1c. RVNTASM_Werkgroep lll_IZI_Deelrapport 20210430.pdf

Aanbeveling: Idealiter is de samenwerking op facilitair en bedrijfsvoering met één samenwerkingspartner. Volgens dat principe zou RCE afvallen. Met de overige vier musea is uitgebreid gesproken over mogelijkheden tot samenwerking. Allen vier toonden zich enthousiast in de verkennende gesprekken.

53

3) Inhoud Samenwerking op de inhoud is mogelijk met meerdere instellingen. Mogelijke partners zijn Amsterdam Museum, Scheepvaartmuseum, NMVW, Zeeuws Archief, Allard Pierson, Stadsarchief Amsterdam, Nationaal Archief, Zeeuws Museum, Westfries Museum, Martitiem Rotterdam en Haags Historisch Museum. Bruiklenen Samenwerking op basis van bruikleenovereenkomst is een normaal fenomeen. De voor deze verkenning benaderde instellingen zijn allemaal bereid collectiestukken uit te lenen. De voorwaarden waaronder dit gebeurt kunnen wel verschillen. (zie rapport Collectievorming van Museum Zonder Muren). Collectiebeleid Samenwerking op het gebied van een gezamenlijk collectiebeleid komt niet veel voor in Nederland. Binnen NL kennen we met name het NMVW, waarbinnen vier instellingen dit zo hebben georganiseerd. De afspraken over verzamelen, documenteren en beheer zijn vastgelegd in een collectieplan. Het kan gaan om het vastleggen van immaterieel erfgoed, maar ook van objecten. Mocht het toekomstig slavernijmuseum op dit terrein met NMVW willen samenwerken, dan wordt afgestemd welke stukken binnen de doelstelling van het slavernijmuseum vallen en wat de hiaten zijn in de bestaande collecties. Objecten verworven door het slavernijmuseum kunnen in eigen beheer worden opgenomen of worden overgedragen aan één van de partnerorganisaties.

Programmering: Op dit gebied kan samengewerkt worden met een grote variëteit aan collega-instellingen. Zij delen kennis over collecties stemmen af met betrekking tot programmering. Verwante instellingen kunnen zelfs beslissen tot het gezamenlijk aanstellen van conservatoren. De conservatoren zijn doorgaans gespecialiseerd in een deelaspect van de collectie en kunnen aan de hand daarvan tentoonstellingen samenstellen. Het kan goed werken om een inhoudelijke alliantie aan te gaan met verwante instellingen. Drie Zeeuwse instellingen (Zeeuws Archief, Zeeuws Museum en Maritiem MuZEEum Vlissingen) hebben reeds aangegeven te willen samenwerken met het toekomstige slavernijmuseum. Met namen het Zeeuws Archief heeft veel kennis op het gebied van het Nederlandse slavernijverleden. Samenwerking op gebied van kennisuitwisseling en programmering wordt als meerwaarde gezien. Het beoogde slavernijmuseum zou hierin de regie moeten nemen om de rest van Nederland mee te nemen.

54

Enkele bevindingen en aandachtspunten uit de gesprekken met de organisaties: • Op het gebied van collectie en programmering bestaat geen beperking in het aantal instellingen waarmee wordt samengewerkt; • Een netwerk van inhoudelijk verwante organisaties kan helpen bij uitwisseling van inhoudelijke kennis en het afstemmen over programmering; • Verwante instellingen kunnen gezamenlijk een conservator aanstellen; • Voor beheer en behoud van collecties zijn vakmensen nodig met kennis van restauratie en registratie. Naar goed museaal gebruik helpen instellingen elkaar onderling op het gebied van kennis en expertise bij collega-instellingen. • Samenwerking met musea elders in Nederland draagt bij aan landelijke spreiding van de doelstelling van het slavernijmuseum;. Aanbeveling: Een eigen kerncollectie opbouwen, bruiklenen elders aanvragen en verder goed collegiaal overleg kennis delen over aankoop, verwerving, afstoten en presenteren van collecties. Zie voor meer informatie het deelrapport Collectievorming van werkgroep 2 (Museum Zonder Muren).

55

PRIORITERING Het Stedelijk Museum, het Rijksmuseum en het Zeeuws Netwerk vielen tijdens de verkenning af wegens hun (te) late reactie. Dit zegt overigens niks over of zij wel of niet bereid zijn om samen te werken met het NTASM. Uiteindelijk zijn met de vier overige musea, die allen direct zeer enthousiast reageerden, verkennende gesprekken gevoerd. Aan de musea is gevraagd: • of zij ervaring hebben met het delen van een zakelijk & facilitair takenpakket met andere musea en instellingen; • of er onderdelen zijn op dit gebied waar ze goed of minder goed in zijn; • of er mogelijke belangenverstrengeling kan gaan bestaan op inhoudelijk gebied. Tabel: analyse van de uitkomsten gesprekken Inhoudelijke conflicterende belangen*

Ervaring met samenwerking(en)

Amsterdam Museum NEMO NMVW Scheepvaartmuseum

Grootte

Slagkracht & Wendbaarheid

Type museum

Nauwelijks

Bijbels museum, Museum Willet-Holthuysen en Museum Ons Lieve Heer op Solder (onder de noemer Amsterdam Heritage Museums)

***

** / ***

Gemeentelijk musea

Nee

Nee

**

** / ****

Rijksmuseum

Zeer waarschijnlijk

Vier musea onder een koepel: Tropenmuseum, Wereldmuseum, Afrika Museum en Museum Volkenkunde

****

*** / ***

Rijksmusea

Mogelijk

Ja

***

** / ****

Rijksmuseum

Aanbeveling: De kwartiermaker(s) moeten een verdiepende verkenning voor structurele samenwerking onderzoeken, doorrekenen en vastleggen met een van bovenstaande partijen. Kanttekening hierbij is dat met het NMVW veel inhoudelijke conflicterende belangen zijn. Op de inhoud adviseren we zeker om samen te werken, echter op het gebied van organisatie en bedrijfsvoering zou het kunnen gaan bijten Met Amsterdam Museum, NEMO en Scheepvaartmuseum kan een verkenning plaats vinden op het gebied van organisatie en bedrijfsvoering.

*Inhoudelijke conflicterende belangen: Mogelijke belangenverstrengeling op inhoudelijk gebied (dus ‘aan de voorkant’, bijvoorbeeld als beide musea dezelfde thematiek in tentoonstellingen willen behandelen, dezelfde objecten willen verwerven, dezelfde fondsen willen benaderen of dezelfde conservatoren willen aantrekken).

56

lV) VERKENNING (INTER)NATIONALE SAMENWERKINGSPARTNERS

57

VERKENNING (INTER)NATIONALE MUSEALE SAMENWERKINGSPARTNERS Sinds begin 2017 zijn met een reeks partijen in binnen- en buitenland oriënterende gesprekken gevoerd. Inmiddels zijn relaties met meerdere partijen opgebouwd en is het draagvlak voor het Nationaal Museum Slavernijverleden aanmerkelijk gegroeid. De volgende instellingen zijn geraadpleegd en als interessante partnerinstellingen geïdentificeerd. Deze lijst is niet uitputtend en moet in de fase na de verkenning verder worden aangevuld. Musea over het slavernijverleden Er bestaan wereldwijd meerdere instellingen die aandacht aan dit verleden besteden. Qua inhoud, niveau en vorm strekt vooral het Smithsonian National Museum of African American History and Culture (NMAAHC) tot voorbeeld. Daarnaast spreken ook andere musea die zich richten op de betrokkenheid van verschillende naties bij de trans-Atlantische slavernij tot de verbeelding. Voorbeelden hiervan zijn het DuSable Museum of African American History, Chicago; de Sugar & Slavery galerij van het Museum of London Docklands, het Mémorial ACTe op Guadeloupe, het International Slavery museum in Liverpool, The Slave Lodge Museum in Kaapstad, het Sint Maarten Museum, het Surinaams Museum in Paramaribo en het Tula Museum op Curaçao.

Musea met kunst uit en over de (geschiedenis van) Nederland en Amsterdam Binnen het Nederlandse slavernijverleden speelt de stad Amsterdam, immers lange tijd mede-eigenaar van de kolonie Suriname, een belangrijke rol. Meerdere culturele en museale instellingen streven ernaar dat verleden zichtbaar te maken. Het Nationaal Museum Slavernijverleden wil hen hierbij ondersteunen en tegelijkertijd profiteren van hun expertise. Hierbij valt te denken aan: het Amsterdam Museum, het Centrum Beeldende Kunst Zuidoost, Museum Bronbeek, het Nationaal Militair Museum en het Rijksmuseum Amsterdam. Instellingen met betrekking tot het Nederlands slavernijverleden Het Nederlandse slavernijverleden is gedeeltelijk een verborgen verleden, maar in de voormalige koloniën zijn vaak wel tastbare sporen te vinden. Het museum heeft hier een verwijsfunctie naar collega-musea zoals: het Cape Coast Castle Museum, het District Six Museum in Kaapstad, Fort Elmina in Ghana, het Kura Hollanda museum op Curaçao en het Openluchtmuseum Fort Nieuw Amsterdam, Suriname.

58

VERKENNING (INTER)NATIONALE MUSEALE SAMENWERKINGSPARTNERS Musea / organisaties voor wereldculturen Het Nationaal Museum Slavernijverleden wil de kracht en cultuur van tot slaaf gemaakten tonen aan een breed publiek. Samenwerking met musea die gespecialiseerd zijn in wereldculturen is van grote waarde, zowel bij de uitwisseling van expertise als bij het verkrijgen van bruiklenen en de opbouw van een eigen collectie. Hierbij wordt gedacht aan het Joods Cultureel Kwartier in Amsterdam, het Migratie Museum in Den Haag en het Nationaal Museum van Wereldculturen in Leiden, Berg en Dal, Rotterdam en Amsterdam. Archieven Sporen van het Nederlandse trans-Atlantische slavernijverleden zijn vooral in archieven terug te vinden. Samenwerking is noodzakelijk om dit materiaal in het museum te kunnen aanbieden. Tevens heeft het museum hier een verwijsfunctie. Voorbeelden van zulke archieven zijn het Nationaal Archief Den Haag, Amsterdam Archief, Zeeuws Archief, Rotterdam Archief, Nationaal Archief Suriname, Nationaal Archief Curaçao, het archief van de Evangelische Broedergemeente en van het Surinaams Museum in P'arbo, het Archief Zeister Zendingsgenootschap (zit voornamelijk in het Archief Utrecht) en het archief van Vereniging ons Suriname. Ook zijn universiteitsbibliotheken van Leiden en Amsterdam, de Koninklijke Bibliotheek en The Black Archives interessante samenwerkingspartners.

59

VERKENNING (INTER)NATIONALE MUSEALE SAMENWERKINGSPARTNERS Tijdens de verkenning zijn verschillende gesprekken gevoerd met een aantal (inter)nationale musea en experts. Dit waren niet enkel musea en experts op het gebied van het trans-Atlantisch slavernijverleden, de erfenissen en doorwerkingen ervan. Hieronder volgt een overzicht van die gesprekken: Docking The Amsterdam Het grootste onderwatermuseum/aquarium (Docking The Amsterdam) van de wereld komt naar Nederland (Amsterdam) met daarin ook een VOC-schip dat opgegraven wordt. Dit museum zoekt samen met de gemeente momenteel ook een locatie in Amsterdam. Zij hebben de haalbaarheidsstudie achter de rug. Vanuit de verkenning is een gesprek gevoerd met de Docking The Amsterdam om te onderzoeken of beide musea elkaar mogelijk kunnen versterken. Tijdens deze kennismaking bleek al snel dat beide musea elkaar kunnen versterken en dat samenwerking mogelijk zou kunnen zijn. Dit kan zowel een inhoudelijk als zakelijke samenwerking zijn. Eindconclusie was om elkaar op de hoogte te blijven houden en in de fase na de verkenning nog eens verder te praten.

Internationale expertmeeting Er is een internationale expertmeeting georganiseerd met musea en/of experts waarbij er onder andere gesproken is over collectievorming, gebouw, netwerk (samenwerking), stakeholdermanagement (betrekken van de nazaten), verhaal (welk verhaal en vanuit welk perspectief) en financiering. Aan de sessie hebben de volgende musea en/of experts meegedaan: • Prof. Gert Oostindie, directeur van het KITLV in Leiden en hoogleraar Koloniale en Postkoloniale Geschiedenis Universiteit Leiden; • Drs. Annemarie de Wildt, conservator Amsterdam Museum; • Jennifer Tosch BA, directeur van Black Heritage Tours, Amsterdam; • Prof. Madge Dresser,(Historical Studies) van de University of Bristol en lid van Bristols Museums Black History Steering Group; • Prof. Anthony Bogues, directeur van Center for the Study of Slavery and Justice van Brown University; • Drs. Jeanne Henriquez, directrice van Museo Kas di Pal’i Maishi en Museam Tula in Curaçao; • Prof. John Fleming, directeur in Residence van the National Museum of African American Music in Nashville; • Ada Korbee, zelfstandig expert and curator slavernijgeschiedenis woonachtig in Paramaribo; • Dr. Mary Elliot, hoofdcurator Smithsonian National Museum of African American History and Culture in Washington. De output van de expertmeeting is meegenomen in de uitwerking van het inhoudelijke rapport.

Meeste musea en/of experts hebben interesse getoond om op de hoogte te blijven en hebben aangegeven open te staan 60 voor toekomstige samenwerking met het NTASM.

VERKENNING (INTER)NATIONALE MUSEALE SAMENWERKINGSPARTNERS Enquête onder Nederlandse musea Om museale instellingen in Nederland te betrekken bij de verkenning is een enquête uitgezet. De enquête had tot doel de musea te informeren en te bevragen. Bij de keuze van de instellingen is in eerste instantie gekeken naar enige relatie tot het onderwerp. Bepaalde instellingen hebben in het verleden aandacht besteed aan het Nederlands slavernijverleden of hebben relevante collecties. Verder is gebruik gemaakt van het netwerk van platform Musea Bekennen Kleur. Ook is er gekeken naar een landelijke spreiding van Maastricht tot Groningen. De bevindingen staan in het deelrapport ‘Enquête musea in Nederland’ van werkgroep 2 (Museum Zonder Muren). Veel musea geven aan dat het goed is wanneer permanent aandacht besteed wordt aan het slavernijverleden. Het onderwerp verdient een eigen huis aldus het Rijksmuseum, Haags Historisch Museum, Centraal Museum, Mauritshuis, Museum van Loon, Stedelijk Museum Alkmaar en Bonnefanten museum. “Het is belangrijk het specifieke verhaal van de trans-Atlantische slavernij permanente aandacht te geven. De koloniale hiërarchie die toen is opgebouwd, werkt nog altijd door in de samenleving, in de vorm van ras-denken en ongelijke kansen.

Een slavernijmuseum kan dat zorgvuldig laten zien en is daarom van grote educatieve en maatschappelijke waarde.” – Rijksmuseum Ook wordt door een groot aantal musea zoals het Nederlands Fotomuseum en Joods Cultureel Kwartier aangegeven dat het belangrijk is om samen te werken met andere musea. De meeste geïnterviewde musea vinden ook dat het NTASM een onderzoekersrol op zich moet nemen en fungeren als gerenommeerd kenniscentrum. Hierbij wordt benadrukt dat het belangrijk is om samen te werken met het onderwijs en het onderwerp niet alleen in het NTASM te behandelen maar ook in de geschiedenisles. (Haags Historisch Museum, Museum Prinsenhof Delft, Maritiem Museum, Mauritshuis, Museum van Loon, Westfries Museum, van Abbemuseum, Stedelijk Museum Alkmaar en Bonnefante museum)

61

VERKENNING (INTER)NATIONALE SAMENWERKINGSPARTNERS Naast musea zijn ook andere instellingen geraadpleegd en als interessante partnerinstellingen geïdentificeerd. Belangenorganisaties Het NTASM verwelkomt iedereen en wil in het bijzonder een thuis zijn voor de Afro-Caraïbische gemeenschap. Om die ambitie te realiseren, is betrokkenheid van de achterban onontbeerlijk. Het museum betrekt een aantal partners bij de koers en ontwikkeling van het museum, waaronder: The Black Archives, NiNsee, Landelijk Platform Slavernij verleden, Untold, Comité Boni, Opo Kondreman, Stichting Eer en Herstel, Nederland Wordt Beter, Stichting OCAN, Stichting SPLIKA, Vereniging Ons Suriname en andere vergelijkbare organisaties. Academische wereld Het NTASM wil feiten en cijfers overbrengen en dialoog over het slavernijverleden stimuleren. Het streeft daarvoor naar nauwe samenwerking met onderzoekers en studenten van onder meer de Anton de Kom Universiteit in Paramaribo, de Erasmus Universiteit Rotterdam, het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde Leiden, het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis Amsterdam, de Universiteit Leiden, de Universiteit van Amsterdam, University College Roosevelt en Middelburg, de Vrije Universiteit Amsterdam, Radboud Universiteit Nijmegen, Universiteit Groningen, Universiteit Utrecht, University of Curaçao en University of Aruba.

Onderwijs Het NTASM ontwikkelt educatief materiaal voor uiteenlopende doelgroepen. Dit doet het vanuit het kenniscentrum en in nauwe samenwerking met externe professionele partijen, zoals opgenomen in het rapport Educatie en onderwijs van werkgroep 3 (IZI).

62

VERKENNING (INTER)NATIONALE SAMENWERKINGSPARTNERS Financiering en bestuurlijke verankering Het NTASM kan alleen bestaan met een solide financieel en organisatorisch fundament. Het streeft naar goede relaties met en stelt zich hierbij proactief op. Mogelijke partners zijn hier: • Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap • Gemeente Amsterdam • Provincie Noord-Holland • Fondsen zoals: BankGiro Loterij Fonds, Stichting Doen, Corporate Finance London, Nationale Postcodeloterij, Mondriaanfonds, Fonds voor Cultuurparticipatie, VSBfonds, Vereniging Rembrandt, SNS Reaal Fonds en Philanthropy Centre JPMorgan Chase & Company New York. • Particuliere fondsen zoals Van den Ende Foundation, Van Leer Foundation en St. Democratie en Media • Commerciële sponsoren: bedrijven die een verleden in de slavernij hebben zoals DNB, ABN AMRO, Hudig, Douwe Egberts, Van Oordt, etc. Tevens willen we adviesraden instellen op het gebied van bijvoorbeeld Wetenschap en Kunst, een netwerk van ‘Vrienden van het Museum’ opzetten en individueel aandeelhouderschap creëren door mensen een baksteen of ander onderdeel van het gebouw te laten adopteren en zo de band te verstevigen.

63

V) CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

64

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN We hebben vijf netwerk-/satellietconstructies onderzocht. Uiteindelijk is ons advies om gebruik te maken van twee constructies: • een inhoudelijk kennisnetwerk, zoals de samenwerking tussen het Scheepvaartmuseum, Maritiem Museum Rotterdam en het Zuiderzee Museum. Een samenwerking tussen thematisch gerelateerde instellingen. Dat geeft mogelijkheid tot kennisuitwisseling, gezamenlijk optrekken in research en ontsluiting van bronnen. Dit netwerk hoeft niet beperkt te blijven tot museale instellingen in Nederland. Onderzoeksinstellingen kunnen aanhaken, evenals instellingen in het buitenland. • een bedrijfsmatige en facilitaire bundeling van krachten, zoals bij het Nationaal Museum voor Wereldculturen. Het museum als onderdeel van een grotere organisatiestructuur. Dit heeft voordelen op efficiency en kostenbesparing. Een nieuwe instelling hoeft niet alle voorzieningen, zoals bedrijfsvoering en depotbeheer, zelf te dragen. Door een samenwerking aan te gaan met bestaande musea, kan het gebruik maken van bestaande structuren. Belangrijk hierbij is wel het behoud van de eigen identiteit. Voor het toekomstige slavernijmuseum bestaat de behoefte een sterke autonome identiteit te behouden. Het onderwerp van het transAtlantische slavernijverleden wordt als te belangrijk ervaren om ondergeschikt te maken aan een groter geheel.

Daarnaast wordt ingezet op een innovatief museumconcept, waarbij ‘de kracht van de voorouders’ als DNA wordt doorgevoerd in alle onderdelen van het museum. Dat betekent dat het museum om een herkenbaar eigen profiel te krijgen en te behouden regie moet houden op managementniveau.

Op het gebied van bedrijfsvoering adviseren wij om met één reeds bestaand museum samen te werken. Samenwerking heeft sterk de voorkeur boven het zelfstandig uitvoeren van deze taken. Als het toekomstige museum ‘aan de achterkant’ samenwerking zoekt met een reeds bestaand museum, dan kan zij haar aandacht volledig richten op ‘de voorkant’, ofwel de inhoudelijke kant van het museum. Het uitdragen van de missie, visie, doelstellingen en het maken van tentoonstellingen, het verwerven van collectie, etc. Dit inrichtingsproces van de inhoudelijke kant vereist alle aandacht die nodig is. Daarnaast wordt met deze werkwijze tijd, geld en energie bespaard en staat deze keuze daarmee voor een duurzaam beleid.

65

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Inhoudelijk kan samengewerkt worden met een grote variëteit aan collega-instellingen. Naast het delen van kennis over collecties en het afstemmen van programmering kan er met andere instellingen gekeken worden of en zo ja welke conservatoren gezamenlijk aangesteld kunnen worden. Deze conservatoren specialiseren zich in een deelaspect van de collectie en kunnen aan de hand daarvan tentoonstellingen samenstellen. In het huidige museumbestel vindt onderling overleg plaats over programmering. Inhoudelijke samenwerking, afstemming over programmering en uitwisseling van kennis wordt als een meerwaarde gezien. Er is met vier musea gesproken over deze vorm van samenwerking: Scheepvaartmuseum, NEMO, NMVW en Amsterdam Museum. De conclusies en/of aanbevelingen n.a.v. de vier gesprekken zijn: • Alle vier musea staan zeer open voor (verschillende vormen van) zakelijke samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering. • Daarnaast geven alle vier musea aan ook open te staan voor inhoudelijke samenwerking; • Er kan zeker sprake zijn van inhoudelijke belangenverstrengeling (dus aan de voorkant van het museum) maar dat hoeft geen probleem op te leveren.

Toch kan het daarom interessant zijn om juist te gaan samenwerken met een museum waarmee geen inhoudelijke basis wordt gedeeld, zoals NEMO; • Ga niet ‘shoppen’ door bijvoorbeeld salarisadministratie te delen met instelling A en gebouwenbeheer te delen met instelling B; • Om de zakelijke samenwerking goed op te zetten moet een projectorganisatie ingericht worden en het museum dat de diensten levert zal er een financiële bijdrage voor moeten ontvangen. • Het museum moet een eigen kerncollectie opbouwen, bruiklenen elders aanvragen en verder goed collegiaal overleg voeren door kennis te delen over aankoop, verwerving, afstoten en presenteren van collecties De kwartiermaker(s) moeten een verdiepende verkenning voor structurele samenwerking onderzoeken, doorrekenen en vastleggen met een van bovenstaande partijen. Kanttekening hierbij is dat met het NMVW veel inhoudelijke conflicterende belangen zijn. Op de inhoud adviseren we zeker om samen te werken, echter op het gebied van organisatie en bedrijfsvoering gaat het elkaar bijten. Met Amsterdam Museum, NEMO en Scheepvaartmuseum kan een verkenning plaats vinden op het gebied van organisatie en bedrijfsvoering

66

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Ook hebben we ideeën die ter inspiratie kunnen dienen voor het opzetten van eigen netwerken. De netwerken kunnen eventueel op verschillende niveaus naast elkaar bestaan. • Netwerk van musea en kenniscentra op het gebied van het Nederlands slavernijverleden en doorwerking. Samenbrengen van kennis en bevorderen van bewustzijn van Zeeland tot Groningen. In dit netwerk de voormalige koloniën Suriname en Nederlandse Antillen meenemen. (eventueel uitbreiden met Guyana en Brazilië) • Community based netwerk in stadswijken in Nederland. Aanhaken op model van het Amsterdam Museum en dit uitbreiden over heel Nederland. • Culturele hot spot creëren of bij een bestaande hotspot aansluiten. De IJ-oevers vormen het nieuwe hart van de stad met verschillende hotspots als Eye Filmmuseum en A’DAM Toren, Muziekgebouw en BIM-huis en het NDSM-terrein. Goede verbinding per veerboot vanaf het Centraal Station. Er liggen plannen voor twee bruggen en een kabelbaan, die voor extra ontsluiting zorgen en als publiekstrekker zullen dienen. • Mogelijk partnerschap met ‘Docking the Amsterdam’ om te komen tot een clustering van culturele instellingen op één locatie. • Het museum opereert internationaal in een netwerk van musea, wetenschappelijke instituten, universiteiten, archieven en bibliotheken in het bijzonder met West-Afrika en de Caraïbische eilanden*.

Het NTASM moet partnerships aangaan die het eigen perspectief verbreden. Het is goed om de eigen perspectieven door partners uit te laten dagen. Het is raadzaam voor het NTASM om aan te sluiten bij nieuwe netwerken die kunnen helpen om het eigen artistieke en inhoudelijke perspectief te verbreden. Samenbrengen van kennis en bevorderen van bewustzijn van Zeeland tot Groningen. Mogelijke meetwaarde: Partnertevredenheidsonderzoek.

* Amerikaanse Maagdeneilanden, Anguilla, Antigua en Barbuda, Aruba, Bahama's, Barbado, Bonaire, Britse Maagdeneilanden, Cuba. Curaçao, Dominica, Dominicaanse Republiek, Grenada, Guadeloupe, Haïti, Jamaica, Kaaimaneilanden, Martinique, Montserrat, Navassa, Puerto Rico, Saba, Saint-Barthélemy, Saint Kitts en Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent en de Grenadines, Sint Eustatius, Sint-Maarten, Trinidad en Tobago, Turks- en Caicoseilanden, Costa Rica en Panama. De drie Guyana's grenzen niet aan de Caribische Zee, maar worden historisch, cultureel, taalkundig en sociaal-economisch wel tot de Caraïbische regio gerekend. Dus Frans-Guyana, Guyana en Suriname.

67

Publieksinventarisatie en doelgroepen

Het Nationaal trans-Atlantisch Slavernijmuseum (NTASM) toont de perspectieven, de kracht en de strijd van de slaafgemaakten en hun nazaten waarbij het Nederlands trans-Atlantisch slavernijverleden, de erfenissen en de doorwerkingen daarvan centraal staan. Hierbij is het NTASM een katalysator voor sociale verandering en loop het voorop in het proces van verwerking, door de slaafgemaakten en hun nazaten binnen één generatie een volwaardige plek te geven in de nationale geschiedenis. Het NTASM gebruikt de kracht en de strijd van de voorouders voor een menswaardig bestaan en staat in het teken van een gelijkwaardige en rechtvaardige samenleving. Een van de uit te werken thema’s uit de deelopdracht van IZI Solutions is de publiekinventarisatie. Het NTASM dient een ontmoetingsplaats te worden voor bezoekers met verschillende identiteiten. De streefdoelen moeten realistisch en haalbaar zijn. Denk hierbij aan het streefdoel om iedere Nederlander te bereiken.

De output van het themas publieksinventarisatie is: Inventarisatie van alle potentiële doelgroepen, verwerken in bezoekersprofielen en analyseren wat zij nodig hebben als het gaat om toegankelijkheid, programmering, activiteiten en educatie. Aanbevelingen/adviezen. •

•

Om te komen tot een complete inventarisatie van potentiële doelgroepen is er gekozen bezoekersprofielen te categoriseren op basis van de mentality-millieus van Motivaction. De bezoekersprofielen zijn van belang om te komen tot een inclusieve aanpak als het gaat om programmering, publiek, personeel en partners. Naast de museale functie zal ook worden gekeken naar de educatieve en onderzoekstaak die de instelling zichzelf stelt en hoe de daarbij passende profielen het beste kunnen worden bediend.

Leeswijzer Dit publieksinventarisatie en doelgroepen rapport baseert zich onder andere op het onderzoek van marktonderzoeksbureau Motivaction. Zij hebben acht mentality-milieus ontwikkeld. Samen vormen deze milieus het mentality-model: een uniek segmentatie tool waarmee organisaties doelgroepen door middel van levenswaarden gerichter kunnen definiëren en begrijpen. De Nederlandse samenleving is dus níet opgedeeld in sociaal-culturele of religieuze achtergronden maar in levensfilosofieën. De mentality-milieus uit het marktonderzoek geven inzicht in de verschillende belevingswerelden in de Nederlandse samenleving. Deze mentality-milieus vormen het fundament bij het analyseren van de doelgroepen omtrent het NTASM. Op de volgende pagina worden eerst een korte omschrijving weergegeven per mentality-milieu en op de pagina erna worden de kerneigenschappen en behoeften toegelicht. Daarna wordt er per mentality-milieu omschreven wat zij nodig hebben als het gaat om toegankelijkheid, programmering, activiteiten en educatie. Aansluitend is er voor gekozen om specifieke publieksgroepen en bezoekersprofielen te benoemen met daarbij een uiteenzetting hoe deze het beste bediend en bereikt kunnen worden. Tot slot hebben we aanbevelingen en adviezen geformuleerd.

Inhoudsopgave l ) Verkenning potentiële doelgroepen

72

ll)

85

Bereiken potentiële doelgroepen

lll) Bezoekersprofielen

91

lV) Conclusies en aanbevelingen

96

l) VERKENNING POTENTIËLE DOELGROEPEN

Omschrijving 8 mentality-milieus

Kerneigenschappen en behoeften Post-materialisten • • • • • • •

Zelfontplooiing Solidair zijn en sociaal bewogen Reflectief en kritisch Solidair en tolerant Internationaal geïnteresseerd Planmatig en principieel Niet consumptie- en vermaak gericht.

Opwaartse mobielen • • • • • • • •

Materialistisch en statusgevoelig Consumptie- en vermaak gericht Technologie-minded Vrijheid behouden Individualistisch Traditionele rolverdeling Oriëntatie op gelijkgestemden Meer mannen dan vrouwen

Postmoderne Hedonisten • • • • • • • •

Leven in het hier en nu Nieuwe ervaringen opdoen Onafhankelijk zijn Weinig betrokken Impulsief Avontuurlijk Vrijblijvend Ervaringsgericht

Traditionele burgerij • • • •

Vasthouden aan traditionele normen en waarden Gezin als hoeksteen van de samenleving Rustig en harmonieus leven • Acceptatie van autoriteit en regels Nationaal/lokaal georiënteerd • Plichtsbesef

Kosmopolieten • • • •

Sociaal georiënteerd • Netwerker Werken en presteren • Evenveel mannen als vrouwen Impulsief en avontuurlijk • Meer hoge inkomens Statusgevoelig, gehecht aan etiquette

Moderne burgerij • • • • •

Impulsief, gericht op het hier Zekerheid Inkomen én uitdaging Conformistisch, risicomijdend Regelmatig leven

• • • •

Consumptie- en vermaak gericht Traditionele rolverdeling Evenveel mannen als vrouwen Relatief laagopgeleid

Nieuwe conservatieven • • • • •

Vasthouden aan traditionele normen en waarden Beschermen van sociale status Hiërarchisch Kritisch Politiek en historisch geïnteresseerd

Gemaksgeoriënteerden • • • • • •

Impulsief, gericht op het hier en nu Informeel Materialistisch en consumptiegericht Vermaak- en ervaringsgericht Hechten waarde aan uiterlijk vertoon Meer lager opgeleiden en lagere inkomens

Toegankelijkheid Voor post-materialisten is de online toegankelijkheid het belangrijkste. Hierbij kan gedacht worden aan een gebruiksvriendelijke website, online ticketverkoop, online seminars waarbij ze zich nog meer kunnen verdiepen, social mediakanalen die inspelen op de actualiteit, etc. Speciale fysieke aanpassingen zijn voor deze doelgroep niet van toepassing.

De programmering Voor post-materialisten is het belangrijk dat de programmering past bij hun flexibele agenda. Dit betekent dat het belangrijk is dat het programma ruime openingstijden heeft en dat men op meerdere momenten kan aansluiten.

Activiteiten Voor post-materialisten hoeven activiteiten niet perse interactief te zijn, als er maar diep in de inhoud van het thema gedoken wordt. Hierbij kan gedacht worden aan: lezingen buiten het reguliere programma die ze bij kunnen wonen of inhoudelijke literatuur in bijvoorbeeld een (online) museumwinkel.

Educatie Voor post-materialisten is vermaak niet erg belangrijk en waarschijnlijk hebben ze al enige basiskennis over dit thema. Ze zijn reflectief en kritisch, op educatief niveau is het belangrijk om hen veel te prikkelen en kennis aan te bieden.

Solidariteit en harmonie kenmerken de mensen binnen dit milieu. Men is kritisch ten opzichte van de hedendaagse maatschappij. Het streven naar een onderlinge verbondenheid, het nemen van verantwoordelijkheden en het werken aan sociaalmaatschappelijke verbeteringen, spelen in dit milieu een prominente rol. Verantwoord leven is belangrijk in dit milieu: zonder verspilling, winstbejag en zonder aantasting van het milieu. De materialistische consumptiemaatschappij wordt verworpen en voor een 'goed' en 'eerlijk' leven is men bereid een stap terug te doen. Aan luxe en comfort wordt weinig belang gehecht en men is niet merkgericht. De kwaliteit van het leven zoekt men eerder in immateriële zaken dan in materiële welvaart. Dit milieu omvat 1,3 miljoen Nederlanders. Meer vrouwen dan mannen behoren tot dit milieu. Het opleidingsniveau binnen dit milieu is hoog. Jongeren zijn ondervertegenwoordigd, mensen tussen de 45 en 60 jaar zijn oververtegenwoordigigd. In het milieu bevinden zich mensen uit alle inkomensklassen, al zijn de hoge inkomens wel oververtegenwoordigd.

Toegankelijkheid Net als bij post-materialisten is de online toegankelijkheid het belangrijkste voor opwaartse mobielen. Speciale fysieke aanpassingen aan het museum zijn niet nodig.

De programmering De programmering dient te passen bij de flexibele agenda’s van opwaartse-mobielen, ze hebben de voorkeur om gemakkelijk aan te kunnen sluiten wanneer zij willen en/of het tijd en locatie onafhankelijk te kunnen volgen.

Activiteiten Opwaartse mobielen zijn technologie-minded, game-achtige activiteiten met een VR-bril zal deze doelgroep erg waarderen.

Educatie Deze doelgroep zal vermoedelijk weinig basiskennis hebben over dit thema, en dus inhoudelijk stap voor stap meegenomen moeten worden.

Maatschappelijk succes en hogerop komen vormen voor de opwaarts mobielen belangrijke drijfveren. Over het algemeen is men materialistisch ingesteld: (veel) geld verdienen en consumeren zijn belangrijk. In het algemeen zijn mensen binnen dit milieu vrij statusgevoelig wat zich uit in materiële luxe en het belang van statussymbolen. Men is erg gericht op consumeren, avontuur beleven en vermaakt worden. Dit milieu omvat 1,7 miljoen Nederlanders. Opwaarts mobielen zijn vaker man dan vrouw.

Binnen het milieu van opwaarts mobielen is het opleidingsniveau redelijk gevarieerd. Ook qua inkomen wijken opwaarts mobielen nauwelijks af van de hele populatie, uitgezonderd een oververtegenwoordiging van topinkomens. Opwaarts mobielen zijn veelal jong; met name de groep tot 25 jaar is oververtegenwoordigd. Ze hebben een hoge motivatie om het te maken in het leven en zijn hedonistisch ingesteld. Ze werken hard, willen zichzelf bewijzen, zichzelf verbeteren en dit aan hun omgeving laten zien. In hun vrije tijd zijn opwaarts mobielen ook druk, op zoek naar snelheid, sterke indrukken en prikkels.

Toegankelijkheid Voor traditionele burgerij is het belangrijk dat het NTASM rolstoelvriendelijk is, denk aan fysieke aanpassingen zoals zo weinig mogelijk drempels en brede deuren. Maar ook aan voldoende bankjes en stoelen om op te zitten om even uit te rusten.

De programmering Traditionele burgerij zal voor een groot deel met pensioen zijn en veel vrije tijd hebben om aan de programmering mee te doen. Anderzijds is een museum bezoeken ook iets wat ze met de (klein)kinderen willen doen en die zijn meer gebonden aan de reguliere vakanties.

Activiteiten Voor traditionele burgerij is het belangrijk dat ze bijvoorbeeld ook (klein)kinderen mee kunnen nemen voor wie er interactieve activiteiten zijn. Voor deze doelgroep is een fysieke museumwinkel belangrijk, de mogelijkheid om een kopje koffie te drinken en wat lekkers te eten met hun (klein)kinderen.

Educatie Waarschijnlijk hebben ze weinig basiskennis over dit thema omdat ze ingesteld zijn op traditionele normen en waarden. Hierom is het extra belangrijk dat de uitleg in het museum stap voor stap wordt gegeven.

Traditionele burgers* maken zich zorgen over de individualisering van de samenleving. Zij hebben vaak moeite met de manier waarop mensen met elkaar omgaan en de waarden en normen die zij zien in de huidige cultuur. Maatschappelijke veranderingen worden vaak als bedreigend of onwenselijk ervaren. Dat geldt op sociaal vlak, bij bijvoorbeeld sekserollenpatronen, maar ook wetenschappelijke en technologische veranderingen worden niet snel omarmd.

Traditionele inwoners vinden vaak dat de samenleving vroeger beter was. De invloed van de media is in dit milieu minder sterk dan in de rest van Nederland. De traditionele burgerij is verre van hedonistisch ingesteld. Tijdsbesteding die puur op genieten is gericht past niet bij mensen met deze leefstijl. Men staat plichtsgetrouw in het leven en doet niet aan wilde uitspattingen. Men leeft verstandig, ingetogen en bescheiden. Een rustig en overzichtelijk leven maakt hen gelukkig.

*Motivaction spreekt over burgers. Overal waar hierna

burgers staat hebben wij dit vervangen voor inwoners. Wij kiezen voor het begrip inwoners om inclusiever te zijn richting personen die, om verschillende redenen, geen Nederlands staatsburger zijn. Daarnaast zijn de personen die wonen in de door Nederland gekoloniseerde gebieden vaak niet of nauwelijks onderdeel van deze concepten van burgerschap.

Toegankelijkheid

Voor kosmopolieten is de combinatie van fysieke en online toegankelijkheid belangrijk. Hierbij kan gedacht worden aan een gebruiksvriendelijke website, online ticketverkoop, seminars en webinars waarbij ze zich nog meer kunnen verdiepen en social mediakanalen die inspelen op de actualiteit. Speciale fysieke aanpassingen zijn voor deze doelgroep niet van toepassing.

De programmering

Voor kosmopolieten is het belangrijk dat de programmering past bij hun flexibele agenda. Dit betekent dat het belangrijk is dat het programma ruime openingstijden heeft en dat men op meerdere momenten kan aansluiten.

Activiteiten Kosmopolieten zijn impulsief en avontuurlijk, ze hebben voorkeur aan veel interactie en mogelijkheid tot debat en dialoog. Ze zijn vaak op zoek naar gelijkgestemden en een ‘safe space’ waar ze van gedachten kunnen wisselen en iets kunnen bijdragen.

Educatie Op het gebied van educatie kunnen kosmopolieten wel wat uitdaging gebruiken, ze zijn al maatschappelijk betrokken en hebben waarschijnlijk al wat basiskennis over dit thema. Daarnaast is het bieden van handelingsperspectief belangrijk voor deze doelgroep. Welke implicaties heeft het verleden voor de toekomst, hoe kunnen we er van leren en wat kunnen we er vandaag de dag aan doen? Voor deze doelgroep is het leuk om ook actuele thema’s te verbinden.

Het milieu van de kosmopolieten kenmerkt zich door ambitie (hard werken en maatschappelijk hogerop komen), behoefte aan zelfontplooiing en sociale betrokkenheid. Nieuwe ervaringen en kennis opdoen om zich persoonlijk te verrijken vormen belangrijke drijfveren voor dit milieu. De leefstijl is actief en veelzijdig. Kwaliteit van leven staat hoog in het vaandel. Kwaliteit staat hierbij niet alleen voor veelzijdigheid en zelfontwikkeling, maar ook voor luxe en een hoge levensstandaard.

Dit milieu omvat 1,3 miljoen Nederlanders. Er zitten ongeveer evenveel mannen als vrouwen in dit milieu. Het opleidingsniveau van de kosmopolieten is relatief hoog (bijna de helft heeft hoger onderwijs genoten). Relatief veel jongeren (tot 35 jaar) behoren tot dit milieu. Het inkomensniveau is relatief hoog. Men is, in vergelijking met andere milieus, minder vaak gehuwd of samenwonend, en vaker alleenstaand. Kosmopolieten houden niet van oppervlakkigheid. Ze willen graag meer levenswijsheid opdoen, persoonlijk groeien en geïnspireerd worden. Ze kiezen voor diepgang, nadenken en goede gesprekken.

Toegankelijkheid Fysieke aanpassingen zijn niet van toepassing bij deze doelgroep.

De programmering Deze doelgroep leeft echt in het hier en nu en komt om nieuwe ervaringen op te doen. Eigenlijk zijn ze weinig maatschappelijk betrokken en hoeven ze niet zozeer diep in de inhoud te duiken. Het belangrijkste is dat de programmering makkelijk past in hun flexibele agenda.

Activiteiten

De spanningsboog van deze doelgroep is kort, postmoderne hedonisten willen geprikkeld worden en een bijzondere ervaring hebben. De doelgroep heeft baat bij interactieve activiteiten die ze het liefst op social media kunnen zetten. Een museumwinkel om veel leuke producten te kopen en een museumrestaurant waar ze uitgebreid kunnen lunchen kan een manier zijn om deze doelgroep te enthousiasmeren.

Educatie Een groot aandeel van deze doelgroep zal het één en ander mee hebben gekregen via social media maar niet heel veel basiskennis hebben. Voor deze doelgroep is kort maar krachtige informatie belangrijk.

Mensen die tot de postmoderne hedonisten worden gerekend, zijn individualistisch ingesteld. De centrale drijfveer in het leven van de postmoderne hedonisten is het opdoen van nieuwe ervaringen. De ambities van dit milieu zijn vooral intrinsiek gemotiveerd en staan betrekkelijk los van status of het streven naar maatschappelijke erkenning. Binnen dit milieu wordt gestreefd naar een comfortabele leefstijl zonder al te veel opgelegde verplichtingen. Materiële zaken spelen geen primaire rol.

Dit is een sterk stedelijk milieu, die gericht is op de horeca en cultuur van de vier grote steden. Ze hebben een grote behoefte aan uniciteit en authenticiteit. Zij hebben weinig schaamte om af te wijken van heersende maatschappelijke normen. Dit vormt juist een integraal onderdeel van hun leefstijl. Ze zijn gericht op het opdoen van nieuwe ervaringen. Op veel domeinen van hun leven staan zij open voor het experiment Op het gebied van leefstijl, vrije tijdsbesteding en in hun uiterlijk gelden zij als vernieuwers en voorhoede. Ze willen nieuwe ervaringen opdoen, zichzelf ontplooien en los van conventies de wereld verkennen.

Toegankelijkheid Moderne burgerij hebben vaak een gezinsleven, dit betekent dat ze waarschijnlijk in hogere mate behoefte hebben aan voorzieningen als een kindercommode en brede deuren voor hun kinderwagens.

De programmering Moderne burgerij zullen meer komen in de weekenden en vakanties. Daarnaast is het voor hun belangrijk dat de programmering ook geschikt is voor hun kinderen.

Activiteiten Er is behoefte aan activiteiten die hun kinderen bezighoud, maar waar zij zich niet bij vervelen. Denk aan een speurtocht. Daarnaast zal een museumwinkel het goed doen met kinderboeken over bijvoorbeeld de spin Anansi en poppen van Coloured Goodies, maar ook een restaurant waar ze lekker kunnen zitten en Afro-Nederlandse gerechten kunnen nuttigen.

Educatie Deze doelgroep heeft waarschijnlijk weinig basiskennis over dit thema, maar heeft wel het idee dat ze hun horizon moeten verbreden

De moderne burgerij wordt gevormd door een grote groep Nederlanders (22%). Door hun positie in het Mentality-model tussen de traditionele en meer moderne oriëntaties en hun positie als grootste van de acht milieus, kan de moderne burgerij gezien worden als ‘de gemiddelde Nederlander’, voor zover daar sprake van kan zijn. Dit milieu is op zoek naar balans. Balans tussen enerzijds vaste waarden en gezin en anderzijds bezit en genieten. Op de hoogte blijven van wat er in de wereld en in de samenleving speelt, is vaak complex en confronterend. Moderne burgers richten zich daarom meer op het eigen leven; zichzelf, het eigen gezin, de buurt en directe vrienden.

Dit milieu heeft veel oog voor de nabije ander. Meer dan andere milieus heeft men frequent contact met de buren en familieleden. Moderne inwoners brengen graag tijd door in huis en doen moeite om daar een gezellige sfeer te hebben. Moderne burgers maken zich meer dan andere milieus zorgen over waarden en normen en de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Zij zien graag duidelijke regels en vinden dat overtredingen in het sociale verkeer harder moeten worden aangepakt.

Toegankelijkheid Geen speciale wensen en of fysieke aanpassingen benodigd. Nieuw conservatieven houden over het algemeen vast aan traditionele normen en waarden en zijn online niet zo actief.

De programmering Nieuw conservatieven werken veel en hebben daarom meer behoeften aan programma’s in het weekend of in de vakanties.

Activiteiten Meer op kennis en informatie gefocust, vermoedelijk voorkeur voor een gids waar ze kritische vragen aan kunnen stellen en aan wie zij hun mening kunnen scherpen. Deze groep heeft veelal interesse in een museumwinkel met inhoudelijke boeken en een goede koffieplek waar ze na kunnen praten.

Educatie Waarschijnlijk hebben ze al enige basiskennis op zak maar staan ze kritisch tegenover dit thema.

Nieuwe conservatieven leiden in emotioneel opzicht een stabiel en nuchter leven. Ze zijn tevreden met het leven dat zij hebben. Uit onderzoek van Motivaction blijkt dat zij minder boosheid en frustratie ervaren dan de gemiddelde Nederlander. Dit milieu is dan ook bovengemiddeld welvarend en zelfredzaam. Toch is men niet sterk hedonistisch. Nieuwe conservatieven vinden dat zij pas mogen genieten als ze het eerst door hard werken verdiend hebben. Familiebanden, tradities en etiquette worden gekoesterd en bewaakt. Men is gericht op de eigen kring (‘ons soort mensen’) en heeft duidelijke ideeën over wie daar wel en wie daar niet toe behoren. Nieuwe conservatieven hebben ook minder dan andere milieus de behoefte aan anderen uit te dragen wie ze zijn, of om zich te verdiepen in het leven van andere (bekende) mensen. In dit milieu heerst een sterk waardengevoel en heeft men uitgesproken opvatting over wat goed leven is. Deze opvattingen worden van generatie op generatie overgedragen.

Toegankelijkheid Gemaksgeoriënteerden hebben geen speciale fysieke aanpassingen nodig. Net als kosmopolieten is de combinatie van fysieke en online toegankelijkheid belangrijk voor deze doelgroep.

De programmering

Deze groep zal waarschijnlijk komen omdat het verplicht is vanuit school. Voor deze doelgroep is het extra belangrijk dat de programmering ook is aangepast op groepsrondleidingen en er ruimte is voor vragen en antwoorden.

Activiteiten Gemaksgeoriënteerden zijn vermaak en ervaringsgericht. Deze doelgroep moet echt geprikkeld worden. Denk aan VR brillen die bezoekers meenemen in de geschiedenis of persoonlijke verhalen die vanuit storytelling inspireren.

Educatie Dit is een doelgroep die waarschijnlijk een paar algemene dingen heeft gehoord maar over het algemeen weinig kennis heeft over de context van het verleden en doorwerking in het nu.

Een zorgeloos leven leiden en van het leven genieten, vormen binnen het milieu van gemaksgeörienteerden belangrijke doelen. Aan het opbouwen van een carrière wordt weinig waarde gehecht. Er wordt veel belang gehecht aan 'vrij zijn' (geen verplichtingen hebben. Dit milieu heeft afstand genomen van een traditioneel calvinistische levensopvatting, dat wil zeggen: genieten en verwennen mag zonder dat daar eerst hard voor is gewerkt. Men voelt zich aangetrokken tot rijkdom, luxe en glamour, maar het leven wordt niet primair ingericht om dit te bereiken. Het geld dat men verdient of waar men over beschikt wordt veelal direct uitgegeven.

Deze groep omvat 1,2 miljoen Nederlanders. Het zijn vaker jongeren; leeftijden tussen 15 en 45 jaar zijn oververtegenwoordigd. Het opleidingsniveau is over het algemeen laag tot middelbaar. Genieten is belangrijk en men oriënteert zich vooral op de korte termijn en de kick. Hierbij laten zij zich niet graag beperken door normen en regels, maar maken graag gebruik van hun vrijheid. Ze laten graag zien wie ze zijn en zijn nieuwsgierig naar het wel en wee van (beroemde) anderen.

Influencers Om mensen uit ieder ‘mentality milieu’ zo goed mogelijk te mobiliseren kunnen influencers ingezet worden. Hierbij een overzicht van influencers op basis van het soort publiek/achterban dat zij hebben en de mate waarin dit aansluit bij de eigenschappen van de mentality-milieus. Traditionele burgerij

Nieuwe conservatieven

Opwaartse mobielen

Postmoderne Hedonisten

Gemaksgeoriënteerden

Moderne burgerij

Kosmopolieten

Post-materialisten

83

‘Mainstream’ mediakanalen Om mensen uit ieder ‘mentality milieu’ zo goed mogelijk te bereiken moet er gebruik gemaakt worden van verschillende mediakanalen. Hierbij een overzicht van de ‘mainstream’ mediakanalen op basis van het soort publiek/achterban dat zij hebben en de mate waarin dit aansluit bij de eigenschappen van de mentalitymilieus. Post-materialisten

Traditionele burgerij

Nieuwe conservatieven

• • • •

• TV: Omroep MAX/EO • Krant: Trouw • Radio: 1

• • • •

Opwaartse mobielen

Postmoderne Hedonisten

Gemaksgeoriënteerden

• • • •

• • • •

• • • •

TV: KRO-NRCV/VPRO Krant: Volkskrant Podcasts: Dipsaus Radio: BNR

TV: RTLZ Krant: Financieel Dagblad Podcasts: Met Nerds om Tafel Radio: BNR

Moderne burgerij • TV: SBS6 • Krant: AD • Podcasts: • Radio: QMusic

TV: RTL Krant: Parool Podcasts: Radio: 538/3FM

Kosmopolieten • • • •

TV: VARA Krant: NRC/OneWorld/NieuwWij Podcasts: Radio: 84

TV: KRO-NCRV/VPRO/RTLZ Krant: Volkskrant/NRC Podcasts: Radio: 1/BNR

TV: BNN Krant: Metro Podcasts: Radio: FunX

Naast het inzetten van ‘mainstream’ mediakanalen is het van belang om ook regionale/lokale en cultureel diverse mediakanalen in te zetten.

ll) BEREIKEN POTENTIËLE DOELGROEPEN

BEREIKEN VAN DOELGROEPEN OP REGIONAAL NIVEAU Onder andere op basis van de politieke voorkeur tijdens de provinciale verkiezingen (2019) is er gekeken wat: de grootste lokale kranten en weekbladen, radiostations, netwerken en televisiestations zijn. Op de volgende pagina leest u wat de PR waarde in bijvoorbeeld de provincie Limburg ongeveer zal zijn. Op de daaropvolgende pagina’s is inzichtelijk gemaakt per provincie wat de grootste kanalen zijn welke uiteindelijk benaderd kunnen worden met persberichten en nieuwsartikelen over het NTASM.

Politieke voorkeuren in Limburg. Aantal zetels per provincie, Provinciale Staten verkiezingen 2019.

Het is belangrijk om in het achterhoofd te houden dat de landelijke opkomst tijdens deze verkiezing op 57 % lag. Hoewel de resultaten geen compleet beeld weergeven, is het wel (de meest actuele) indicatie per provincie.

Groningen

Drenthe

Lokale kranten & weekbladen

Leeuwarder Courant, Friesch Dagblad, Zuid-Friesland.

Krant van het Noorden, Groninger Krant, Groninger gezinsbode.

Dagblad van het Noorden, Asser Courrant, De krant van Midden-Drenthe.

Radiostations

Omrop Fryslân, RTV NOF (Noord-Oost), Waterstand FM, Fryslân FM.

Radio Noord, OOG Radio, Grunn FM

Dagblad van het Noorden, Asser Courrant, De krant van Midden-Drenthe.

Lokale netwerken

Zoals het buurthuis Solidair Friesland, het ouderentehuis Anna Schotanus Heerenveen, sportvereniging Stichting sport Fryslân of Şefaat Moskee Heereveen.

Zoals buurtnetwerk Poortershoes Groningen, ouderentehuis Heymanscentrum Groningen, ACLO Studentensport Groningen of de Martinikerk in Groningen.

Zoals buurthuis het Brinkenhoes in Emmen, verzorgingshuis De Vierackers in Assen, Moskee Elmoslimien in Assen of Sport Drenthe Hoogeveen.

Leeuwarder Courant, Friesch Dagblad, Zuid-Friesland, Waldnet.

Dagblad van het Noorden, Groninger Krant, Groninger gezinsbode.

Dagblad van het Noorden, Asser Courrant, De krant van Midden-Drenthe.

Omrop Fryslân, RTV NOF (Noord-Oost)

RTV Noord, OOGTV.

RTV Drenthe, StreekTV.

Friesland

Lokale online agenda’s

Lokale televisiestations

87

Overijssel

Lokale kranten & weekbladen

Twente Courant Tubantia

Radiostations

Radio Oost, Radio Continu, 1Twente

Lokale netwerken

Lokale online agenda’s

Lokale televisiestations

Flevoland

Gelderland

De Stentor, De Noordoost Polder

De Gelderlander, De Stentor (NoordGelderland), Brabantsch Dagblad (Zuid-West).

Omroep Flevoland

Omroep Gelderland, Optimaal FM, SRC FM

Zoals buurtcentrum de Cobra Almere, Voetbalvereniging Flevo Boys Emmeloord en ZamenEen in Dronten

Zoals Wijkcentrum de Hengelose, verzorgingstehuis De Eschpoort Enschede, De Ichthuskerk in Zwolle of Sportservice Overijssel

Twente Courant Tubantia

Visit Flevoland, Omroep Flevoland, De Stentor

RTV Oost, LoeTV, 1 Twente

Omroep Flevoland 88

Zoals buurthuis Maastraat in Apeldoorn, verzorgingstehuis Sensire den Ooiman in Doetinchem, De Grote Kerk in Apeldoorn of de Gelderse Sport Federatie De Gelderlander, De Stentor (Noord-Gelderland), Brabantsch Dagblad (ZuidWest).

Omroep Gelderland, LOETV, TV Hattem.

Noord-Holland

Zuid-Holland

De Gooi- en Eemlander (Gooistreek), Stadsblad Utrecht.

Het Parool (Amsterdam), Noordhollands Dagblad (Noorden), Ijmuider Courant (Kennemerland), Haarlems dagblad (Kennemerland).

Leidsch Dagblad. AD Rotterdam en Den Haag Haagsche Courant en Het Kontakt

Radiostations

Radio M Utrecht, KBC Radio.

RNH Radio, Omroep WEEFF (West-Friesland), Radio Purmerend, Radio Decibel.

Radio Rijnmond (Rotterdam en zuidelijker), Radio West (Den-Haag en noordelijker).

Lokale netwerken

Zoals buurthuis de Nieuwe Jutter in Utrecht, verzorgingstehuis De Meent in Veenendaal, Omar-al-Faroukmoskee in Utrecht of Sport Utrecht

Zoals buurthuis De Oever in Alkmaar, verzorgingstehuis Sint Jacob in Amsterdam, de Oranjekerk in Amsterdam en rugby club waterland in Purmerend.

Zoals buurthuis Mandelaplein in Den Haag, verzorgingstehuis de Stromen in Rotterdam, Moskee el Fath Dordrecht en Sociaal Culturele Sportvereniging PKC’.

De Gooi- en Eemlander (Gooistreek), Stadsblad Utrecht.

Het Parool (Amsterdam), Noord-Hollands Dagblad (Noorden), Ijmuider Courant (Kennemerland), Haarlems dagblad (Kennemerland).

De Gelderlander, De Stentor (Noord-Gelderland), Brabantsch Dagblad (ZuidWest).

Utrecht

Lokale kranten & weekbladen

Lokale online agenda’s

Lokale televisiestations

RTV Utrecht. 89

RTV Noord-Holland , At5 (Amsterdam), RTV Purmerend.

RTV Rijnmond, Omroep West Zuid-Holland-TV (ZHTV)

Noord-Brabant

Limburg

Brabants Dagblad, Eindhovens dagblad (Zuid-Oost), BN/De Stem (West).

De Limburger, De Gelderlander (Noord).

Omroep Zeeland.

Omroep Brabant, Radio 8FM, Radio JND.

L1 Radio, Q-Music Limburg, Omroep Tholen.

Zoals buurthuis De Pit in Goes, verzorgingstehuis Ter Reede in Vlissingen, de Gasthuiskerk in Middelburg en Hockeyclub Shouwen – Duiveland.

Zoals wijkcentrum De Ypelaer in Tilburg, verzorgingstehuis De Weerde in Eindhoven, Marokkaans Islamitisch Centrum Roosendaal en Sportservice Noord-Brabant.

Buurthuis Het Trefpunt in Roermond, verzorgingstehuis De Krollenberg in Sittard, Moskee El-Fath in Maastricht en Hockeyclub HC Scoop Sittard

Brabants Dagblad, Eindhovens dagblad (Zuid-Oost), BN/De Stem (West).

De Limburger, De Gelderlander (Noord).

Zeeland

Lokale kranten & weekbladen

Radiostations

Lokale netwerken

Lokale online agenda’s

Provinciale Zeeuwse Krant, BN/De Stem.

Provinciale Zeeuwse Krant, BN/De Stem.

Omroep Brabant, TV 73

Omroep Zeeland, Landerd TV.

Lokale televisiestations

90

L1, RTV Maas- en Mergland, Omroep Venlo TV.

lll) BEZOEKERSPROFIELEN

BEZOEKERSPROFIELEN Uit de gesprekken en diepte-interviews met deskundigen van verschillende musea is er voor gekozen om ook enkele specifieke publieksgroepen te benoemen zoals:

Scholieren

Gezinnen

Senioren

92

Naast de traditionele publieksgroepenwaar waar musea mee werken hebben wij ook expliciet de Afro-Nederlandse gemeenschappen als publieksgroep benoemd, (inter)nationale studenten uit Caribisch gebied en statushouders.

(Inter)nationale toeristen en dagrecreanten

ANALYSE BEZOEKERSPROFIELEN Doelgroep

Bedienen middels…

Bereiken d.m.v. …

Afro-Nederlandse - Co-creatie bij de inrichting en programmering. - Influencers uit de diverse gemeenschappen gemeenschappen - Onderzoeksfaciliteiten: special collections, archief (ook voor orale - Samenwerking met verschillende grassroots geschiedenis), bibliotheek, familiekamer (onderzoek naar genealogie). organisaties en collectieven zoals: NiNsee, Black Archives, - Gedenkplek voor de onbekende slaafgemaakte met de eeuwig Comité Boni, Nederland Wordt Beter, Stichting OCAN, brandende vlam. Stichting SPLIKA, Vereniging Ons Suriname, St. Prefuru, Wi - Kas met planten en kruiden die gebruikt werden in de slavernijtijd. Masanga, Vereniging Antilliaans Netwerk, AYP, FSAN, - Episodes en bijhorende thema’s vanuit zwart perspectief. SOMVAO, Recogin, Landelijke overleg Afrikanen (LOA), diverse - Familievriendelijke programmering zoals bijvoorbeeld Anansi Pentecoast kerken en enkele moskeeën. voorstelling. - Radio Mart, Razo, Frimangron, Stanvaste, Caribbean FM, - Speciale activiteiten tijdens schoolvakanties voor gezinnen. Afromagazine, Alakondre, Waterkant, De Ware Tijd, Curaçao - Een verhaal over de hele tijdlijn vanuit een familieperspectief over het Magazine, RTV7, HOPZ TV, etc voetlicht brengen (vb fam. Huiswoud). - Nieuwsbrieven - Kantoren voor community foundations & projecten. (Inter)nationale studenten uit Caribisch gebied

Statushouders

- Meertalige audiotour - Studentenverengingen zoals: Passaat, Hvanti, - Nieuwe technologieën SIAA, SSA, ASAH, NVAS, etc - Een verhaal over de hele tijdlijn vanuit een familieperspectief over het - Arubahuis, Kabinet van Curaçao, Kabinet van Sint Maarten voetlicht brengen (vb fam. Huiswoud). - Organisaties die de studenten helpen voorbereiden om hun - Onderzoeksfaciliteiten: special collections, archief (ook voor orale weg in Nederland te vinden zoals: Vereniging Antilliaans geschiedenis), bibliotheek, familiekamer (onderzoek naar genealogie). Netwerk, OCAN en WeConnect - Social media (met name besloten Facebookgroepen) Een bezoek aan het NTASM zou onderdeel moeten zijn van hun - Gemeenten integratie-/inburgeringstraject. Tijdens deze trajecten krijgen ze al - Re-integratietrajecten lesmateriaal waarmee ze een beeld dienen te krijgen van wat Nederland - Vluchtelingenwerk is, wat Nederlanderschap inhoudt, etc. Het is in onze beleving cruciaal - Grassrootsorganisaties en influencers om ook in deze laag van educatie een dekoloniale introductie op het slavernijverleden te bieden en de doorwerking daarvan in de huidige samenleving. 93

BEZOEKERSPROFIELEN Doelgroep

Bedienen middels…

Bereiken d.m.v. …

Scholieren (Primair Onderwijs (PO) en Voortgezet Onderwijs (VO)

- Educatief centrum en multifunctionele voorzieningen. - Groepsrondleidingen - Gastles(sen) in combinatie met museumbezoek - Reizende museum bus - Interactieve website - Familievriendelijke programmering zoals bijvoorbeeld Anansi voorstelling. - Speciale activiteiten tijdens schoolvakanties voor gezinnen - Nieuwe technologieën - Een verhaal over de hele tijdlijn vanuit een familieperspectief over het voetlicht brengen (vb fam. Huiswoud).

Samenwerking met ministerie van OCW, met PO- & VO-Raad, lespakket, Vereniging OSVO, curriculumontwikkelaars, uitgevers. Maar ook: - Museumkids - Lessonup - Museumkaart. - Bankgiroloterij - Postcodeloterij - Specifieke media zoals Kampioen (ANWB blad), Nickelodeon, etc.

Gezinnen

Senioren 65+

Toegankelijkheid is van groot belang zowel fysiek als qua tone-of-voice maar ook - Museumkaart. seniorvriendelijke faciliteiten zoals een rustige plek waar men elkaar kan - Bankgiroloterij ontmoeten of ‘spelletjes’ spelen uit de regio waar verhalen verzameld zijn denk aan: - TV magazines Mankala - samenwerking met ouderenorganisaties en (thuis)zorgorganisaties - Musem Plus Bus

(Inter)nationale toeristen en dagrecreanten

- Onderscheidend karakter van het museum - Audio tour (ook in niet-westerse talen)

- Amsterdam City Marketing - Hotelketens - Travelagents - In-flight tijdschriften - Museumn8 - Social media - Museum Tijdschrift

94

Naast het bezoeken van het museum zijn er ook andere manier om in contact te komen/blijven met (potentiële) bezoekers. Het Museum Contact heeft een aantal mogelijkheden beschreven: Verhalen delen Een flink aantal musea deelt dagelijks online – veelal Facebook en Instagram – een verhaal over een object uit de collectie, zoals Museum Jan Cunen, dat met Lunchkunst een kunstwerk in het zonnetje zet. Bij Museum De Pont kunnen bezoekers een virtuele wandeling maken door de collectie net als bij Museum Het Hannemahuis. In het Stuk van de Week vertelt het Noordelijk Scheepvaartmuseum wekelijks iets over een collectiestuk. Singer Laren plaatst filmpjes, waarin steeds een bijzonder werk uit de tentoonstelling 'Spiegel van de ziel. Toorop tot Mondriaan' wordt uitgelicht. Het delen van een verhaal over een object uit de collectie is iets wat het NTASM ook kan doen. Virtuele rondleiding Op de websites van onder meer Rijksmuseum van Oudheden, Dordrechts Museum en Museum de Lakenhal kunnen bezoekers een virtuele rondleiding door het museum krijgen. Het Zaans Museum heeft zelfs een online Thuismuseum. In deze ‘nieuwe dependance’ worden vlogs over objecten gedeeld en zijn er thuisworkshops. En op de Facebook-pagina van Stedelijk Museum Alkmaar is een virtuele audiotour en worden regelmatig weetjes en (teken)opdrachten geplaatst. Ook dit is iets wat het NTASM kan doen.

Voor de jongste jeugd NEMO en het Spoorwegmuseum bieden thuisactiviteiten aan door proefjes te delen die kinderen thuis kunnen doen. Niet alleen leuk, maar ook heel leerzaam. Op de website van het Van Gogh Museum kunnen kinderen kleurplaten downloaden, schoollessen voor thuis volgen of een podcast luisteren. Drukkerij Museum Meppel verkoopt marmerpakketjes voor thuis en ook op de website Teylers Museum kunnen kinderen een kleurplaat downloaden. Op de website van het Mauritshuis is een quiz over de 17e eeuw. Gamen kunnen kinderen bij Geofort en Museumkids. Het NTASM kan bijvoorbeeld voorgelezen Anansi verhalen delen en een test je kennis quiz aanbieden. Interactief Misschien wel het meest opvallende en zeer succesvolle initiatief tijdens de sluiting van musea in maart was de hashtag #tussenkunstenquarantaine. Mensen worden uitgedaagd om een kunstwerk met drie voorwerpen uit hun huis na te maken. De twee foto’s worden naast elkaar geplaatst om de gelijkenissen te tonen. Verschillende musea haakten in op deze publieksactie, waaronder Museum Arnhem. Het NTASM kan bijvoorbeeld mensen vragen om objecten die ze thuis hebben, die te maken hebben met slavernijverleden, te delen met daarbij hun persoonlijk verhaal. Sommige oude Surinaamse-Nederlanders hebben bijvoorbeeld een adjaini bangi thuis waar een verhaal bij hoort. 95