2. 180521_H-midden Concept SP (HQ definitief__).pdf
Tekst van het document
Dit hoofdstuk beschrijft het Stedenbouwkundig Plan voor de herontwikkeling van het gebied 'H-midden'. Het ontwerp is gemaakt door Gemeente Amsterdam, in samenspraak met de buurt.
2.1 Plangebied Ligging H midden wordt aan de noordkant begrensd door de Karspeldreef, aan de oostkant door de Huntumdreef, aan de westkant door Heesterveld, metrohalte Bullewijk en Amstel III A en aan de zuidkant door de flats
Hakfort en Huigenbos. De oppervlakte van het plangebied bedraagt circa 6,4 hectare. De grond is in eigendom van C+D Gemeente Amsterdam. B In de nabijheid zijn er verschillende voorzieningen aanwezig, zoals basisscholen, een kinderdagverblijf en
Bouwblokken 3D
Het kleine bouwblok aan de oostzijde van het plangebied bestaat uit drie volumes. Het volume aan de zijde van de boulevard bestaat uit acht bouwlagen, inclusief voorzieningen in een ca. vijf meter hoge plint. Het middelste volume bestaat uit vier of vijf bouwlagen met grondgebonden woningen, maisonnettes en/of bebo's (beneden-boven-woningen). Aan de dreefzijde komt nog een volume met acht bouwlagen (blok D). De grondgebonden woningen, maisonnettes en bebo's hebben ieder een eigen entree aan de straat. Dat zorgt voor extra bewegingen en sociale controle op de straat en aan het plein.
A
B
C+D
Bouwblokken bovenaanzicht
Investeringsnota H-midden
31
2.4.5 Principes bouwblokken De drie nieuwe bouwblokken zijn ontworpen op basis van vijf principes. Deze principes worden in de volgende afbeeldingen nader uitgelegd.
Investeringsnota H-midden
1
2
De bouwblokken bestaan uit een verzameling van verschillende volumes. De bouwblokken vormen geen gesloten blokken, maar hebben voldoende variatie en openheid. De verschillende volumes binnen het bouwblok behoren tot dezelfde architectonische familie.
De bouwblokken hebben een ca. vijf meter hoge plint met niet-woonfuncties. De parkeergarages liggen achter de ruimtes van de niet-woonfuncties. Bovenop de begane grond komen losse bouwvolumes met woningen.
32
3
4
5
De volumes hebben duidelijke voor- en achterkanten (geen alzijdige volumes).
Het binnenhof is een actieve groene ruimte met entrees naar de woningen op de eerste verdieping. Het binnenhof heeft een gevarieerde invulling: privétuinen voor een aantal van de woningen op de eerste verdiepingen en een gezamenlijke tuin met speelplekken, zitplekken, etc., die de bewoners van het blok kunnen gebruiken.
Een duidelijke afbakening benadrukt de verschillende woonmilieus: wonen aan de dreef, wonen aan de boulevard en wonen aan een woonstraat.
Wo n
en a
an
en
n Wo
e nd
ef dre
wo
on
str
aa
t
aa
ard
e nd
v ule
bo
a
na ne
Wo
Investeringsnota H-midden
33
21,60
•
Gevel & plint • De gevels die aan de openbare ruimte grenzen hebben vaste rooilijnen. • De plint (begane grond) heeft een duidelijk andere uitstraling dan de bovenliggende lagen. Voorbeelden van die verschillen zijn een terugliggende rooilijn, terugliggende kozijnen (een diepe negge), afwijkende materialisering (meer glas) of detaillering. • De gevels die niet grenzen aan de openbare
• •
118,00
15,50
100,00 48,00
56,50
77,00
Blok B
22,50
20,00
31,50
Blok A
31,50
ruimte hebben rooilijnen met meer flexibiliteit. Er zijn meerdere traforuimtes in het gebied nodig. Die dienen te worden geïntegreerd in de bebouwing, bij voorkeur in de parkeervoorziening. Erfafscheidingen worden integraal mee ontworpen met het gebouw. De collectieve entreeruimten van de woningen zijn comfortabel en transparant, met zicht op de openbare ruimte. Vanuit deze ruimten is direct toegang tot de trappen, liften en fietsenstallingen. De entreeruimten hebben een verblijfskwaliteit, die uitnodigt om de buren te ontmoeten.
23,90
23,90
In deze paragraaf komen de algemene bouwregels aan bod. De bouwregels per bouwveld worden, samen met het matenplan, verder gespecificeerd in de bouwenvelop. De bouwenvelop vormt het ruimtelijk kader voor de ontwikkelaar. De regels worden zodanig geformuleerd, dat er voldoende ruimte is om op verschillende manieren het beoogde programma te kunnen realiseren.
Algemene bouwregels De algemene bouwregels hebben betrekking op het gehele plan:
69,00
2.4.6 Bouwregels en beeldkwaliteit
Blok C+D
Bouwregels maatvoering
Investeringsnota H-midden
34
• •
• • •
Voor de gevels met een vaste rooilijn (zie kaart), geldt, dat de private buitenruimtes binnen de rooilijn opgelost moeten worden. Voor de gevels met een flexibele rooilijn zijn op de verdieping gevelaccenten mogelijk. Onder gevelaccenten wordt verstaan: terrassen, balkons, etc. Er is een duidelijke scheiding tussen de private buitenruimten van de woningen en de collectieve tuin. De architectuur van de gevel moet ervoor zorgen dat er geen windhinder op maaiveld ontstaat (zie paragraaf 2.5.8). Gebouwde parkeervoorzieningen voor auto en fiets, en bergingsruimten, zijn ingepakt in het bouwvolume en grenzen zo min mogelijk aan de buitengevel.
Dak • Daken zijn plat en geschikt voor zonnepanelen en groene/blauwe daken. • In de constructie van de daken (specifiek het parkeerdek) wordt rekening gehouden met de waterbergingsopgave (zo mogelijk gecombineerd met natuurinclusief bouwen). • Op het dak van de parkeergarage komt een binnentuin. Parkeren & bergingen • Bewoners parkeren inpandig op eigen terrein in een collectieve parkeergarage. De parkeergarage wordt op maaiveld in één bouwlaag opgelost, met voorzieningen rondom. • De parkeergarage van blok A kan vanaf de Karspeldreef of vanaf het lager gelegen maaiveld worden ontsloten. De parkeergarage van blok B dient ontsloten te worden vanaf de Investeringsnota H-midden
•
•
Karspeldreef. Tenminste 20 % van de parkeerplekken op eigen terrein is voorzien van een elektrische, slimme laadpaal. Alle overige parkeerplekken op eigen terrein moeten voorbereid zijn (bouwkundig en ondergronds) op de mogelijke toekomstige installatie van laadvoorzieningen. Elk gebouw krijgt een eigen (inpandige) gezamenlijke fietsenstalling op de begane grond, conform de eisen en richtlijnen uit de bouwbrief gemeente Amsterdam. Minimaal 5% van het totaal aantal (inpandige) fietsparkeerplekken is geschikt voor fietsen met afwijkende maten, zoals bak- en kratfietsen.
H-midden sluit aan op het systeem "Woonerven en meanders". Om het kwaliteitsniveau te bewaken wordt het ontwerpproces (Voorlopig Ontwerp en Definitief Ontwerp) getoetst door leden van het gemeentelijke projectteam H-midden. Bij het Voorlopig Ontwerp (VO) is een vooroverleg bij de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit verplicht.
Kruipruimtes • Het bouwplan dient te voldoen aan de ontwateringsnorm. Dat kan betekenen dat het vloerpeil van de nieuwbouw hoger ligt dan de openbare ruimte en een hoogteverschil opgelost dient te worden op de kavel. Bouwvolume • Het maximale bouwvolume is 49.600 m2 bruto vloeroppervlakte (inclusief bergingen, exclusief fiets- en autoparkeren), waarvan maximaal 45.000 m2 bvo woningen, 1.550 m2 bvo commerciële ruimte, 1.700 m2 bvo kleinschalige bedrijven en 1.350 m2 bvo maatschappelijke voorzieningen. Voor fiets- en autoparkeren wordt circa 7.000 m2 bvo gerealiseerd. Beeldkwaliteit De Welstandsnota "Schoonheid van Amsterdam 2016" is van toepassing. In deze Welstandsnota zijn de welstandscriteria voor ruimtelijke systemen omschreven. De beoogde beeldkwaliteit van 35
Kavels en rooilijnen:
Blok D Blok A
Blok B Blok C
vaste rooilijn flexibele rooilijn bouwvlak binnenhof indicatieve toegang naar binnenhof
Investeringsnota H-midden
36
Maximale bouwhoogtes:
maximaal 8 bouwlagen maximaal 5 bouwlagen maximaal 2 bouwlagen maximaal 1 bouwlaag (aantal bouwlagen gemeten vanaf maaiveld)
Investeringsnota H-midden
37
Woningtypologiën (indicatief):
appartementen grondgebonden woningen, maisonettes en/of bebo’s mogelijkheid voor maisonettes op de begane grond parkeren onder dek
Investeringsnota H-midden
38
Entrees en ontsluiting begane grond (zoekgebied):
Blok A
Blok B
Blok C+D
entree voorzieningen gemeenschappelijke entree appartementen entree parkeergerage entree individueel ontsloten woningen blokken
Entrees en ontsluiting eerste verdieping (zoekgebied):
Blok A
Investeringsnota H-midden
Blok B
Blok C+D
39
Functies begane grond (indicatief):
gemengd parkeren woningen
Investeringsnota H-midden
40
Functies eerste verdieping (indicatief):
commercieel gemengd woningen
Investeringsnota H-midden
41
Blok A De hoogte van Blok A wordt maximaal vijf bouwlagen aan de boulevard en maximaal acht bouwlagen aan de dreef. In de plint aan de boulevard zijn horeca en maatschappelijke voorzieningen opgenomen. In de plint aan de Karspeldreef komen commerciële voorzieningen. Op de begane grond, achter de voorzieningen, wordt een parkeergarage ontwikkeld. Binnen het blok, op het dak van de parkeergarage, geluid komt een collectieve tuin met een groen karakter. Terrassen of balkons die uitsteken t.o.v. de gevel zijn aan de zijde van de binnentuin toegestaan. Private buitenruimtes aan de gevels die aan de openbare ruimte grenzen, moeten inpandig opgelost worden.
ca. +1,80 NAP
Woningen
Voorzieningen
ca. -2,25 NAP
31.5m
56.5m
Doorsnede blok A
ca. +1,80 NAP
Woningen
Collectieve tuin
P 23.9m
48m
Woningen Voorzieningen
max. 5 lagen
Bullewijkpad
max. 8 lagen
Blok B Blok B wordt maximaal vijf bouwlagen aan de boulevard en maximaal acht bouwlagen aan de dreef. In de plint aan de boulevard komen horeca, maatschappelijke voorzieningen en woningen. In de oostelijke plint komen grondgebonden woningen en/of maisonettes. In de plint aan de dreef komen woningen met een eigen entree aan de straat. Op de begane grond, achter de voorzieningen wordt een parkeergarage ontwikkeld. geluid Binnen het blok, op het dak van de parkeergarage, komt een gezamenlijke tuin met een groen karakter. Terrassen of balkons die uitsteken t.o.v. de gevel, zijn aan de zijde van de binnentuin toegestaan. Private buitenruimtes aan de gevels die aan de openbare ruimte grenzen, moeten inpandig opgelost worden.
Woningen
P
23.5m Karspeldreef
Collectieve tuin
Bedrijven
max. 5 lagen
max. 8 lagen
peldreef A-A
ca. -2,25 NAP
31,5m
Doorsnede blok B
Investeringsnota H-midden
Karspeldreef
Bullewijkpad
42
Blok C en D Blok C is verdeeld in twee subblokken. Het subblok aan de boulevard wordt maximaal acht bouwlagen hoog, bestaande uit een plint met horeca of maatschappelijke voorzieningen en appartementen op de bovenliggende bouwlagen. Het subblok aan de noordkant (aangrenzend met blok D) ligt terug en wordt maximaal vijf bouwlagen hoog. In dit blok komen grondgebonden woningen, bebo's en / of maisonettes. De woningen op de begane grond hebben een eigen entree vanaf de straat. Hier is ruimte voor groen in de vorm van een P gezamenlijke tuin of privé voortuintjes. Private buitenruimtes aan de gevels die een vaste rooilijn hebben, moeten inpandig opgelost worden. De private buitenruimtes aan de gevels die een flexibele rooilijn hebben, kunnen uitsteken. Blok D ligt op de hoek Karspeldreef - Huntumdreef. Dit blok wordt maximaal acht bouwlagen hoog. Het blok wordt volledig voor een wooncoöperatie gereserveerd. In de bouwenvelop worden de bouwregels verder gespecificeerd.
Investeringsnota H-midden
ca. -2,25 NAP
ca. 15.5m
ca. 11m
Doorsnede blok C
43
2.4.7 Woonmilieus In het plan zijn verschillende woonmilieus te onderscheiden: wonen aan een boulevard, wonen aan een dreef en wonen aan een woonstraat. Wonen aan een boulevard De bebouwing heeft een menselijke, vriendelijke schaal met een bouwhoogte van vijf bouwlagen. De bebouwing bestaat uit gefragmenteerde, kleine blokken van dezelfde familie. De actieve plinten zijn bestemd voor maatschappelijke voorzieningen en horeca. Deze functies zorgen voor levendigheid en een veilige sfeer op straat.
geluid
ca. +1,80 NAP
Woningen
Collectieve tuin
P 23.9m
Woningen Voorzieningen
48m
Karspeldreef
max. 5 lagen
max. 8 lagen
Maximaal 5 bouwlagen en volumes van dezelfde familie
ca. -2,25 NAP
31,5m
Actieve plint
Bullewijkpad
Wonen aan boulevard: locatieaanduiding & doorsnede
Investeringsnota H-midden
Sfeerbeelden wonen aan boulevard
44
geluid
ca. +1,80 NAP
Woningen
Collectieve tuin
P 23.9m
Woningen Voorzieningen
48m
Karspeldreef
max. 5 lagen
max. 8 lagen
Wonen aan een dreef Het woonmilieu aan de dreef wordt gekenmerkt door stedelijke bebouwing met een bouwhoogte van acht bouwlagen. Deze bebouwing is tevens bedoeld als geluidsbarrière tegen het geluid afkomstig van de Karspeldreef. De lange gevels hebben een horizontaal karakter, kenmerkend voor de Bijlmer. De plinten aan de dreef zijn actief met commerciële functies. Gevels aan de dreef hebben een goede geluidsisolatie. Alle woningen aan de dreef hebben ook één of meer kamers aan het binnenhof.
ca. -2,25 NAP
31,5m
Maximaal 8 bouwlagen (vanaf de dreef). Geluidsbarrière, horizontaliteit
Actieve plint
Bullewijkpad
Wonen aan dreef: locatieaanduiding & doorsnede
Investeringsnota H-midden
Sfeerbeelden wonen aan dreef
45
geluid
ca. +1,80 NAP
Woningen
Collectieve tuin
P 23.9m
Karspeldreef
Woningen Voorzieningen
48m
Wonen aan binnenhof: locatieaanduiding & doorsnede
Investeringsnota H-midden
max. 5 lagen
max. 8 lagen
Binnenhof De twee grote bouwblokken hebben een eigen binnenhof. Het binnenhof is een actieve, collectieve ruimte, is groen ingericht en nodigt uit tot ontmoeting. Deze intieme ruimte is voor de bewoners van het blok te gebruiken. Het binnenhof, dat op het parkeerdek ligt, krijgt een groene verblijfskwaliteit door bijv. een goede bodemlaag, (inheemse) beplanting, boomgaten, groene/houten gevels, etc. De binnenhoven hebben een rustig klimaat, wat er tevens voor zorgt dat de woningen aan de geluidsbelaste zijde (zoals aan de dreef) beschikken over een stille zijde. De woningen op de eerste verdieping hebben een directe verbinding met het binnenhof en hebben eventueel een kleine privétuin.
ca. -2,25 NAP
31,5m
Bullewijkpad
Rustig klimaat en stille zijde
Intieme ruimtes
Sfeerbeelden wonen aan binnenhof
46
kke
ple
eer ark
p gs
lan
is uto
te
a
st
ga
ad
tsp
fie
de bre
op
sto
Bullewijkpad
Wonen aan een woonstraat Het woonmilieu aan de woonstraat betreft wonen aan een gezellige, kleinschalige straat. De grondgebonden woningen, bebo's en / of maisonettes hebben eigen entrees aan de straat. In dit gebied bestaat een gevoel van gemeenschappelijkheid en er is ruimte voor eigen groen initiatieven. De woonstraat heeft een duidelijk groen karakter, waarbij de woningen een sterke relatie hebben met de straat. Er zijn hier twee soorten plintzones: een smalle strook waar bewoners bijvoorbeeld een bankje of bloembak kunnen zetten, de zgn. Delftse stoep (of vergelijkbaar) aan de kant van blok B en een kleine collectieve of privé voortuin aan de kant van blok C en D.
ca. -2,25 NAP
15.5m 26m
ca. -2,25 NAP
ca. 15.5m
Wonen aan woonstraat: locatieaanduiding & doorsnede
Investeringsnota H-midden
Sterke relatie met de straat, voortuin
ca. 11m
Sfeerbeelden wonen aan woonstraat
47
Blok A ca. 230 woningen
Blok B ca. 180 woningen
Blok D Blok A
Blok B Blok C
Blok C en D ca. 90 woningen
Woningverdeling blokken
Investeringsnota H-midden
48
2.4.8 Programma Het maximale bouwvolume is 49.600 m2 bruto vloeroppervlakte (inclusief bergingen, exclusief fiets- en autoparkeren), waarvan maximaal 45.000 m2 bvo woningen, 1.550 m2 bvo commerciële ruimte, 1.700 m2 bvo kleinschalige bedrijven en 1.350 m2 bvo maatschappelijke voorzieningen. Voor fiets- en autoparkeren wordt circa 7.000 m2 bvo gerealiseerd. Wonen Woningdifferentiatie In Bijlmer Centrum ligt het percentage sociale huur met 78% een stuk hoger dan het stedelijk gemiddelde (42%). Ook het aandeel particuliere sociale huur ligt een kwart hoger dan in de rest van de stad (13%). Daarnaast ligt het aandeel middeldure huur in Bijlmer Centrum onder het stedelijke gemiddelde en onder de collegeambitie van 10% middeldure huur per gebied. Opvallend hierbij is dat een relatief groot aandeel van de woningvoorraad in Bijlmer Centrum uit kleine woningen (<40 m2) bestaat en dat de daar wonende gezinnen, zowel in de sociale sector als in de vrije sector, krap behuisd zijn. Tevens is er de ambitie om de buurt sociaaleconomische te versterken (één van de doelstellingen van de ontwikkelbuurten) en dit te laten prevaleren boven het percentage sociale woningbouw. In de Principenota werd nog uitgegaan van de standaard verdeling 40-40-20, maar daarbij werd opgemerkt dat als - bij het uitwerken van de plannen bleek dat bewoners en de buurt een andere Investeringsnota H-midden
verdeling ondersteunden, dit ook mogelijk was. Voor het woonprogramma wordt de nadruk gelegd op grotere woningen en het middensegment. Er wordt afgeweken van de beleidsregel 40-40-20 en uitgegaan van ongeveer 500 woningen in de verhouding 24 % sociaal - 60% middeldure huur en koop - 16 % duur. Alle sociale huurwoningen zijn voorzien in blok A. Het middensegment (huur en koop) en dure segment (koopwoningen) is voorzien in de blokken B en C. Blok D is voor een wooncoöperatie (zie hieronder). Deel middeldure huurwoningen ontwikkeld door een wooncoöperatie In het bouwplan wordt fors ingezet op middeldure huur, waarbij de mogelijkheid wordt onderzocht of een gedeelte daarvan wordt gereserveerd voor bijzondere doelgroepen, zoals zorgpersoneel en/ of leerkrachten. Daarnaast wordt ruimte geboden 1 aan een collectieve woonvorm, door middel van een wooncoöperatie. Dat is een (coöperatieve) vereniging die erfpachter wordt en de woningen verhuurt aan haar leden. Blok D is voor een coöperatie gereserveerd. Daarin kunnen ca. 30 woningen worden gemaakt. Een gedeelte van middeldure huur woningen wordt dus gerealiseerd op basis van de doelstellingen van de coöperatie waardoor deze woningen voortdurend in die segmenten verhuurd worden. Als het zover is zal de inschrijving worden opengesteld voor reeds bestaande of nog op te richten wooncoöperaties.
De ervaring tot dusverre leert dat er vanuit de wooncoöperaties in zijn algemeenheid voldoende belangstelling bestaat voor locaties van deze omvang en het te hanteren woonprogramma.
Programma wonen
Vanuit de H buurt is voor deze locatie ook al interesse getoond. De gemeente Amsterdam werkt voor de selectie van een wooncoöperatie met een kaartenbak. Om in de kaartenbak te komen moeten wooncoöperaties aan een aantal voorwaarden voldoen. Op voorhand kan niet worden toegezegd of de belangstellenden uit de H-buurt ook voorrang krijgen, omdat de selectie aan de hand van een vastgestelde selectieprocedure wordt gedaan. 1: Een wooncoöperatie biedt met name kansen voor huurders met een middeninkomen die teveel verdienen voor een sociale huurwoning en die in het huidige middensegmentaanbod vaak enkel een relatief kleine woning kunnen vinden. Een coöperatie wijst de woningen zelf toe aan haar leden en is enkel gebonden aan de gemeentelijke maximale inkomenseisen voor sociale- en middeldure huur. Hierdoor kan een coöperatie kansen bieden aan huurders met een middeninkomen die nu nog in een sociale huurwoning wonen (scheefwoners) en willen doorstromen. Ervaringen wijzen uit dat bewoners van een coöperatie sterk verbonden zijn bij hun buurt en kunnen zorgen voor meer dynamiek en betrokkenheid. 49
Voorzieningen In H-midden zijn er weinig voorzieningen. Er is behoefte aan gemengde voorzieningen en bedrijvigheid, die de levendigheid in de buurt kunnen versterken en waarbij zoveel mogelijk de werkgelegenheid van de reeds gevestigde bedrijven wordt behouden. Voor genoemde functies is ruimte in de plinten van de twee nieuwe woonblokken (boulevard- of dreefniveau). Omdat de buurt vooral bewoners en ondernemers kent met lage inkomens, is het essentieel dat de functies in de plinten een betaalbare huur krijgen. Kleinschalige bedrijven Bedrijfsruimten voor creatieve en ambachtelijke makers zijn nu in H-midden voorhanden in de voormalige garages. In het nieuwe plan zullen gelijksoortige bedrijfsruimten in de plinten terugkeren. Vanwege de functiemenging met de erboven gelegen woningen worden uitsluitend lichte vormen van (kleinschalige) bedrijvigheid toegestaan, oftewel bedrijven in de milieucategorieën A, B, max. in C. De bedrijfsruimten moeten aantrekkelijk worden voor een mix aan bedrijven. Dat gebeurt o.a. door alle (bedrijfs)ruimten te voorzien van, of voor te bereiden op maatregelen die geluid, trillingen, of geur (voldoende schachten voor afzuiginstallaties) tegengaan. Daarnaast worden de bedrijfsruimten logistiek goed ontsluitbaar en bereikbaar gemaakt. Vooral buurtverzorgende bedrijven waar publiek komt, zijn gewenst.
Dat zijn bijvoorbeeld bedrijven die, ondergeschikt aan de hoofdfunctie, ook zelfgemaakte product(en) verkopen.
Commerciële voorzieningen De plinten kunnen flexibel gebuikt worden, door voor eengroot deel van de plint een ruime bestemming op te nemen. Daardoor is niet alleen bedrijvigheid, maar ook maatschappelijke-, zakelijke- of persoonlijke dienstverlening mogelijk. Omwille van het stimuleren van lokale bedrijvigheid is gekozen voor kleinschalige ruimten (< 150 m2 bvo per vestiging), zodat deze geschikt zijn voor bijvoorbeeld een klein administratiekantoor, een nagelstudio, een cateraar, of een wasserette. Horeca Horeca is bij uitstek geschikt om levendigheid te creëren, vooral als de horecagelegenheid ook in de avond en in het weekend geopend is. Horeca is flexibel en kan gemakkelijk inspelen op een veranderende vraag. In het plan wordt uitgaan van max. 200 m2 horeca-units. Een diversiteit aan kleinere horecagelegenheden sluit goed aan bij buurtgericht aanbod en het concept van de
gedeelde keuken. De horeca dient niet alleen divers te zijn in openingstijden (overdag, avond, nacht), maar ook in aanbod (gezond, lokaal, duurzaam). Op deze plek is een hotel of een nachtzaak niet gewenst. Detailhandel Detailhandel wordt in H-midden niet gestimuleerd en hier wordt terughoudend mee omgegaan. Gedacht kan worden aan een kleine buurtwinkel als ontmoetingsplek. Eerlijkheid dient gezegd te worden dat alleenstaande winkels weinig overlevingskans hebben. Ten tijde van de realisatie dient worden overwogen of deze wens realistisch is. Maatschappelijke voorzieningen H-midden is een uitermate geschikte plek voor voorzieningen. Er wordt voorzien in een Huis van de Wijk, een Ouder Kind Team (OKT) en Sociaal Team. Indien er nog behoefte is aan andere maatschappelijke voorzieningen, dan kunnen deze H-midden (en ook de Bijlmer) kent een hoog aantal zzp-ers. Voor de bedrijvigheid kan er gezocht worden naar een concept waar zzp-ers hun bedrijf kunnen laten groeien Gedacht kan worden aan concepten waar een gezamenlijke ruimte komt die door meerdere ondernemers afzonderlijk, maar ook gezamenlijk kan worden gebruikt. Zo is er door het toenemende thuisbezorgen behoefte aan keukens waar afhaalmaaltijden kunnen worden bereid. H-midden is een goede locatie voor zo’n concept: world of kitchens. Aan de dreef kant kan de grotere voorziening komen.
Aan de boulevard kant kunnen min of meer zelfstandige kleine units komen waar producten niet alleen worden bereid/gemaakt , maar ook worden verkocht.
Kitchen Republic, waar start-ups gezamenlijk gebruik maken van de keukenfaciliteiten, maar waar ook gezamenlijk kan worden ingekocht of kookworkshops kunnen worden gegeven
Investeringsnota H-midden
50
ook worden gevestigd in de plint. Op het plein komt (mogelijk in de vorm van een paviljoen) een Huis van de Wijk (buurthuis) van 400 m2 bvo. Dit is een ontmoetingsplek die aansluit bij het plein. Omdat de bestaande ruimte van het OKT in Hofgeest niet voldoet wil het OKT naar een andere locatie en uitbreiden naar 650m2. Daarvoor wordt ruimte vrij gemaakt in H-midden. Vanuit het sociale domein worden plannen gemaakt voor het inrichten van nieuwe sociale wijkteams voor maatschappelijke ondersteuning en zorg. Deze teams zullen fungeren als eerste aanspreekpunt voor burgers die hulp/zorg nodig hebben. Vanaf januari 2021 moeten er circa acht sociale wijkteams in stadsdeel Zuidoost worden gehuisvest. De ambitie is om deze functie te combineren met praktijkruimten voor eerstelijnszorg, d.w.z. huisartsen en/ of gezondheidscentra en OKT’s. De combinatie van een sociaal team met het OKT is voor H-midden een logisch gevolg.
Maatschappelijk Huis voor de wijk OKT Sociaal team
m2 bvo 400 650 300
Subtotaal Commerciële voorzieningen Horeca
1.350 m2 bvo 750
Dagelijkse detailhandel Overige (commerciële) voorzieningen
200 600
Subtotaal Bedrijven Kleinschalige goed mengbare bedrijven
1.550 m2 bvo 1700
Subtotaal
1.700
Totaal
4.600
Kenmerken Op het plein (paviljoen) OKT op het plein. Deze functies zou gecombineerd zijn. Sociaal team helpt bewoners die hulp nodig hebben. Goed te combineren met artsen. eigendom gemeentelijk vastgoed Kenmerken Bij voorkeur op hoek, standplaats op plein (paviljoen) onder voorwaarde dat dit meerwaarde heeft voor de openbare ruimte. Geen hotels of nachtzaken. Buurtwinkel, bij voorkeur aan plein. Aan boulevard. Gemengde bestemming (zakelijke, persoonlijke, maatschappelijke dienstverlening en bedrijven). Flexibel indeelbaar
Aantal en grootte
Kenmerken Aan dreef. Hogere plint (5 m) met goede bereikbaarheid en mogelijkheden tot bevoorrading. Indien rolluik dan doorzichtig.
Aantal en grootte
Aantal en grootte
units tussen de 50 en 200 m2
Hoofdzakelijk kleinere units verschillend in grootte tussen de 50-150 m2
Units aan dreef 200-500m2, of groter indien door meerdere ondernemers Aan boulevard hoofdzakelijk kleinere units. gedeeld. Goede maatregelen om geluid, trilling en geur tegen te gaan. Geen gevaarlijke Aan boulevard 50stoffen. 250 m2
Overzicht voorzieningen H-midden
Investeringsnota H-midden
51
Parkeren Auto’s In H-midden zijn nu nog parkeergarage Hakfort en parkeerplaatsen op maaiveld aanwezig. Garage Hakfort wordt gesloopt. Alle openbare parkeerplaatsen die worden opgeheven, worden elders in het vergunninggebied gecompenseerd. Dat betekent dat bestaande parkeervelden worden uitgebreid en incidenteel nieuwe parkeerstroken worden aangelegd. Voor de nieuwbouw is afgesproken dat alle benodigde parkeerplaatsen voor bewoners worden ondergebracht in een inpandige nieuw te ontwikkelen parkeergarage. Deze komt op de begane grond onder de nieuwe woningen en wordt aan de buitenkant omsloten door maatschappelijke- en commerciële voorzieningen. De garage wordt alleen toegankelijk voor de bewoners en bezoekers van de voorzieningen. Alle parkeerplaatsen voor bezoekers van bewoners in de nieuwe woningen, worden gerealiseerd in de openbare ruimte. Daarvoor worden geen extra parkeerplaatsen aangelegd, maar wordt de marge die aanwezig is in de parkeercijfers, gebruikt. Die marge laat zien dat de parkeerdruk ter plaatste nog niet te hoog is en biedt daarmee ruimte voor een hogere parkeerdruk. Het gaat om ca. 50 parkeerplaatsen t.b.v. bezoekers. Op deze manier wordt verdere inbreuk op het openbare groen voorkomen, zonder dat de parkeerdruk te hoog wordt.
Investeringsnota H-midden
Inschatting parkeerplaatsen woningen en voorzieningen In H-midden moeten de ontwikkelaars volgens de norm na inschatting minimaal ca. 138 en maximaal ca. 500 parkeerplaatsen op eigen terrein realiseren. Het aantal parkeerplaatsen voor de nieuwe voorzieningen wordt met de actuele kencijfers (CROW) gecombineerd met de actuele Amsterdamse gegevens over de verkeersgeneratie van specifieke functies berekend. De ontwikkelaar moet volgens de norm na inschatting minimaal ca. 83 parkeerplaatsen.
Fietsen en scooters Vanwege het autoluwe karakter van de H-buurt is het belangrijk dat fietsen wordt gefaciliteerd, inclusief de mogelijkheid om tweewielers comfortabel en veilig te parkeren. De stedelijke nota Parkeernormen Fiets en Scooter (2018) wordt daarbij als handvat gebruikt en vertaald in de bouwenveloppen. Voor bewoners dienen de ontwikkelaars in deze buurt dus ca. 1.675 fietsparkeerplekken op eigen terrein te realiseren en ca. 65 parkeerplekken voor scooters.
Mochten ontwikkelaars actief een deelautoconcept introduceren, dan kunnen zij een verzoek indienen om de minimum parkeernorm met maximaal 20% te verlagen.
52
2.5 Openbare ruimte 2.5.1 Het ontwerp H-midden krijgt een aantrekkelijke openbare ruimte. Het plein en de boulevard zijn daar belangrijke onderdelen van. De plinten van de nieuwbouw aan de boulevard en het plein moeten zorgen voor eenheid in beleving en de identiteit van het gebied. Woongebouwen met actieve (niet-woon)functies op de begane grond zorgen voor levendigheid. De aangrenzende openbare ruimte, met de boulevard, het plein en het zogenaamde “pocketsprogramma’’, biedt ruimte voor ontspanning, sport- en spel en kan door meerdere doelgroepen tegelijkertijd gebruikt worden. Toevoeging van groen op strategische plekken zorgt niet alleen voor een aangenaam ruimtelijk beeld, maar zorgt ook voor een comfortabel klimaat op warme- of winderige dagen. Het gebied wordt rainproof ingericht, waardoor overlast van hevige regenbuien tot een minimum wordt beperkt.
2.5.2 Uitgangspunten openbare ruimte 1. Kwaliteit van het bestaande landschap Het gebied bestaat uit (unieke) Bijlmerlandschappen, met de daarbij behorende grote, glooiende groenvelden. In het ontwerp van H-midden is het de bedoeling de kwaliteit van het bestaande landschap te behouden, en waar mogelijk te versterken. In het ontwerp wordt nieuw groen toegevoegd, als verlenging van de bijzondere, historische landschappen. In het ontwerp worden ook interessante zichtlijnen Investeringsnota H-midden
gecreëerd. In het ontwerp wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de bestaande bomen. Bomen die niet kunnen blijven, worden verplaatst of herplant. Bomen worden op strategische plekken geplant om wind te breken en comfortabele, rustige plekken te creëren. In het ontwerp hebben alle bewoners, zowel bestaande- als nieuwe bewoners, een groen aantrekkelijk uitzicht. 2. Bereikbaarheid van gebied Het gebied wordt goed bereikbaar per fiets en openbaar vervoer. Belangrijke bestaande fietspaden zijn teruggekomen in het ontwerp. Er worden veilige routes gecreëerd voor fietsers en voetgangers. Woningen zijn goed aangesloten op het wegennet en er komen voldoende parkeerplaatsen voor zowel de bestaande als de nieuwe bewoners. 3. Comfort voor voetganger en fietser Het plein wordt volledig autovrij. Uitzondering hierop vormt eventueel een plek voor hulpdiensten. De boulevard wordt ingericht met een duidelijk scheiding tussen voetgangers, fietsers en autoverkeer. De nieuwe autostructuur met doodlopende wegen zorgt dat de fietser maximaal wordt gescheiden van het autoverkeer. 4. Het bijzondere programma op het plein en aan de boulevard, zorgt dat de buurt wordt geactiveerd. In de openbare ruimte worden plekken (“pockets’’) gecreëerd waar activiteiten kunnen plaatsvinden, zoals sport, spel en ontmoeting.
Bestaande sport- en spelfaciliteiten worden behouden en vernieuwd, en er worden nieuwe sport- en speelplekken toegevoegd. Deze
zogenoemde “pockets’’ komen zowel op het plein, als aan de boulevard. Indeling openbare ruimte De openbare ruimte is in te delen in vier gebieden: • De boulevard • Het plein • De dreef • De kleine straten
Plein Boulevard Karspeldreef Kleine straten
53
Openbare ruimte principes De voetgangersboulevard en het centrale plein vormen het aantrekkelijke centrum van het gebied.
Bereikbaarheid auto Elk nieuw woonblok en de bestaande flats worden goed bereikbaar gemaakt per auto. Tegelijkertijd zorgen afgeknipte, doodlopende wegen dat voetgangers in het gebied prioriteit krijgen. Het plein wordt volledig autovrij, gereserveerd voor spelen, sporten en horeca.
Bereikbaarheid fiets en voetganger In het plangebied wordt fietsen en lopen gestimuleerd. Dat gebeurt door het scheiden van fiets- en autoroutes en door het creëren van doorlopende structuren.
Programma Activeren van de openbare ruimte met “pocket programma”.
Belang van groen Openbare ruimten accentueren met nieuw groen de historische landschappen van de Bijlmer.
Belang van bomen In het ontwerp zal zoveel mogelijk rekening worden gehouden met de bestaande bomen.
Investeringsnota H-midden
54
Vogelperspectief nieuwe situatie
Investeringsnota H-midden
55
Masterplan
Investeringsnota H-midden
56
Boulevard nieuwe situatie
Investeringsnota H-midden
57
2.5.3 Boulevard De boulevard loopt in oost-westrichting van metrostation Bullewijk tot aan de Huntumdreef. Het is een belangrijke verbinding in het gebied. Op de boulevard zijn auto’s, fietsers en voetgangers van elkaar gescheiden. Iedere verkeersstroom krijgt een aparte plek. Dat zorgt voor rust en comfort. De geometrische vormen en compositie van de groenvakken maken van de boulevard een (denkbeeldige) meanderende rivier. Door de vormen van de groenvakken ontstaan tussenruimtes, zogenaamde ‘pockets’. Iedere pocket heeft een eigen programma: een rustige plek om te zitten, een actieve plek met sport- of speelelementen, of iets anders. Het pocket-concept wordt in paragraaf 2.5.10 nader toegelicht. Op de boulevard komen zowel speelmogelijkheden voor kinderen, als voor volwassenen. De groenvakken scheiden de verschillende verkeersstromen van elkaar. De groenvakken worden afgestemd op het klimaat op basis van een windmodel. Om comfortabele pocket-plekken te creëren, zijn groenvakken op strategische plekken beplant met hagen en bomen. Daarbij wordt rekening gehouden met de (sociale) veiligheid van de pockets. Pockets vormen geen gesloten ruimtes.
Scheiding tussen fietsers en voetgangers
Investeringsnota H-midden
Scheiding tussen auto en voetgangers
58
Combinatie van spel, sport en ontmoeting
Investeringsnota H-midden
59
B2
Bestaande situatie, doorsnede B2
Investeringsnota H-midden
Nieuwe situatie, doorsnede B2
60
Plein nieuwe situatie
Investeringsnota H-midden
61
2.5.4 Plein Het plein is de parel van de buurt. Naast de bestaande sportfaciliteiten, worden extra sport- en spelfaciliteiten toegevoegd. Het plein biedt ruimte voor sport, spel en ontmoeting, en is aantrekkelijk voor verschillende doelgroepen.
TOPOGRAFIE KAART
landschappelijk amfitheater
Het talud van de Karspeldreef is in het ontwerp omgevormd tot landschappelijk amfitheater. Dit amfitheater bestaat o.a. uit een trap met zitelementen en heeft uitzicht op een horeca gelegenheid. Het plein is autovrij. Alleen hulpdiensten hebben er toegang. Het plein wordt vergroend en er worden extra bomen geplant. Op het plein komt tevens een waterelement. Dit waterelement heeft niet alleen een recreatieve functie, maar ook een functie voor het microklimaat. Het waterelement verzamelt en buffert water tijdens regenbuien en verkoelt het plein met fonteintjes op warme dagen. De tunnel onder de Karspeldreef wordt opgeknapt en sociaal veiliger gemaakt, met goede verlichting en plek voor klimwanden, workouts en een skateplek.
Verschillende openbare functies in de ''pockets'', zoals sport, spel en ontmoeting
Investeringsnota H-midden
62
Voorbeelden van landschappelijke trap
Investeringsnota H-midden
63
A2
Bestaande situatie, doorsnede A2
Nieuwe situatie, doorsnede A2
Investeringsnota H-midden
64
2.5.5 Straten Karspeldreef De groene bomenlaan aan de Karspeldreef zal het wonen aan deze kant aangenaam maken. De bomen aan de dreef maken onderdeel van het HBS (hoofdboomstructuur). Groen wordt gecombineerd met parkeren. Dat zorgt voor een groen, stedelijk beeld. Er wordt voldoende ruimte gereserveerd voor laden en lossen en bedrijfsactiviteiten.
Groene buffer tussen Karspeldreef en woningen
Doorlatende bestrating
Investeringsnota H-midden
65
B1
Bestaande situatie, doorsnede B1
Nieuwe situatie, doorsnede B1
Investeringsnota H-midden
66
Heesterveld In de straat tussen het noordelijke blok van Heesterveld en blok A van H-midden, blijven alle bestaande bomen behouden. Om het groene profiel van de straat te versterken worden hier ook extra bomen geplant, waarbij ook extra parkeermogelijkheid wordt gecreëerd.
A
Parkeerplekken met groen karakter
Woonstaat De kleine woonstraat tussen blok B en C wordt kleinschalig ingericht, met ruimte voor tuinen en groen in de straat (eventueel in gezamenlijk beheer). De nadruk in de kleine woonstraat ligt op kleinschaligheid en een aangenaam karakter.
B
C
Openbaar groen en tuinkarakter van de straat
Investeringsnota H-midden
67
A1
A3
Bestaande situatie, doorsnede A3
Bestaande situatie, doorsnede A1
Nieuwe situatie, doorsnede A1
Investeringsnota H-midden
Nieuwe situatie, doorsnede A3
68
2.5.6 Verkeer In de oorspronkelijke situatie zijn de verkeersstromen (auto, fiets en metro) gescheiden van elkaar aangelegd. De metrobaan en dreven liggen verhoogd. Het fijnmazige (groene) fietsnetwerk loopt kruisingsvrij onder de dreven en metrobaan door. In het ontwerp zijn zowel de nieuwe woonblokken, als de bestaande flats goed bereikbaar met de auto. Door doodlopende, afgeknipte wegen krijgen voetgangers in het gebied prioriteit. De routes voor de auto en het vrijliggende fietspad kunnen worden gebruikt door nood- en hulpdiensten. In het definitieve maaiveldontwerp (DO) zullen routes voor hulpdiensten nader worden uitgewerkt.
A
Toegang tot parkeergarage Toegang voor auto's Plangebied Nieuwe situatie autoverkeer
Investeringsnota H-midden
Auto (en hulpdiensten) Via de Karspeldreef zijn de woonblokken per auto goed bereikbaar. In het ontwerp zijn langs de Karspeldreef, ten noorden van blok A en B, twee parkeerterreinen gecreëerd. Bij blok A sluit het parkeerterrein op één plek aan op de Karspeldreef. Dit parkeerterrein is doodlopend met een keermogelijkheid aan het eind. Bij blok B sluit het parkeerterrein op twee plekken aan op de Karspeldreef.
Fietsers en voetgangers Lopen en fietsen wordt in het plan van H-midden gestimuleerd. Langzaam verkeer wordt gescheiden van het autoverkeer. Voor de fiets- en voetgangers zijn aantrekkelijke, doorgaande routes gecreëerd. De routes voor de auto zijn minder aantrekkelijk en (veelal) doodlopend.
De bestaande routes ten zuiden van de nieuwe woonblokken blijven nagenoeg gehandhaafd. In het nieuwe ontwerp is de weg ter hoogte van het plein afgeknipt. Hierdoor ontstaat een autovrij plein (m.u.v. toegankelijkheid voor hulpdiensten). De route tussen blok B en de flat Huigenbos is doodlopend met een keermogelijkheid aan het eind. Bewoners van Hakfort en Huigenbos kunnen via de Karspeldreef en Huntumdreef de wijk in-, maar kunnen alleen via de Huntumdreef de wijk uitrijden.
B
A
Brandweerwagen Plangebied Nood- en hulpdiensten
B
Fietspad Gebied voor voetgangers Plangebied Fietsers en voetgangers
69
Openbaar vervoer H-midden ligt op loop- en fietsafstand van metrostation Bullewijk. Bullewijk is het metrostation voor de lijnen 50 en 54, richting Gein of Amsterdam Centraal. Aan de Karspeldreef en Huntumdreef liggen de bushaltes Hakfort en Huigenbos. Daar stoppen de buslijnen 41, 49 en nachtbus N85. Deze bussen rijden richting station Amsterdam Centraal, Amsterdam Bijlmer Arena, Amsterdam Muiderpoort, Gein of Weesp. De verlenging van de HOV (hoogwaardige openbaar vervoer) lijn van Schiphol naar IJburg zal op termijn rijden op/langs de Karspeldreef.
Laden en lossen De plekken voor laden en lossen komen langs de Karspeldreef en de boulevard (Bullewijkpad) bij woningblokken A en B (zie kaart)
Bus
A
B
Metro
Openbaar vervoer Plangebied
Openbaar vervoer
Investeringsnota H-midden
Toegang voor auto's Laad- en losplekken Plangebied
Laden en lossen
70
Parkeerplaatsen We willen borgen dat er genoeg parkeerplaatsen zijn voor huidige en toekomstige bewoners en bezoekers, zonder onnodige afbreuk te doen aan de groene openbare ruimte. Qua parkeren verandert er veel in het gebied. Garage Huigenbos is gesloopt en garage Hakfort wordt volgens het sloopbesluit gesloopt, voordat de nieuwbouw wordt gerealiseerd. Voor de nieuwbouw wordt aan de ontwikkelaars meegegeven dat de parkeerplaatsen voor bewoners en voorzieningen volgens de parkeernota op eigen terrein gerealiseerd moeten worden. Omdat door realisatie van H-midden de huidige openbare parkeerplaatsen verdwijnen, worden alle 238 (openbare) parkeerplaatsen voor de huidige bewoners en bezoekers teruggebracht in de openbare ruimte van het plangebied. Bij het nieuwe ontwerp is rekening gehouden met het behoud van de bestaande Bijlmerse landschappen. Voor een goede bereikbaarheid voor bewoners, zullen de parkeerplaatsen zo gelijkmatig mogelijk over het gebied worden verdeeld. Daarnaast wordt veel aandacht besteed aan voldoende parkeerplaatsen bij kleine bedrijven langs de boulevard en de Karspeldreef.
PARKEREN KAART Karspeldreef 41pp
31pp
Heesterveld
31pp
12pp
16pp
Huntumdreef
24pp
61pp
Hakfort
Bij de spreiding van parkeerplaatsen is rekening gehouden met op de uitkomst van het advies van Waternet, de windstudies en het participatietraject over de nieuwe inrichting van de parkeerplaatsen.
Investeringsnota H-midden
71
2.5.7 Water Het plangebied kent een hoge grondwaterstand en er zijn knelpunten wat betreft hemelwater tijdens en na (hevige) regenbuien. Bij hevige neerslag blijft er bijvoorbeeld water op het plein en in de tunnels onder de Karspeldreef staan, waardoor deze slecht begaanbaar kunnen worden. Ook kan er water staan tegen de plint van flat Huigenbos, met eventuele waterschade tot gevolg. Voor deze fase van het project heeft Waternet een Rainproof Oplossingenkaart voor de bestaande situatie opgesteld. Uit deze analyse komen de volgende aandachtspunten naar voren: 1. Tijdens hevige neerslag is sprake van wateroverlast op het plein. Het maaiveldniveau van het plein is lager dan de omgeving. Tijdens hevige neerslag stroomt er van hoger gelegen delen water naar het plein. 2. Tijdens hevige neerslag stroomt er overtollig water van hoger gelegen delen richting garage Hakfort en bestaat de kans dat water de garageboxen of bedrijven binnenstroomt. Dit deel van garage Hakfort is gelegen in een kom. Het maaiveld richting Heesterveld, alsmede het plein, lopen ca. 30-40cm op. 3. Tijdens hevige neerslag stroomt overtollig water van de hoger gelegen delen naar de lager gelegen delen. Bij hevige neerslag komt het overtollige water tegen de gevel van de bestaande kerk aan. Ook hier bestaat de kans op waterschade.
Ontwerpoplossingen De boulevard kan gaan fungeren als een waterbergende zone. Bestaande groene stroken tussen de flats Hakfort en Huigenbos en naast de flat Huigenbos (zie kaart) zijn kansgebieden voor het bufferen en vertraagd afvoeren van hemelwater tijdens hevige neerslag. Groen op die plekken moet worden behouden.
de straat moeten het water naar de bestaande en nieuwe groenstroken leiden. Voor de volgende fase is nader onderzoek nodig door de wateradviseur van het ingenieursbureau (in samenspraak met de GW-adviseur van Waternet) om de invloed van infiltratie op de grondwaterstand te bepalen en mogelijk aanvullende drainerende maatregelen in het plan op te nemen.
Aan de boulevard worden groenstroken aangelegd die tijdens hevige neerslag het overtollige hemelwater kunnen verwerken. In verband met de hoge grondwaterstand in het gebied dient nader onderzocht te worden of afwatering richting de groenstroken altijd wenselijk is, of dat de groenstroken alleen bij hevige neerslag benut worden als tijdelijke waterbuffer. Een grondwatertoets door de wateradviseur (ingenieursbureau) is daarbij nodig. Het plein is ook een kansgebied voor waterberging met verzamelafvoerpunten. Het plein wordt ontworpen met een lagergelegen deel (helling) in het midden, zodat bij zware neerslag overtollig hemelwater verzameld en vastgehouden kan worden op het plein. Het water vormt dan een tijdelijke plas op het plein, om daarna langzaam afgevoerd te worden. Op droge dagen kan dit lager gelegen deel dienen als waterpartij, of als verkoelend element met kleine speelse fonteintjes tijdens warme zomerdagen. Bij de kleine woonstraten (tussen het noordelijke blok van Heesterveld en blok A, en tussen blok B en C) moeten waterdrempels worden aangebracht, om overstroming tijdens hevige neerslag te voorkomen. Het hele plangebied wordt aangelegd met waterdoorlatende materialen. Afschotten in Wateradvies (zie bijlage)
Investeringsnota H-midden
72
1 3
2
1) Afwatering van het water naar bestaand groen of bestaand water 2) Het plein vormt een lagergelegen deel (helling) in het midden om hevige neerslag te verzamelen en vast te houden. Het water vormt dan een tijdelijke plas op het plein, om daarna langzaam afgevoerd te kunnen worden. Op droge dragen kan dit deel dienen als waterpartij met kleine speelse fonteintjes. 3) Afwatering richting de groenstroken Referenties voor waterpartij en afwatering richting groenstroken
Investeringsnota H-midden
Waterschema
73
2.5.8 Wind De nieuwe situatie van H-midden zal invloed hebben op het windklimaat in het gebied. Om te onderzoeken of het windklimaat in de nieuwe situatie acceptabel is heeft adviesbureau Actiflow een windstudie uitgevoerd. In deze studie is uitgegaan van twee modellen: Model één toont de windcondities in geval van realisatie van de nieuwe gebouwen en behoud van de bestaande bomen. In het model zijn de plekken met de meeste wind gelokaliseerd en zijn de volgende conclusies getrokken: •
• •
• • •
Aan de west- en noordwestzijde van blok A heerst een winderig klimaat met overwegend windhinderklasse B, C en D (zie tabel windklassen). Om het windklimaat te verbeteren dient downwash aan de zuidwestzijde van blok A verminderd te worden. Rondom blok B en C is een luw windklimaat. De doorgangen naar de binnentuinen van blok A en B hebben een comfortabel windklimaat met overwegend windhinderklasse A. Uitzondering is het gebied bij de zuidwestelijke doorgang van blok A (zie kaart rechtsboven). Deze doorgang heeft een winderig klimaat met overwegend windhinderklasse D. In de binnentuinen van blok A en B is een luw windklimaat. Het windklimaat op het plein (gebied tussen blok A en B) is luw met overwegend windhinderklasse A Er is geen windgevaar of er is beperkt risico op windgevaar aanwezig in de nabijheid van de blokken.
In model twee zijn de windcondities berekend op basis van het nieuwe ontwerp. Om een comfortabel klimaat voor voetgangers te creëren en te zorgen voor een aangenaam verblijfsgebied, zijn in het ontwerp nieuwe bomen en struiken op strategische plekken langs de boulevard geplaatst. De nieuwe bomen en struiken breken en verminderen de wind. Het toevoegen van bomen en struiken in model twee heeft een aanzienlijk positief effect op het windklimaat, voornamelijk bij de flats Hakfort en Huigenbos en het Bullewijkpad (zie kaart rechtsonder). Verbetering van het windklimaat is ook in de windgevaar-resultaten zichtbaar, waarbij het risico op windgevaar is geminimaliseerd. In de definitieve plannen zal rekening moeten worden gehouden met een goed windklimaat voor de verblijfsgebieden, zoals het plein en de “pockets’’. Daarnaast moet er rekening mee worden gehouden dat de positie van de bomen en struiken, zoals gespecificeerd in het nieuwe ontwerp, doorslaggevend is. Het is ook wenselijk om in deze gebieden bladhoudende bomen en struiken toe te passen, zodat ook in de winter een comfortabel windklimaat heerst.
C/D B
A
Windstudie model 1
C/D B
A
Windstudie model 2
Eisen voor de beoordeling van het lokale windklimaat voor windhinder
Investeringsnota H-midden
74
BOMENKAART veranderingen
2.5.9 Groen Bomen Bomen spelen een belangrijke rol bij het creëren van een aantrekkelijke openbare ruimte. In het nieuwe ontwerp hebben de bomen een aantal belangrijke functies: 1. Bomen beschermen tegen wind en worden daarom op strategische locaties aangeplant; 2. Vanwege schaduwvorming zorgen de bomen op verblijfsplekken langs de boulevard en op het plein voor verkoeling op warme dagen; 3. De bomen zorgen voor ruimtelijke eenheid van de groene boulevard langs het Bullewijkpad. Op basis van het uitgevoerde bomenonderzoek (quick-scan), is in het plan rekening gehouden met de huidige conditie van de bomen en de verplantbaarheid. Het doel is om van de bestaande 139 bomen er zoveel mogelijk te behouden/ verplanten. In de vervolgfase zal definitief worden bepaald welke bomen behoudend of verplant worden. Er worden circa 130 nieuwe bomen geplant, waarvan een derde bladhoudend zou kunnen zijn, zodat ook in de winter een comfortabel windklimaat heerst.
Investeringsnota H-midden
BOMENKAART nieuw ontwerp
75
Struiken en vaste planten Naast bomen, spelen ook heesters en vaste planten een belangrijke rol in het plan. Langs de hele boulevard en op het plein worden groenstroken aangelegd.
GROENKAART
Op strategische plekken worden groenstroken met struiken tot 1,20 meter hoog geplant. Dat zorgt voor vermindering van wind en voor schaduw bij zitplaatsen op zomerse dagen. In het ontwerp is rekening gehouden met de veiligheid van de boulevard. Daarom worden struiken zó aangeplant dat deze niet zorgen voor afgesloten, sociaal onveilige ruimtes. De boulevard blijft overzichtelijk, en daarmee veilig. Sommige groenstroken worden verhoogd aangelegd om extra bescherming tegen wind te bieden. Groenstroken worden tijdens hevige neerslag als tijdelijke waterbuffer gebruikt. Het talud van de Karspeldreef is in het ontwerp omgevormd tot landschappelijk amfitheater. Dit amfitheater bestaat uit brede trappen met zitelementen. De trappen zijn beplant met vaste planten.
Investeringsnota H-midden
76
2.5.10 Materialisatie en pocketprogramma Pocket-programma Het gebruik van de openbare ruimte wordt gestimuleerd door toevoeging van het “pocketprogramma’’. Met het pocket-programma worden actieve plekken in de openbare ruimte bedoeld met verschillende openbare functies, zoals sport, spel en ontmoeting. Deze pockets komen op het plein en aan de boulevard. De locaties van deze pockets en het bijbehorende programma worden bepaald aan de hand van de volgende criteria: •
• •
Horeca Workout Springpods Hangmat Klimmuur Schaken
Afwisseling in de pockets tussen rustig en actief gebruik, bijvoorbeeld: • Rustige plekken om te zitten, ontmoetingsplekken voor jong en oud, openlucht schaken, e.d. • Actieve plekken met spelprogramma: kleine speelelementen voor kinderen van verschillende leeftijden, zoals springpods, trampolines, schommels, hangmatten, klimrekken, glijbanen, e.d. • Actieve plekken met klein sportprogramma: optrekstangen, jeu de boules, klimmuur, mini-skatepark, e.d. De pockets zijn zo ontworpen dat de mogelijkheid bestaat om deze opnieuw te programmeren. Om maximaal comfort in het gebruik te creëren, bevinden de pockets zich op plaatsen met een goed (rustig) windklimaat en met voldoende schaduw op warme zomerse dagen.
Op het plein is meer ruimte en zijn grotere pockets aanwezig. Op het plein kunnen sommige pockets voor een horecagelegenheid gebruikt worden. Schema pocket-programma
Investeringsnota H-midden
77
Materialisatie Het ontwerp is rainproof. Er wordt naar gestreefd om duurzame materialen te gebruiken. In de volgende fase van het project is het van belang met het volgende rekening te houden:
MATERIALISATIE KAART
1. Rondom de nieuwe bebouwing moet regenwater zoveel mogelijk naar bufferzones geleid worden of (op advies van Waternet) naar bestaand oppervlaktewater vlakbij de metrohalte.Belangrijk is om hiervoor passende bestrating te kiezen. 2. De parkeervakken moeten rainproof worden gerealiseerd waarbij een passende bestrating wordt gebruikt. Aanleg van parkeervakken met asfalt dient te worden voorkomen. 3. Op de “pocket-plekken’’ zoveel mogelijk halfverharding toepassen. 4. De bestrating van het plein afstemmen met de Puccini-commissie. 5. De bestrating van de boulevard sluit aan op de bestrating van het Bullewijkpad aan de zijde van Amstel III. De materiaalkeuze voor het hele Bullewijkpad moet in de vervolgfase van het project goed afgestemd worden.
Investeringsnota H-midden
78
2.5.11 Afval
2.5.12 Kabels en Leidingen
De afvalinzameling voor klein huishoudelijk afval wordt in H-midden geregeld d.m.v. ondergrondse afvalcontainers voor restafval, glas, oud papier en karton, plastic en drankkartons en textiel. De afvalcontainers komen dichtbij de woningen te liggen, in herkenbare eilanden. In de investeringsbesluitfase wordt onderzocht of een apart inzamelsysteem kan worden ingevoerd, waarmee groente- en fruitafval zo dicht mogelijk bij de bron, de keuken, kan worden gescheiden. Ook wordt onderzocht of in H-midden ruimte moet worden gereserveerd voor een kleinschalig afvalbrengpunt waar overig huishoudelijke afval (elektrische apparaten en klein grof afval) kan worden weggebracht. Voor de niet-woonfuncties dient, conform het beleid van Amsterdam, afvalscheiding op eigen kavel georganiseerd te worden.
De bouwkavels bevinden zich grotendeels op de plek van de (voormalige) parkeergarages van Huigenbos en Hakfort. Hierdoor hoeven kabels en leidingen nauwelijks te worden verwijderd of verlegd ten behoeve van de nieuwbouw. Met het plan voor de openbare ruimte wordt rekening gehouden met de benodigde ruimte in de ondergrond voor de distributiestroken voor de nieuwbouw. Na inschating moet in ieder geval bij blok A en blok B genoeg ruimte worden gereserveerd voor inpandige installatieruimtes.
Huishoudelijk afval: De gemeente wil dat het afvalscheidingspercentage voor huishoudelijk afval wordt verhoogd van 27% in 2014, naar 65% in 2020. Afvalscheiding zorgt ervoor dat meer grondstoffen kunnen worden hergebruikt, gerecycled of voor andere, nuttige doeleinden kunnen worden toegepast. De essentie is dat afvalscheiding zo dicht mogelijk bij huis gebeurt. Voor de niet-woonfuncties dient, conform het beleid van Amsterdam, afvalscheiding op eigen kavel georganiseerd te worden
Investeringsnota H-midden
Vattenfall en de gemeente Amsterdam hebben een duurzaamheidsambitie om woningen voor 2030 aardgasvrij te maken. Daarnaast wil Vattenfall het bestaande warmtenet verduurzamen. Als gevolg daarvan heeft Vattenfall een leidingtracé door de H-buurt te vernieuwen en uit te breiden. Dit tracé loopt van zuid naar noord, vanaf A9 Gaasperdam naar de Amsterdamse Poort, door het plangebied van H-midden. De werkzaamheden worden gefaseerd uitgevoerd en zijn gestart. Naar verwacht zijn deze werkzaamheden gereed voor de eerste bouwactiviteiten. Het plan voor de openbare ruimte houdt rekening met dit tracé.
Ondergrondse infrastructuur wordt gecoördineerd aangelegd, met als doel een efficiënte werkwijze voor alle partijen en minimale overlast voor de omgeving. Dit kan betekenen dat gewenst is dat kabels of leidingen vooruitlopend op werkzaamheden worden gelegd. Voor de coördinatie is de planontwikkeling aangemeld bij het Planvormingsoverleg K&L, zodat alle partijen geïnformeerd zijn. Voor de uitvoering zullen per fase wenstracéprocedures worden doorlopen. In het plan voor de openbare ruimte wordt rekening gehouden met bestaande infrastructuur. Dit geldt voor de locatie voor objecten, bomen, waterberging, etc. De plaatsing van nieuwe bomen in het plan voor de openbare ruimte wordt gebruikt om het windklimaat op locaties te verbeteren. Daarnaast worden nieuwe bomen gebruikt om de kwaliteit en de structuur van de openbare ruimte te verbeteren. Het plan voorziet in nieuwe bomen langs de groene boulevard van het Bullewijkpad. Voor deze bomen is het nodig om een kabeltracé te verleggen.
79
KABELS EN LEIDINGEN
Investeringsnota H-midden
80
KABELS EN LEIDINGEN
Investeringsnota H-midden
81
2.5.13 De Bewegende Stad (voetgangers, fietsers, sport en spel) Eén op de vijf kinderen in Amsterdam heeft overgewicht of obesitas. Dit heeft ernstige gevolgen voor hun gezondheid op korte en lange termijn. De gemeente zet zich in om overgewicht bij kinderen te voorkomen en terug te dringen, met als doel: in 2033 hebben alle Amsterdamse kinderen hebben een gezond gewicht. In dat kader is in 2016 onderzoek gedaan naar het Amsterdamse beweeggedrag. Hieruit is gebleken dat het aantal mensen in Zuidoost dat de beweegnorm haalt, ruim onder het gemiddelde ligt. Dit geldt niet alleen voor volwassenen, maar ook voor kinderen. Nergens in Amsterdam halen zo weinig basisscholieren de beweegnorm als hier. Mede daarom isovergewicht is in Zuidoost een punt van zorg; zowel onder kinderen als onder volwassenen zijn bovengemiddeld veel mensen te zwaar. Het stedelijk beleid van De Bewegende Stad (een stad die uitnodigt tot gezond bewegen) heeft een aantal belangrijke ruimtelijke uitgangspunten. Deze uitgangspunten zijn verwerkt in het plan voor H-midden. Met name het groene karakter van de buurt en de scheiding van autoverkeer en langzaam verkeer, nodigt uit tot gezond bewegen. Daarnaast wordt in het plan gelegenheid geboden tot diverse bewegingsactiviteiten, voor verschillende doelgroepen en leeftijden.
De “pockets’’ aan de boulevard en op het plein bieden ruimte voor diverse speel- en sportplekken. Daarnaast kan het hele plangebied worden gezien als één grote speeltuin voor jong en oud. Voorbeelden bewegingsactiviteiten
Investeringsnota H-midden
82
2.6 Duurzaamheid Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal Amsterdam heeft ambitieuze klimaatdoelen: 55% minder CO2 in 2030 en 95% minder CO2 in 2050 (in vergelijking met 1990). De stad moet bovendien voor 2040 aardgasvrij zijn. Op 6 maart 2020 is de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal gepresenteerd met nieuwe eisen voor nieuwbouw. De gedeelde langetermijndoelstelling van Rijk, MRA en gemeente is om in 2050 100% circulair te zijn, met als tussendoel 50% minder primaire grondstoffengebruik in 2030. Voor het projectgebied is tevens van belang dat voetgangers, fietsers en openbaar vervoer nog meer prioriteit krijgen, hetgeen ten koste van autoverkeer mag gaan. De gemeente wil bovendien dat er in 2030 alleen nog maar uitstootvrije voertuigen binnen de bebouwde kom rijden. Duurzaam Ontwikkelen De gemeente heeft alle beleidsonderwerpen via een de website https://duurzaamontwikkelen. amsterdam/ toegankelijk gemaakt en hier treft u de verwijzingen naar de actuele beleidsdocumenten. Naast de relevante thema’s staat voor dit gebied circulaire gebiedsontwikkeling vanuit een coöperatieve community centraal (o.a. wooncoöperatie ambitie), volgens het nieuwe Donut model welke de gemeente ambieert. Duurzame energiebronnen Sinds 2021 is de BENG-normering van kracht. Totdat een wettelijke grondslag is voor aanscherping (bijvoorbeeld eerdere EPC 0,2) gelden de landelijke normen.
De klimaatuitdaging vraagt echter om een ambitieuzere ontwikkeling. Voor H-midden Investeringsnota H-midden
wordt verwacht dat er minimaal energieneutraal zal worden ontwikkeld (BENG2 < 0). Daarnaast is het belangrijk om duurzame bronnen te gebruiken voor warmte en koude voorziening. Klimaatadaptatie en Natuurinclusief Agenda Groen: Groen draagt bij aan een gezonde, veerkrachtige stad met een grote biodiversiteit en is essentieel om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. Het houdt regenwater na hevige buien langer vast en vermindert hittestress. Het projectgebied H-midden is een stedelijk warmte eiland. Door hier groen toe te voegen - zowel in de openbare ruimte als op de gevels en daken -, verbetert de leefbaarheid in het gebied en vermindert de energiebehoefte van gebouwen op zomerse dagen. De openbare ruimte is een habitat voor mens, plant en dier. Bij de inrichting en het beheer wordt rekening gehouden met de huidige en potentiële biodiversiteit in het gebied. De stadsecoloog wordt betrokken bij de keuze van bestratingsmaterialen en beplanting zodat deze bijdragen aan een grotere soortendiversiteit in de stad. De gemeente vraagt van eigenaren om gebouwen natuurinclusief te ontwerpen zodat deze een gunstige invloed op de soortendiversiteit hebben. Het is algemeen bekend dat groene gevels en daken hieraan in positieve zin bijdragen. Hetzelfde geldt voor de realisering van broedgelegenheden.
Reflecterende oppervlakten van bijvoorbeeld glas en staal hebben daarentegen een negatief effect. Die versterken de hittestress en veroorzaken onnodige slachtoffers in de vogelpopulatie door raambotsing. Nachtelijke verlichting leidt tot desoriëntatie en uitputting van
vogels en insecten (zie handboek Natuurinclusief Bouwen, R&D, 2018). Circulair bouwen De Gemeente Amsterdam heeft in 2018 vooronderzoek gedaan (rapport Metabolik) om de mogelijkheden voor circulaire en inclusieve gebiedsontwikkeling in de H-buurt in kaart te brengen, en te beschrijven hoe deze meegenomen kan worden in het stedenbouwkundig programma van eisen (SPvE). Hierbij is gekeken naar hoe groot de impact van verschillende maatregelen op de materiaal- en energiestromen in het gebied zijn en hoe deze kringlopen kunnen worden gesloten. Tevens hoe kringloopsluiting en circulaire interventies kunnen bijdragen aan een brede welvaart voor de wijk en sociale en economische doelstellingen. Om uitvoering te geven aan een circulaire stad is de Stadsdonut voor Amsterdam ontwikkeld. Een raamwerk dat gestoeld is op de ecologische en sociale thema’s in de stad. Voor H-buurt midden zal de circulaire - en betaalbare ontwikkeling verder worden vormgegeven worden via participatie en coöperatieve vormen. Dit leidt tot een kansrijk behoud en verbreding van waardes voor de buurt aan de hand van het Amsterdamse donut-model. De ontwikkelingen van houtbouw in circulaire ontwikkeling zal worden verkend.