1. Eindrapport Toekomstvast Investeringspakket Amsterdam Bay Area.pdf

• • • • •

Opwaardering van de stijgpunten (binnen en buiten) richting perrons en gebied achter de OVCP poorten; Opwaarderen verlichting NZ as en verlichting busstation (gelegen onder spoordekken en belangrijke entree stationshal); Opwaarderen cq. aankleden en schoonmaken betonnen spoorbakken; Nieuwe en aanvullende maatregelen ter verduurzaming van het station (m.n. verder bij te dragen aan ambitie om Almere het groenste (bestaande) station van NL te maken) Nadere herinrichting perrons en vernieuwen perrondekken

Almere Buiten (WI) betreft met name de verruiming van de capaciteit van de perrons en eventueel de toegangen daarvan, om een verwacht knelpunt voor te

zijn. Qua toegenomen capaciteit als gevolg van reizigers groei. De woningbouw-verdichtingsopgave (W) en het IMA-knelpunt (I) geven bij deze 2 stations dus de doorslag. Dit najaar wordt een apart onderzoek opgestart omtrent openbaar vervoer in de MRA-Oostflank. Onder andere omtrent de toekomst van Almeerse OVnetwerk met verschillende modaliteiten en tracés. In het licht van die studie zal worden gekeken of (en zo ja waar) capaciteitsverhoging van bus- en treinstations aan de orde is. Naast Almere Centrum en Buiten. Het OV-onderzoek kan leiden tot aanvullende maatregelen die nu nog niet zijn meegenomen in TVIP. In TVIP zijn al diverse essentiële OV-maatregelen opgenomen voor de gebiedsontwikkeling waarmee voor 2030 gestart kan worden (afkomstig uit het MIRT-onderzoek ABA). In de eerdere plannen werd ook gesproken over station Almere Poort. Dit is nog een relatief nieuw station (dec. 2012 geopend), dat nu en cf. bedieningsmodel OV SAAL 2030 alleen door Sprinters wordt bediend, en waaraan op basis van genoemde criteria (W, T, I, F) nu door ProRail geen prioriteit wordt toegekend. Eventuele woningbouw in Almere Pampus vanaf 2030 met een oriëntatie van treinreizigers, bus, fiets en K+R op station Almere Poort, vraagt om een nadere analyse in relatie tot de transfer, eventueel in combinatie met de kwaliteit en de beleving van station Almere Poort.

Verder is gesproken om, aansluitend hierop, ook de treinstations Almere Muziekwijk en Almere Parkwijk en ook het busstation ‘t Oor aan te passen en verbeteren op een manier die past bij alle drie de ontwikkelstrategieën. De voorzieningen op de genoemde stations (inclusief busstation ’t Oor) moeten meegroeien met de groei van de bevolking en de reizigers, zoals fietsenstallingen en looproutes, P+R voorzieningen (afhankelijk van de locatie) e.d.

Thema

Bereikbaarheid

Ontwerp/ schets inclusief Het station Almere Centrum is, voor een groot deel in opdracht van de gemeente Almere, uitgebreid en opgeknapt voor opening van de Floriade (april 2022) locatie om daarmee een goede entree voor de stad te bieden aan de reizigers die met openbaar vervoer komen. Bij de ontwikkeling van het project bleek spijtig genoeg dat niet alle ambities van de gemeente, NS en ProRail binnen het beschikbaar budget te realiseren waren. Er moesten keuzes gemaakt worden om de beschikbare middelen zo goed mogelijk in te zetten en daarmee de doelstellingen van de verbetermaatregelen te behalen. Een aantal verbetermaatregelen zijn daarmee komen te vervallen. Maatregelen die zorg dragen voor verdere opwaardering van de assets van ProRail en NS te weten: • • • • •

Opwaardering van de stijgpunten (binnen en buiten) richting perrons en gebied achter de OVCP poorten; Opwaarderen verlichting NZ as en verlichting busstation (gelegen onder spoordekken en belangrijke entree stationshal); Opwaarderen cq. aankleden en schoonmaken betonnen spoorbakken; Nieuwe en aanvullende maatregelen ter verduurzaming van het station (m.n. verder bij te dragen aan ambitie om Almere het groenste (bestaande) station van NL te maken) Nadere herinrichting perrons en vernieuwen perrondekken

De maatregel draagt bij aan het goed functioneren van de stationshal, perrons en vervoersknoop Almere Centrum. De verdere renovatie draagt zorg voor nog verdere verbetering in beleving, de kwaliteit en overzichtelijkheid/wayfinding van de multimodale knoop Almere Centrum. Met de verdere verduurzaming van het station zal een bijdrage geleverd worden aan de landelijke klimaatdoelen. Op dit moment is er geen ontwerp beschikbaar van aanpak Almere Buiten. En ook niet voor de stations Almere Poort, Almere Muziekwijk, Almere Parkwijk, het busstation ‘t Oor. Wel wordt er nagedacht over inrichting van de stationsomgeving bij verschillende stations. De inzet van meer mensen/ financiële middelen kan hierin versnelling aanbrengen. Dit najaar wordt een apart onderzoek opgestart omtrent openbaar vervoer in de MRA-Oostflank. Onder andere omtrent de toekomst van Almeerse OVnetwerk met verschillende modaliteiten en tracés. In het licht van die studie zal worden gekeken of (en zo ja waar) capaciteitsverhoging van bus- en treinstations aan de orde is. Naast Almere Centrum en Buiten. Het OV-onderzoek kan leiden tot aanvullende maatregelen die nu nog niet zijn meegenomen in TVIP. In TVIP zijn al diverse essentiële OV-maatregelen opgenomen voor de gebiedsontwikkeling waarmee voor 2030 gestart kan worden (afkomstig uit het MIRT-onderzoek ABA). Fasering

Het vooruit trekken van een no-regretdeel van de investeringen ondersteunt het verbeteren van de bereikbaarheid van de treinstations. Het goed bepalen van het no-regretgehalte is belangrijk om geen investeringen te doen, die later aangepast moeten worden als de keuze voor het voorkeursalternatief is gemaakt. Zoals hierboven beschreven wordt nu ingezet op 2 stations: Almere Centrum en Almere Buiten. Almere Centrum (WFI) betreft fase 2 van de in 2022 afgeronde verbouwing en omvat onder andere de vernieuwing en uitbreiding van alle huidige stijgpunten (trappen/roltrappen) van/naar de treinperrons, in de centrale hal en in het busstation. De Verbetermaatregelen Fase 2 als boven omschreven zullen pas kunnen worden uitgevoerd na de Floriade (medio 2023). De uitwerking van de tweede fase maatregelen zullen ook in overleg met gemeente Almere en NS worden ingevuld. ProRail zal zorgdragen dat de maatregelen zullen worden gerealiseerd. Looptijd t/m 2025. Start van Almere Buiten zal waarschijnlijk niet voor 2024-2025 plaatsvinden.

Raakvlakken met andere Centrumplannen Almere, IJmeerverbinding, opstelplaatsen metro projecten Verwacht hefboomeffect De opwaardering van genoemde 2 OV-knooppunten is nodig in het pakket voor 25.000 woningen en in uitgebreidere vorm nodig voor verdere groei in het van de maatregel voor pakket doorontwikkeling ABA. Zeker bij de aantallen woningen, zoals benoemd in het ontwikkelingsperspectief ‘Almere stad met toekomst’. doelen van ABA De capaciteit, toegankelijkheid en kwaliteit van de stations zijn van belang met het oog op het groeiend aantal reizigers in relatie tot de woningbouw. Het multimodaal toekomstbeeld laat zien dat de autobereikbaarheid op langere termijn sterk onder druk staat. Het OV, en daarmee samenhangend de OVknooppunten, zijn belangrijk om het OV-gebruik van de nieuwe en de bestaande inwoner van Almere te bevorderen in vergelijking met de auto. Als de nieuwe bewoners terugvallen op de auto leidt dit lokaal én regionaal tot knelpunten in de (auto)bereikbaarheid. Het draagt zo bij aan het ABA-doel: Het versterken van de lokale, regionale en nationale bereikbaarheid. Overzicht van betrokken Gemeente Almere, ProRail, IenW partijen inclusief trekker Inzicht in de risico’s en beheersmaatregelen Kostenraming

De juridische en technische risico’s zijn beperkt. Zoals aangegeven is het station Almere Centrum net verbouwd voor € 50 mln. Dat is gedaan met het oog op de Floriade en zorgt voor betere toegankelijkheid van de wijken aan beide zijden van het station. Er zijn twee nieuwe grote fietsenstallingen toegevoegd. De pleinen aan beide zijden zijn sterk opgeknapt met bomen, zitplaatjes et cetera. IenW, ProRail, NS en het fonds verstedelijking Almere (tripartiet: BZK, Almere en Flevoland) hebben samen deze 50 mln. opgebracht. Doel was het station toekomst vast te maken, inclusief de verwachte groei van reizigers. Voor de zekerheid, we hebben het hier over de periode tot 2030. Totale projectkosten voor fase 2 bedragen 4.5 mln ex BTW. Prijspeil 2021. Aangepast betekent dat 5.6 mln incl BTW prijspeil 2022. Momenteel wordt er door ProRail en IenW gerekend aan station Almere Buiten. Als we een hele grove inschatting maken, rekening houdend met de omvang en capaciteit van Almere Buiten dan verwachten we dat de kosten voor de aanpassing van Almere Buiten vergelijkbaar zijn met de eerder ingeschatte kosten van de toekomstige aanpassing Almere Poort = 20-40 mln. Maar dit is echt een best guest, zonder feitelijke onderbouwing. De aanpak van Almere Poort en de andere stations zal echt pas plaatsvinden na 2030. Tot 2030 voldoet dat station.

Daarna zijn er wellicht inwoners van Almere Pampus die met een bus naar Poort moeten in de periode dat er nog geen IJmeerverbinding is. Kosten voor de aanpassing van station Almere Poort zijn eerder ingeschat op ca € 30 mln. Deze bedragen zijn niet verder uitgesplitst of onderbouwd. Voor de overige stations zijn nog geen ramingen. Voor de knooppunten (Almere Centrum en Almere Buiten) nemen we in TVIP totaal 25 mln mee. Dit is een hele ruwe inschatting voor Almere Buiten, aangevuld met een nauwkeurige inschatting voor fase 2 Almere Centrum.

Bekostiging

Voor aanpassing van busstation ’t Oor is ongeveer € 2 mln. beschikbaar. Dit is voor een kwaliteitsimpuls maar niet voor versterking van de hub functie. Voor de overige kosten is nog geen budget beschikbaar. De betrokken partijen hebben hier nog geen afspraken over gemaakt.

Onderwerp

Maatregel TVIP ABA: Vrije busbaan Maxisweg

Beschrijving van de maatregel

Het verdiepend onderzoek wegknelpunten ABA heeft aangetoond dat het creëren van een vrije busbaan op de Maxisweg bijdraagt aan het verbeteren van de bereikbaarheid in de regio. Een groei van het aantal woningen, voorzien van arbeidsplaatsen, gaat gepaard met meer verplaatsing in de regio. Hierdoor groeit het aantal reizigers met het HOV fors. Echter staan er momenteel op de Maxisweg gedurende de ochtend- en avondspits al forse files. Door het ontbreken van een vrije busbaan komen de HOV-bussen van Amsterdam, 't Gooi en Almere ook in de file. Bij een vrije busbaan hebben de HOV-bussen geen last meer van files waardoor deze een aantrekkelijk alternatief zijn voor reizigers. Door het verbeteren van de concurrentiepositie van OV-alternatieven wordt de hoofdinfrastructuur (weg) ontlast en kunnen reizigers nu en in de toekomst de regio blijven bereiken. Deze maatregel past binnen het multimodale toekomstbeeld aangezien het bijdraagt aan het spreiden van de mobiliteitsgroei. Ook bij de aanleg van een eventuele IJmeerverbinding zullen er HOV-bussen blijven rijden in de regio. Deze maatregel is aanvullend op de bussluis die in het project HOV IJburg is opgenomen. De maatregel is concreet het realiseren van een vrije busbaan langs de Maxisweg tussen de huidige vrije busbaan langs de A1/A9 en de Pampusweg over een lengte van ca. 300 m.

Hiervoor zijn onderstaande stappen vereist: o Verleggen bestaande Maxisweg o Verleggen bestaand fietspad o Reconstructie kruispunt Maxisweg/Pampusweg o Fietsbrug over de Muidertrekvaart. Moet worden tunnel ivm hoogspanningsmast.

Thema

Bereikbaarheid

Ontwerp/ schets inclusief locatie

De locatie van de maatregel is aangegeven in figuur 1 en 2. Er is nog geen definitief ontwerp beschikbaar. Wel heeft de gemeente Amsterdam een schetsontwerp laten maken van een mogelijke invulling (figuur 3).

Figuur 1. Locatie van de maatregel aangegeven met een zwarte pijl.

Figuur 2. Locatie van de maatregel via satellietbeelden.

Figuur 3. Schetsontwerp van de nieuwe kruising Maxisweg Overdiemerweg gemaakt door de Gemeente Amsterdam. Fasering

Het realiseren van een vrije busbaan op de Maxisweg kan plaatsvinden in elk scenario en is daarmee niet afhankelijk van een eventuele IJmeerverbinding. Vanaf 2025 zullen zeven HOV-buslijnen gebruik maken van de busbaan. Dit betekent dat er vanaf 2023 28 bussen per uur rijden en daar komen minimaal 4 bussen bij

in 2025. Gezien de verwachte groei van OV zal deze frequentie niet afnemen. Omvang van maatregel is beperkt waardoor verwacht wordt dat de vrije busbaan voor 2030 gerealiseerd kan worden. Er is nog geen zicht op een startdatum; verdere besluitvorming over de fasering moet in een vervolgstap worden opgenomen. Raakvlakken met andere projecten

Een goede doorstroom via een vrije busbaan op de Maxisweg heeft raakvlakken met de nieuwe busverbinding tussen Amsterdam-IJburg en Weesp, de P+ R in Muiden en de fietsroute Almere-Amsterdam.

Verwacht Na het opstellen van de Overdiemerweg voor verkeer tussen IJburg en de Maxis is het verkeer op de Maxisweg toegenomen waardoor de reistijd via HOVhefboomeffect van de bussen toegenomen is. De aanleg van een vrije busbaan geeft een snellere en meer betrouwbare reis per HOV en levert zo een belangrijke bijdrage aan de maatregel voor doelen bereikbaarheid van het gebied. van ABA Met de noodzaak om gekoppeld aan de reconstructie van het kruispunt Maxisweg/Pampusweg een fietsbrug aan te leggen over de Muidertrekvaart verbetert tevens de kwaliteit van het fietsnetwerk in het gebied. Dit moet een fietstunnel worden ivm hoogspanningsmast. De maatregel draagt daarbij bij aan het ABA-doel: Het versterken van de regionale bereikbaarheid. Overzicht van betrokken partijen inclusief trekker Inzicht in de risico’s en beheersmaatregelen Kostenraming

Bekostiging

De provincie Noord-Holland is trekker van deze maatregel. Andere betrokken partijen zijn de (H)OV-concessieverleners: Provincie Flevoland, gemeente Diemen en Vervoerregio Amsterdam, en andere gemeenten in de regio. Er zijn beperkte technische en juridische risico’s. Een aandachtspunt in het realiseren van de maatregel is dat gedurende de bouw het verkeer langs deze route moet kunnen blijven rijden. De totale kosten van de vrije busbaan en de fietsinfrastructuur zijn geschat op € 10 mln. WiBo: gaat uit van 12,3 mln.investeringskosten (excl. BTW). 14.6 mio incl BTW Uitgaande van aanlegrotonde enkelbaans ø30m, aanpassing kruising incl. VRI, busbaan VRI, 300 m busbaan, enkele rijstrook 3,5m breed incl. Grondbaan, omleggen fietspad (let op niet veel ruimte) incl. afscherming rijbaan en omzetten verlichting en fietstunnel l:25m 2x toeritten van 120m. I.v.m. met hoogspanningsmast géén fietsbrug, maar tunnel. Er is nog geen dekking beschikbaar. Vanuit de belangen zijn de betrokken partijen in beeld gebracht.

Onderwerp

Maatregel TVIP ABA: P+R Muiden

Beschrijving van de maatregel

Naar verwachting zal het aantal reizigers vanaf 2025 stijgen met gemiddeld 15 % per jaar. Dit betekent een verdubbeling van het aantal reizigers in 2030 ten opzichte van 2019. De verwachting is dat het aantal reizigers op het OV-knooppunt zal toenemen als gevolg van onder meer nieuwe busverbindingen en woningbouwontwikkelingen De Krijgsman en Weespersluis, en andere woningbouwontwikkelingen in de regio. Het huidige knooppunt bij Muiden is niet in staat deze groei op te vangen. Het succes van het OV-knooppunt Muiden levert praktische problemen op wanneer reizigersstromen toenemen. De parkeercapaciteit is voor zowel de auto als de fiets onvoldoende. Bovendien ervaart men problemen met de sociale veiligheid, met name in de avonduren. De bereikbaarheid en parkeercapaciteit van OV-knooppunt Muiden staan daardoor onder druk. Daarnaast zal de halteringscapaciteit in de toekomst onvoldoende zijn vanwege nieuwe busverbindingen. Om de bereikbaarheid in de regio op peil te houden wanneer de woningbouw zich ontwikkelt is een reconstructie van de P+R Muiden tot OV-knooppunt Muiden vereist. Concreet gaat dat om de onderstaande aanpassingen: o Extra halteplaatsen (H)OV met (overdekt) halteperron. Het is noodzakelijk om een extra bushalte aan de noordzijde van het platform te realiseren waarbij een bus van 15 meter en een bus van 12 meter tegelijkertijd kunnen halteren.

Aanvullend dient zowel aan de noord- als zuidzijde van het platform één halte te worden verlengd om tegelijkertijd halteren van een bus van 18 meter en een bus van 12 meter mogelijk te maken. o 270-320 (afgesloten) parkeerplaatsen voor auto’s (+ laadvoorzieningen). Afhankelijk van de gekozen variant zullen de extra parkeerplekken gerealiseerd worden op het maaiveld of met een parkeergebouw. Daarnaast zal 10% van de parkeerplekken voorzien worden van laadpunten. o 200-300 overdekte stallingsplekken voor fietsen (+ OV-fiets en elektrische deelfietsen) o (Eventueel) toevoegen van functies, bijvoorbeeld Horeca, werk-/ vergaderplekken, pakketpunt e.d. De exacte voorzieningen die geboden kunnen worden op de P + R hangen af van de exacte invulling van de maatregel.

Thema

Bereikbaarheid

Ontwerp/ schets inclusief locatie

Er is een onderzoek beschikbaar (OV-knooppunt Muiden, Arcadis, 10 september 2021) met een ontwerpstudie en kostenramingen.

Huidige P+R Muiden

Impressie van een multifunctionele variant (Arcadis). Deze variant is besproken in het PVVB Gooi- en Vechtstreek. Fasering

In 2018 en 2019 was de maximale parkeerdruk 100%. Bij het verkeersonderzoek van juli 2022 was de maximale parkeerdruk 73%. Dat is conform de terugloop van het aantal reizigers door corona. Er wordt in 2030 voorzien in een verdubbeling van het aantal reizigers waardoor de urgentie aanwezig is om de maatregel uit te voeren. De maatregel kan gefaseerd worden gerealiseerd. In 2025 moet er een extra perron gerealiseerd zijn voor de nieuwe HOV IJburg-Muiden-Weesp. Het beschikbare onderzoek beschikbaar (OV-knooppunt Muiden, Arcadis, 10 september 2021) geeft aan dat alle varianten planologisch en technisch haalbaar zijn. Het project is echter nog niet een fase verder gebracht en daarom is er geen concrete planning beschikbaar. Het is zeker wel realistisch dat het gerealiseerd is in 2030.

Raakvlakken met andere projecten

In het werkspoor hubs van het MTB is het knooppunt Muiden aangewezen als een kansrijke hub voor zowel 2030 als 2040 om het hoofdwegennet te ontlasten. Daarnaast heeft de maatregel raakvlakken met: o Amsterdam IJburg door de HOV-verbinding IJburg-Muiden-Weesp. o Maatregel HOV Maxisweg o Ontsluiting van de nieuwbouwwijken Krijgsman en Weespersluis.

Verwacht De uitbreiding van de P+R draagt bij aan het ontlasten van het hoofdwegnet door minder verkeer dat (verder) de A1 op laten gaan, in het bijzonder vanuit de hefboomeffect van de nieuwbouwwijken Krijgsman en Weespersluis. Daarnaast wordt het HOV-netwerk versterkt door de verbeterde knooppuntfunctie, waardoor het OV een maatregel voor aantrekkelijk alternatief wordt voor reizigers. Hiermee wordt met name het autoverkeer van/naar Amsterdam afgevangen. Steeds meer bussen doen de doelen van ABA knoop aan met hoogfrequente verbindingen naar Almere, Het Gooi, Amsterdam en Weesp, in de nabije toekomst zullen in totaal circa 30 bussen per uur het knooppunt aandoen in de spits.

De maatregel draagt bij aan de ABA-doelen: Versterken van de lokale, regionale en nationale bereikbaarheid en het versterken van de economie. Zonder een dergelijk HOV-knooppunt zijn de nieuwbouwwijken aangewezen op de auto. De weginfra zal in 2030 echter aan zijn max zitten waardoor een uitbreiding van het dichtstbijzijnde HOV-knooppunt, Muiden, een vereiste.

Overzicht van betrokken partijen inclusief trekker

In opdracht van de Provincie Noord-Holland, Gemeente Almere en Regio Gooi en Vechtstreek heeft Arcadis onderzocht welke maatregelen nodig zijn om een robuust en toekomstbestendig OV-knooppunt Muiden te ontwikkelen. Provincie NH is hiervan de trekker geweest. Dit is gedaan onder hun OVknooppunten programma. Andere betrokken zijn de gemeente Gooise Meren, Regio Gooi en Vechtstreek, Rijkswaterstaat (wegbeheerder) en de andere (H)OV-concessieverleners Provincie Flevoland en Vervoerregio Amsterdam.

Inzicht in de risico’s Er zijn beperkte technische en juridische risico’s. en beheersmaatregelen Kostenraming De investeringskosten zijn, passend bij deze studiefase, deterministisch geraamd met een onzekerheidsmarge van +/- 30%. De investeringskosten van variant A bedragen circa € 10,9 miljoen exclusief btw. Indien de zonnepanelen niet worden meegenomen in variant A, bedragen de investeringskosten circa € 9,8 miljoen exclusief btw. De investeringskosten van variant B worden geraamd op € 18,3 miljoen exclusief btw. De extra kosten van variant B t.o.v. variant A komen met name door de nieuwe parkeergarage. Variant C wordt geraamd op circa € 30,1 miljoen exclusief BTW. Het grote energiedak en de extra verdieping aan de parkeergarage hebben het grootste aandeel in de extra kosten van variant C t.o.v. variant B.

Meer informatie over de kostenraming en de varianten is te vinden in dit verslag:RM-5c-OV-knooppunt-Muiden_Rapport_defconcept.pdf (regiogv.nl) Omdat variant A onvoldoende kwaliteit biedt voor de ontwikkeling van een robuust en toekomstbestendig OVknooppunt Muiden, stellen wij voor variant B mee te nemen in deze fiche/maatregel. De modules uit variant B en C bieden beide voldoende kwaliteit voor de ontwikkeling van een robuust en toekomstbestendig OV-knooppunt. Arcadis 10 sept 2021. Totale investeringssom bedraagt 18,3 mln.* 1.05 (index) * 1,19 (BTW) = 22,9 mio Bekostiging

Er is nog geen dekking. Vanuit de belangen zijn de betrokken partijen in beeld.

Onderwerp Beschrijving van de maatregel

Thema

Ontwerp/ schets inclusief locatie

Fasering

Maatregel TVIP ABA: Herinrichting busstation Almere centrum De structurele herinrichting van het busstation Almere Centrum is om budgettaire redenen geen onderdeel van de aanpassingen aan het (trein)station Almere Centrum zoals dat heeft plaatsgevonden met het oog op tijdig gereedkomen voor de Floriade. Er zijn een aantal no-regret maatregelen getroffen (verlichting, aankleding) Daarom is de herinrichting van het busstation in de programmalijn Bereikbare steden opgenomen. Vooruitlopend op een nieuwe concessie (ingang 2028) is nodig het busstation structureel aan te passen. Ook qua capaciteit. De ruimtelijke inrichting en de inpassing van het busstation moeten passend worden bij de ontwikkeling van het stationsgebied en bij het nieuwe treinstation. Het gaat ook om betere organisatie, efficiënter ruimtebeslag, looproutes en goede oversteekbaarheid van het busstation voor voetgangers. Het busstation vormt in zijn huidige vorm een obstakel in de doorontwikkeling van een verbindingszone Wisselweg- station- Centrum – Randstad. We maken het gebied verder klaar als woon-werk gebied met de hoogwaardige verblijfskwaliteit die bij een drukbezocht knooppunt past. Beschikbare grond en herontwikkelingsdelen worden interessanter zodra de gemeente ook haar deel voortvarend oppakt.

De stijgende reizigersstroom en extra bewoners en bezoekers kunnen hiermee beter worden opgevangen in een gebied dat als (groen) visitekaartje geldt. Zonder nieuw busstation kunnen we niet de voorgenomen groei halen. Bereikbaarheid

Er zijn verkenningen gedaan die gecombineerd met referenties, waaronder de aanpak Station(somgeving) Almere (2021-2022), tot ramingen geleid hebben. In het kader van het ‘Verbeterplan station en stationsgebied’ is een maatregelenboek opgesteld in 2019. Dit najaar (2022) onderzoekt de gemeente welke modellen op grond van actuele inzichten en ambities het beste uitpakken. Het plangebied bedraagt ruim 10.400 m2 grondoppervlak.

Schets invulling perrons (verkenning) Het herinrichten van het busstation past in alle drie de ontwikkelstrategieën en is nodig met het oog op een intensiever gebruik van het busstation en het station. Het busstation wordt heringericht met het oog op een duurzame vloot. Er ligt een natuurlijk moment voor (opening) nieuwe inrichting met

een nieuwe concessie in 2028. Dit betekent uitvoeren vanaf 2025. Het sluit aan bij de huidige vernieuwing van station Almere Centrum en de aanpak van de stationsomgeving. Hieronder de planning: 2023

2024

Her-inrichtVoorbereiding& en busPlanvorming station

Raakvlakken met andere projecten

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Uitvoering

Stationsomgeving (Groen&Openbare Ruimte), vernieuwing treinstation (oplevering 2022), MRA Bereikbare Steden. Het project is opgenomen in het Almeerse meerjarenprogramma mobiliteit MIPA, dekking ontbreekt.

Het hal- en treinperrons-gerelateerde deel van station Almere Centrum (fase 2) zit in Fiche OV knooppunten. Aanvullende verbetermaatregelen zoals omschreven in de fiche OV Knooppunten zullen pas kunnen worden uitgevoerd na de Floriade (medio 2023). Verwacht hefboomeffect van Het busstation maakt onderdeel uit van het integrale gebiedsplan Bereikbare Steden en Programma Eeuwig Jonge Binnenstad. Dit integrale de maatregel voor doelen van programma voorziet in de bouw van meer dan 6.000 woningen in de binnenstad en het toevoegen van werkgelegenheid en voorzieningen. Die ABA regionale ambities kennen rondvoorwaarden. De bereikbaarheid borgen en versterken is voor deze sterk groeiende binnenstad noodzakelijk. Niet alleen met oog op de nieuwe bewoners maar ook voor het handhaven en uitbouwen van de regionale rol van het centrum als stedelijke voorziening. Niet alleen de binnenstad groeit de komende jaren maar ook Almere als geheel en haar rol in de regio. Hoger onderwijs, winkelaanbod, cultureel aanbod, publieke diensten, Flevoziekenhuis en de vele gelegenheden voor leisure en horeca zijn afhankelijk van een goede bereikbaarheid. Dit busstation is een belangrijke bouwsteen voor de bereikbaarheid met openbaar vervoer. Het draagt zo bij aan het ABA-doel: Het versterken van de lokale, regionale en nationale bereikbaarheid. De verstedelijking kan niet zonder dit busstations.

Direct zorgt het dat de woningen die worden toegevoegd in het Stationskwartier ook daadwerkelijk onderdeel worden van de binnenstad (barrierewerking). Als onderdeel van de integrale aanpak van de binnenstad is de regionale bereikbaarheid van het OV knooppunt op alle modaliteiten randvoorwaardelijk om regionaal te groeien van betekenis en zo de rol als tweede stad van de MRA in te vullen.

Overzicht van betrokken partijen inclusief trekker

Rijk en regio constateerden in 2021 met betrekking tot het Amsterdam Bay MIRT-onderzoek dat: “De woningbouwopgave tot 2030 vooral gericht is op het realiseren van een substantieel aantal woningen in IJburg en Almere, waarbij de grootste ontwikkelopgave ligt op het creëren van woonwerkmilieus in het Almeerse stadshart, door verdichting rond station Almere Centrum” Trekker is gemeente Almere, in samenwerking met ProRail.

Inzicht in de risico’s en beheersmaatregelen

De juridische en technische risico’s zijn beperkt. Wel is een goede technische uitwerking van de nieuwe inrichting van het busstation en de mogelijke laadvoorzieningen nodig om de risico’s te beheersen.

Kostenraming

In de programmalijn Bereikbare Steden is een kostenraming opgesteld en deze maatregel kost € 13,4 mln. Dit bedrag is inclusief BTW. Uitgangspunt is dat dit prijspeil 2022 betreft. Almere Centrum heeft zicht op de realisatie van ruim 7.000 woningen de komende 10 jaar waar de bouw van meer dan 5.000 voor 2030 kan worden gestart. De herinrichting van het busstation is een belangrijke maatregel die bijdraagt om het openbaar vervoer te bevorderen en toegankelijker te maken voor de bewoners in het Centrum maar zal ook bijdragen aan bereikbaarheid vanuit de regio.

De raming voor de herinrichting is gebaseerd op een schets die is uitgevoerd door Arcadis. Daarnaast zijn referentieprojecten opgevraagd, en zijn de feitelijke kosten van projecten in het stationskwartier van Almere vergeleken. Iedere herinrichting van een stationsgebied kent zijn specifieke aandachtpunten. Zo kent Almere aandachtspunten als: • Veiligheidsbeleving • Oversteekbaarheid • Grootte busstation (benodigde vergroting capaciteit) • Looproutes tussen treinopgangen en noord/zuid-zijde • Pijlers/kolommen van het treinviaduct zijn zeer bepalend • Ruimte voor trein vervangen vervoer • Overzichtelijkheid Bekostiging

Cofinanciering: In afgelopen jaren is er enorm geïnvesteerd in het Centrum en specifiek in het Stationskwartier. Dat doen private partijen, NS, ProRail, Rijk, regio en de gemeente. Vanuit de gemeente en overheidspartners wordt nu ca. € 26 miljoen geïnvesteerd in het stationsgebouw en de directie omgeving, en vanuit de andere partijen bijna eenzelfde bedrag.

Onderwerp Beschrijving van de maatregel

Maatregel TVIP ABA: Herinrichting Landdrostdreef en Spoordreef In Gebiedsuitwerking Bereikbare Steden Almere Centrum zijn twee maatregelen in het centrum van Almere voorzien om aanpassingen aan infrastructuur te doen, die direct samenhangen met de bouw van woningen. Het gaat om de herinrichting van de Landdrostdreef tot stadsstraat en het verbeteren van de oversteekbaarheid van de noordzijde dan de Spoordreef. Dit is voor Almere van belang om snel te kunnen groeien en woningen toe te voegen waar in de stad en de regio veel behoefte aan is. Starters, studenten en ouderen behoren tot de voornaamste doelgroepen. Een aantal wegen die voorheen aan de buitenzijde van de stad lagen, worden onder deze maatregel verkeersluwer en oversteekbaar gemaakt omdat ze nu binnen het nieuwe woongebied vallen. Het centrum ontwikkelt zich zo van binnen naar buiten. Dat is terug te zien in de fasering van deze centrumontwikkeling. Wanneer de flanken worden benut dan zijn naadloze verbindingen met de rest van de binnenstad van groot belang. Verdichten kan ook bijdragen aan een beter functionerende ruimtelijke structuur. Zo maken (semi) gesloten bouwblokken de (openbare) ruimte overzichtelijker en prettiger. Door onder meer de Landdrostdreef en Spoordreef meer als stadstraat in te richten ontstaat hier levendigheid en vermindert de huidige barrièrewerking.

Zo wordt de binnenstad ook daadwerkelijk groter en profiteert het geheel van de uitbreiding (en andersom). Dit vraagt om verplaatsing en aanpassing van de infrastructuur boven én onder de grond. We kunnen hiermee de aanpak infrastructuur en openbare ruimte versnellen. Daarmee maken we het gebied verder klaar als gemixt woon-werk gebied met de hoogwaardige verblijfskwaliteit die bij een drukbezocht knooppunt past. Een goed bereikbare omgeving faciliteert de woningbouw voorbij de Landdrostdreef. Ten noorden van het station wordt met aanpassing van twee bruggen en het Algerapad de fietsverbinding van west naar oost verstevigd. De groengebieden Beatrixpark en Leeghwaterplas, en de Oost en Westsingel, worden zo beter verbonden. Dat maakt fijnmazig vervoer mogelijk binnen een gebied dat sterk verstedelijkt. Goede (fiets) verbindingen zijn noodzakelijk bij het toevoegen van woningen en werkgelegenheid in deze hoogstedelijke dichtheden.(ca 4000 woningen in Stationskwartier)

Thema

Ontwerp/ schets inclusief locatie

Bereikbaarheid en Wonen

Figuur 1: Voorkeursvariant NvU Landdrostdreef Noord (zicht op subsidie Woningbouwversnelling tranche 1)

Figuur 2: Hospitaaldreef/Landdrostdreef Zuid. Links huidig – rechts verbeelding toekomst.. Op Oostkavels Zuid is ruimte voor in totaal 750 woningen – de exacte invulling en fasering is mede afhankelijk van participatie met de stad en raad in Q3 van 2022. In 2023 maken de eerste bouwvelden onderdeel uit van tenders. Het eindbeeld Oostkavels is 50% betaalbaar. Er is hier ruimte voor starters, ouderen en ook voor gezinnen. Het gaat om gestapelde woningen (appartementen). In de huidige situatie loopt de Landdrostdreef vanuit het noorden over in de Cinemadreef richting de Filmwijk. De aansluiting naar het zuiden is gesplitst voor bestemmingsverkeer (over de versmalde Landdorstdreef) en doorgaand verkeer (over de bredere Hospitaaldreef). De Meeresteinkade ontsluit een parkeerplaats in het zuiden. In toekomstige situatie loopt de Landdrostdreef als stadsstraat met fiets en voetpaden door tot aan het

ziekenhuis. Hier sluit de stadsstraat aan op de Hospitaaldreef. De dubbele ontsluiting naar het zuiden vervalt. De Landdrostdreef loopt vanaf de aansluiting op de Hospitaaldreef in een smaller profiel door tot aan het Weerwater. In de huidige situatie is langs het stadshuis en het ziekenhuis geen ruimte voor een belangrijke fietsverbinding i.c.m. een autoverbinding. Nieuwe indeling van de straten is nodig om de nieuwe buurten te kunnen ontsluiten en te verbinden met het centrum. In de toekomstige situatie wordt om nieuwe buurten goed met de auto en fiets te kunnen bereiken een passend wegprofiel toegepast. Langs het stadhuis loopt het profiel van de nieuwe stadsstraat door zoals het noordelijke gedeelte van de straat. Langs ziekenhuis komt een smaller profiel met langzaam verkeer aan de kant van de nieuwe buurt. Deze ingrepen hebben veel effect ook op andere ontwikkelingen. Langs de Spoordreef, zowel in zuidelijke als noordelijke richting, worden komende jaren transformaties verwacht. Die investeringen worden sneller verwacht met deze ingreep waaronder woningen op het Lease-planterrein en aan de Dreesweg. De verbinding vanuit het centrum naar andere delen van de stad en het Beatrixpark verbetert. De aantrekkelijkheid van Stationskwartier voor werkgelegenheid en woningbouw stijgt.

De investeringen in de Hospitaaldreef/ Landdrostdreef ontsluiten de binnenstad richting recreatieve gebieden rond het Weerwater en het Lumièrepark en omgekeerd. Het zorgt voor woonkwaliteit én houdt het Flevoziekenhuis goed bereikbaar. Via deze route en de Meerensteinkade, wordt de Esplanade/Hospitaalgarage inclusief 1.250 nieuwe woningen mede ontsloten.

Figuur 2: Spoordreef Noord vanuit Concept Ontwikkelkader (gearceerd). Van links naar rechts loopt het Algerapad als fietsroute via een tunnel (groen) De Spoordreef is nu een vierbaans autoweg zonder stoep op fietspaden. Dit vraagt om herinrichting met de aanleg van stoepen, oversteekbaarheid verbeteren met o.a. verkeerslichten, een onderdoorgang bij het spoor mogelijk te maken voor langzaam verkeer en om het goed inpassen van fietsverbindingen (o.a. inpassen tunnel). Het project is zonder herinrichting van de Spoordreef niet bereikbaar. Herinrichting is onderdeel van het ontwikkelingsplan; de basis voor de vastgestelde verklaring van geen bedenkingen. Vanaf het station moet het gebied voor voetgangers goed toegankelijk en bereikbaar zijn tot aan de Wisselweg. De nabijheid van het station moet voelbaar worden door oriëntatie en levendigheid op straat. Daartoe moet de beschikbare ruimte ingezet worden ten behoeve van een aangename routing naar het station. De profielen van de verschillende dreven bieden genoeg ruimte voor extra langzaamverkeer-verbindingen zonder dat de stedelijke bereikbaarheid voor de auto in gedrang komt. Op een aantal strategische plekken is het belangrijk om de oversteekbaarheid van de straat te realiseren. Deze worden gemaakt in het verlengde van logische routes in het stationsgebied.

Langs de singel is een shared space zone beoogd (1030km/u zone) waarbij o.a. materiaal en indeling erg belangrijk zijn. Deze shared space zone is bereikbaar voor auto’s maar ingericht als eenrichtingsweg.

Fasering

Het plan Wisselweg in een sloop-nieuwbouw op een kantoorlocatie. Deze was van oudsher goed autobereikbaar, maar niet gericht op een goede (loop)verbinding naar het centrum en OV. Een goede integratie, oversteekbaarheid met behoud van voldoende autocapaciteit is nodig. Er worden stoepen toegevoegd, fietspaden aangelegd en een onderdoorgang gecreëerd onder het spoor (spoordijk). Dat slecht de barrière naar de rest van de binnenstad. Dit is nodig voor de meer dan 1.000 bewoners in dit project, en later ruim datzelfde aantal in de rest van de gebiedsontwikkeling. Deze ontwikkeling wordt integraal onderdeel van de stad en plaatsen we het niet op een eiland. Doorsnijding van het bouwvlak met een fietsverbinding (tunnel) maakt onderdeel uit het ontwikkelingsplan. De start van de uitvoering is gewenst voor 2025. De aanpassing van deze wegen is nodig voor de woningbouw in het centrum van Almere en past in alle ontwikkel strategieën. Landdrostdreef, boven en onder het Spoor, zijn eerste aan de beurt. Hier is zicht op subsidie van de bovengrondse infrastructuur vanuit de Woningbouwversnelling eerste tranche (BOL 2022). Het aanpassen ondergrondse systemen, waaronder meer het OAT (Ondergronds Afvalsysteem) en het zuidelijke deel van de Hospitaaldreef / Landdrostdreef zijn nog niet gefinancierd. De gebiedsontwikkeling Oostflank (zuiden van het spoor) wordt op dit moment gestart.

Afronding van de openbare ruimte zal samenhangen met de ontwikkeling, de (ondergrondse) infrastructuur kan eerder worden aangepakt. Planning van alle maatregelen is in jaren als volgt en betreft vanaf de voorbereiding tot aan de realisatie: 2023 Hospitaaldreef Spoordreef, Zuidzijdespoor Spoordreef, Noordzijdespoor Vrijliggende busbaan, Zuidzijde Station Verplaatsen OAT Algerapad Heldere fietspadenstructuur Koetsierbaan-Esplanade

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Raakvlakken met andere projecten

Versterking van Almere Centrum is onderdeel van de MRA Verstedelijkingsstrategie. Daarbij zet Almere in op verdichting van de binnenstad samenhang met een goede bereikbaarheid en voorzieningenniveau. Rijk en regio constateerden in 2021 met betrekking tot het Amsterdam Bay MIRTonderzoek dat: “De woningbouwopgave tot 2030 vooral gericht is op het realiseren van een substantieel aantal woningen in IJburg en Almere, waarbij de grootste ontwikkelopgave ligt op het creëren van woonwerk milieus in het Almeerse stadshart, door verdichting rond station Almere Centrum” Integraal raakvlak met gebiedsontwikkeling Oostkavels. Het sluit aan op de (nu deels in uitvoering zijnde) aanpak openbare ruimte Stationsgebied. In vergunning of aanbouw zijn de woningbouw aan de Wisselweg en Randstad en deze hangen ermee samen. Daarnaast sluit de maatregel ook aan bij de aanpak Station en Stationsomgeving die momenteel grotendeels in uitvoering is. Langs de Landdrostdreef wordt op dit moment project HighNote (ca. 160 woningen) gebouwd. Het heeft raakvlakken met het Almeerse project excellente groene leefomgeving.

Verwacht hefboomeffect van Dit is een maatregel uit Gebiedsuitwerking Bereikbare Steden Almere Centrum en is een randvoorwaarde om de beoogde verstedelijking in het centrum de maatregel voor doelen van Almere te realiseren. Het draagt zo bij aan het ABA-doel: Het verlichten van het woningtekort in Nederland door het toevoegen van unieke van ABA onderscheidende woonmilieus in de MRA en Almere. Daarnaast draagt het ook bij aan de lokale bereikbaarheid in Almere door de flanken van de stad te verbinden met de binnenstad.

Overzicht van betrokken partijen inclusief trekker

Als je deze maatregel niet uitvoert, dan is de overstekbaarheid van deze bundel van infrastructuur moeilijk en is er geen ruimte voor voorkanten (geen stoep) waardoor de wijken geen samenhangende gebiedsontwikkeling kunnen krijgen. Nieuwe ontwikkelingen worden op een eiland gesitueerd (barrière) in plaats van (noodzakelijk) integraal onderdeel van de binnenstad. De gemeente is leidend aangezien de maatregel zich in de openbare ruimte bevindt. Er is overleg met Spoorpartners waar het de Stationsomgeving betreft. Er wordt overleg gevoerd met o.a. de nutsbedrijven over de ondergrondse infrastructuur m.n. Oostkavels en de beheerders van het OAT (Centralned.)

Inzicht in de risico’s en beheersmaatregelen

Er zijn geen juridische of technische risico’s. De samenhang met de (dan) lopende projecten zal deel uitmaken van het project- en omgevingsmanagement. Daarin zijn faserings-/volgordelijkheidsvraagstukken geborgd.

Kostenraming

In het Centrum zullen ruim 7.000 woningen toegevoegd (zie tabel). Ten behoeve van deze groei en om een aantrekkelijke stad te blijven dient Almere moet de komende jaren circa € 130 miljoen te investeren. Dit heeft in ruimtelijke zin met name betrekking op bovenplanse werken: • Investeren in mobiliteit: Aanpassing hoofdinfrastructuur voor fiets, voetganger en auto en het toegankelijk maken en houden van openbaar vervoer. • Investeren in groen, ecologie en water • Investeren in verleggingen en uitbreiding van de ondergrondse infrastructuur • Investeren in klimaatadaptieve maatregelen om de bestaande ruimte en de geprojecteerde nieuwbouw klimaatbestendig in te richten • Investeren in de inrichting openbare ruimte In dit fiche gaan wij met name in op de investeringen in de openbare ruimte. De rode pijlen geven de infrastructurele aanpassingen aan. Een aantal zijn reeds gefinancierd. Dit is separaat weergegeven in de tabel. Er zijn inrichtingsplannen gemaakt voor De Landdrostdreef noord en delen van de Spoordreef zijn in het kader van MRA Bereikbare Steden uitgewerkt en doorgerekend. Dit vormt de basis voor deze raming.

De herinrichting Hospitaaldreef/Landdrostdreef tot stadsstraat, de oversteekbaarheid van de Spoordreef Noord en Zuid, de herprofilering van het Algerapad (fietspad), verplaatsing van het OAT, aanpassing van de koetsier baan en de vrijliggende busbaan aan de zuidzijde van het station zijn in deze berekening meegenomen. Al in uitvoering zijnde investeringen in dit gebied zijn buiten beschouwing gelaten. Totaal bedrag 51.5 mln.incl BTW

Maatregel openbare ruimte Spoordreef, Noordzijde (inclusief onderdoorgang spoor) Spoordreef, Zuidzijde Hospitaaldreef/Landdrostdreef Zuid Fietspaden- en wegstructuur Koetsierbaan-Esplanade Vrijliggende busbaan, Zuidzijde station Verplaatsen van OAT Algerapad (inclusief fietsbruggen)

Bedragen x € 1.000 en inclusief BTW Benodigde investering 7.800 14.100 8.400 2.100 700 15.700 2.700 51.500

Voor het bepalen van de kosten van de bovenplanse investeringen is het uitgangspunt dat de kwaliteit ervan binnen de huidige beheer- en beleidskaders valt. De kosten voor de investeringen zijn gebaseerd op referentieprojecten, waar ramingen en offertes aan ten grondslag liggen. Waar geen referentieprojecten aanwezig zijn, zijn de eenheden uit het bouwkostenkompas gehanteerd. De ramingen bevatten de eventuele sloopkosten, de aanlegkosten, herinrichtingskosten, aanleg bruggen, aangepaste verkeersinrichtingen, de plankosten en VTU (voorbereiding, toezicht en uitvoering). Plankosten (POK) en kosten voor voorbereiding, toezicht en uitvoering (VTU) bedragen een gezamenlijk percentage van 30%. Prijspeil juli 2022 is gehanteerd. De investeringsbedragen betreffen bruto bedragen (inclusief BTW) en dit betekent dat eventuele subsidies, bijdrage van derden en bijdragen uit een onderhoudsfonds niet in mindering op het investeringsbedrag zijn gebracht. Maatregel is ook opgenomen in Bereikbare Steden, maar omdat deze nog niet is gehonoreerd wordt voorgesteld herinrichting stadsdreven ook in TVIP mee te nemen.

Bekostiging

Er zijn ook fietspaden meegenomen in een ander fiche. Dit betreft andere fietspaden . Er is in dit gebied zicht op een tweetal investeringen uit de 1e tranche woningbouwversnelling zoals besproken in het BO Leefomgeving juni 2022. Deze projecten zijn niet opgenomen in de tabel.

Onderwerp Beschrijving van de maatregel

Maatregel TVIP ABA: Realisatie hoofd- en regionale fietsverbindingen, (incl. 2 nieuwe bruggen) Wijzigingen realiseren in het lokale en regionale fietsnetwerk, bestaande uit: A. Opwaarderen en aanleggen van stadsroutes – fietsverbindingen in en rondom Almere B. Toekomst vast opwaarderen van regionale verbindingen – doorfietsroutes C. Aanleg nieuwe circulaire fietsbruggen en -tunnels D. Uitbreiding en opwaarderen fietsparkeren bij stedelijke voorzieningen Met het opwaarderen en aanleggen van fietsverbindingen worden gezonde en duurzame vormen van mobiliteit gestimuleerd en wordt fietsbereikbaarheid bevorderd. A.

Opwaarderen en aanleggen van stadsroutes in en rondom Almere. Onder het opwaarderen van routes wordt verstaan: Het verhogen van de bestaande capaciteit door fietsroute te verbreden naar minimaal 4m. Het verbeteren van de sociale- en verkeersveiligheid door het toepassen van intelligente verlichting en het aanpakken van onveilige conflictpunten. • Het verbeteren van het comfort en de vindbaarheid door het toepassen van rood asfalt en het op orde brengen van de bebording. • Waar mogelijk en nodig het verbeteren van de biodiversiteit en het toepassen van klimaatadaptatie door het toepassen innovatieve fietspadconstructies en/of biodiverse, insectvriendelijke ingerichte bermen die tevens kunnen fungeren als waterbuffer.

• • •

B. Toekomst vast opwaarderen van regionale verbindingen – doorfietsroutes. Onder het opwaarderen van de regionale verbindingen worden drie verbindingen verstaan: C. Aanleg nieuwe circulaire fietsbruggen en -tunnels Hieronder wordt verstaan: het op een circulaire wijze aanleggen van 2 nieuwe ongelijkvloerse fietsinfrastructuur voor het veilig kunnen passeren van belangrijke verkeersaders of vaarwegen. D. Uitbreiding en opwaarderen fietsparkeren bij stedelijke voorzieningen Het gaat hierbij om uitbreiding en/of opwaardering van de fietsparkeercapaciteit bij diverse bestaande stedelijke en maatschappelijke voorzieningen (buurt, wijk- en gezondheidscentra, scholen, gebedshuizen, detailhandel). Een deel van deze ingrepen zijn bij andere fiches opgenomen. Thema

Ontwerp/ schets inclusief locatie

Bereikbaarheid

A. Voor het opwaarderen en aanleggen van lokale fietsverbindingen in en rondom Almere is niet voor elke route een locatie aangegeven. Wel komen enkele onderdelen terug in de fietsverbinding Almere poort – Oosterwold waaronder het Starleypad, Pedersenpad, Blanchardpad, Microfoonpad en de fietstunnel Elementendreef. De volledige fietsroute is aangegeven in het rood in figuur 1.

Figuur 1. Fietroute Almere Poort - Oosterwold aangegeven met een rode pijl. B.

De locatie voor het verbeteren van de regionale doorfietsroute F6, spoorbaanpad/lage vaart, is in het rood aangegeven in figuur 2.

Figuur 2. Opwaarderen ontbrekende onderdelen doorfietsroute F6. Afbeelding via Programma Mobiliteit en Ruimte - Provincie Flevoland (pagina 83).

Voor de verbetering van de regionale fietspaden Almere-Amsterdam en Hilversum-Amsterdam is er een “Uitwerking prioritaire doorfietsroutes Gooi en Vechtstreek” (Sweco 11-2-2022). Voor de route Hilversum-Amsterdam (figuur 3) zijn de route delen HA40 t/m HA53 voor ABA relevant (Naarden – Muiden – Amsterdam).

Figuur 3. Doorfietsroute Hilversum – Bussum – Naarden – Muiden – Amsterdam Voor de route Almere-Amsterdam (figuur 4) is de gehele route relevant voor ABA.

Figuur 4. Almere – Muiderberg – Weesp – Amsterdam Zuid Oost. Fasering

Raakvlakken met andere projecten

Aanpassing van bestaande fietspaden en het aanleggen van nieuwe fietspaden is toekomstvast; gezien de woningbouwopgave in de regio zullen ook alternatieve vormen van mobiliteit, zoals fietsen, toenemen. Door het aanleggen van lokale en regionale fietsverbindingen blijft de regio bereikbaar ondanks het groeiende aantal woningen. Het opwaarderen en aanleggen van eerder genoemde fietsverbindindingen is voor 2030 realiseerbaar. Voor enkele verbindingen, zoals de doorfietsroute A6, is realisatie eerder mogelijk omdat het ontbrekende onderdelen betreft waar mee gestart kan worden zodra financiering rond is. Hierdoor is fasering in het aanleggen van fietsverbindingen mogelijk op basis van prioritering. De groeiende interesse in fietsen als alternatieve vorm van mobiliteit en de benodigde maatregelen hiervoor, zoals in dit fiche, sluiten aan bij onderstaande programma’s en projecten: • Programma Ruimte en Mobiliteit Provincie Flevoland • Convenant Metropolitane fietsverbindingen

• • •

Mobiliteitsvisie Almere 2020-2030 Regionaal Toekomstbeeld Fiets Doorfietsnetwerk provincie Noord-Holland en Flevoland

Ook raakvlak met verdichting Almere Centrum. Komt ook in andere fiches terug Verwacht hefboomeffect van Aanleg van fietspaden geeft een belangrijke bijdrage aan de bereikbaarheid van het gebied en maakt het beleven van het gebied mogelijk. Het draagt de maatregel voor doelen zo bij aan het ABA-doel: Het versterken van de lokale, regionale en nationale bereikbaarheid. Op dit moment gebruiken dagelijks enkele honderden van ABA fietsers de routes. Uitvoering van de maatregel geeft een belangrijke bijdrage aan de bereikbaarheid van het ABA-gebied en biedt een alternatief voor de auto. De fietsroute kan ook het openbaar vervoer tussen Almere en Amsterdam versterken door aansluiting op HOV-haltes. Overzicht van betrokken partijen inclusief trekker

Gemeente Almere is de belangrijkste betrokken partij bij elke genoemde fietsverbinding. Daarnaast zijn ook de provincie Flevoland, Provincie Noord-Holland, Gemeente Amsterdam, Gemeente Gooise Meren en regio Gooi- en vechtstreek betrokken wanneer de verbinding in hun gebied ligt. Ook is er steun vanuit de MRA en vervoerregio Amsterdam.

Inzicht in de risico’s en beheersmaatregelen Kostenraming

Er zijn beperkte technische en juridische risico’s. De totale kosten van de fietspaden zijn € 28,12 mln, excl BTW en excl aanleg bruggen. De opdeling van de kosten per fietsverbinding is te vinden onder het kopje ‘Beschrijving van de maatregel’. Voor deze maatregel zijn de routes al geraamd door de desbetreffende betrokken organisaties. Zo heeft de gemeente Almere een grove kostenraming gemaakt voor de routes in en rondom Almere. Daarnaast heeft regio Gooi- en Vechtstreek raming gemaakt omtrent de doorfietsroutes AlmereAmsterdam en Hilversum-Amsterdam. Aanleg Zandhazenbrug en fietsbrug over trekvaart kosten 28 mio excl BTW. Deze liggen in elkaars verlengde en zijn een nadrukkelijke wens. Eventueel zijn er ook andere (bestaande) mogelijkheden om A1 en Trekvaart te kruisen. Investeringskosten excl. BTW Fietspaden verbeteren Fietsroute Gooi Amsterdam (raming Sweco) Fietsroute Muiderberg Weesp (raming Sweco) Fietsbrug over A1 langs Zandhazenbrug Plus Fietsbrug over trekvaart Rondje Markermeer 145 km bebording Snelfietsroute Spoorbaanpad / Lage Vaart 7km Almere Poort – Oosterwold 18,5km P+R Muiden 182 fietsparkeerplaatsten

Bekostiging

Investeringskosten excl. BTW € 792.883 € 7.058.916 € 20.000.000 € 8.000.000 € 250.000 € 6.500.000 € 13.500.000 € 50.000

Totaal € 56.151.799 Geschatte kosten o.b.v. lengte tracé fietspad. Total kosten bedragen 66.8 miljoen incl BTW prijspeil 2022. Verbeteringen van het fietsnetwerk passen in lokaal, regionaal en landelijk beleid. Er liggen reële mogelijkheden voor (gedeeltelijke) bekostiging) via subsidieregelingen van de provincie Noord-Holland en Flevoland en de Vervoerregio en gemeentelijke bijdragen. Voor verbeteringen van het fietsnetwerk is deels geld beschikbaar. Voor de nieuwe fietspaden nog niet.

Onderwerp Beschrijving van de maatregel

Maatregel TVIP ABA: Kenniseconomie: Hogeschool, university college, innovatiehubs en campus1 Versie 23 augustus 2022 De maatregelen in dit fiche dragen bij aan de beoogde ontwikkeling van ABA op het gebied van: a. Betere bereikbaarheid van het ABA-gebied b. Impuls aan de verstedelijking (incl. economische ontwikkeling en werkgelegenheid) Om de bouw van 42.000 woningen in de ABA mogelijk te maken, waarvan 25.000 in Almere, is een betere bereikbaarheid noodzakelijk. Een van de belangrijkste manieren om de bereikbaarheid van het ABA-gebied te versterken is meer werkgelegenheid te creëren in Almere (en breder: Flevoland). Uitgaande van 25.000 woningen in Almere zal de werkgelegenheid tenminste met eenzelfde aantal banen moeten groeien. De beste banenmotor is de creatie van banen door bedrijven in Flevoland. Het groeivermogen van bedrijven hangt rechtstreeks samen met hun innovatiekracht. Alle maatregelen in dit fiche zijn erop gericht om de innovatiekracht van het bedrijfsleven te versterken, en daarmee de stuwende werkgelegenheid in Flevoland en Almere. Hiervoor is versterking van kennisinfrastructuur op gebied van technologie voor transitiesectoren cruciaal én kansrijk (Manshanden, 2021).

De maatregelen in dit fiche dragen bij aan de verstedelijking van de ABA, via de ontwikkeling van de Amsterdam Bay Sustainability Campus, voor hoger onderwijs, onderzoek en innovatie in het Almeerse centrumgebied. Dit wordt nauw verbonden met living labs die gevestigd zijn op bedrijventerreinen, wat de verbinding legt met TVIP maatregel ‘Bedrijventerreinen'. De inhoudelijke focus ligt op Tech & Transitie zoals onderbouwd in het Onderzoek van Manshanden (2021): het benutten van kennis en innovatie om de transities ten aanzien van duurzaamheid en de ontwikkeling van een circulaire economie te versnellen. Innovatie op dit gebied is cruciaal om de mondiale klimaatcrises op te lossen. Het is een gigantische economische kans voor Nederland om hierin de lead te nemen. Almere ziet voor zichzelf een toekomst als de nationale innovatie hub voor tech & transitie, en één van de internationale innovatie hubs. Tegelijkertijd is de groei van de werkgelegenheid die hieruit voortvloeit instrumenteel om voor een groeiende Almeerse bevolking werkgelegenheid in Almere te creëren. De woningbouw biedt volop toepassingsmogelijkheden voor innovaties op het gebied van energie, grondstoffen, bouw en gebiedsontwikkeling.

De maatregelen in dit fiche bestaan uit drie sporen om tot 2030 een sterke groei van de werkgelegenheid in Almere te faciliteren: Spoor 1: Talent Het eerste spoor is de (door)ontwikkeling van het hoger onderwijs en onderzoek in Almere. Het doel is om het huidige talent in de regio naar een volgend niveau te brengen, om te zorgen dat er volop nieuw talent beschikbaar is voor het bedrijfsleven in de ABA, en dat de opleidingen beter afgestemd zijn op wat de markt vraagt. Van belang is dat studenten al tijdens de studie verbonden raakt met het regionale bedrijfsleven. Onderstaande maatregelen worden voor 2030 gerealiseerd. a. HBO onderwijs en onderzoek We kijken daarbij naar de verdere groei van Windesheim en Aeres, met nieuwe afstudeerspecialisaties en wellicht ook nieuwe bachelor en master opleidingen die van belang zijn voor tech & transitie. Niet alleen wat betreft onderwijs rond Tech & Transitie, maar zeker ook de uitbouw van het onderzoek aan de hogeschool rond deze thema’s. Door het onderzoek van lectoraten te koppelen aan vraagstukken van bedrijven en de ABA ontstaan, en dat ook te verbinden met het onderwijs, worden studenten tijdens hun opleiding beter voorbereid op de vraag vanuit het werkveld. Tegelijkertijd zorgt het onderzoek ervoor dat bedrijven sneller kunnen innoveren. b.

University college

Almere maakt een start met universitair onderwijs in Almere en Flevoland via een University College Almere, met een sterk internationaal profiel en een curriculum gericht op maatschappelijke impact in lijn met de Almeerse prioriteiten rond Tech & Transitie. In het format van UC wonen studenten op de campus, wat zich moet vertalen in extra studentenhuisvesting. c. Pilots technische universiteit MRA Het eindbeeld is een internationaal georiënteerde technische universiteit in de noordvleugel van de randstad, iets wat provincie en regio nu ontberen. We starten met een aantal pilots met academisch tech onderwijs in Almere, samen met een of meer academische partners. De aanpak die Den Haag gekozen heeft met de Haagse campus van de universiteit Leiden is daarvoor een inspiratiebron, net als de Universiteit van het Noorden, een initiatief van de RUG. Voor de financiering van die pilots vragen we financiering aan. Spoor 2: Innovatiehubs op Tech & Transitie thema’s Het tweede spoor is (door)ontwikkeling van een aantal innovatie hubs in Almere en Flevoland gericht op thema’s die aansluiten op de Almeerse Tech & Transitie agenda. In deze innovatie centra wordt praktijkgericht onderzoek uitgevoerd, gericht op vraagstukken uit de markt en de publieke sector.

Dankzij dit onderzoek kunnen bedrijven sneller innoveren, om zo hun marktpositie te versterken en sneller te groeien dan de markten waarin ze actief zijn. De eerste stappen zijn daar de afgelopen jaren in gemaakt met de Flevocampus van Aeres en de bruggencampus. Voor deze (door)ontwikkeling zien we het model van Wetsus in Leeuwarden als een best practice. Wetsus heeft door een zeer scherpe focus (waterzuiveringstechnologie) en een onderzoeksprogrammering gericht op marktvraagstukken een zeer bijzondere positie binnen Europe opgebouwd. We verkennen op dit moment samen met onder andere Aeres, Windesheim, Wetsus en een aantal toonaangevende regionale bedrijven die wereldwijd marktleider zijn in hun segment de kansrijkheid van consortiavorming. We onderzoeken op dit moment consortiua voor een zestal inhoudelijke thema’s, waarvan we er uiteindelijk vier selecteren om daadwerkelijk in ontwikkeling te brengen. De zes thema’s zijn: a. Voedsel Verduurzaming van onze voedselvoorziening vergt innovaties door de hele keten van akker tot tafel. Juist in hoogstedelijke gebieden is innovatie nodig om inwoners van betaalbaar duurzaam geproduceerd voedsel te voorzien. Samen met Flevo Campus / Aeres verkennen we de extra impuls die hier nodig is om door te groeien naar een cluster van internationaal niveau. b.

Circulaire grondstoffen Samen met Circulair Friesland, de provincies Flevoland en Friesland en PRICE verkennen we de haalbaarheid van een onderzoeks- en onderwijs centrum gericht op het zoveel mogelijk versterken van circulaire grondstoffen en circulaire afvalverwerking. c. Bruggencampus De Provincie Flevoland en Almere hebben de Bruggencampus opgezet om de Nederlandse vervangingsopgave van 85.000 bruggen op een duurzame en circulaire manier vorm te geven. De pilots die uitgevoerd zijn op de Floriade zijn veelbelovend en smaken naar meer. Er loopt al een groeifondsaanvraag voor meerdere pilots voor de digitalisering van het ontwerp, aanbesteding, uitvoering en beheer van bruggen gebaseerd op circulaire principes. De volgende stap is om tot een samenhangend innovatie programma te komen voor de komende 8 jaar met alle partijen in de waardeketen, om echte doorbraken mogelijk te maken. d. Circulair en duurzaam bouwen Met een bouwopgave van 42.000 woningen tot 2030 is de ABA in potentie het grootste living lab voor duurzame en circulair bouwen in Nederland. Om die potentie waar te maken is er een vergaande samenwerking nodig tussen marktpartijen, betrokken overheden, opleidingen en onderzoeksinstellingen. Door knelpunten in de waardeketen gezamenlijk aan te pakken in op maat gesneden onderzoeksprogramma’s zijn grote sprongen te maken. e.

Elektrisch laden, energieopslag en grid management Als provincie met de grootste on-shore windproductie in Nederland ligt de ontwikkeling van energieopslag in Flevoland zeer voor de hand. Met Alfen heeft Nederland een internationale topspeler in huis dat vanuit de markt het anker kan zijn van een clusterontwikkeling. Vanuit Wetsus weten we dat het cruciaal is niet één bedrijf, maar de hele waardeketen in het consortium achter de innovatie hub te verenigen.

f. Circulaire koolstof en Direct Air Capture Nieuwe producten maken met CO₂, CO en andere koolstof verbindingen: dat is de gedachte achter circulaire koolstof. Dat kan gaan om brandstoffen, zoals Sustainable Aviation Fuels en ethanol. Met SKYNRG heeft de ABA één van de marktleiders in deze prille groeimarkt in haar gebied. De meeste toegevoegde waarde ligt in waardevolle chemische componenten, zoals plastics en composieten. Met Wetsus verkennen we de haalbaarheid van dit idee in Almere. Met een aantal van dit soort Wetsus-achtige organisaties voor onderzoek, innovatie en onderwijs bouwen we de basis van een innovatie ecosysteem rond duurzaamheid. Voor deze eerste fase tot 2030 gaan we met vier innovatiecentra van start. Uiteraard sluit het onderzoek in deze centra goed aan op de toepassingsvraag vanuit de markt of publieke sector. Het onderzoek in de centra wordt deels uitgevoerd door hogescholen en universiteit(en) in de regio. De hubs (of centra) groeien binnen tien jaar uitgroeien tot structureel gefinancierde instituten op basis van Europese en nationale geldstromen. Spoor 3: Amsterdam Bay Sustainability Campus a. Ruimtelijk en stedenbouwkundig plan De ontwikkeling van het innovatie ecosysteem voor Tech & Transitie, en daarmee de provincie en de MRA, heeft ook een ruimtelijke component.

In de binnenstad beschikt Almere over voldoende ruimte om een innovatiecampus te ontwikkelen die qua schaal en aantrekkingskracht tot de top van de wereld behoort. Nederland heeft nog geen inspirerende voorbeelden op dit gebied omdat universiteitscampussen te monofunctioneel zijn opgezet (Uithof, LBSP, Science Park Watergraafsmeer). Inzet is de ontwikkeling van een rijke, diverse, stedelijke campus ingebed en verweven met de bestaande stad. We maken aan een integraal ruimtelijk en stedenbouwkundig plan voor de campus. De eerste bouwsteen voor dat plan is de ontwikkeling van een of meer universiteitsgebouwen. De campus biedt ook een oplossing voor de schaarste aan studentenhuisvesting in Nederland, vooral voor internationale studenten. Er wordt op dit moment al fors gebouwd aan studentenhuisvesting in Almere (750 tot 1000 woningen in 2025 waarvan 400 voor internationale studenten). In het ruimtelijke plan onderzoeken we de behoefte van zowel Almere als de regio/provincie, de haalbaarheid van een forse extra impuls met ruimte voor enkele duizenden studenten en de voor- en nadelen die daarmee verbonden zijn. De derde component is de ruimtelijke vraag voor de onderzoeks- en innovatiecentra. Op de lange termijn verwachten we dat er in de MRA, Flevoland en Almere behoefte is aan zo’n tien centra.