2.0 Handboek Rood

07 Erf / steeg

06 Kade / Gracht

05 Straten 50

04 Straten 30

03 Basisprincipes

Puccinimethode Rood

02 Vloerkaart

Puccinimethode

01 Doel

3.2.2

Klimaatbestendigheid

Vastgestelde richtlijnen en richtlijnen in onderzoek Voor wateroverlast bestaat een vastgestelde richtlijn. Deze is opgenomen in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GPRA 2016-2021, p23). Hierin staat dat de stad in 2020 een bui van 60 mm in een uur moet kunnen verwerken zonder schade aan huizen en vitale infrastructuur. Deze ambitie heeft betrekking op de gehele stad (publieke- en private ruimte, oppervlaktewater, het rioleringsstelsel, etc.). Het doel is dat de stad als systeem voldoet aan de ambitie. De gemeente is verplicht om aan te tonen dat projecten in de openbare ruimte aan deze ambitie voldoen. In de conceptversie van Omgevingsprogramma Riolering 2022 – 2027 wordt deze richtlijn aangescherpt. In de planperiode 2022-2027 gaat Amsterdam ervan uit dat geen schade mag voorkomen bij een bui van 70 mm in één uur. Daarnaast moet de inrichting waarborgen dat vitale infrastructuur blijft functioneren bij een hoosbui die eens per 250 jaar voorkomt, wat nu overeenkomt met een bui van 90 mm in één uur. Voor de overige klimaatthema’s lopen er op dit moment onderzoeken naar mogelijke richtlijnen.

Klimaatadaptatie Klimaatverandering betekent dat Amsterdam steeds vaker te maken krijgt met extreme neerslag, hitte, droogte en de gevolgen van overstromingen. Door ruimtelijke klimaatadaptatie, het aanpassen van de bebouwde en onbebouwde ruimte, is het mogelijk om de impact van de extremen te beperken. De inrichting van de openbare ruimte is daarmee in grote mate bepalend voor de klimaatbestendigheid van de stad. Het op grote en kleine schaal toepassen van klimaatadaptatie in ruimtelijke plannen is in lijn met de duurzaamheidsovertuigingen van de Puccinimethode. Voor het klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte is de verhouding tussen verharding en groen essentieel. Bij een juiste locatiekeuze en goede detaillering van de overgang tussen verharding en groen in alle plannen van de stad, kan de stad stap voor stap beter omgaan met de toenemende extreme weersomstandigheden. Zodoende is een sterke relatie tussen Puccinimethode Rood (verharding) en Puccinimethode Groen essentieel voor het creëren van een leefbare, veilige en toekomstbestendige stad.

Neem contact op met een klimaatexpert Laat je ontwerp in een vroegtijdig stadium checken door een klimaatadviseur van het IB. Deze bepaalt in eerste instantie welke klimaatproblemen er in het projectgebied spelen. Daarnaast wordt bepaald welk klimaatthema het meest relevant is en welke eisen en doelen ten aanzien van klimaatadaptatie moeten en/of kunnen worden behaald. Tenslotte worden basisprincipes tegen klimaatextremen naast de randvoorwaarden en de ontwerpopgave gehouden om zo te komen tot toe te passen maatregelen in het project.

Vier klimaatthema´s Overstromingen, wateroverlast, droogte en hitte zijn de vier thema’s om rekening mee te houden in de openbare ruimte. Elk thema heeft een eigen impact op de stad. Bij overstromingen gaat het met name over schade in grote gebieden en lange hersteltijden; bij wateroverlast gaat het over kans op schade aan huizen, (vitale) infrastructuur en water op straat. Droogte kan zorgen voor bodemdaling, het vergroot de kans op paalrot en zorgt voor schade aan openbaar groen. Hitte zorgt onder meer voor gezondheidsproblemen en kan leiden tot infrastructurele problemen met bruggen en sporen. De impact van de thema’s laat samenhang, overeenkomsten en verschillen zien. Tussen de thema’s droogte en hitte is er samenhang. Droogte bemoeilijkt de omgang met hitte. Tijdens droogte is er minder water om te verdampen en daardoor minder afkoeling. Hierdoor is er juist meer vraag naar water. Ook overstromingen en wateroverlast vertonen samenhang. Veel van de adaptieve maatregelen tegen wateroverlast zijn namelijk ook toepasbaar als gevolgbeperking tegen ondiepe overstromingen. Overeenkomst tussen de thema’s is dat bijna alle klimaatadaptieve maatregelen extra druk op de boven- en ondergrondse ruimte geven. Maar er zijn ook verschillen in bijvoorbeeld kennisniveau over de verschillende thema’s.

We weten bijvoorbeeld al heel veel over wateroverlast (Programma Rainproof), over hitte groeit de kennis, maar over droogte weten we nog weinig. Daarnaast is er verschil in de impact van de vier klimaatthema’s als gevolg van de ruimtelijke opbouw van de stad. Ook vraagt klimaatadaptatie verschillende inzet, van zowel publieke als private partijen.

Kop Zuidas. Een unieke groenstrook waarbij hoogwaardig groen is gecombineerd met regenwateropvang. Bekeken wordt of deze uitwerking ook op andere plekken toegepast kan worden. Indien dat het geval is, zal de oplossing onderdeel gaan uitmaken van dit Handboek.

28

29

overzicht

15 Materiaal

Infographic van Rainproof Amsterdam waarin op hoofdlijnen wordt aangegeven welke mogelijkheden er zijn om de straat meer Rainproof te maken.

14 Details

13 Meubilair

12 Verliching

straatond.

11 Speciale

Centrum

10 Inrichting

09 Buurtpleinen

08 Kruisingen

07 Erf / steeg

06 Kade / Gracht

05 Straten 50

04 Straten 30

03 Basisprincipes

Puccinimethode Rood

02 Vloerkaart

Puccinimethode

01 Doel

3.2.3

Toegankelijkheid

plaatse van oversteken geen kolken te plaatsen: dit Handboek gaat al uit van dit principe; • Als algemeen principe gaan we er nu van uit dat we verloopbanden en verlaagde banden gebruiken bij rechtstanden (dit zijn banden zonder zwaard, meestal met vellingkant). In bochten verlagen we de trottoirband met reguliere bochtbanden omdat het niet haalbaar is voor alle mogelijke bochtstralen verloopbanden en lage banden (zonder zwaard, met vellingkant etc) te laten ontwikkelen. In praktijk blijkt dat tegen een band met zwaard aanstraten, veelal met een rollaag van keiformaat, goed mogelijk is; • Er is een klein hoogteverschil tussen trottoir en vrijliggend fietspad. Dit gebeurt enerzijds om te voorkomen dat de voetgangers door fietsers, of bromfietsers, omver worden gereden, anderzijds omdat het hoogteverschil voor blinden als geleiding werkt. Het bakent de ruimte af waarbinnen ze zich veilig kunnen voortbewegen; • In dit Handboek wordt als basis uitgegaan van 5 cm hoogteverschil tussen bovenzijde opsluitband en rood asfalt. In geval er een afwateringsgoot in het fietspad moet worden opgenomen, wordt een kleiner hoogteverschil gehanteerd van 2 cm; de goot ligt dan lager waardoor het gemiddelde hoogteverschil ca 4 cm wordt. Zie hiervoor de verdere detaillering in H 13, A 50 3.4, 3.5 en 3.6 en H14 C1 N.B.: d.d.

november 2021 wordt onderzocht hoe we de fietspadbanden nog 'vergevingsgezinder' kunnen maken. In 2022 hopen we de resultaten van dat onderzoek te verwerken in dit Handboek; • In dit handboek, H11, is ook de basisinrichting voor de bus-, tram- en combihaltes opgenomen. Hierbij worden de vastgestelde tPvE’s van die haltes als uitgangspunt gebruikt: toegankelijkheid is zodoende integraal meegenomen; • Bij trottoirs smaller dan 90 cm, met name bij puntvernauwingen, kunnen trottoirs omlaag worden gebracht; zie voor de uitwerking hiervan par. 11.1.3; • Bij erfinrichtingen, H7, worden noodzakelijkerwijs goten gebruikt die soms lastig oversteekbaar blijken; goed opletten dus bij aanleg en, redenerend vanuit toegankelijkheid, verdient de toepassing van één goot, niet twee, de voorkeur; • Daar waar sprake is van brede kades waar echt gelopen kan en/of moet worden langs het water is het wel mogelijk een laag buishekje aan te brengen.

Amsterdam wil een toegankelijke stad zijn. Niet alleen omdat Nederland in 2016 het VN verdrag voor mensen met een beperking heeft geratificeerd, maar simpelweg omdat we als stad willen dat iedereen de mogelijkheid heeft te gaan en staan waar men wil. Dat betekent dat mensen met kinderwagens, rolstoelen en rollators en dat ouderen en mensen met een visuele beperking ook van de openbare ruimte gebruik moeten kunnen maken. Het betreft een gezamenlijke opgave de openbare ruimte zo vorm te geven dat ze aan de eisen voor toegankelijkheid voldoet. In de Puccinimethode, met name in dit Handboek Puccinimethode Rood, is een aantal toegankelijkheidseisen opgenomen en verwerkt in reguliere oplossingen voor profielen en kruispunten. In algemene zin gelden de volgende uitgangspunten: • Voor de toepassing van blindegeleidelijnen bestaat een separate handleiding (Handleiding geleidelijnen Amsterdam, te vinden via https://hior.amsterdam. nl). In dit Handboek zijn onder 11.1.4 de verschillende onderdelen van geleidelijnen opgenomen en toegelicht; • Voor de specifieke materialen voor blindegeleidelijnen zie H15, Materiaaloverzicht voor de standaard beschikbare typen, inclusief productcodes; • In algemene zin is het van groot belang dat daar waar oversteken zijn het maaiveld zo veel mogelijk gelijkvloers wordt aangelegd.

Een paar centimeter kan al veel verschil maken! Sommige hoogteverschillen zijn om technische redenen onvermijdelijk maar we minimaliseren deze zo veel mogelijk. Denk bijv. aan de klik: in praktijk valt die vaak, ook na zettingen, te hoog uit. Onnodige hoogteverschillen ter plaatse van de oversteken kunnen o.a. voorkomen worden door ter

3.3.1

Rijwegen, middenbermen, fietspaden Het Plus- en Hoofdnet Auto bestaat geheel uit 50 km/ uur straten (gebiedsontsluitingswegen). Soms geldt er een maximum snelheid van 70 km/uur. Daarnaast zijn er ook straten die niet onder het Plus- of Hoofdnet Auto vallen, maar wel gecategoriseerd zijn als 50 km/uur straat (gebiedsontsluitingsweg). De overige straten, veelal woonstraten, zijn alle 30 km/uur straten en in enkele gevallen erf (beide erftoegangswegen). De

Oversteken zo vlak mogelijk aanleggen!

30

31

Puccinimethode

01 Doel

Puccinimethode Rood

02 Vloerkaart

03 Basisprincipes 04 Straten 30 05 Straten 50 overzicht

15 Materiaal

De enige tijd terug heringerichte Ferdinand Bolstraat is gebaseerd op principes en uitgangspunten van de Puccinimethode. Het betreft een goed voorbeeld van een transformatie van een drukke winkelstraat van asfalt met ook veel autoverkeer naar een autovrije, 30 km/uur winkelstraat in gebakken materiaal. Gezien de vele rechtstanden en het autovrije karakter bleek het hier ook mogelijk om de trambaan, in afwijking van de huidige standaard zwart asfalt, in klinkers uit te voeren. Er is duidelijk gekozen voor een prettig verblijfsklimaat met maximaal ruimte voor voetganger en fietser.

14 Details

13 Meubilair

12 Verliching

11 Speciale

straatond.

Centrum

10 Inrichting

Let op: bij middenbermen en vluchtheuvels bij 50 km/ uur straten gebruiken we een 180/200 trottoirband met toeslag ‘Uitgewassen Amsterdam’ als basis. De bedoeling is dat de dominante banden in het profiel de buitenste banden zijn, de middenbermen zijn hieraan ondergeschikt. Daarbij, door de beperktere breedte blijft er bij smalle middenbermen meer ruimte over voor de verharding (130/150 trottoirbanden zijn hier niet sterk genoeg). Door de banden van middenbermen niet hoger dan 6 cm te maken blijven ze ook goed overrijdbaar: toepassing van RWS banden is niet noodzakelijk en alleen bij hoge uitzondering (via cie Puccinimethode) toepasbaar. Het materiaal voor de middenberm volgt verder hetgeen op het trottoir is toegepast.

06 Kade / Gracht

Voor 30 km/uur straten geldt dat er in principe sprake is van gemengd verkeer (dus geen vrijliggende fietspaden). De rijbaan bevat verkeersremmende maatregelen en is uitgevoerd in rode keiformaat bakstenen, keperverband. Naast het standaard profiel voor 30 km/uur straten - uitgevoerd in gebakken klinkers - zijn in dit Handboek Rood ook profielen opgenomen voor de zgn 'buurtstraten <30' en 'fietsstraten'. Een 'buurtstraat <30' is een straat die de eigenschappen van een 30 km/uur straat en een erf combineert. Dus een lagere snelheid (<30) middels een adviessnelheid van 20 km/uur en drempels die dat afdwingen, een smalle rijbaan, nagenoeg a-niveau maar wel met banden, incidenteel Modern parkeren (op het trottoir), veel voetgangersruimte, groen en aandacht voor klimaatbestendigheid. Een 'fietsstraat' is een 30 km/uur straat, onderdeel van het Plusnet

07 Erf / steeg

Voor 50 km/uur straten gebruiken we in principe vrijliggende fietspaden. Er zijn geen verkeersremmende maatregelen nodig in de rijbaan. De rijbaan wordt uitgevoerd in zwart asfalt. Het vrijliggend fietspad wordt uitgevoerd in rood asfalt, uitgezonderd (delen van) routes op bijzondere plekken (Puccinimethode) en beeldbepalende plekken (bijvoorbeeld UNESCO gebied). Het fietspad is aan beide zijden gescheiden van het trottoir door een rechte 10 cm brede opsluitband van beton met dezelfde toeslag als de trottoirbanden. Aan de huizenzijde is er in principe sprake van een hoogteverschil tussen fietspad en trottoir van 5 cm. In geval een vrijliggend fietspad niet mogelijk is kan er, conform richtlijnen van het CROW, een fietsstrook worden toegepast in rood asfalt. In 50 km/uur straten gebruiken we standaard 280/300 trottoirbanden met toeslag ‘Uitgewassen Amsterdam’.

08 Kruisingen

Fiets. Of een inrichting als fietsstraat passend is, is afhankelijk van de verkeersintensiteit van de fiets en de auto, de functie van de weg in het verkeersnetwerk en de omgeving (verblijfsfunctie). Zie voor een uitgebreide toelichting het 'Afwegingskader Fietsstraten, fietspaden, fietsstroken', te vinden op https://hior. amsterdam.nl. Fietsstraten worden altijd uitgevoerd in rood asfalt. Een bijzondere of beeldbepalende plek, zoals het UNESCO werelderfgoed, kan een reden zijn om niet voor een Fietsstraat te kiezen. In 30 km/uur straten gebruiken we standaard 130/150 trottoirbanden met toeslag ‘Uitgewassen Amsterdam’. Vrije banen voor het openbaar vervoer voeren we bij voorkeur uit in materiaal dat het best (optisch) aansluit bij de directe omgeving. In de praktijk voeren we vrije banen voor het openbaar vervoer, vanuit beheer en kosten standaard uit in zwart asfalt. Daarmee nemen we afscheid van de trambaanplaten en we maken ook geen gebruik van streetprint. Een kaart met daarop specifieke locaties waar kan worden afgeweken van het standaard zwarte asfalt (bijv. op bepaalde pleinen) zal in 2022 worden opgesteld.

09 Buurtpleinen

essentie van de inrichtingsprincipes voor 30 en 50 km/ uur straten is eenvoudig.

3.3.2

Trottoirs Bij het indelen van het straatprofiel is het trottoir vaak 'het kind van de rekening'. Datzelfde geldt overigens voor bomen. De aanleg van vrije trambanen en fietspaden bij een herprofilering heeft gemiddeld een afname van de voetgangersruimte met 30% tot 50% tot gevolg. De minimale breedte van een trottoir is afhankelijk van de situatie en de functies. In een drukbezochte stadsstraat zijn bredere trottoirs nodig dan in een buurtstraatje. In de Leidraad CVC zijn de minimumeisen voor trottoirbreedtes vastgelegd. Het streven daarbij is de openbare ruimte voor mensen met een beperking zo goed mogelijk te ontsluiten. In de praktijk is er bovenop de minimummaat veel extra ruimte nodig om alle meubilair en objecten te plaatsen. Daarom werken we bij voorkeur met een voorzieningenstrook, waarin we prullenbakken, lantaarnpalen, parkeermeters en bankjes kunnen plaatsen, zonder dat de vrije doorloopruimte in het gedrang komt. Een voorzieningenstrook zorgt ervoor dat op het trottoir een logische, rechte en obstakelvrije doorlooproute behouden blijft. Wanneer we ook grote objecten als fietsnietjes en mupi’s op het trottoir plaatsen, vraagt dit om een bredere voorzieningenstrook. Met name in de oudere stadsdelen, waar de druk op de stoepen het grootst is, kunnen we niet altijd voldoen aan deze uitgangspunten.

Het is echter belangrijk ze telkens wél te hanteren bij de indeling van een profiel, omdat dan het belang van een breed trottoir zwaarder gaat wegen ten opzichte van andere belangen. Als standaard zijn er twee typen trottoirs. Het gebruik hiervan is afhankelijk van de stedenbouwkundige gordel waarin een straat ligt: - Uitgevoerd in 30x30 betontegels (drie typen: 'standaard', 'extra' of 'luxe'), in halfsteensverband; - Uitgevoerd in gebakken rode dikformaat klinkers (lingeformaat bij de IJoevers, zie Vloerkaart) in halfsteensverband of in geval van bredere trottoirs, elleboogverband.

Trottoirs in Amsterdam zijn vaak smal en staan overvol met objecten en hindernissen.

3.3.3

Parkeren en afwateringprincipes De Puccinimethode kent meerdere parkeeroplossingen. De keuze hangt met name af van het afwateringssysteem. De ‘klassieke’ parkeeroplossing in Amsterdam kent drie varianten. In de eerste variant, model Klassiek 1, liggen rijbaan en parkeerstroken 'tonrond' tussen de trottoirbanden: bij zowel rijweg als parkeerstroken loopt het water naar de trottoirband toe. In de trottoirband zijn trottoirkolken opgenomen. Alleen een markering met FG-stenen scheidt de rijbaan van de parkeerstroken. De parkeerstrook voeren we altijd in gebakken keiformaat klinkers uit, ook in 50 km/uur straten. Bij kruispunten eindigen de parkeervakken waarbij de trottoirband richting rijbaan opschuift en er zogenaamde ‘koppen’ ontstaan. In de tweede variant, model Klassiek 2, is er een afwateringsgoot met straatkolken opgenomen tussen de rijbaan en de parkeerstroken: het water van het parkeerstroken loopt dus van de trottoirband af richting de afwateringsgoot, ook het water van de rijbaan komt hier in uit. Dit profiel verdient vaak de voorkeur omdat het meer opvangcapaciteit heeft voor regenwater: het is een goede klimaatbestendige oplossing. De derde variant, model Klassiek 3, lijkt op de tweede, maar dan met één groot verschil: rijbaan en parkeerstroken worden nu gescheiden door een lage parkeerband.

Die band ligt slechts 2 cm hoger dan de rijbaan en op dezelfde hoogte als het parkeervak. Het grote voordeel van deze oplossing is dat we een eenvoudiger afwateringsgoot kunnen toepassen, inclusief bijpassende straatkolken waarboven auto’s niet meer kunnen parkeren. Dit is voor het beheer van die kolken een belangrijke verbetering. Tevens kunnen we goot en kolk geheel onafhankelijk van de (trottoir) banden opzetten. Dit profiel heeft een nog grotere opvangcapaciteit voor regenwater en is in die zin de meest klimaatbestendige, 'Rainproof' oplossing. Op Zeeburgereiland is deze oplossing al toegepast. De moderne parkeeroplossing, model Modern, kan in met name drukke winkelstraten bijdragen aan meer

Voor trottoirs gelden verder de volgende algemene principes: - De breedte van het trottoir is (indien mogelijk) een veelvoud van de lengte- of breedtemaat van het toe te passen materiaal (exclusief eventuele strekse lagen). Zo is er zo min mogelijk knip- of zaagwerk nodig; - De klinkerverharding wordt zowel aan de gevelzijde als langs de trottoir- of fietspadband opgesloten door een strekse laag klinkers; - Opsluiting van het trottoir gebeurt, zoals eerder aangegeven, door de toepassing van trottoirbanden met een toeslag, 'Uitgewassen Amsterdams' geheten. In 30 km/uur straten is dit een 130/150 mm trottoirband, in 50 km/uur straten een 280/300 mm trottoirband, langs fietspaden een rechte 10 cm opsluitband met dezelfde toeslag. Een uitzondering vormen de hardstenen 300 mm trottoirbanden van zone A Binnenstad, Historische kernen en linten. 32

Puccinimethode

01 Doel

Puccinimethode Rood

02 Vloerkaart

09 Buurtpleinen

Er zit een aantal variabelen bij deze kolken (bijv. waar de uitlaat zit, rechte of schuine kop, soort zeeg, hoogte en daarmee capaciteit van de onderbak etc). Deze kolken zijn ook voor andere toepassingen geschikt (bijv. bij erfinrichtingen). Andere kolken zijn zodoende, een uitzondering daargelaten, niet noodzakelijk.

03 Basisprincipes

• De 450/300 trottoirkolk voor model Klassiek 1: • Als uitzondering op bovenstaande is er ook nog de 450/300 trottoirkolk voor de hardstenen banden van de Binnenstad. Deze kolk heeft een rechte zijkant omdat de hardstenen band geen zwaard heeft; • De 450/300 straatkolk voor model Klassiek 2; N.B.: ten onrechte wordt vaak verondersteld dat deze kolk (hoogte 630 mm) een mindere capaciteit heeft dan een trottoirkolk. Dit is niet het geval. Wel wordt er gewerkt aan een nieuwe variant met een iets lagere inlaat die minder snel in de fundering uitkomt; • De 450/200 straatkolk (rechte en schuine kop) voor model Klassiek 3 en Modern; • De speciale 300x300 straatkolk voor inpassing midden in trottoirs.

04 Straten 30

Op basis van de in 3.3.3 geschetste afwateringsprincipes zijn er in principe slechts enkele kolken noodzakelijk:

05 Straten 50

Trottoir- en straatkolken

06 Kade / Gracht

3.3.4

07 Erf / steeg

Voor de langsmarkering gebruiken we altijd een onderbroken streep van 5x FG steen, keiformaat.

08 Kruisingen

ruimte voor de voetganger en biedt een adaptieve openbare ruimte, die gemakkelijk aan te passen is aan veranderend gebruik. Het parkeervak maakt deel uit van het trottoir, ligt op dezelfde hoogte en heeft dezelfde materialisering. De trottoirband loopt in een rechte lijn direct langs de rijbaan en gaat alleen omlaag waar parkeervakken zijn (ca. 4 cm hoogteverschil met rijbaan). Bij kruispunten eindigen de parkeervakken, maar de trottoirband verandert niet van ligging. De straat heeft geen ‘koppen’ meer. In sommige situaties kan het handig zijn om straatmeubilair (afvalbak, bankje, fietsparkeervoorziening, etc.) aan het einde van het vak te plaatsen om te voorkomen dat op de hoek van de straat op de stoep geparkeerd wordt. Deze inrichting is flexibel: als er geen auto’s geparkeerd staan, kunnen we de extra ruimte op het trottoir gebruiken om te lopen of te verblijven. En als de parkeerdruk afneemt, kunnen we de parkeervakken eenvoudig opheffen zonder dat daarvoor ingrijpende werkzaamheden nodig zijn. N.B.: de ‘moderne’ parkeeroplossing is alleen geschikt voor drukke winkelstraten waar veel en kort wordt geparkeerd en in straten waar geregeld geen parkeren is toegestaan in verband met evenementen.

Ook in straten waarbij het waarschijnlijk is dat het parkeren over een paar jaar verdwijnt, bijvoorbeeld door de komst van een (ondergrondse) parkeervoorziening, is de moderne parkeeroplossing van meerwaarde. Toepassing ervan in gewone buurtstraten is niet de bedoeling. Grote terughoudendheid met toepassing van dit profiel is ook noodzakelijk omdat het profiel vanuit Rainproof bezien zeer matig is. In praktijk soms toegepaste oplossingen om dan maar een schuine band te gaan gebruiken (waardoor wel meer hoogte ontstaat tbv klimaatbestendigheid) maken geen onderdeel uit van de standaard.

13 Meubilair

12 Verliching

11 Speciale

straatond.

Centrum

10 Inrichting

In dit handboek worden de parkeervakken primair uitgewerkt als langsparkeren waarbij de parkeervakken worden begonnen / beëindigd onder 45°. In principe geen haakse beginnende / eindigende parkeervakken dus omdat dit minder handig is met in- en uitrijden (leidt ook tot over trottoir rijden) en de haakse hoek vanuit beheeroogpunt lastig is. Omdat haakse parkeervakken soms noodzakelijk zijn (bijv. omdat anders de parkeerbalans niet gehaald kan worden) wordt er in het Handboek wel kort aandacht besteed aan de materialisering ervan. Zie H14, B5.1–5.4. Ook andere varianten dan langsparkeren komen natuurlijk voor. Daarom is in het Handboek wel aandacht geschonken aan haaksparkeren en schuin parkeren. Zie H14, B4.1 en 4.2.

33

overzicht

De 450x200 straatkolk met schuine kop, in rollaag.

15 Materiaal

14 Details

In dit handboek wordt ervan uitgegaan dat er dwarsmarkering in de parkeervakken wordt opgenomen door middel van een onderbroken streep van enkele keiformaat FG stenen. In geval het voor de parkeerbalans noodzakelijk is de dwarsmarkering weg te laten dan kan dat, in overleg met de CVC, worden gedaan.

3.4

De basismodellen voor 30, <30 en 50 km/uur straten 30 km/uur straten 30 km/uur: Model Klassiek 1

Minst rainproof, moeilijk beheerbare kolken, afwatering niet onafhankelijk van band. Alleen toepassen als het om locatiespecifieke redenen niet anders kan.

30 km/uur: Model Klassiek 2

Op Klassiek 3 na meest Rainproof, afwatering onafhankelijk van band, moeilijk beheerbare kolken, molgoot lastig uitvoeringsdetail. Alhoewel beter dan Klassiek 1 ook alleen toepassen als het om locatiespecifieke redenen niet anders kan.

30 km/uur: Model Klassiek 3

Meest Rainproof, afwate­ ring onafhankelijk van band, straatkolken goed beheerbaar. Model met de meeste voordelen. Bij plannen als eerste kijken of hiermee gewerkt kan worden. Alleen bij aantoonbaar goede redenen ander model kiezen.

30 km/uur: Model Modern

Op Klassiek 1 na minst Rainproof, onderscheid tussen parkeren en trottoir matig, geparkeerde auto's dominant aanwezig op trottoir (want staat niet lager in parkeervak). Alleen toepassen in drukke (winkel) straten, bij kort parkeren.

Gebakken keiformaat, Gebakken keiformaat, Gebakken keiformaat, Gebakken keiform Rijbaan Rijbaan Rijbaan Rijbaan Rijbaan Gebakken Gebakken Gebakken Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, Gebakken Gebakken Gebakken Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, Gebakken Gebakken Gebakken Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, Gebakken Gebakken Gebakken Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, Gebakken keiformaat, Gebakken Gebakken k keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverba keperverband keperverband keperverband keperverband

k Gebakken Gebakken keiformaat, Gebakken keiformaat, Gebakken keiformaat, Gebakken keiform Parkeervak Parkeervak Parkeervak Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, Gebakken keiformaat, keiformaat, Gebakken Gebakken k Parkeervak Parkeervak Gebakken Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, keiformaat, Gebakken Gebakken Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, Gebakken Gebakken Gebakken Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, Betontegel Betontegel Betontegel Betontegel Betontegel 300x150x80 300x150x80 300x150x80 300x150x80 300x150x80 elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogver elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband

Betontegel 300x300x45 Betontegel 300x300x45 Betontegel 300x300x45 Betontegel 300x3 Betontegel 300x300x45 Betontegel 300x300x45 Betontegel Trottoir Trottoir Trottoir Betontegel Betontegel Betontegel 300x300x45 300x300x45 300x300x45 Betontegel Betontegel Betontegel 300x300x45 300x300x45 300x300x45 Betontegel Betontegel Betontegel 300x300x45 300x300x45 300x300x45 Betontegel Betontegel Betontegel 300x300x45 300x300x45 300x300x45 Trottoir Trottoir Betontegel Betontegel 300x300x45 300x300x45 Betontegel Betontegel 300x300x45 300x300x45 Betontegel Betontegel 300x300x45 300x300x45 Betontegel Betontegel 300x300x45 300x300x45

nd, recht 130/150 x 250 x 1000 x 1000 130/150 130/150 x 1000 x 250 x x 25 10 130/150 x 250 x 1000130/150 130/150 x 250 x 1000 130/150 Trottoirband, Trottoirband, Trottoirband, recht recht recht 130/150 130/150 130/150 250 x 250 x130/150 1000 x250 1000 x 1000 130/150 130/150 130/150 x250 250 x 250 xxx250 1000 x250 1000 xx 1000 130/150 130/150 130/150 250 x 250 xxx250 1000 x250 1000 x 1000 130/150 130/150 130/150 250 x 250 xxx250 1000 x250 1000 x 1000 Trottoirband, recht 130/150 x1000 x 1000 130/150 x1000 x 1000 130/150 x1000 x 1000x 250 130/150 x1000 x 1000 Trottoirband, recht xx250 xx250 130/150 x250 130/150 xx250 130/150 xx250

3-wegband, 250(h), aansluitend 3-wegband, 250(h), aansluitend - - - - -130/150 130/150 x 250 x 7853-wegband x 250 x 78 130/150 x 250 x 785 130/150 xxx250 xx 785 130/150 x785 x 785 130/150 x250 3-wegband, 250(h), aansluitend nd, 130/150 x 250 x 785 x 785 130/150 x 250 x 785 130/150 Trottoirband, Trottoirband, Trottoirband, 130/150 130/150 x 250 x130/150 x250 785 x 785 Trottoirband, 130/150 x785 x 785 Trottoirband, 130/150 xx250 250 xx250 785 130/150 130/150 x250 250 x 250 785 x250 785 3-wegband, 3-wegband, 250(h), 250(h), aansluitend aansluitend op trottoirb op trottoirband 130/150 op 130/150 R=500, 90 graden, R=500, 90 graden R=500, 90 graden, R=500, 90 graden, R=500, 90 graden, R=500, 90 graden, optrottoirband trottoirband 130/150 wendig aden 45 graden R=500, 90 graden, R=500, 90 R=500, 90 graden, bocht, bocht, bocht, uitwendig uitwendig uitwendig 45graden 45 graden 45 graden graden R=500, R=500, 90 90 graden, graden, bocht, uitwendig 45 graden R=500, 90 graden, bocht, uitwendig 45 R=500, R=500, 90 90graden, graden, R=500, R=500, 90graden, 90 graden, graden, op op trottoirband trottoirband 130/150 130/150 (zagen t.b.v. (zagen 45 graden) t.b.v. 45 g (zagen t.b.v. 45 graden) (zagen t.b.v. 45 graden) (zagen t.b.v. 45 graden) t.b.v. 45 graden) (zagen t.b.v. (zagen 45 graden) t.b.v. 45 graden) (zagen t.b.v. 45 graden) (zagen (zagen t.b.v. t.b.v. 45 45 graden) graden) (zagen t.b.v.

45 graden) (zagen (zagen (zagen t.b.v. t.b.v. 45 45 graden) graden) (zagen (zagen t.b.v. t.b.v. 45 45 graden) graden)

130/150 x 390130l150 x 250 x x 25 39 130/150 x 250 x 390 - - - - -130/150 nd, 130/150 x 250 x 390 x 390 130/150 x 250 x 390 130/150 130l150 130l150 xx250 x390 x 390 x 250 Trottoirband, 130/150 xxx250 xx 390 130/150 130/150 x250 x390 x 390 130l150 250 390 Trottoirband, Trottoirband, 130/150 130/150 x 250 x130/150 x250 390 x 390 Trottoirband, Trottoirband, 130/150 130/150 xx250 250 xx250 x390 390 x 390 130/150 130/150 x250 250 x 250 390 x250 390 130l150 130l150 x 250 xxx250 x250 390 x 390 R=500, 45 g R=500, R=500, 45 graden R=500, 45 graden, endig den 45 graden R=500, graden, R=500, 45 R=500, 45 graden, R=500, R=500, 45 45 graden, 45 graden, bocht, inwendig 45graden graden R=500, 45 graden, R=500, R=500, 45 graden, 45 graden, R=500, 45graden, graden, bocht, bocht, inwendig inwendig 45 45 graden graden R=500, R=500, 45 45 graden, graden, bocht, bocht, inwendig inwendig 45 45 graden45 R=500, R=500, R=500, 45 45graden, graden, 45 graden, R=500, R=500, 45graden, 45 graden, graden, R=500, R=500, 45 45 graden, graden, (zagen niet (zagen (zagen niet nodig (zagen niet (zagen nodig) nodig) (zagen niet nodig) (zagen niet (zagen nodig) niet niet (zagen nodig) niet nodig)niet nodig) (zagen niet nodig) (zagen niet (zagen nodig) niet nodig) (zagen niet nodig) (zagen (zagen niet niet nodig) nodig) (zagen (zagen niet (zagen niet nodig) nodig) niet nodig) (zagen (zagen niet niet nodig) nodig)

(zagen (zagen niet niet nodig) nodig)

erband Lage parkeerband Lage parkeerband Lage parkeerband Lage parkeerband Lage parkeerband

-- - - -

-

- - -- - -

150(b)x150(h)x1000(l), 150(b)x150(h)x1000(l), 150(b)x150(h)x1000(l), 150(b)x150(h)x1000(l), 150(b)x150(h)x1000(l), 2cm zicht 2cm zicht 2cm zicht 2cm zicht 2cm zicht

150(b)x150( 150(b)x150(h)x1000(l), 150(b)x150(h)x1000(l), 150(b)x150(h)x1000(l), 150(b)x150(h)x1000(l), 150(b)x150(h)x1000(l), 2cm zicht 4cm zicht, 4cm zicht, 4cm zicht, 4cm 4cm zicht, zicht, 2cm hoger stellen dan 2cm hoger stellen dan 2cm hoger 2cm 2cm hoger stellen hoger stellen dan stellen dan dan onderzijde trottoirband omom op onderzijde trottoirband op onderzijde onderzijde onderzijde trottoirband trottoirband trottoirband om op om om opop 4cm zicht uit komen 4cm zicht uit te komen 4cm zicht 4cm 4cm zicht uit zicht teteuit komen uit te te komen komen

loopbanden Trottoirverloopbanden Trottoirverloopbanden Trottoirverloopbanden Trottoirverloopbanden Trottoirverloopbanden

-- - - -

-

- - -- - -

- -- - -

Parkeerverloopband, 1000(l), Parkeerverloopband, 1000(l), Parkeerverloopband, 1000(l), Parkeerverloopband, Parkeerverloopband, 1000(l), 1000(l), van 130/150x250 naar van 130/150x250 naar van 130/150x250 naar van 130/150x250 naar van 130/150x250 naar 150(b)x150(h), iets kantelen omom 150(b)x150(h), iets kantelen 150(b)x150(h), iets kantelen omom 150(b)x150(h), iets kantelen om 150(b)x150(h), iets kantelen op4cm 4cm zicht uit komen. op 4cm zicht uit te komen. op 4cm zicht te komen. op zicht uit teteuit komen. op 4cm zicht uit te komen. Verloop naar 150(b)x 170(h) zalzalzalzal Verloop naar 150(b)x 170(h) Verloop naar 150(b)x 170(h) Verloop naar 150(b)x 170(h) zal Verloop naar 150(b)x 170(h) nog ontwikkeld worden nog ontwikkeld worden nog ontwikkeld worden nog ontwikkeld worden nog ontwikkeld worden

rkeren Enkele strek Enkele langs strek band Molgoot 3Rollaag, strekken, Molgoot tussen 3 strekk EnkeleGoot strek langs band Molgoot 3 strekken, tussen Rollaag, Goot bij parkeren Enkele strek langs band Molgoot strekken, tussen Rollaag, Rollaag, Goot bij parkeren Enkele strek langs band Molgoot 3 strekken, tussen Goot bij parkeren Enkele strek langs band Molgoot 3 strekken, tussen bij Goot parkeren bij parkeren Enkele strek Enkele langs strek band langs bandband Molgoot Molgoot 33strekken, 3langs strekken, tussen tussen Rollaag, Rollaag, Rollaag, Rollaag, Rollaag, Rollaag, Rollaag, rijbaan en gebakken parkeervak rijbaan en parkee rijbaan en parkeervak gebakken k rijbaan enparkeervak parkeervak gebakken keiformaat gebakken keiformaat rijbaan en parkeervak rijbaan rijbaan en en parkeervak gebakken gebakken gebakken gebakken keiformaat keiformaat keiformaat keiformaat gebakken gebakken gebakken keiformaat keiformaat keiformaat keiformaat rijbaan en parkeervak

er parkeren Enkele strek Enkele langs strek langs band Enkele strek Enkele langs band strek lang Enkele strek langs Enkele strek langs band Rollaag, Goot zonder parkeren Enkele strek langs band Enkele strek langs band Rollaag, Rollaag, Goot Goot zonder zonder parkeren parkeren Enkele Enkele strek strek langs langs band band Enkele Enkele strek strek langs langs band band Rollaag, Rollaag, Rollaag, Goot zonder Goot zonder parkeren parkeren band Enkele strek Enkele langs strek band langs bandband Enkele strek Enkele langs strek band langs band Rollaag, Rollaag, Rollaag, Rollaag, Rollaag, gebakken k gebakken keiformaat gebakken keiformaat gebakken keiformaat gebakken keiformaat gebakken gebakken keiformaat keiformaat gebakken gebakken gebakken keiformaat keiformaat keiformaat gebakken keiformaat

450x300 Trottoirkolk 450x300 Straatkolk 450x300 Straatkolk 450x34 Trottoirkolk 450x300 Straatkolk 450x300 Straatkolk Kolk Trottoirkolk 450x300 Straatkolk 450x300 Straatkolk 450x200, Straatkolk 450x200, Kolk Trottoirkolk 450x300 Straatkolk 450x300 Straatkolk 450x200, Straatkolk 450x200, Kolk Trottoirkolk 450x300 Straatkolk 450x300 Straatkolk 450x200, Kolk Kolk Trottoirkolk Trottoirkolk Trottoirkolk 450x300 450x300 Straatkolk Straatkolk 450x300 450x300 Straatkolk Straatkolk 450x200, 450x200, Straatkolk Straatkolk Straatkolk 450x200, 450x200, 450x200, schuine kop schuine kop schuine kop schuine kop schuine kop schuine schuine kop kop schuine schuine schuine kop kop kop schuine kop

lijn de enkele lijn als d zelfde lijn als de enkele slijn In zelfde lijn als In zelfde de enkele lijn als de In zelfde lijn als de enkele Markeringslijn - - zelfde - -enkele - - - - als -In zelfde In zelfde lijn als de enkele InInIn zelfde In lijn zelfde als de lijn enkele als de enkele Markeringslijn In zelfde als de enkele Markeringslijn In zelfde lijn als de enkele Markeringslijn Markeringslijn InInzelfde zelfde In lijn zelfde lijnlijn als als de lijn de enkele enkele als de enkele In zelfde zelfde lijnlijn als als de de enkele enkele - In strekse laag langs strekse trottoirband laag lang strekse laag langs trottoirband laag langs strekse trottoirband laag langs trottoirband strekse laagstrekse langs trottoirband strekse laag langs trottoirband strekse strekse laag langs laag trottoirband langs trottoirband strekse laag langs trottoirband strekse laag langs trottoirband strekse strekse laag langs laag trottoirband langs trottoirband strekse laag langs trottoirband strekse laag langs trottoirband strekse laag langs trottoirband daar waar niet daar geparkeerd waar niet ge daar waar niet geparkeerd daar waar niet daar geparkeerd waar niet geparkeerd daar waar niet geparkeerd daar waar niet geparkeerd daar waar daar niet waar geparkeerd niet geparkeerd daar waar niet geparkeerd daar waar niet geparkeerd daar waar daar niet waar geparkeerd niet geparkeerd daar waar niet

geparkeerd daar waar niet geparkeerd daar waar niet geparkeerd wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt

34

Puccinimethode

01 Doel Minst rainproof, moeilijk beheerbare kolken, afwatering niet onafhankelijk van band. Alleen toepassen als het om locatiespecifieke redenen niet anders kan.

Op Klassiek 3 na meest Rainproof, afwatering onafhankelijk van band, moeilijk beheerbare kolken, molgoot lastig uitvoeringsdetail. Alhoewel beter dan Klassiek 1 ook alleen toepassen als het om locatiespecifieke redenen niet anders kan.

50 km/uur: Model Klassiek 3

Meest Rainproof, afwatering onafhankelijk van band, straatkolken goed beheerbaar. Model met de meeste voordelen. Bij plannen als eerste kijken of hiermee gewerkt kan worden. Alleen bij aantoonbaar goede redenen ander model kiezen.

50 km/uur: Model Modern

Op Klassiek 1 na minst Rainproof, onderscheid tussen parkeren en trottoir matig, geparkeerde dominant aanwezig op trottoir (want staat niet lager in parkeervak). Alleen toepassen in drukke (winkel)straten, bij kort parkeren.

07 Erf / steeg

06 Kade / Gracht

05 Straten 50

04 Straten 30

Minst Rainproof, onderscheid tussen parkeren en trottoir matig, geparkeerde auto's dominant aanwezig op trottoir (want staat niet lager in parkeervak). Parkeervakken zeer terughoudend toepassen.

50 km/uur: Model Klassiek 2

02 Vloerkaart

50 km/uur: Model Klassiek 1

03 Basisprincipes

<30 km/uur: Model Buurtstraat

Puccinimethode Rood

50 km/uur straten

30- km/uur: 30-30km/uur: 30km/uur: Modern km/uur: Modern Modern Modern 303030 km/uur: km/uur: 30 km/uur: Klassiek km/uur: Klassiek Modern Klassiek 1Klassiek 1 1 1 130 km/uur: 3030 30km/uur: 30 km/uur: km/uur: Klassiek km/uur: Klassiek Klassiek Modern 2Klassiek 12 2 2 230 km/uur: 3030 30 km/uur: 30 km/uur: 30km/uur: Klassiek km/uur: km/uur: Klassiek Klassiek Klassiek 3Klassiek Modern 23 31 3 3 30km/uur: Modern 30 km/uur: 30 km/uur: Klassiek 30 km/uur: Klassiek 30 km/uur: Klassiek

30 30 km/uur: 30 km/uur: 30km/uur: Klassiek Klassiek Klassiek Modern 3 2 1 30km/uur: km/uur: Modern

30 30 km/uur: 30km/uur: km/uur: Klassiek Klassiek Klassie 3

Gebakken Rijbaan Gebakken Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, Rijbaan Gebakken Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, Gebakken Rijbaan Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, Gebakken Gebakken Rijbaan keiformaat, keiformaat, keiformaat, Gebakken keiformaat, Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, Gebakken keiformaat,Gebakken Gebakken keiformaat,Gebakken Gebakken keiformaat,Gebakken Gebakken keiformaat, keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband

Gebakken Gebakken Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, keiformaat, keiformaat, Gebakken keiformaat, keperverband keperverband keperverband keperverband keperverband

Gebakken Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaa keiforma keperverband keperverband keperverband

Betontegel 300x150x80 Gebakken keiformaat, Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, Betontegel Parkeervak 300x150x80 Gebakken Parkeervak Betontegel keiformaat, 300x150x80 Gebakken Parkeervak Betontegel keiformaat, keiformaat, 300x150x80 Gebakken Gebakken Parkeervak Betontegel keiformaat, keiformaat, keiformaat, 300x150x80 Betontegel Betontegel 300x150x80 300x150x80 Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaat, Betontegel 300x150x80 Gebakken keiformaat,Gebakken Gebakken keiformaat,Gebakken Gebakken keiformaat, elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband elleboogverband

Gebakken Gebakken Gebakken Betontegel keiformaat, keiformaat, keiformaat, 300x150x80 Betontegel 300x150x80 elleboogverband elleboogverband elleboogverband

Gebakken Gebakken Gebakken keiformaat, keiformaa keiforma elleboogverband elleboogverband elleboogverband

Betontegel 300x300x45 Betontegel 300x300x45 Betontegel 300x300x45 Betontegel 300x300x45 Betontegel Betontegel 300x300x45 300x300x45 Betontegel 300x300x45 Betontegel 300x300x45 Betontegel 300x300x45 Betontegel Trottoir 300x300x45 Betontegel Trottoir Betontegel 300x300x45 300x300x45 Betontegel Betontegel Trottoir Betontegel 300x300x45 300x300x45 300x300x45 Betontegel Betontegel Betontegel Trottoir 300x300x45 300x300x45 300x300x45 300x300x45 Betontegel Betontegel Betontegel 300x300x45 300x300x45 300x300x45 300x300x45 Betontegel 300x300x45 Betontegel 300x300x45 Betontegel 300x300x45 Betontegel 300x300x45 Betontegel Betontegel 300x300x45

Betontegel Betontegel Betontegel 300x300x45 300x300 300x30

xx150 x 1000 150 x150 x150 150 x150 1000 150 Trottoirband, x150 150 x150 1000 recht x1000 x 1000 (lage(lage parkeerband) (lage (lage parkeerband) parkeerband) parkeerband) (lage parkeerband) nd, - - -- Trottoirband, and, wendig ndig ggraden 4545 graden 45 graden bocht, uitwendig 45 graden twendig 45graden graden

130/150 130/150 130/150 x 130/150 250 x x250 x1000 250 xxrecht 250 x250 1000 x 1000 130/150 130/150 x 130/150 250 x150 x250 x1000 250 250 x250 1000 x 1000 130/150 130/150 130/150 x 130/150 250 x x250 xx150 1000 250 250 xx250 xx1000 1000 1000 x 1000 130/150 130/150 130/150 x 250 250 xx x250 1000 1000 x x1000 Trottoirband, 150 150 Trottoirband, 150 x130/150 xxx1000 recht Trottoirband, 150 x1000 recht 150 xx 150 xx250 1000 130/150 x1000 x 1000 130/150 x1000 x 1000 130/150 130/150 250 x 1000 130/150 1000 (lage parkeerband) (lage parkeerband) (lage parkeerband) (lage parkeerband) Trottoirband, - 130/150 x785 250 xx250 x250 785 x 785 130/150 Trottoirband, - x 130/150 x x250 xx250 x 785 130/150 130/150 Trottoirband, 3-wegband, - 3-wegband, x 250 x 250(h), 250 x250(h), 785 x250(h), 785 aansluitend 3-wegband, 130/150 130/150 -- x 250(h), 250 x 250 x 785 xaansluitend 785 130/150 130/150 x 130/150 250 x x250 130/150 250 x785 250 x250 785 3-wegband, 3-wegband, 250(h), aansluitend aansluitend aansluitend 250(h), aansluitend 130/150 x785 x 785 3-wegband, 130/150 x785 x 785 130/150 bocht, R=500, uitwendig 90 graden, graden, 45 graden R=500, R=500, bocht, 90uitwendig graden, 90 graden, 45 graden R=500, R=500, bocht, 90 90 uitwendig graden, graden, 45130/150 graden op R=500, trottoirband R=500, 90 90 graden, 130/150 graden, R=500, R=500, 90R=500, graden, 9090 graden, R=500, 90R=500, graden, 90

graden, op trottoirband opop trottoirband trottoirband 130/150 130/150 130/150 op trottoirband 130/150 op trottoirband R=500, 90 graden, R=500, 90 graden, (zagen (zagen t.b.v. t.b.v. 45 45 graden) graden) (zagen (zagen t.b.v. t.b.v. 45t.b.v. graden) 45 graden) (zagen t.b.v. t.b.v. 45 45 graden) graden) (zagen (zagen t.b.v. t.b.v. 45 45 graden) graden) (zagen (zagen t.b.v. t.b.v. 45 graden) 45t.b.v. graden) (zagen (zagen t.b.v. 45 t.b.v. graden) 45 graden) (zagen 45 graden) (zagen (zagen 45 graden)

3-wegband, 130/150 130/150xx250(h), 250 250xx785 785 aan op R=500, trottoirband R=500,90 90graden, graden, 130/150 (zagen (zagent.b.v. t.b.v.45 45grad gra

nd, - Trottoirband, - - -and, endig 45 bocht, inwendig 45 graden gdig graden 4545 graden graden wendig 45graden graden

130/150 130/150 x 130/150 250 x x250 xx250 x 390 130/150 250 x390 250 xx250 x250 390 x 390 130l150 130l150 x 130l150 250 x x250 xx390 250 xx250 xx250 390 x 390 Trottoirband, - 130/150 130/150 Trottoirband, - x 130/150 x x250 130/150 130/150 Trottoirband, - 130l150 250 390 130l150 130/150 130/150 -- x 250 x 250 x 250 390 x 390 x 390 x390 250 x250 390 x390 x 390 130/150 x390 x 390 130l150 130/150 x390 x 390 130/150 R=500, R=500, 45R=500, graden, 4545 graden, 45 graden, R=500, 45R=500, graden, 45 45 graden, graden, R=500, R=500, 45R=500, graden, 45 graden, graden, bocht, inwendig 45 graden R=500, R=500, bocht, 45inwendig graden, 45 graden R=500, R=500, bocht, 4545 45 graden, inwendig graden, 45 graden R=500, R=500, R=500, 45 45 graden, 45 graden, graden, R=500, graden, R=500, 45 graden, R=500, 45 graden, R=500, 45 graden, (zagen (zagen niet (zagen niet nodig) nodig) niet nodig) (zagen niet (zagen nodig) niet niet nodig) nodig) (zagen niet (zagen nodig) niet niet nodig) nodig) (zagen niet nodig) (zagen (zagen niet niet nodig) nodig) (zagen (zagen (zagen nietniet nodig) niet nodig) nodig) (zagen niet nodig) (zagen niet nodig) (zagen niet nodig) (zagen (zagen niet nodig) (zagen

130l150 130/150 130/150 x 250 xx250 250 x 390 xx390 390 R=500, R=500, R=500, 45 45 graden, 45graden, graden, (zagen (zagen (zagen nietniet niet nodig) nodig) nodig)

- - -Trottoirverloopbanden

-

-- - - Trottoirverloopbanden

- --Trottoirverloopbanden -- -

09 Buurtpleinen

Centrum

- - - -Parkeerverloopband, 1000(l),- - van 130/150x250 naar 150(b)x150(h), iets kantelen om op 4cm zicht uit te komen. Verloop naar 150(b)x 170(h) zal nog ontwikkeld worden Rollaag, Molgoot Enkele Rollaag, 3strek strekken, langstussen band Rollaag, gebakken rijbaan gebakken en keiformaat parkeervak keiformaat gebakken keiformaat

Rollaag, Molgoot Enkele strek 3 strekken, langs b gebakken rijbaan en keiformaat parkeerva

en rkeren Rollaag, Enkele Enkele strek strek langs langs band band Enkele strek langs band Rollaag, Rollaag, Goot zonder parkeren Goot Rollaag, zonder parkeren Enkele Goot Rollaag, strek zonder langs parkeren band Enkele Enkele Goot strek zonder strek langs langs parkeren band band er parkeren Rollaag, Enkele strek langs band Enkele strek langs band Rollaag, parkeren Rollaag, Enkele strek langs band Enkele strek langs band Rollaag, der parkeren Rollaag, Rollaag, Enkele strek langs band Enkele strek langs band Rollaag, gebakken gebakken keiformaat keiformaat gebakken gebakken keiformaat keiformaat gebakken keiformaat gebakken keiformaat gebakken keiformaat gebakken keiformaat gebakken keiformaat gebakken keiformaat gebakken keiformaat gebakken keiformaat

Rollaag, Enkele Enkele Rollaag, strek strek langs langs band band Rollaag, gebakken gebakken keiformaat keiformaat gebakken keiformaat

Rollaag, Enkele Enkelestrek streklangs langsbb gebakken keiformaat

Straatkolk Straatkolk Trottoirkolk Straatkolk 450x200, 450x300 450x200, 450x300 Straatkolk 450x200, schuineschuine kop kop schuine kop

Straatkolk Straatkolk Trottoirkolk 450x200, 450x300 450x30 schuine kop

- In In zelfde als de enkele alsals de de enkele In zelfde als de enkele Markeringslijn - zelfde In Markeringslijn zelfde - lijn lijn alslijn de enkele Markeringslijn zelfde enkele InIn zelfde als de enkele - zelfde In InIn zelfde lijn alslijn de als enkele de enkele In zelfde lijn als de enkele -In -- - lijnlijn In lijn zelfde lijn als de enkele zelfde lijn als de enkele zelfde lijn als de enkele strekse laag langs trottoirband strekse laag langs trottoirband strekse laag langs trottoirband strekse laag langs trottoirband strekse laag langs trottoirband strekse laag langs trottoirband strekse laag langs trottoirband strekse laag langs trottoirband strekse laag langs trottoirband strekse laag langs trottoirband strekse laag langs trottoirband strekse laag langs trottoirband daardaar waar niet geparkeerd waar nietniet geparkeerd daardaar waar niet geparkeerd waar niet geparkeerd daar waar geparkeerd daar waar niet geparkeerd daar waar niet geparkeerd daar waar niet geparkeerd waar niet geparkeerd daar waar niet geparkeerd daar waar niet geparkeerddaar daar waar niet geparkeerd wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt wordt

35

In zelfde lijnlijn alsals de de enkele In--zelfde enkele strekse laag langs trottoirband strekse laag langs trottoirband daar waar nietniet geparkeerd daar waar geparkeerd wordt wordt

14 Details

- Markeringslijn - - --

InInzelfde zelfdelijn lijnals alsde deee strekse strekselaag laaglangs langstrt daar daarwaar waarniet nietgepa gepa wordt wordt overzicht

slijn ngslijn

Straatkolk Straatkolk 450x200, 450x200, Trottoirkolk 450x300 450x300 Straatkolk 450x300 450x300 450x200, 450x200, Kolk Kolk Straatkolk 450x200, Trottoirkolk Kolk Straatkolk 450x300 450x200, Straatkolk Trottoirkolk Kolk 450x300 450x300 Straatkolk 450x200, Trottoirkolk 450x300 Straatkolk 450x300 Straatkolk 450x200, Straatkolk 450x200, Trottoirkolk 450x300 Straatkolk 450x300 Straatkolk 450x200, Straatkolk 450x200, Trottoirkolk Trottoirkolk 450x300 Straatkolk Straatkolk 450x300 Straatkolk Straatkolk 450x200, schuine schuine kop kop schuine schuine kop kop schuine kop schuine kop schuine schuine schuine kopkop schuine kopkop schuine kop schuine kop

13 Meubilair

Rollaag, Rollaag, Rollaag, Enkele Enkele Enkele strek strek langs strek langs band langs band band Molgoot Molgoot Molgoot 3Molgoot strekken, 3 strekken, 3 langs strekken, tussen tussen Rollaag, Rollaag, Goot bij Rollaag, parkeren Goot Rollaag, bij parkeren Enkele Goot Rollaag, strek bij parkeren band Molgoot Enkele Goot bij 3strek strekken, parkeren langstussen band Enkele strek langs band 3 strekken, tussen Rollaag, Rollaag, Rollaag, Enkele strek langs band Molgoot 3tussen strekken, tussen Rollaag, gebakken gebakken gebakken keiformaat keiformaat keiformaat rijbaan rijbaan enrijbaan parkeervak enen parkeervak gebakken keiformaat gebakken keiformaat gebakken keiformaat rijbaan en keiformaat parkeervak gebakken keiformaat en parkeervak gebakken gebakken keiformaat keiformaat rijbaan parkeervak gebakken keiformaat rijbaan en parkeervakgebakken gebakken keiformaat

15 Materiaal

en eren rkeren parkeren

-

11 Speciale

den opbanden banden - - -rloopbanden erloopbanden - Trottoirverloopbanden

straatond.

- - parkeerband - - Lage -150(b)x150(h)x1000(l). 150(b)x150(h)x1000(l), 150(b)x150(h)x1000(l), -150(b)x150(h)x1000(l), -Lage 150(b)x150(h)x1000(l), - - 150(b)x150(h)x1000(l). 150(b)x150(h)x1000(l), --- -parkeerband 150(b)x150(h)x1000(l), 150(b)x150(h)x1000(l). 150(b)x150(h)x1000(l). 150(b)x150(h)x1000(l). Lage parkeerband 150(b)x150(h)x1000(l). 150(b)x150(h)x1000(l). parkeerband 150(b)x150(h)x1000(l). 150(b)x150(h)x1000(l), 150(b)x150(h)x1000(l).- Lage 150(b)x150(h)x1000(l), 2cm2cm zicht 2cm zicht zicht 2cm zicht 2cm zicht Fungeert Fungeert Fungeert hier hier alshier trottoirband. als als trottoirband. trottoirband. Fungeert hier als trottoirband. Fungeert hier als trottoirband. Fungeert hier als trottoirband. Fungeert Fungeert hier als trottoirband. 2cm zicht 2cm zicht Fungeert hier als trottoirband. 4cm zicht,hier als trottoirband. 0,5 cm 0,50,5 zicht cm cm zicht t.o.v. zicht t.o.v. rijbaan. t.o.v. rijbaan. rijbaan. RolRolRol0,5 0,5 cm zicht t.o.v. rijbaan. Rol0,5 cm zicht t.o.v. rijbaan. Rol- 0,5 zichtstellen t.o.v. rijbaan. Rol0,5 cm zicht t.o.v. rijbaan. Rol0,5 cm zicht t.o.v. rijbaan. Rol-cm zicht t.o.v. rijbaan.

Rol2cmcm hoger dan laaglaag ertussen: laag ertussen: ertussen: 0,5cm 0,5cm zicht 0,5cm zicht bijzicht bijzicht bij bij laag laag ertussen: 0,5cm zicht bij laag ertussen: 0,5cm zicht bij laag ertussen: 0,5cm zicht bijop laag ertussen: 0,5cm zicht laag ertussen: 0,5cm bij ertussen: 0,5cm zicht bij onderzijde trottoirband om hoogste hoogste hoogste punt, punt, 2,5cm punt, 2,5cm bij 2,5cm kolk. bij bij kolk. kolk. hoogste punt, 2,5cm bij kolk. hoogste punt, 2,5cm bij kolk. hoogste punt, 2,5cm bij kolk. hoogste punt, bij kolk. hoogste punt, 2,5cm bij kolk. hoogste punt, 2,5cm bij kolk. 4cm zicht uit te2,5cm komen

12 Verliching

band nd eerband keerband

130/150 130/150 130/150 x 250 xx250 250 x 1000 xx1000 100

10 Inrichting

nd, recht echt recht and, recht

08 Kruisingen

kak

<30 Buurtstraat

De basismodellen voor 30 en 50 km/uur straten Basiskruispunt 30 x 30 km/uur

Kenmerken basiskruispunt 30 x 30 km/uur • We werken met verlaagde kruisingsvlakken, niet verhoogd; • Vóór het kruispunt worden drempels aangelegd waarbij de afstand tot het kruispunt afhangt van de omstandigheden; • T.b.v. inritconstructies verlagen we de trottoirbanden bij A) rechtstand m.b.v. trottoirverloopbanden en bij B) een bocht met reguliere bochtbanden 130/150; • Straatkolken plaatsen we niet ter hoogte van de inritconstructies;

• In principe loopt over een kruispunt altijd de rollaag langs de band, ook bij Klassiek 1 of 2; • Een overgang van de enkele strekse laag (uit straten met model Klassiek 1 en Klassiek 2) naar de rollaag op het kruispunt wordt gemaakt door hier een 45x20 straatkolk tussen te zetten; • Zie verder H8 Kruisingen.

36

Puccinimethode

Puccinimethode Rood

01 Doel

37

13 Meubilair 14 Details overzicht

• De 280/300 trottoirband van het druppelvormige eiland (tussen fietspad en rijbaan) ligt in het midden 12 cm hoger dan de rijbaan en loopt geleidelijk af naar de fietsoversteken; • Straatkolken plaatsen we niet ter hoogte van de inritconstructies; • Het hoogteverschil tussen bovenzijde opsluitband fietspad en het rode asfalt bedraagt standaard 5 cm; • Eventuele middenbermen worden altijd gemaakt van 180/200 trottoirbanden en bijbehorende verloopstukken; • Zie verder H8 Kruispunten.

15 Materiaal

Kenmerken basiskruispunt 50 x 50 km/uur • We werken in principe met verlaagde banden die doorlopen over het kruispunt: zo is er een heldere scheiding tussen langzaam en snel verkeer en kunnen allerlei materiaalaansluitingen goed worden gemaakt; • In geval om specifieke redenen de doorgaande banden niet goed toepasbaar zijn kan desnoods met puntstukverloopbanden worden gewerkt. • T.b.v. inritconstructies verlagen we de trottoirbanden bij A) rechtstand m.b.v. trottoirverloopbanden en bij B) een bocht met reguliere bochtbanden 280/300;

12 Verliching

11 Speciale

straatond.

Centrum

10 Inrichting

09 Buurtpleinen

08 Kruisingen

07 Erf / steeg

06 Kade / Gracht

05 Straten 50

04 Straten 30

03 Basisprincipes

02 Vloerkaart

Basiskruispunt 50x050 km/uur

4 20 - 30 km / uur straten 38

Erftoegangswegen: 3 types Binnen Duurzaam Veilig kan je een erftoegangsweg inrichten als ‘gewone’ 30 km/uur straat (onderdeel 30 zone) of als erf (stapvoets/15).

39

Puccinimethode

01 Doel

Puccinimethode Rood

02 Vloerkaart

03 Basisprincipes 04 Straten 30 overzicht

De ventweg van de President Kennedylaan. Een eenvoudige maar hoogwaardige inrichting voor een 30 km/uur straat, conform de Puccinimethode, model 'Klassiek 1'.

15 Materiaal

14 Details

13 Meubilair

12 Verliching

11 Speciale

straatond.

Centrum

10 Inrichting

09 Buurtpleinen

1. De 30 km/uur straat De 30 km/uur straat wordt ingericht met een rijbaan waar gemotoriseerd verkeer en fietsers de ruimte delen, uitgevoerd in klinkers. Daarnaast liggen trottoirs in klinkers of tegels, afhankelijk van de vloerkaart. Om meer ruimte, veiligheid of comfort te bieden aan fietsers kunnen deze straten worden uitgevoerd als fietsstraat of voorzien worden van extra

05 Straten 50

Gebiedsontsluitingswegen Gebiedsontsluitingswegen hebben altijd gescheiden fietsvoorzieningen (fietspaden of fietsstroken) en de rijbanen worden altijd uitgevoerd in asfalt. Er geldt een maximumsnelheid van 50 km/uur (soms 70 km/uur). Dit type straten is in dit handboek uitgewerkt in hoofdstuk 5: 50 km/uur straten.

2. Buurtstraat (<30 km/uur) Bij diverse (her)inrichtingen is er de wens voor een sterk autoluwe inrichting die, nog meer dan bij een ‘gewone’ 30 straat, is gericht op verblijven. Voor situaties waar een echte erf-inrichting (zie verderop in deze tekst) vanuit gebruik of omgeving niet mogelijk of wenselijk is, introduceren we in dit Handboek een nieuw type straat binnen de groep erftoegangswegen: de buurtstraat <30 km/uur. Deze buurtstraat heeft zowel kenmerken van een erf als van een ‘gewone’ 30 km/uur straat maar verkeerskundig en juridisch blijft het een 30 km/uur straat. Dit nieuwe verkeerskundige profiel kent een belangenconflict ten aanzien van het hoogteverschil tussen rijbaan en trottoir. Vanuit onderscheid en geleiding voor blinden en slechtzienden is een hoogteverschil gewenst, maar vanuit verkeersveiligheid (mogelijkheid voor fietsers om uit te wijken) en vanuit de gewenste autoluwe inrichting (maximaal vergroend i.c.m. zeer smalle rijbaan) is juist geen/ een minimaal hoogteverschil gewenst. We kiezen nu voor een standaard gebaseerd op de plannen voor de Frans Halsbuurt (met een minimaal hoogteverschil),

06 Kade / Gracht

Duurzaam Veilig Het wegennet binnen de bebouwde kom van Amsterdam bestaat uit gebiedsontsluitingswegen (GOW) en erftoegangswegen (ETW). Gebiedsontsluitingswegen zijn de hoofdroutes en verkeerskundig vooral bedoeld voor verkeer, erftoegangswegen vooral voor verblijven.

fietsvoorzieningen. Dat doen we alleen als het nodig is vanuit verkeerskundig oogpunt. Het ‘Afwegingskader: Fietsstraten, fietspaden & fietsstroken’ (te vinden via https://hior.amsterdam.nl) geeft aan wanneer fietsstraten of extra fietsvoorzieningen als verbijzondering van een ‘gewone’ 30-straat wenselijk zijn.

07 Erf / steeg

Inleiding

08 Kruisingen

4.1

Erftoegangsweg (ETW)

Gebiedsontsluitingsweg (GOW)

Verkeersfunctie

Verkeersfunctie

Uitwisselen

Uitwisselen en stromen

Positie fiets

Mengen

Scheiden

Basismateriaal rijbaan

Klinkers

Asfalt

Max. snelheid (km/h)

30 (15)

50 (70)

Functie Duurzaam Veilig

Overzicht van basaal onderscheid tussen Erftoegangswegen en Gebiedsontsluitingswegen.

waar het ‘buurtstraatprofiel (<30 km/uur)' nu als eerste wordt aangelegd na positief advies van de CVC. Door nu al deze standaard op te nemen wordt voorkomen dat er wildgroei komt van allerlei onduidelijke erfachtige inrichtingen, in situaties die zich daar niet voor lenen, waardoor meer problemen op het vlak van verkeersveiligheid en toegankelijkheid zouden ontstaan. Het in dit Handboek Rood uitgewerkte standaardprofiel wordt de komende jaren doorontwikkeld op basis van de ervaringen uit de praktijk. Hierbij worden de ervaringen vanuit de Fietsersbond en Cliëntenbelang meegenomen. Hieronder volgt een nadere toelichting op deze ontwikkeling.

Natuurlijk zijn er ook in de stad routes die zo anders van ligging of aard zijn dat we kunnen overgaan tot een ander organisatieprincipe met een ander soort inrichting. Denk aan erven (zie volgende paragraaf) maar ook aan echte voetgangersgebieden die, naast pleinen en parken die we hier buiten beschouwing laten, ook de vorm kunnen hebben van een straat, bijv. winkelstraten of stegen. Ook zien we steeds meer woonwijken die geheel ingericht zijn voor de voetganger; zelfs fietsers zijn daar te gast. Deze lokaties kunnen zeker worden ingericht met andere inrichtingsprincipes, bijv. zonder rijbaan, meer als 'campus' of klein stedelijk park. Dit komt steeds vaker voor, zie de recente plannen voor ‘De Eenhoorn’ in Amsterdam. In geval van straten hoeft het hoeft overigens niet persé. De Warmoestraat en Nes zijn bijvoorbeeld in zeer hoge mate een voetgangersgebied maar hebben nog steeds een indeling met rijbaan en trottoirs, wel op dezelfde hoogte overigens.

De behoefte aan een autoluwere openbare ruimte, een openbare ruimte die groener, klimaatbestendiger en verblijfsvriendelijker is, is terecht. Echter, waarom zouden die ‘nieuwe’ behoeften moeten leiden tot een geheel ander organisatieprincipe voor onze routes / straten (bijv. allerlei erfachtige principes)? Waarom gebruiken we niet de goede elementen van het aloude organisatieprincipe van een 30 km/ uur straat (best practise) maar dan in aangepaste vorm? Een nieuw soort straat dus met de bestaande succesvolle kenmerken (rijbaan in het midden, trottoirs, respect voor de stedenbouwkundige context en cultuurhistorie, ritmiek in lantarenpalen en andere inrichtingselementen etc) maar dan gecombineerd met nieuwe behoeften en inzichten (autoluw, meer ruimte voor voetgangers en fietsers, meer groen, meer verblijfskwaliteit en speelgelegenheid, klimaatbestendig en duurzaam). De in dit handboek gepresenteerde buurtstraten <30km/uur hebben we steeds vormgegeven met een min of meer maximale inzet op groen. Dit kan maar hoeft niet. Sterker nog, er is veel voor te zeggen om de vrijkomende ruimte (als gevolg van minder parkeren en een smalle rijbaan) eerst toe te bedelen aan meer ruimte voor de voetganger. We respecteren in onze uitwerkingen de minimale voetgangersnorm van 1,80 maar dit is echt krap en er is voor te zeggen de trottoirs breder te maken en de plantvakken smaller.