hoeveelheid autoverkeer en daarmee ook de uitstoot en geluidshinder die dit autoverkeer veroorzaakt. Als de maximumsnelheid in de Kattenburgerstraat 50 km/u blijft, neemt het autoverkeer in de Kattenburgerstraat en Piet Heinkade toe. Dat leidt tot een lichte verslechtering van de luchtkwaliteit en het geluid in deze straten. Deze waarden voldoen aan de wettelijke norm. In deze nota zijn aanvullende maatregelen beschreven om de effecten op luchtkwaliteit en geluidshinder als gevolg van het extra autoverkeer in de Kattenburgerstraat te beperken (paragraaf 7.3). Als echter een maximum snelheid van 30 km/uur in de

2.5 Monitoring maatregelen

In het geval van de uitwerking van maatregel 15 wordt een projectevaluatie uitgevoerd om vast te stellen of de gewenste resultaten van de maatregelen daadwerkelijk optreden. Ook wordt gekeken of er ongewenste bijeffecten optreden. De wijze van monitoring wordt bepaald bij het uitvoerings- en kredietbesluit.

1 Hierbij is het effect van de pilot knip Weesperstraat niet meegenomen, omdat deze een tijdelijk karakter krijgt, en het nog niet duidelijk is of, en zo ja, wanneer en in welke vorm een uiteindelijke knip wordt gerealiseerd. Vanwege deze onzekerheden kon deze maatregel niet worden opgenomen in de huidige berekeningen. 2 Eenrichtingsverkeer Oostertoegang en Odebrug en vanaf de Geldersekade verplicht rechtsaf op de Prins Hendrikkade. 3 Eenrichtingsverkeer op de brug over de Korte Prinsengracht, geen verkeer Westerdokskade en eenrichtingsverkeer Westertoegang.

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

9

3 Participatie Voorafgaand aan de besluitvorming van de Agenda Amsterdam Autoluw is in stadsgesprekken met bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden gesproken over hun ervaringen en wensen voor de autoluwe stad. De uitkomsten van deze gesprekken zijn betrokken bij de totstandkoming en de besluitvorming van de Agenda Amsterdam Autoluw (vastgesteld op 23 januari 2020). Tijdens de behandeling zijn diverse moties en amendementen aangenomen. Een deel van de moties heeft betrekking op maatregel 15 en is meegenomen in deze nota (zie paragraaf 1.6 en bijlage 1).

Vanaf 2018 zijn bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden betrokken bij de totstandkoming van de uitgangspunten van de Prins Hendrikkade en Kattenburgerstraat. Aandachtspunten en wensen zijn geïnventariseerd. Waar mogelijk zijn ze verwerkt in de uitgangspunten van deze nota. Tijdens de inspraakperiode hebben bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden opnieuw aangeven wat zij vinden van de plannen.

3.1 Bewonersbijeenkomsten Agenda Amsterdam Autoluw Hieronder zijn de belangrijkste participatiemomenten tijdens de totstandkoming van de Agenda Amsterdam Autoluw op een rij gezet. Informatieavond, 28 oktober 2019 De Agenda Amsterdam Autoluw en gerelateerde

omgevingsprojecten in Centrum-Oost zijn voorgelegd aan bezoekers van de informatieavond. Hierbij kwamen de projecten Oostertoegang, Prins Hendrikkade Oost en Kattenburgerstraat aan de orde. Tijdens de avond is het schetsontwerp van de herinrichting van de Prins Hendrikkade en de Oostertoegang informeel getoetst. De meeste aanwezigen waren positief over de plannen, op grond van de verbeteringen voor fietsers op de route door de Oostertoegang, die als onprettig, druk en onveilig wordt ervaren. Daarnaast is gepleit voor een betere oversteekbaarheid van de Prins Hendrikkade. Informatiebijeenkomst gevolgen Kattenburgerstraat, 29 oktober 2019 Tijdens een bijeenkomst in Pakhuis de Zwijger kregen bewoners specifiek toelichting op de gevolgen van maatregel 15 voor de Kattenburgerstraat. Bewoners van de Kattenburgerstraat en de kruising Piet Heinkade uitten hun zorgen over de leefbaarheid in de buurt en over de gevolgen van de maatregel. Naar aanleiding van de presentatie van maatregel 15 zijn er lawaaiprotesten geweest in de Kattenburgerstraat en bij het Stadhuis. Inspraak vergadering raadscommissie Mobiliteit, Luchtkwaliteit & Duurzaamheid (MLD), 31 oktober 2019 Bewoners van de Kattenburgerstraat spraken in bij de vergadering van de raadscommissie MLD.

Daarop heeft de verantwoordelijk wethouder in een bewonersen raadsbrief aangegeven dat zij nader in gesprek wilde met de bewoners van de Kattenburgerstraat. Aansluitend zijn er gesprekken geweest met vertegenwoordigers van bewoners.

Vergadering raadscommissie MLD, 16 januari 2020 Tijdens de behandeling van de Agenda Amsterdam Autoluw in de raadscommissie MLD hebben zowel bewoners van de Prins Hendrikkade Oost als van de Kattenburgerstraat ingesproken. Werkbezoek bestuurders, 20 mei 2020 De verantwoordelijk portefeuillehouder en de verantwoordelijk dagelijks bestuurder van stadsdeel Centrum hebben op 20 mei 2020 een werkbezoek gebracht aan de Prins Hendrikkade en de Kattenburgerstraat en met bewoners gesproken. De bewoners hebben hun zorgen geuit over zowel de huidige als toekomstige situatie. Zij pleitten voor een blijvend rustiger en leefbaarder straat.

3.2 Bewonersbijeenkomsten Katten­ burgerstraat en kruising Piet Heinkade Voor het opstellen van de uitgangspunten voor de Kattenburgerstraat zijn diverse bijeenkomsten voor bewoners georganiseerd: Informatiemarkt fietsnetwerk, 11 oktober 2018 In Pakhuis de Zwijger kregen bewoners informatie over de plannen voor verbetering van het fietsnetwerk Piet Heinkade, Kattenburgerstraat en het Programma Hoogfrequent Spoor (PHS). Informatiemarkt vernieuwing Kattenburgerstraat, 12 november 2019 In de Oosterkerk kregen bewoners informatie over de plannen. Ook konden zij aandachtspunten en wensen

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

10

delen met de projectorganisatie. Het belangrijkste signaal tijdens deze bijeenkomst was de grote zorg voor het extra autoverkeer in de straat en de gevolgen voor de luchtkwaliteit en geluidshinder bij de woningen. Er werden veel ideeën en wensen gedeeld om de leefbaarheid in de straat te verbeteren. Deze punten zijn verwerkt in de uitgangspunten van deze nota. Digitale presentatie stand van zaken onderzoeken Kattenburgerstraat, 25 juni 2020 Deze presentatie vond online plaats vanwege de beperkingen als gevolg van de COVID-19-uitbraak. Bewoners zijn tijdens deze presentatie geïnformeerd over de resultaten van de uitgevoerde onderzoeken en over de mogelijkheden om de leefbaarheid in de straat te verbeteren. Vervolggesprek verkeersonderzoeken Kattenburgerstraat 22 juli 2020 Naar aanleiding van de digitale presentatie heeft

een aantal bewoners aangegeven graag een vervolggesprek te willen over de resultaten van de verkeersonderzoeken. Tijdens dit vervolgoverleg zijn de resultaten uit de verkeersonderzoeken besproken. Gemeentelijke projectpagina Op de gemeentelijke projectpagina’s wordt informatie geplaatst. www.amsterdam.nl/projecten/kattenburgerstraat Contact in klein comité Naast de formele contactmomenten is er divers contact tussen belanghebbenden en leden van ambtelijke projectgroepen. Deze contacten verlopen via telefoon, mail, WhatsApp en persoonlijke gesprekken. Figuur 5 Inloopbijeenkomst 29 mei 2019

3.3 Bewonersbijeenkomst Prins Hendrikkade Informatiebijeenkomst, 29 mei 2019 Op deze inloopavond voor de buurt kwamen meer dan 115 bezoekers uit de directe omgeving af, vooral bewoners, lokale ondernemers en vertegenwoordigers van de musea. Tijdens deze bijeenkomst zijn de wensen en aandachtspunten van de deelnemers geïnventariseerd (zie bijlage 3. Participatie.) In paragraaf 6.3 zijn de wensen en eisen van belanghebbenden vertaald in de uitgangspunten voor het ontwerp.

www.amsterdam.nl/projecten/prinshendrikkade Contact in klein comité Naast de formele contactmomenten is er divers contact tussen belanghebbenden en leden van ambtelijke projectgroepen. Deze contacten verlopen via telefoon, mail, WhatsApp en persoonlijke gesprekken.

3.4 Afstemming Vervoerregio Amsterdam en GVB

De gemeente heeft regelmatig overleg gevoerd met vertegenwoordigers van Vervoerregio Amsterdam (VRA) en GVB om wensen en eisen zo goed mogelijk te vertalen in het verkeerskundig ontwerp. Ook de verkeersonderzoeken zijn met VRA en GVB besproken. VRA en GVB hebben ingestemd met het verkeerskundig schetsontwerp, maar hebben vragen bij 30 km/uur, Gemeentelijke projectpagina vooral in relatie tot doorstroming van het openbaar Op de gemeentelijke projectpagina’s wordt vervoer. Bij de uitwerking wordt met hen bekeken informatie geplaatst. hoe we hieraan tegemoet kunnen komen. Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat Geïnteresseerde bewoners van de omgeving van de Prins Hendrikkade hebben op 25 juni 2020 ook deelgenomen aan de digitale presentatie van de stand van zaken onderzoeken Kattenburgerstaat.

Figuur 4 B  ewoners in gesprek over plannen Kattenburgerstraat

11

4 Beleidskaders In onderstaande tabel staan de relevante beleidskaders van de gemeente en Vervoerregio Amsterdam. Relevante beleidskaders

Inhoud op hoofdlijnen

Agenda Amsterdam Autoluw (2020)

De Agenda Amsterdam Autoluw bevat 27 voorstellen voor maatregelen, pilots en onderzoeken voor meer leefruimte en schone lucht. De maatregelen richten zich op Ander en schoon vervoer, Minder auto’s op de weg, Minder parkeerplekken en meer openbare ruimte en een Prettige openbare ruimte. Maatregel 15 uit de Agenda Amsterdam Autoluw is het realiseren van een hoogwaardige fietsverbinding oostelijk Pontplein-Mr. Visserplein en herinrichting Kattenburgerstraat.

Beleidskader Verkeersnetten (2018)

De functie van de verkeersnetten is onder andere de stad bereikbaar houden, zorgen voor een goede bereikbaarheid tussen stadsdelen en goede en veilige doorstroming van het verkeer. De belangrijkste routes voor voetganger, fiets, openbaar vervoer en auto staan in het beleidskader verkeersnetten. De verkeersnetwerken bestaan uit: • Plusnetten: gericht op het bieden van (doorstroom)kwaliteit voor grote verkeersstromen met de hoogste prioriteit als er afwegingen gemaakt moeten worden tussen netwerken; • Hoofdnetten: gericht op het behouden van voldoende ruimte om het verkeer af te kunnen wikkelen. Op de relevante kaarten uit het Beleidskader Verkeersnetten is te zien dat: • het traject Oostertoegang-Odebrug is Plusnet fiets, Plusnet bus en Hoofdnet Auto; • de Prins Hendrikkade Oost is Plusnet fiets, Plus/Hoofdnet bus, Plus/Hoofdnet voetganger en Hoofdnet auto; • de Kattenburgerstraat is Plusnet fiets, Hoofdnet bus, deels Hoofdnet voetganger en Plusnet corridor auto; • de status van een weg kan veranderen door herinrichting en ander gebruik; dit vergt een raadsbesluit.

Meerjarenplan Fiets 2017-2022

Een van de doelen van het MJP Fiets is ‘comfortabel doorfietsen’ door het verbeteren van bestaande fietsroutes, de aanleg van nieuwe routes en het beter verbinden van de verschillende delen van de stad. Belangrijk hierbij is het creëren van meer ruimte op de drukste fietsroutes in Centrum: • noord-zuidroute IJpleinveer-Oostertoegang-Geldersekade-Mr. Visserplein; • oost-westroute via de Prins Hendrikkade. Daarnaast worden er nieuwe routes aangelegd, zoals het fietspad Dijksgracht.

Investeringsagenda Mobiliteit (VRA)

Met de Investeringsagenda Mobiliteit zet Vervoerregio Amsterdam de projecten en maatregelen voort uit de eerdere investeringsagenda’s Weg, OV, Fiets en Verkeersveiligheid. Door investeringen in de infrastructuur werkt Vervoerregio Amsterdam aan verbetering van de doorstroming van het OV en aan hoogwaardige fietsroutes. Ook wordt ingezet op de verkeersveilige inrichting van straten en het verhelpen van knelpunten in het wegennet. De fietsroute door de Oostertoegang en op de Prins Hendrikkade maakt deel uit van het Regionaal Netwerk fiets. In de eerdere Investeringsagenda OV, tweede tranche 2017-2021, staat dat het mogelijk zou kunnen zijn om de betrouwbaarheid van het OV op de Prins Hendrikkade te vergroten en/of de reistijd te verkorten door een vrije busbaan aan te leggen, in combinatie met twee paar toegankelijke haltes.

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

12

Relevante beleidskaders

Inhoud op hoofdlijnen

Beleidskader Puccinimethode (2018)

De Puccinimethode is de standaard voor het Amsterdamse straatbeeld. We hanteren deze methode bij de inrichting van straten, pleinen en plantsoenen. De standaard staat voor een kwalitatief goede, fysieke inrichting van de openbare ruimte. Een inrichting die gebruiksvriendelijk, toegankelijk, veilig, beheersbaar, duurzaam, betaalbaar, samenhangend en mooi is. Het Beleidskader Puccinimethode kent vijf pijlers: 1. de gebruiker is gebaat bij eenvoud en vanzelfsprekendheid; 2. ambacht op elk schaalniveau; 3. duurzaamheid; 4. ‘best practices’ en innovatie; 5. samenwerken. Het beleidskader omvat diverse handboeken waarin de technische uitwerking van het beleid is vastgelegd. Deze komen terug in de uitgangspunten per trajectdeel.

Plan Openbare Ruimte Zuidelijke IJ-oevers (2000)

Het Plan Openbare Ruimte IJ-oevers (POR) heeft als doel de diverse projecten bij de IJ-oevers in samenhang tot ontwikkeling te brengen. In het POR staat de ambitie om de verblijfsfunctie van de openbare ruimte te versterken en in balans te brengen met de verkeersfunctie: ‘Daarmee wordt de barrière door het verkeer minder en wordt het gebied langs het historisch waterfront leefbaarder en veiliger, en er ontstaat een attractief verblijfsgebied.’ Ook heeft het POR de ambitie om de onderdoorgangen van en naar het IJ te verbeteren, waaronder de Oostertoegang en de onderdoorgang Kattenburgerstraat.

Actieplan Schone Lucht (2019)

Diesel- en benzineauto’s hebben in Amsterdam hun langste tijd gehad. De Prins Hendrikkade Oost is een van de drie straten in de stad waar de luchtkwaliteit nog niet aan de Europese norm voldoet (meting stikstofdioxide (NO2), 2017). De gemeente wil in 2030 voldoen aan de adviesnormen van de World Health Organisation (die strenger zijn dan de Europese normen). Het Actieplan Schone Lucht omschrijft hoe de gemeente dat aanpakt, vooral door minder, slimmer en schoner verkeer.

Amsterdam Rainproof (2014)

Met het programma Amsterdam Rainproof werkt de gemeente samen met Waternet aan een regenbestendige stad. Het regent vaker harder en dit levert op veel plekken problemen op. De toenemende verharding draagt hieraan in negatieve zin bij. Daarnaast zijn de riolen ongeschikt voor de afvoer van extreem grote hoeveelheden regen. Het kruispunt van de Kattenburgerstraat met de Piet Heinkade is aangemerkt als extreem urgent knelpunt. Daarnaast is er ook regelmatig wateroverlast op de andere trajectdelen waarnaar in deze nota wordt verwezen.

Nota Varen 1 (2018) en 2 (vast te stellen in 2020)

Vooral de Nota Varen deel 2 geeft concrete maatregelen en doelstellingen aan. De belangrijkste punten, relevant voor het plangebied van deze nota, zijn: • regulering en uitbreiding van openbare en semi-exclusieve op- en afstaplocaties voor de rondvaart; • de zoektocht naar extra ligplaatsen; • toename van transport over water om kadebelasting te beperken en congestie in de stad te bestrijden; • verduurzamingsmaatregelen die erop gericht zijn dat in 2025 alle vaartuigen uitstootvrij varen (2030 voor pleziervaart buiten het centrumgebied); deze leveren een aanzienlijke vraag op naar laadlocaties.

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

13

Relevante beleidskaders

Inhoud op hoofdlijnen

Actieplan Geluid 2020-2023

In het ontwerp Actieplan Geluid 2020-2023 worden beleidsuitgangspunten, maatregelen en acties voorgesteld die kunnen bijdragen aan het verminderen van ernstige hinder door omgevingslawaai in Amsterdam. Het wegverkeer is de grootste bron van geluidshinder in Amsterdam. Het gaat daarbij ook om de overlast van brom- en snorfietsen. In het actieplan wordt veel aandacht besteed aan de beperking van geluid van wegverkeer door voorrang te geven aan OV en fiets, door meer 30 km/uur-wegen aan te wijzen, door uitstootvrij vervoer te bevorderen (ook voor brom- en snorfietsen, waarvoor per 2025 een uitstootvrije zone gaat gelden) en door geluidreducerend asfalt te realiseren op plaatsen waar dit technisch mogelijk is. In de Kattenburgerstraat is in 2020 geluidreducerend asfalt aangelegd bij het groot onderhoud aan de rijbaan.

Beleidskader Verlichting (2017)

Het Beleidskader Verlichting bepaalt welke rol verlichting speelt in Amsterdam. Het belangrijkste doel is het bevorderen van sociale veiligheid, verkeersveiligheid, beleving en sfeer in de stad door een integrale benadering van alle vormen van licht in de openbare ruimte, zowel openbaar als privaat. De benadering is gestoeld op de pijlers Licht op maat, Duurzaamheid en Innovatie. In de Oostertoegang, die nu relatief donker is en daardoor als sociaal onveilig wordt ervaren, moet de verlichting worden verbeterd.

Inrichtingsprincipes voor een Autoluwe stad (2020)

De Inrichtingsprincipes voor een Autoluwe stad zijn gericht op herverdeling van de ruimte: minder ruimte voor autoverkeer en parkeren, meer ruimte voor groen, fietsers, voetgangers en spelende kinderen en voor ontmoetingen op straat. Deze inrichtingsprincipes helpen projecten om samen met bewoners en ondernemers invulling te geven aan de ambities voor een leefbare en toegankelijke stad en vormen een aanvulling op de Puccinimethode.

Agenda Touringcar 2020-2025

De Agenda Touringcar schetst het kader voor hoe de gemeente de komende jaren met touringcars omgaat. De agenda wordt naar verwachting eind 2020 vastgesteld. Met de Agenda zet de gemeente in op drie doelen: 1. Touringcars zijn uitstootvrij en dragen niet meer bij aan te hoge concentraties stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10 en PM2,5) in de stad; 2. Geen grote, zware touringcars over kwetsbare bruggen en kades; 3. Minimaliseren van (parkeer)overlast door touringcars.

Duurzaamheid

In het coalitieakkoord spreekt het college de ambitie uit om als stad een groene koploper te worden binnen Nederland en in Europa. Belangrijk onderdeel hiervan is een openbare ruimte die beter bestand is tegen de gevolgen van klimaatverandering (meer hitte, extreme buien). Groene stadsstraten dragen hieraan bij. Meer groen is dan ook een overkoepelende ambitie voor zowel de Prins Hendrikkade als de Kattenburgerstraat. Daarnaast komen de duurzame ambities van de stad terug in meerdere programma’s en voorgestelde maatregelen, zoals hiervoor beschreven.

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

14

5 Herinrichting

Oostertoegang-Odebrug 5.1 Doel project De herinrichting van de Oostertoegang en de Odebrug is erop gericht een betere, veilige fietsroute te realiseren van het IJpleinveer naar de Geldersekade (en andersom), met tegelijkertijd meer ruimte voor voetgangers. Deze nota gaat over dit noordelijke deel van die route. Het andere deel van de fietsroute richting het Mr. Visserplein wordt in een aparte nota opgenomen.

Oo

ste

rto eg

an g

Projectgebied

al

IJtunnel me W a

5.2 Beschrijving plangebied

Krom

ik

ka

de

Kikkerbilssluis

kt

ns

He

IJtu nne

Pri

nd

rik

ka

Arcam

b

en

tt

Ka

Kortjewansbrug

at

de

Het Scheepvaartmuseum

t

aa

tr

rs

ge ur

l

ar

m

lk Ka

5.3 Spoorbruggen ProRail

ra

l

NEMO

lie st

W aa

dr

De spoorbruggen over de Oostertoegang zijn eigendom van ProRail. Vier van de vijf stalen spoorbruggen zijn meer dan honderd jaar oud en aan het einde van hun levensduur. Ze worden daarom door ProRail vervangen in het kader van het Programma Hoogfrequent Spoor (PHS) Amsterdam.

Figuur 6 Plangebied Herinrichting Oostertoegang-Odebrug

Fo e

e

nt

en

at

ud

ka

H

ra

O

en

s

st

nn

in

er

Bi

Het plangebied loopt vanaf de oversteek vanaf het IJpleinveer op De Ruijterkade tot en met de kruising met de Prins Hendrikkade.

Marineterrein

Pr

Pe p

Hotel Amrath

S st chi ra pp at e rs -

Geld

erse k

ade

Odebrug

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

15

Op 19 mei 2020 heeft het college van B en W het voorkeursbesluit Vernieuwing Oostertoegang vastgesteld. Hierin geeft het college aan dat het zinvol is om de vijfde spoorbrug te laten vervangen om meer ruimte voor fietsers en voetgangers te realiseren. Het leidt ook tot meer ruimtelijke kwaliteit. Daarnaast zorgt hoogtewinst ervoor dat hogere voertuigen, zoals elektrische GVB-bussen, bij calamiteiten gebruik kunnen maken van de onderdoorgang. De definitieve afweging vindt plaats in het najaar van 2020 als het uitvoerings- en kredietbesluit aan de raad wordt voorgelegd. Daarna start ProRail met de voorbereiding van de aanbesteding. De werkzaamheden aan de spoorbruggen vinden plaats tussen 2023 en 2029. Na afronding van de werkzaamheden volgt de definitieve inrichting van het maaiveld op basis van de in dit hoofdstuk opgenomen uitgangspunten.

Figuur 7 O  ostertoegang-Odebrug huidige situatie Plusnet bus (blauw) in oostbuis in plaats van westbuis en ontbrekende schakel Plus/Hoofdnet voetganger (bruin)

5.4 Afwijking Beleidskader Verkeersnetten In het Beleidskader Verkeersnetten is het traject Odebrug-Oostertoegang per abuis niet opgenomen als Hoofdnet voetganger. Het is immers een belangrijke voetgangersroute van het IJ naar de binnenstad. Bij het vaststellen van deze nota wordt voorgesteld om dit te corrigeren. Het Plusnet bus is van toepassing in de westbuis van de Oostertoegang, maar staat niet als zodanig opgenomen in het Beleidskader Verkeersnetten. Ook hiervan wordt voorgesteld om dit bij vaststelling van deze nota te corrigeren. De Oostertoegang is nu nog Hoofdnet auto. Als eenrichtingsverkeer wordt ingevoerd, zal de weg worden afgewaardeerd tot basisnet.

5.5 Uitgangspunten voor het ontwerp De uitgangspunten van het ontwerp zijn opgesteld op basis van Amsterdams beleid en na afstemming met verschillende partijen als Vervoerregio Amsterdam, GVB, nood- en hulpdiensten, de Fietsersbond, verschillende directies van de gemeente, en na gesprekken met belanghebbenden en met inachtneming van verwachte ontwikkelingen. De uitgangspunten vormen de grondslag voor het verdere ontwerpproces en leiden uiteindelijk tot een definitief ontwerp.

Voetganger • Voor voetgangers aan de oostkant van de Oostertoegang en de Odebrug is de minimale eis 3,60 meter, waarbij gestreefd moet worden naar minimaal 5 meter vanwege drukte, zicht, ruimte en sociale veiligheid. • Er komt een veilige en duidelijke oversteek voor voetgangers van Amsterdam Centraal naar Oosterdokseiland en vice versa met verkeerslichten en zebrapad. • Er komt een veilige en duidelijke oversteek voor voetgangers tussen Oosterdokseiland en Oostertoegang met verkeerslichten en zebrapad.

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

16

Figuur 8 Impressie Oostertoegang met nieuwe spoorbruggen en meer ruimte voor fietser en voetganger

Fietser • Het tweerichtingsfietspad wordt recht en minimaal 5 meter breed, met een goede doorstroming, gelegen aan de oostkant met een veilige oversteek van de Oosterdokskade en de Oosterdoksstraat. • De oversteek met verkeerslichten, voor fietsers van Oosterdokseiland naar de oostelijke fietsenstalling van Amsterdam Centraal en vice versa, wordt overzichtelijk. Hierbij dient zowel een variant met een kort fietspad op de brug over het water van de Oostertoegang als een shared space-oplossing te worden onderzocht. • Tussen de rijbaan voor autoverkeer en het tweerichtingsfietspad komt een veiligheidsstrook van 1,20 meter breed (overrijdbaar door nood- en hulpdiensten).

•

•

De overgang van het brede fietspad vanaf IJpleinveer (10 meter) naar de Oostertoegang (fietspad 5 meter) wordt veilig, overzichtelijk en geleidelijk. Er worden maatregelen getroffen om fietsparkeren in de Oostertoegang en op de Odebrug te voorkomen.

Openbaar vervoer • De huidige situatie voor OV in de westbuis blijft bestaan. • Het verbod voor fietsers en voetgangers in de westbuis van de Oostertoegang blijft bestaan (uit oogpunt van veiligheid).

Autoverkeer • Autoverkeer rijdt richting het IJ (eenrichtingsverkeer auto). • De veiligheidsstrook van minimaal 1 meter, met een verhoging langs het water, vormt een veiligheidsbarrière voor auto’s. • Het materiaal en de breedte van de autorijbaan is ook geschikt voor een 30 km/uur-regime voor autoverkeer (3,5 meter bij 1 rijstrook, 6,5 meter bij twee rijstroken). • Het kruispunt met de De Ruijterkade bestaat uit twee opstelstroken voor autoverkeer linksaf richting de Michiel de Ruijtertunnel, en één opstelstrook rechtsaf. Nood- en hulpdiensten • De calamiteitenroute voor nood- en hulpdiensten door de Oostertoegang blijft. Het gaat om het aanrijden (politie en brandweer) en aan- en afrijden (ambulance) van de Michiel de Ruijtertunnel, het busplatform en de IJzijde. Voldoende hoogte (3,35 m) is hierbij essentieel, evenals toegankelijkheid van zowel de oostbuis als de westbuis (eventueel over busbaan in westbuis en over breed fiets/voetpad in zuidelijke richting in de oostbuis). Openbare ruimte • De openbare ruimte in de onderdoorgang, is aantrekkelijk en sociaal veilig, vrij van obstakels, open en overzichtelijk. • De openbare verlichting is adequaat met extra aandacht voor fietspad en trottoir en, in de onderdoorgang, passend bij de monumentale

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

17

•

•

•

•

•

status van de Oostertoegang. Tijdens het oversteken wordt het zicht vanuit de zijstraten niet belemmerd door objecten in de openbare ruimte. Noodzakelijke objecten op of aan masten/palen worden zoveel mogelijk op of aan één mast/paal gecombineerd. De inrichting sluit aan bij de Inrichtingsprincipes Handboek In Openbare Ruimte, het POR en de projecten Oosterdok en Stationseiland. Afvalbakken in de openbare ruimte, met uitzondering van de onderdoorgang, worden conform beleid geplaatst om zwerfafval tegen te gaan. De openbare ruimte wordt met duurzaam en hoogwaardig materiaal conform de Puccinimethode ingericht.

Overig • De onderdoorgang komt bij extreme regenbuien (60 mm per uur) niet onder water te staan (rainproof).

5.6 Verkeerskundig ontwerp Bij het verkeersontwerp voor de Oostertoegang zijn verschillende varianten bekeken: • fietspad en looproute aan de oostkant (voorkeursvariant, zie figuur 9); • fietspad aan de waterkant (westkant); • fietspad over het water.

Figuur 10 Drukte op het fietspad bij de Oostertoegang

De benodigde verbetering van de fietsroute, een van de drukste routes in Amsterdam, en extra ruimte voor voetgangers kunnen alleen worden gerealiseerd als beide aan de oostkant van de Oostertoegang worden gelegd. Door de ligging aan de oostkant ontstaat een logische, veilige en rechte fietsroute en kan de ‘bajonet-oversteek’ worden opgeheven. Het aantal conflicten tussen fietsers onderling, fiets en auto en fiets en voetganger vermindert hierdoor. Daarom is dit de voorkeursvariant.

Figuur 9 Verkeerskundig ontwerp Ooster­toegang met fietspad in oostelijke ligging

Alternatieven In bijlage 4 is een analyse van de bestaande situatie opgenomen. Naast de voorkeursvariant zijn er alternatieven bekeken. Deze zorgen niet voor de beoogde verbetering van de fietsroute door de Oostertoegang. De alternatieven zijn opgenomen in bijlage 1.

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

18

6 Herinrichting

Prins Hendrikkade Oost 6.1 Doel project

Oo

ste

rto

eg

an

g

Het project is erop gericht de verblijfsfunctie van de openbare ruimte en de fietsroute te verbeteren. De verkeersfunctie wordt aangepast aan het toekomstig gebruik: meer langzaam verkeer, minder snelverkeer en een betere doorstroming van busverkeer. Bij de herinrichting wordt onderhoud uitgevoerd aan delen van de weg en aan civiele constructies, zoals bruggen en kades. Waternet en Liander sluiten aan bij het werk van de gemeente door voorafgaand aan de herinrichting onderhoud uit te voeren aan de ondergrondse infrastructuur (riool, waterleiding, elektrische leidingen).

e Wa

al

IJtunnel

Krom m

O

ud

e

W aa

en

ka

nt

s

H

en

dr

ik

Plangebied

ka

de

l

Kikkerbilssluis

kt

ar

m

Pri

ns

He

nd

rik

ka

de

Fo

el

ie

st

ra

at

Pe

pe

rs

tra at

lk Ka

6.2 Beschrijving plangebied

NEMO

nne l

nn

in

s-

Bi

Marineterrein

Pr

Het Scheepvaartmuseum

IJtu

Hotel Amrath

S st chi ra pp at e r

Geld

erse

kade

Odebrug

Figuur 11 Plangebied: Herinrichttng Prins Hendrikkade Oost

Arcam Kortjewansbrug

t Ka

g ur

nb

te

t

aa

tr

s er

Het plangebied loopt vanaf de kruising met de Odebrug tot en met de Kattenburgerbrug en omvat het gebied van de gevels tot het water. Er komen drie rijstroken, een tweerichtingsfietspad aan de huizenkant en een wandelboulevard aan de waterkant. De bushaltes voor regionaal vervoer (stad uit) komen tegenover de bestaande halte regionaal vervoer (stad in) te liggen. Het groen en de bomenopstelling worden versterkt, uitgaande van de huidige situatie, waarbij de bodem wordt verbeterd zodat de boom beter kan groeien.

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

19

Het gebied op de hoge kade tussen de Odebrug en de Kikkerbilsluis, en het brugdek van de Kikkerbilsluis worden vernieuwd omdat ze in slechte staat verkeren. Er zijn op de lage kade en de aansluitende pieren tussen de Odebrug en de Kikkerbilsluis geen werkzaamheden gepland. Bij de sloop van de Oosterdoksdam in 2016 is gebleken dat ook het resterend deel van de hoge keermuur tussen de hoge kade en de lage kade vernieuwd moet worden. Dit is het uitgangspunt, onderzoek moet dit definitief aantonen. Bij de trap naar het water komen waterplanten, eventueel in bakken, die het water zuiveren. Op de lage kade aan de westzijde van de IJtunnel komt een hellingbaan voor fietsers. Als onderdeel van dit project worden de wanden aan weerszijden van de IJtunnel verfraaid met groen. Het gebied vanaf de Kikkerbilsluis tot en met de Kattenburgerbrug wordt opnieuw ingericht. Er komen twee haltes voor streekvervoer met meer ruimte voor halterende bussen, en een tweerichtingsfietspad. De verkeerssituatie bij de Schippersgracht wordt overzichtelijker doordat de verkeerslichten worden verwijderd en het aantal rijbanen afneemt. De Foeliestraat wordt vernieuwd. Waternet vervangt er het riool omdat dit aansluit op het riool op de Prins Hendrikkade.

6.3 Uitgangspunten van het ontwerp • De uitgangspunten van het ontwerp zijn opgesteld op basis van Amsterdams beleid en na afstemming met verschillende partijen als Vervoerregio Amsterdam, GVB, nood- en hulpdiensten, de Fietsersbond, verschillende directies van de gemeente, en na gesprekken met belanghebbenden en met inachtneming van verwachte ontwikkelingen. De uitgangspunten vormen de grondslag voor het verdere ontwerpproces en leiden uiteindelijk tot een definitief ontwerp. Voetgangers • De voetgangersruimte bevat weinig obstakels, de minimale eis is 1.80 meter. • De voetpaden verbinden op logische wijze aangrenzende looproutes in het gebied. • De Prins Hendrikkade wordt veilig over te steken, overzichtelijk en uitnodigend. • Het aantal oversteekplaatsen (zebrapaden) op de Prins Hendrikkade blijft gelijk aan de huidige situatie. Fietsers/brommers/scooters • De oost-westelijke fietsroute op de Prins Hendrikkade wordt veilig en comfortabel, sluit aan op de rest van het fietsnetwerk, voldoet aan de eisen uit de beleidskaders en wordt 4,5 meter breed, uitgevoerd in rood asfalt. • De route Kortjewantsbrug-Kattenburgerbrug, als zwakste schakel in het fietsnetwerk, wordt een

• •

•

tweerichtingsfietspad. De oversteekplaatsen voor fietsers wordt veilig, met zo weinig mogelijk conflicten met andere verkeersdeelnemers en voldoende opstelruimte en groen-lichttijd. Het aantal fietsparkeervoorzieningen voor zowel bewoners als bezoekers in het gebied is voldoende. De ordening van fietsparkeervoorzieningen wordt logisch, met extra aandacht voor plekken waar veel fietsen tegelijkertijd geparkeerd worden, zoals horeca en bushaltes. Er zijn parkeervoorzieningen speciaal voor brommers, scooters en in maat afwijkende fietsen.

Openbaar vervoer • Bussen (stedelijk en regionaal vervoer) rijden zoveel mogelijk ongestoord; dit betekent dat ze in principe alleen stoppen bij de haltes. • De betrouwbaarheid en doorstroming van het openbaar vervoer worden groter. De ambitie is om een rijtijdwinst van 20% te boeken op het gehele traject (IJtunnel-Amsterdam Centraal) ten opzichte van 2012 (Investeringsagenda OV 2017). De reistijd mag maximaal 15% afwijken van het gemiddelde (gebaseerd op de netto snelheid tussen de haltes). • Er komt een vrijliggende busbaan (behalve op de bruggen) zonder risico op stilstaand autoverkeer. • Nood- en hulpdiensten kunnen gebruikmaken van de busbaan. • Het profiel van het nieuwe verkeersontwerp wijzigt niet als de maximumsnelheid 30 km/uur wordt. • De bushalteperrons worden toegankelijk volgens de geldende normen.

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

20

Auto • De Prins Hendrikkade blijft tweerichtingsverkeer, voor zover dat in de bestaande situatie zo is, zodat dit de ontsluitingsweg blijft van het gebied en de buurt. • Parkeerplaatsen op de ventwegen verdwijnen om meer ruimte te maken voor fietsers en voetgangers en om meer ruimte te creëren voor andere voorzieningen in de servicestrook: laaden losplekken, ondergrondse afvalcontainers, fietsparkeervoorzieningen, bomen en voldoende gehandicaptenparkeerplaatsen. • Parkeerders krijgen genoeg alternatieven in de buurt, bijvoorbeeld in parkeergarages, zodat het opheffen van parkeerplekken niet tot meer parkeeroverlast leidt. De Oosterdoksgarage is een alternatief voor dit vergunningsgebied. • Plekken voor elektrisch laden worden verplaatst naar een plek in de buurt zodat gebruikers van deze laadplekken hun auto kunnen blijven laden. Nood- en hulpdiensten • Prins Hendrikkade is als calamiteitenroute toegankelijk volgens de richtlijnen voor nood- en hulpdiensten, door rijden over de busbaan mogelijk te maken en voldoende marge aan te leggen tussen busbaan en rijbaan, zodat hulpdiensten weggebruikers kunnen passeren.

Taxi’s en touringcars • Er komen conform beleid geen touringcar­ parkeerplaatsen. Touringcars met ontheffing kunnen gebruikmaken van laad- en loszones of servicestroken. • Taxistandplaatsen worden in het gebied mogelijk gemaakt. • Taxi’s mogen geen gebruikmaken van de busbaan op de Prins Hendrikkade. Openbare ruimte/stedenbouw • Waterfront: de binnenstad wordt verbonden met open water. • Cultuur: een deel van het ‘blauw Museumplein’ wordt gebruikt als expositieruimte. • De sfeer op de hoge kade is deftig, op de lage kade maritiem. • De verblijfskwaliteit en de toegankelijkheid verbeteren doordat er meer ruimte en voorzieningen zijn om te verblijven. • Sociale veiligheid: de openbare ruimte is vrij, open en overzichtelijk met extra aandacht voor trottoirs en de lage kade en met voldoende verlichting. • De openbare ruimte blijft zoveel mogelijk vrij van obstakels. Nutskasten worden ondergronds of inpandig geplaatst, zodat de openbare ruimte volledig benut kan worden. Noodzakelijke objecten worden op of aan masten en palen gecombineerd. • De inrichting sluit aan bij de Inrichtingsprincipes Handboek In Openbare Ruimte, het POR en de projecten Oosterdok en Stationseiland.

Leefbaarheid • De openbare ruimte nodigt uit tot wandelen, fietsen en sporten. • De ecologie en groeiomstandigheden voor groen en bomen in de straat verbetert en hittestress vermindert. • Gescheiden afval wordt deels in ondergrondse containers verzameld. • Afvalbakken worden geplaatst om zwerfafval tegen te gaan. Varen • Aan de kader blijft er ruimte voor laad- en loslocatie(s) voor transport over water (goederen en afval) met mogelijk medegebruik door passagiersvaart als op- en afstaplocatie voor incidentele afvaart. • Aanvullend vervoer over de wal (last mile) blijft mogelijk. Waar mogelijk worden aanwezige steigers voor nautische doeleinden behouden.

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

21

Figuur 13 Bestaande situatie; impressie toekomstige situatie wegindeling Prins Hendrikkade

Figuur 12 Verkeerskundig ontwerp Prins Hendrikkade Oost

6.4 Verkeerskundig ontwerp Er is een aantal principes opgesteld voor het ontwerp om van de Prins Hendrikkade oost een veilig en aantrekkelijk gebied te maken: • Realiseren van een tweerichtingsfietsroute; • Verbeteren van de doorstroming van busverkeer en verplaatsen van de regionale bushaltes (stad uit) naar de IJtunnelmond; • Realiseren van een groene wandelboulevard aan het water en verbeteren van de oversteekbaarheid. Deze principes worden hieronder nader toegelicht. Zie ook bijlage 4,2 voor een historisch perspectief en analyse van de bestaande situatie Prins Hendrikkade.

6.4.1 Tweerichtingsfietspad De keuze is gemaakt om aan de huizenkant een doorlopende tweerichtingsfietsroute aan de zuidkant van de weg te realiseren. Aan de noordkant maakt het fietspad plaats voor een wandelboulevard. Het aantal rijbanen wordt minder en de bushaltes voor de streeklijnen worden verplaatst. De ventwegen maken plaats voor de fietsroute. Autoverkeer met een bestemming of garage aan de Prins Hendrikkade wordt, voor zover mogelijk, zo snel mogelijk op de hoofdrijbaan toegelaten. Op plekken waar dit niet kan, worden inpandige parkeerplekken ontsloten door een fietsstraat of door middel van een ontheffing. Er verdwijnen zoveel mogelijk parkeerplaatsen.

Om ten oosten van de IJtunnel een volwaardige tweerichtingenfietsroute te maken aan de zuidzijde van de weg wordt het bestaande eenrichtingsfietspad op de Kortjewantsbrug en de Kattenburgerbrug verbreed tot tweerichtingsfietsroute. Dit lost de hinderlijke onderbreking in een belangrijke doorgaande fietsroute op. Aan de westkant van de IJtunnel komt een hellingbaan die de huidige trap met fietsgoot vervangt. Zo ontstaat ook aan deze kant van de IJtunnel een hoogwaardige noord-zuidfietsroute. Aan de oostkant van de IJtunnel blijft de bestaande fietsroute behouden.

Nota van Uitgangspunten Herinrichting Oostertoegang - Prins Hendrikkade Oost - Kattenburgerstraat

22

Figuur 14 Bestaande situatie; impressie nieuwe situatie, ter hoogte van Prins Hendrikkade 124

Het is niet mogelijk om zowel het noordelijk fietspad als de bushalte en het afslaand autoverkeer te behouden. Door het noordelijk fietspad op te heffen en het Kadijksplein alleen toegankelijk te maken voor fietsers en voetgangers ontstaat op deze locatie genoeg ruimte voor een overzichtelijkere, veiligere verkeerssituatie. Auto’s bereiken het Kadijksplein via de Schippersgracht.

Figuur 15 Zuidzijde, bestaande situatie en impressie toekomstige situatie, ter hoogte van Prins Hendrikkade 192