1. Eindrapport Toekomstvast Investeringspakket Amsterdam Bay Area.pdf

te heffen wordt extra capaciteit op het wegennet gecreëerd,

af te stemmen. 75% van de mobiliteitsgroei zal al in 2030

worden.

waardoor de regio bereikbaar blijft als het aantal woningen/

gerealiseerd zal zijn, vanwege de grote toename van woningen

inwoners groeit.

de komende jaren in de MRA. Aanvullende investeringen van

Maatregelen bereikbaarheid

bereikbaarheidsmaatregelen zijn noodzakelijk, waarbij wordt

Onder TVIP worden maatregelen meegenomen omtrent

Op de A1 neemt de verkeersdruk toe ten gevolge van de extra

ingezet op een modal shift naar het openbaar vervoer en inzet

weginfrastructuur, regionale fietsverbindingen en het openbaar

woningbouw in Almere en Lelystad. Om extra capaciteit te

op een bredere mobiliteitstransitie.

vervoer.

creëren wordt voorgesteld de A1 anders in te richten tussen

In de zomer van 2022 is gewerkt aan een Verdiepend onderzoek

Investeringen in regionale weginfrastructuur

met 6 rijstroken. Ook ontstaat er vertraging door onvoldoende

wegknelpunten op het schaalniveau van de MRA Oostflank

Uit het Verdiepend onderzoek wegknelpunten zijn een aantal

verkeersafwikkeling op enkele aansluitingen van de A1.

en de woningbouwambities vanuit het Project ABAc. Het

maatregelen opgenomen in TVIP gericht op de verbetering

De maatregel behelst concreet het optimaliseren van vier

onderzoek is een verdieping van het MIRT-onderzoek voor

van de doorstroming op het hoofdwegennet en onderliggend

aansluitingen (Diemen, Muiden/Weesp, Blaricum en Laren) op

de gesignaleerde knelpunten op het wegennet. Met behulp

wegennet, alsmede de aansluiting tussen beiden. Maatregelen

de A1 richting Eemnes (zie afbeelding ontwerp/schets in de

van een dynamisch verkeersmodel is inzicht gekregen in het

die uit dit onderzoek naar voren zijn gekomen, zijn de

fiche).

ontstaan van de knelpunten, zowel op het hoofdwegennet als

aanpassingen aan (de aansluitingen van) de A6 en A1, en de

het onderliggend wegennet en de knooppunten daartussen.

ring van Almere. Deze locaties vormen ook nog knelpunten

de aansluiting Muiden (afrit 3) en het knooppunt Muiderberg

c Verdiepend onderzoek wegknelpunten Amsterdam Bay Area, Royal Haskoning DHV en Goudappel, 2022

als de IJmeerverbinding gerealiseerd worden en zijn daarmee TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

27

Ook de verbreding van de A27 zal een positieve invloed hebben op de bereikbaarheid van de MRA Oostflank. Dit blijkt uit het wegknelpuntenonderzoek. Echter, maatregelen die vallen binnen de scope van het project MIRT-verkenning A27 (zoals aansluiting bij Eemnes) zijn niet meegenomen binnen TVIP om dubbelingen te voorkomen. Ook gedragsmaatregelen zijn geen onderdeel van het TVIP. Voorstellen daartoe worden via de SBAB-lijn ontwikkeld en te zijner tijd voorgelegd aan de SBAB-partners. Tot slot wijst het wegknelpuntenonderzoek uit dat ‘goede verkeersontsluitingen van ontwikkellocaties op omliggend wegennet voor alle vervoerwijzen’ van belang zijn. Deze zijn daarmee als maatregel opgenomen voor de verdere gebiedsontwikkeling na 2030.

Inzet op betere bereikbaarheid op lokale schaal Op lokale schaal neemt de druk op het wegennet en OV ook toe door het toevoegen van woningen in bestaand verstedelijkt gebied. De bereikbaarheid van (het centrum van) Almere staat in de huidige situatie al onder druk. Het gevolg van de extra

Figuur 12 Programmalijn Bereikbare steden - maatregelen stadshart Almere centrum tot 2030

(Bron: Gebiedsplan Almere, 2021)

verstedelijking is dat deze druk op het mobiliteitssysteem nog verder oploopt. In Almere kunnen maatregelen voor

ontwikkelingen. In TVIP is de herinrichting van Landdrostdreef en

route van en naar het station Almere centrum verbeterd.

binnenstedelijke bereikbaarheid (weg, OV en fiets) naar

Spoordreef (OV, herinrichting openbare ruimte en maatregelen

De herinrichting van het busstation Almere Centrum kent naast

voren worden gehaald om zo een tijdige mobiliteitstransitie

fiets) meegenomen. Mede omdat dat deze maatregel nog niet

een infrastructureel component (vergroting capaciteit perrons)

mogelijk te maken. Ook de herinrichting van een deel van de

is gehonoreerd in de programmalijn Bereikbare Steden. Echter,

ook ingrepen die ten goede komen aan veiligheidsbeleving,

bestaande wegstructuur in Almere is nodig voor het beperken

voorkomen moet worden dat dubbelingen ontstaan met TVIP.

overzichtelijkheid en gebruiksvriendelijkheid. De ruimtelijke

d

en verplaatsen van verkeer.

inrichting en de inpassing van het busstation moeten passend De herinrichting van de Landdrostdreef tot stadsstraat en

worden bij de ontwikkeling van het stationsgebied en bij het

Vanuit de programmalijn Bereikbare Steden (als onderdeel

het verbeteren van de oversteekbaarheid van de noordzijde

nieuwe treinstation. Het gaat onder andere om efficiënter

van het programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid van

van de Spoordreef is van belang voor Almere om snel te

ruimtebeslag, looproutes en goede oversteekbaarheid van

de MRA) is een gebiedsplan voor stadhart Almere Centrum

kunnen groeien en woningen toe te voegen. Door onder

het busstation voor voetgangers. Het busstation vormt in zijn

ontwikkeld. Het gebiedsplan bevat onder andere maatregelen

meer de Landdrostdreef en Spoordreef meer als stadstraat in

huidige vorm een obstakel in de doorontwikkeling van een

tot 2030 om de bereikbaarheid van de stad te verbeteren.

te richten ontstaat hier levendigheid, vermindert de huidige

verbindingszone Wisselweg-station-Centrum. Hiermee past

Deze maatregelen zijn noodzakelijk voor de beoogde

barrièrewerking en wordt ingezet op betere bereikbaarheid

deze maatregelen in TVIP. De herinrichting van het busstation

voor voetgangers, fietsers en automobilisten. Ook wordt de

is eveneens in programmalijn Bereikbare steden opgenomen.

d

28

No-regret maatregelen pakket Amsterdam Bay Area, Ecorys, 2021.

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

Vooruitlopend op een nieuwe concessie is nodig het busstation

Opwaarderen OV-knooppunten

structureel aan te passen, om te voorkomen dat het busstation

In het kader van de mobiliteitsmaatregelen woningbouw en

onvoldoende capaciteit heeft bij de start van de concessie in

het recente advies van ProRail aan ministeries IenW en BZK

2028. Echter, ook hier geldt dat voorkomen moet worden dat

ligt voor wat betreft de stations in de regio MRA richting 2030

dubbelingen ontstaan met TVIP.

de prioriteit bij de zogenaamde middelgrote stations. Twee van de zes prioritaire stations in de regio bevinden zich in

Investeringen in het (regionale) OV

Almere: Almere Centrum en Almere Buiten. Tevens zijn dit de

Uit het Verdiepend onderzoek wegknelpunten kwamen tevens

enige stations in Almere waar nu naast Sprinters ook (deels)

maatregelen omtrent het OV-systeem namelijk het opwaarderen

IC-treinen stoppen. Prioriteit wordt gegeven indien in 2030

van de P+R Muiden en het doortrekken van de busbaan Maxisweg.

naast een substantiële woningbouw(verdichtings-)opgave ook

Het huidige knooppunt bij Muiden is niet in staat de voorziene

een transfer-opgave en/of een IMA-knelpunt-opgave en/of een

groei van reizigers op te vangen wat onder andere leidt tot

TBOV focusknooppunt-opgave aan de orde is.

druk op de bereikbaarheid en parkeercapaciteit van het OVknooppunt Muiden. In het werkspoor hubs van het MTB is het

Almere Centrum betreft fase 2 van de in 2022 afgeronde

knooppunt Muiden aangewezen als een kansrijke hub voor

verbouwing en omvat onder andere de vernieuwing en

zowel 2030 als 2040 om het hoofdwegennet te ontlasten.

uitbreiding van alle huidige stijgpunten (rol)trappen van

Herinrichting van de P+R Muiden draagt bij aan ontlasten van

en naar de treinperrons. Verder betreft deze tweede fase de

het hoofdwegnet en versterken van het HOV-netwerk.

opwaardering van de verlichting, nieuwe en aanvullende maatregelen ter verduurzaming van het station en nadere

Momenteel staan op de Maxisweg gedurende de ochtend- en

herinrichting perrons en vernieuwen perrondekken. De

avondspits al forse files. Verwacht wordt dat die verergeren

maatregelen bestaan naast de herinrichting van het busstation

met de verwachte toename in reizigers. Bij een vrije busbaan

Almere Centrum. Ingrepen in het station Almere Buiten betreffen

hebben de HOV-bussen geen last meer van files waardoor

met name verruiming van de capaciteit van de perrons en

deze een aantrekkelijk alternatief bieden aan reizigers. Met de

eventueel de toegangen daarvan, om een verwacht knelpunt

aanleg van een fietstunnel verbetert tevens de kwaliteit van het

voor te zijn, als gevolg van de te verwachten reizigers groei.

fietsnetwerk. Deze maatregel is aanvullend op de bussluis die in

Momenteel wordt er door ProRail en IenW nog gerekend aan

het project HOV IJburg is opgenomen.

de benodigde ingrepen en investeringen station Almere Buiten. Deze cijfers van Almere Buiten kunnen volgens ProRail nog niet worden gedeeld.

Dit najaar wordt een apart onderzoek opgestart omtrent openbaar vervoer in de MRA-Oostflank. Het betreft de Actie agenda OV-knooppunten, hierin wordt ingegaan op de toekomst van Almeerse OV-netwerk met verschillende modaliteiten en tracés. In het licht van die studie kan bijvoorbeeld worden beschouwd of (en zo ja waar) capaciteitsverhoging van bus- en treinstations aan de orde is. Deze Actie zal leiden tot aanvullende maatregelen die nu nog niet zijn meegenomen in TVIP. In TVIP zijn al diverse essentiële OV-maatregelen opgenomen voor de gebiedsontwikkeling waarmee voor 2030 gestart kan worden (afkomstig uit het MIRTonderzoek ABA).

Regionale fietsverbindingen Tot slot zijn er maatregelen geïdentificeerd voor (regionale) fietsverbindingen, die bijdragen aan bereikbaarheid maar tevens aan de beleving van het gebied en recreatiemogelijkheden. Hierbij gaat het om de aanleg van regionale fietsroutes en om de aanleg van nieuwe en verbetering van bestaande hoofdfietsroutes in het stedelijk gebied. Fietsroutes zijn een onmisbaar onderdeel van een multimodale bereikbaarheidsaanpak en vormen het fijnmazige weefsel in het voor- en natransport. Daarnaast neemt de fiets ook een steeds belangrijker plaats in regionale verplaatsingen (boven de 6 kilometer) dankzij de vergroting van de actieradius en de ontwikkeling van een netwerk van snelfietsroutes. Zowel nieuwe verbinding als de uitbreiding van bestaande routes zijn opgenomen onder TVIP. Aanleg van fietsverbindingen draagt bij aan de bereikbaarheid van het gebied en maakt het beleven van het gebied mogelijk. Het draagt zo bij aan het ABA-doel: Het versterken van de lokale, regionale en nationale bereikbaarheid. Op dit moment gebruiken dagelijks enkele honderden fietsers de routes. Uitvoering van de maatregel draagt bij aan bereikbaarheid van het ABA-gebied en biedt een alternatief voor de auto. De fietsroute zal ook het OV tussen

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

29

Almere en Amsterdam versterken door aansluiting op HOVhaltes.

Infrastructurele investeringen alleen zijn niet voldoende Om de verkeersproblemen in ABA aan te pakken, concludeert het Verdiepend onderzoek wegknelpunten dat fysieke investeringen in het wegennet en het OV-systeem alleen niet voldoende zullen zijn. Een van de aanbevelingen is om sterk in te zetten op gedragsverandering om daarmee de groeiende

Figuur 13 Impressie mogelijk toekomstbeeld: Knooppuntontwikkeling langs HOV-assen

verkeersvraag op de weg beter te kunnen beheersen. Een van de pijlers vanuit het Multimodaal toekomstbeeld MRA gaat hier verder op in. Het Multimodaal Toekomstbeeld (MTB) MRA 2040 maakt inzichtelijk wat alle ontwikkelingen in de MRA betekenen voor de toekomstige mobiliteit en netwerken in de regio. Het toekomstbeeld is vertaald in een aantal principes. Onder andere door het aanpakken van wegknelpunten, het uitwerken van de samenhang tussen modaliteiten en de transitie naar een slim, duurzaam en veilig mobiliteitssyteem. In MTB zullen de principes hiervan dit najaar verder worden uitgewerkt. Denk aan parkeerbeleid, verder stimuleren van thuiswerken, communicatie en fietsmaatregelen. Deze uitwerking en maatregelen zijn nog geen onderdeel van TVIP.

(Bron: MIRT-onderzoek ABA, 2021. Afbeelding Urhahn) 30

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

3.3 WERKEN Het thema ‘werken’ richt zich op het versterken van

Werkgelegenheidstoename geeft een economische impuls

Economisch profiel Almere

werkgelegenheid en onderwijs: het stimuleren van de werkgelegenheid, bedrijvigheid en onderwijs in ABA. De

Volgens het MIRT-onderzoek kan de ontwikkeling van ABA

en energie haalbaar. De bedrijfstakken elektrotechniek,

opgave komt voort uit de (scheve) woonwerk balans waar

resulteren in een economische impuls van 40.000 banen tot

machinebouw, chemie ontwikkelden zich relatief snel over

Almere momenteel mee te maken heeft: een laag aantal

2050, waarvan 35.000 aan de oostzijde. Hiervoor moet plaats

de periode 2014-2019. Deze ontwikkeling is ook in de MRA

arbeidsplaatsen ten opzichte van de hoeveelheid inwoners. In

worden gemaakt voor nieuwe bedrijven of moeten bestaande

zichtbaar. De energietransitie drijft deze ontwikkeling. Om

geen enkele top-10 stad in Nederland is de woon-werkbalans

bedrijven in het ABA gebied de ruimte krijgen om te groeien.

dit profiel te ontwikkelen in Almere vragen de volgende

schever dan in Almere. In de gehele noordvleugel van de

Het MIRT-onderzoek stelt dat deze groei wordt gedreven

elementen in het ecosysteem speciale aandacht:

Randstad heeft Almere na de gemeente Waterland de laagste

door drie ontwikkelingen: allereerst de extra verzorgende

•

verhouding van wonen en werken.

diensten in Almere ten behoeve van de inwonergroei, ten tweede het human-capital effect via stuwende bedrijvigheid

Voor Almere is een profiel als stad voor Tech, Transitie

Talent & nieuwe kennis: aanbod hoger en universitair technisch onderwijs

•

Formele instituties: borging beleid op de lange

Op basis van een vergelijking met andere plaatsen in Nederland

van de nieuwe inwoners en tot slot de duurzame bouwimpuls.

termijn en samenwerking tussen bedrijven, onderwijs

zou bij het huidige aantal inwoners een toename van 25.000

Laatstgenoemde ontwikkeling kan versterkt worden door in te

en overheid (gemeente, MRA, provincies) in een

arbeidsplaatsen noodzakelijk zijn om deze balans te herstellen.a

zetten op het duurzame economische profiel van Almere: Tech,

Dit komt neer op 10.000 arbeidsplaatsen tot 2030 in Almere –

Transitie en Energie. Gezien het realiseren van extra woningen

nog los van de van 25.000 additionele woningen uit de huidige

in Almere Centrum op korte termijn prioriteit heeft, is het

woningbouwopgave. Wanneer er geen nieuwe arbeidsplaatsen

belangrijk deze ontwikkeling te benutten als aanjager voor de

bijkomen leidt de woningbouwopgave en de hieruit

verduurzaming van de stad.

projectbureau, zoals Brainport Eindhoven. •

Cultuur: een loopbaan in de techniek, met vast werk, als toekomstperspectief

•

Fysieke infrastructuur: IJmeerlijn, Innovatiecampus Tech & Transitie Energie in Almere

voorkomende bevolkingsgroei tot een nog schevere woon-

•

(Bron: Advies economische ontwikkeling ABA, NEO

werkbalans. Nu al zorgt het tekort van voldoende en kwalitatief

Het economisch profiel speelt ook een grote rol in de huidige

goede werklocaties in Almere voor een toename in pendel en

Almeerse ambitie om onderwijs beter aan te laten sluiten bij

dus voor een grotere mobiliteitsdruk. Dit is belastend voor het

de arbeidsmarkt. Vanuit het programma Almere 2.0: leren en

Werkgelegenheidstoename ontlast de mobiliteitsdruk

milieu, levert tijdverlies op ten koste van (sociale) activiteiten

werken ambieert Almere een stad te zijn een stad zijn waar het

De scheve woonwerkbalans in Almere zorgt voor

in de woonplaats en beïnvloedt daarmee de leefbaarheid en

onderwijs nauw aansluit op de arbeidsmarkt en waar talenten

mobiliteitsdruk in ABA. Het afremmen en spreiden van de

aantrekkelijkheid van het gebied.b

optimaal kunnen ontwikkelen, omdat ruimte is voor innovatie,

mobiliteitsgroei is daarom een serieuze opgave binnen ABA

ondernemerschap, kennis en talent. Investeringen in funderend

en als één van de leidende principes opgenomen in het

onderwijs zijn hiervoor noodzakelijk.

Multimodaal Toekomstbeeld 2040 om daarmee doelstellingen

Het aanpakken van deze opgave is essentieel, ook met het

Observatory, 2021)

oog op de additionele woningbouw tot 2030. Dit blijkt ook het

op het gebied van leefkwaliteit te halen en het netwerk beter

MIRT-onderzoek en het Verdiepend onderzoek wegknelpunten.

te laten functioneren. Eén van de manieren om mobiliteitsgroei

De algemene conclusie hieruit is dat het toevoegen van

te remmen en te spreiden, is door meer werkgelegenheid te

robuuste en innovatieve werkgelegenheid uitkomst kan

creëren, zo blijkt uit het Verdiepend onderzoek wegknelpunten.

bieden. Extra werkgelegenheid geeft namelijk niet alleen een

Dit betekent dat werkgelegenheid op korte termijn aandacht

economische impuls aan het gebied, maar verleent ook een

vraagt, in ieder geval al vóór de ontwikkeling van Almere

bijdrage aan de ontlasting van de mobiliteitsdruk en dus ook aan

Pampus.

het milieu. a b

MIRT-onderzoek ABA, 2021. Economische Verkenningen MRA, 2021.

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

31

Maatregelen werken

stad waar veel nieuwe woningen worden gebouwd en beter

Naast de maatregelen op bedrijventerreinen staat de maatregel

TVIP is een noodzakelijke aanvulling op maatregelen die

aan kunnen sluiten op de verduurzamingsbenodigdheden

kenniseconomie in nauwe samenhang met de ontwikkeling van

opgenomen zijn in lopende programma’s om de huidige

om de klimaattransitie en de circulaire economie mogelijk

het Living Lab (expo), waar gewoond, gewerkt en geleefd kan

economische opgave aan te pakken. Zo stelt de maatregel

te maken. De ingrepen zorgen voor een aantrekkelijkere en

worden (in tijdelijke of permanente vorm). Het Living Lab biedt

ten behoeve van bedrijventerreinen voor om 60 hectare aan

duurzamere werkomgeving zonder dat dit ten koste gaat van

een context voor de triple helix samenwerking tussen overheid,

nieuwe bedrijventerreinen toe te voegen in Almere, waarvan

nieuwe ruimte. Hiermee is de maatregel no-regret en een

kennisinstellingen en marktpartijen rondom bouwen en de

50 hectare aan reguliere bedrijventerreinen en 10 hectare voor

belangrijke randvoorwaarde om de nieuwe inwoners van ABA

economische agenda van Almere.

de circulaire economie. Deze 60 hectare is aanvullend op het

van voldoende en kwalitatief goede arbeidsmogelijkheden te

huidige planaanbod voor nieuwe bedrijventerreinen tot en met

voorzien.

Tot slot wordt de ontwikkeling van een bovenregionale museale voorziening in het centrum van Almere voorzien onder TVIP,

2030, dat verspreid is over 12 locaties in Almere. Het huidige planaanbod is echter niet genoeg om aan de ruimtevraag naar

Het groeivermogen van bedrijven hangt echter niet alleen

gericht op toegankelijke, grootschalige, multimediale kunst.

bedrijvigheid te voldoen en richt zich ook niet specifiek op het

af van de bevolkingsgroei, maar is ook direct afhankelijk

Een kunstmuseum in de regio zorgt niet alleen direct voor meer

economisch profiel van Almere. De 60 hectare aanvullende

van de innovatiekracht van bedrijven. Om die reden is ook

arbeidsplaatsen maar ook indirect (afgeleid), doordat het een

ontwikkelruimte vanuit TVIP doet dat wel. De grond op deze

de maatregel kenniseconomie noodzakelijk binnen TVIP,

toeristische trekpleister kan worden. Daarnaast is het museum

ontwikkelruimte is in publieke handen (gemeente Almere) en

dat gericht is om de innovatiekracht van het bedrijfsleven

ook een onderdeel van het leefbaar maken van de omgeving

de gebiedsontwikkeling kent een positieve grondexploitatie,

te versterken en het economische profiel van Almere te

waarin de woningbouwopgave uitgevoerd zal worden.

waardoor een snelle start mogelijk is zonder extra financiering.

waarborgen (Tech, Transitie en Energie). Hiervoor is versterking

Het toevoegen van 60 hectare bedrijventerreinen zorgt voor

van kennisinfrastructuur op gebied van technologie voor

4.200 extra banen en stijging van de woonwerkbalans van 39%

transitiesectoren (circulaire bouw, energie opslag, stedelijk

naar 41% voor 2030. Met oog op de woningbouwplannen is

voedselvoorziening et cetera) cruciaal en kansrijk. Hiermee

dit een cruciale eerste stap in de richting naar een gezondere

levert de investering in een kenniseconomie ook een

woonwerkbalans.

inhoudelijke bijdrage aan duurzame verstedelijking, wat aansluit bij de ambities van de MRA Verstedelijkingsstrategie

Naast het toevoegen van bedrijventerreinen maakt het

om het stadshart van Almere integraal te ontwikkelen, met

herstructureren van de bestaande bedrijventerreinen ook deel

onder andere aandacht voor duurzaamheid en leefbaarheid

uit van de maatregel bedrijventerreinen. De maatregel zet

natuur inclusieve bouw, klimaatbestendigheid. Met de

specifiek in op het beschikbaar stellen van een revolverend

ontwikkeling van de Amsterdam Bay Sustainability Campus

herstructureringsfonds en het oprichten van een organisatie

voor hoger onderwijs en onderzoek in het Almeerse

die het fonds beheert. Dit fonds zal benut worden door de

centrumgebied wordt hier direct een impuls aan gegeven.

meerderheid (85%) van de Almeerse bedrijventerreinen,

De campus sluit ook aan bij het huidige economische beleid

die ouder zijn dan 15 jaar en daardoor toe zijn aan een forse

van Almere, dat zich op onderwijs richt om zo via een goed

integrale kwalitatieve verbetering. Herstructurering zorgt

opgeleide beroepsbevolking nieuwe werkgelegenheid aan te

voor een toekomstbestendige economie omdat moderne

trekken.

bedrijventerreinen beter passen in het gezichtsbeeld van een 32

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

3.4 NATUUR & ECOLOGIE Het verbeteren van het Markermeer IJmeer is een nationale

Maatregelen op het gebied van natuur & ecologie kunnen

opgave, nog los van de ontwikkeling in de regio ABA. Bij

bijdragen aan het realiseren van ontwikkelruimte voor de

Uiteindelijk kan zo op lange termijn worden voldaan aan de

het vaststellen van de drievoudige schaalsprong ecologie,

Amsterdam Bay Area, het compenseren en mitigeren van

gestelde randvoorwaarden voor infra- en gebiedsontwikkeling.

bereikbaarheid en verstedelijking, is afgesproken dat alle

de negatieve effecten die als gevolg van de ontwikkeling

Het TVIP draagt hieraan bij door het voordragen van

drie de opgaven gelijktijdig worden verbeterd. Conform

kunnen optreden en een bijdrage leveren aan het realiseren

maatregelen die op korte termijn kunnen worden uitgevoerd

de afspraken RRAAM uit 2013 is daarom al begonnen met

van een Toekomstbestendig Ecologisch Systeem (TBES). Een

en op lange termijn een bijdrage leveren aan het versterken

investeringen in het Markermeer IJmeer. In de pijplijn zit

vooronderzoek voor benodigde maatregelen in het gebied is

van de landschappelijke kwaliteit. Randvoorwaardelijk voor

bijvoorbeeld het project Oostvaardersoevers, dat natuur

in 2021 uitgevoerd door Sweco. Het onderzoek ‘ABA: mogelijke

de uitvoering van maatregelen op het gebied van natuur &

toevoegt bij Lelystad. Nu deze ingrepen inmiddels worden

effecten op natuurdoelen en te nemen maatregelen’ brengt

ecologie, in Pampus en daarbuiten, is dat deze de bouw van

voorbereid en de stedelijke ontwikkeling in het gebied ingezet

de verwachte effecten van de alternatieven op de natuur

woningen na 2030 niet in de weg staan. Bij het formuleren

kan worden ter verbetering van het Markermeer IJmeer, wordt

& ecologie in het Markermeer-IJmeer in beeld en geeft aan

en implementeren van maatregelen wordt hier rekening mee

gekeken naar het creëren van win-win situaties.

welke maatregelen in en rond het Markermeer-IJmeer nodig

gehouden.

a

zijn om de natuurkwaliteit te verbeteren. Om de effecten van Het is daarom belangrijk om de woningbouwopgave in het

reeds ingezette maatregelen te volgen, hanteert de stuurgroep

De ontwikkeling van Almere Pampus

gebied in harmonie met natuur en biodiversiteit te realiseren

Markermeer IJmeer een Natuurthermometer. Het TVIP is

Belangrijk om in de context van het thema natuur & ecologie

en ervoor te zorgen dat de landschappelijke kwaliteit wordt

aanvullend op de maatregelen die in het kader van natuur

te benoemen is de ontwikkeling van Pampus, gezien

versterkt, in plaats van verslechtert. Dit maakt natuur &

& ecologie reeds zijn gerealiseerd of momenteel worden

de randvoorwaardelijkheid van natuur & ecologie voor

ecologie een belangrijk en randvoorwaardelijk thema binnen

geïmplementeerd.

ontwikkelingen op het gebied van wonen en bereikbaarheid

de gebiedsopgaven van ABA. Ook zijn investeringen in natuur

op de lange(re) termijn. Een belangrijk deel van de

& ecologie als een van de ambities voor ABA geformuleerd,

Omdat natuur een lange ontwikkelingstermijn kan hebben, is

woningbouwopgave is gepland in Almere Pampus (25.000-

namelijk: ‘Het versterken van natuur, landschap, ecologie

het belangrijk dat tijdig wordt begonnen met het uitvoeren van

35.000 in 2050). Bij de ontwikkeling van Almere Pampus zijn de

en recreatie in en rondom het IJmeer, zodat het een landelijk

maatregelen die pas later effect hebben, zoals het volgroeien

woonmilieus en de ruimtelijke spreiding sterk afhankelijk van

aantrekkelijk gebied wordt met een stevige ecologische basis

van bomen die verkoeling bieden in het geval van stedelijke

de mogelijke komst van de IJmeerverbinding. In afwachting

en met topattracties en groen nabij.’ Het landschap van de

hitte. Naast het ontwikkelen van terrestrische natuur, verdient

van deze besluitvorming kunnen nog maar beperkt ‘no-regret’

Amsterdam Bay Area biedt daarnaast een unieke kans voor de

ook het bestaande aquatisch ecosysteem aandacht. Het

maatregelen op Pampus worden uitgevoerd. Tegelijkertijd zijn

realisatie van afwisselende en unieke woon- en werkmilieus:

tegennatuurlijke peil van het Markermeer-IJmeer zorgt ervoor

er gedurende het TVIP proces kansrijke maatregelen op tafel die

dat het ecologische systeem niet optimaal functioneert en

bijdrage aan de gebiedsontwikkeling en waar nu mee gestart

‘De sleutel tot ontwikkeling van de Amsterdam Bay Area is

ook daar maatregelen nodig zijn. Investeren in de natuur van

moet worden om toekomstige ontwikkelingen mogelijk te

het unieke landschap; de grote wateren en natuurgebieden

het IJmeer brengen het doel van een toekomstbestendig

maken. Deze zijn in bijlage II opgenomen.

van de baai en de verschillende kustlijnen van nieuw en oud

ecologisch systeem (TBES) sneller binnen bereik, waardoor

land zijn de dragers van het landschap.’

maatregelen die nu niet vergunbaar zijn (bijvoorbeeld op het

(bron: Startdocument Amsterdam Bay Area, 2021)

gebied van wonen en bereikbaarheid), mogelijk toch kansrijk worden in de toekomst. a

Alternatievenboek ontwikkelstrategie ABA, augustus 2021.

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

33

Momenteel worden verschillende vooronderzoeken vanuit de

Zoals eerder beschreven functioneert het ecologische systeem

Om een effectieve uitwisseling van vogels, insecten,

Werkagenda Pampus en ABA uitgevoerd om de ontwikkeling

in het Markermeer-IJmeer niet optimaal. De aanleg van

vleermuizen, vis en organisch materiaal met het Markermeer-

van Pampus integraal te realiseren. Er wordt gewerkt aan een

mosselbanken kan een impuls geven aan de ecologie en natuur

IJmeer te garanderen is een verbinding randvoorwaardelijk.

(boven- en ondergronds) Masterplan Pampus (gereed in 2024)

in het gebied. Voedselgebrek in het huidige ecosysteem is

Daarom gaat aanleg van een achteroever gepaard met het

ten behoeve van de gebiedsontwikkeling 2030-2050 en als

namelijk een groot probleem voor mossel- en visetende soorten

aanleggen van visverbindingen en luwtestructuren. Door

basis voor het omgevingsplan Pampus. Hierbinnen worden

in het gebied. De aanleg van een mosselbank kan bijdragen aan

de achteroever in te richten met ondiepten met luwte en

onder andere de mogelijkheden van aquathermie in Pampus

het creëren van een toekomstbestendig ecologisch systeem

land-waterovergangen waar moerasvegetatie te vinden is,

onderzocht en wordt een ontwerpend onderzoek uitgevoerd

(TBES) en de Natura2000 en KRW doelen. Nabij IJburg is

wordt de voedselbeschikbaarheid in het gebied vergroot.

voor de realisatie van een groenblauw-grid in het kader van

reeds een mosselbank aangelegd. Monitoring laat zien dat de

Daarnaast bieden deze luwtestructuren ook een ongestoord

klimaatadaptatie (zie bijlage II). Uiteindelijk helpen deze

gemiddelde dichtheid van mosselen op de kunstmatige banken

leefgebied voor vogels om te rusten en foerageren, voor vissen

onderzoeken de mogelijkheden in Pampus in kaart te brengen

hoger is dan in de aangrenzende referentiegebieden. Daarnaast

om te paaien en op te groeien. De mate van verondieping is

en de juiste plek te geven. Ook wordt nagedacht over tijdelijk

foerageren er meerdere vogelsoorten.

afhankelijk van de locatie. In TVIP wordt één visverbinding

gebruik van Pampus tot 2030. Met het tijdelijk gebruik van

meegenomen en twee gebieden met ondieptes (dieptes tot

Pampus kan worden ingespeeld op de behoeften omtrent

Naast de aanleg van mosselbanken, draagt het uitvoeren van de

gemiddeld 2 meter onder waterspiegel) gecreëerd. Het gaat om

recreatie, placemaking, duurzaamheid en woningbouw.

maatregel achteroevers met visverbinding en luwtestructuur bij

twee gebieden van circa 50ha bij Almere Pampus en Muiden.

aan het verder verbeteren van het ecologisch functioneren van

Maatregelen natuur & ecologie

het Markermeer-IJmeer. De aanleg van een achteroever voorziet

Tegelijkertijd is het belangrijk om de beoogde doelen,

De maatregelen die in het kader van natuur & ecologie worden

in het creëren van een variabel, meer natuurlijk peilbeheer,

zowel in het Markermeer-IJmeer als in Almere Pampus,

voorgesteld dragen bij aan het verbeteren van de leefbaarheid

wat momenteel nog in het gebied ontbreekt. Het ontwikkelen

in samenhang te ontwerpen en realiseren. Daarom

van het huidige en toekomstige leefklimaat, zoals inzet op

van een achteroever kan op twee verschillende locaties in het

is het noodzakelijk dat er nog aanvullend onderzoek

het verbeteren van de waterkwaliteit en het borgen van

plangebied worden gerealiseerd:

plaatsvindt om de voorgestelde maatregelen ruimtelijk te

klimaatadaptatie in de regio. Daarnaast creëren de maatregelen

•

Het realiseren van een multifunctioneel binnenmeer

onderbouwen. Hiervoor kan gebruik worden gemaakt van

de nodige ontwikkelruimte in het gebied voor de korte en lange

van ca. 60 ha in Pampus, dat tegelijkertijd dienst doet als

een pre-verkenning in het kader van de Programmatische

termijn ontwikkeling van (de woningbouw in) ABA. Om op

energiebron in de vorm van aquathermie en bijdraagt

Aanpak Grote Wateren (PAGW), omdat de voorgestelde

korte termijn al de benodigde stappen te zetten in het behalen

aan klimaatbestendigheid van de wijk door waterberging.

maatregelen bijdragen aan het realiseren van meerdere

van de ambities op het gebied van natuur & ecologie, zijn drie

Tegelijkertijd biedt het binnenmeer ook kansen op

PAGW-doelen in het gebied.b Indien blijkt dat niet kan

maatregelen in het pakket opgenomen.

het gebied van ecologie, door het toevoegen van een

worden aangesloten bij het PAGW, is het belangrijk

leefgebied dat momenteel nog in het Markermeer-IJmeer

dat maatregelen ook zonder deze koppeling kunnen

ontbreekt; namelijk een watergebied met een meer

worden onderzocht en uitgevoerd. Daarom zijn de twee

natuurlijk peil.

voorgestelde maatregelen als aparte fiches uitgewerkt en

Bij Muiden/Muidenberg kan, richting het Naardermeer, de

is een pre-verkenning PAGW hierin als optie benoemd.

•

vernatting van polders voor een ecologisch impuls zorgen. In dit geval gaat het om een relatief ‘simpele’ maatregel en is er sprake van een beperkt aantal grondeigenaren. 34

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

b (LNV).

De aanvraag voor een pre-verkenning is 31 augustus 2022 ingediend bij PAGW

Ondanks de onzekerheid rondom de ontwikkeling van Pampus, herbergt het te ontwikkelen gebied momenteel belangrijke groenstructuren. Doorontwikkeling van deze groenstructuren kan bijdragen aan het stedelijke, regionale, ecologische en hydrologische systeem en de ambities op het gebied van natuur en klimaatadaptatie, ook als woningbouw in Pampus uiteindelijk niet wordt ontwikkeld. Met de derde maatregel onder het natuur & ecologie thema - versterken groenstructuren Pampushout - wordt het bestaande casco

Figuur 14 Impressie mogelijk toekomstbeeld: Groen-blauw grid

(ecozone Pampus) van groen en water doorontwikkeld tot een drager van een natuurinclusief en klimaatbestendig stadsdeel. De tijd die natuur nodig heeft om te ontwikkelen pleit ervoor om de aanleg vooruitlopend op woning- en wegenbouw te starten. In de uitvoering wordt wel rekening gehouden met deze toekomstige ontwikkelingen, zoals de aanleg van faunapassages om de ontwikkeling van een eventuele IJmeerverbinding niet in de weg te staan.

(Bron: MIRT-onderzoek ABA, 2021. Afbeelding Urhahn) TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

35

3.5 DUURZAAMHEID Bij de ontwikkeling van ABA is een sterke

Maatregelen Duurzaamheid

Het uitgangspunt van uitvoering binnen TVIP is een project dat

duurzaamheidsambitie aanwezig. Duurzame uitgangspunten,

Tegelijkertijd liggen er belangrijke kansen in het gebied voor

zichzelf zoveel mogelijk financiert. De benodigde grond wordt

zoals circulair en klimaatadaptief, worden meegenomen in de

een duurzame inrichting en moet voorkomen worden dat de

verpacht en met deze inkomsten kan in ieder geval een deel

nieuw te ontwikkelen woon-werkmilieus én de verdichting

implementatie van duurzaamheidsmaatregelen strandt. Gezien

van de plankosten worden gedekt. Mogelijke andere bronnen

van bestaand stedelijk gebied. Het MIRT-onderzoek ABA

op korte termijn het realiseren van extra woningen in Almere

zijn de gegarandeerde afname van bouwmateriaal door het

beschrijft dat ABA een showcase kan zijn voor duurzame

Centrum prioriteit heeft, is het belangrijk deze ontwikkeling te

Rijksvastgoedbedrijf of subsidies op het gebied van innovatie

gebiedsontwikkeling, met ruimte voor circulaire, energieneutrale,

benutten als aanjager voor de verduurzaming van de stad en

en natuurontwikkeling.

klimaatadaptieve en natuur-inclusieve ontwikkelingen.

daarmee ook het economisch profiel. De centrumontwikkeling is de duurzame opmaat naar de ontwikkeling van Pampus.

Raakvlakken TVIP ambities en maatregelen

Het merendeel van duurzaamheidsmaatregelen is gericht

Door het stadscentrum in te richten als hotspot voor circulaire,

Vanuit natuur & ecologie wordt ingezet op maatregelen die

op nieuwe bebouwing en nieuwe ontwikkelingen, en wordt

biobased en natuur inclusieve bouw, wordt tegelijkertijd de

natuur inclusieve en klimaatadaptieve gebiedsontwikkeling

tijdens of zelfs na de woningbouw geïmplementeerd, zoals

ontwikkeling van het kennis- en innovatieprofiel van de stad

bevorderen. Duurzaamheid komt ook terug binnen het

de aanleg van zonnepanelen, groene daken, isolatie of

aangejaagd. In de maatregel Groen en openbare ruimte Almere

thema werken. Binnen het gekozen economisch profiel

benutting van regenwater. Er is voldoende ruimte gereserveerd

Centrum zijn inspanningen opgenomen die het evenwicht

‘Tech & transitie’ is aandacht voor kennisontwikkeling

voor duurzaamheidsmaatregelen in de alternatieven zoals

tussen intensieve verstedelijking en de verblijfskwaliteit

omtrent duurzame thema’s, zoals circulaire economie en de

opgenomen in het MIRT-onderzoek ABA.

in de openbare ruimte in balans houden. Hier zijn ook

energietransitie, waarbij de inzet focust op toegepaste kennis

biodiversiteitsmaatregelen in opgenomen.

en technologie. Op deze manier wordt er ruimte geboden voor experimenteren en implementeren van kennis en kunde

Maatregelen op het gebied van duurzaamheid hangen vooral samen met het te realiseren bouwprogramma. De exacte

Een tweede maatregel die bijdraagt aan de

en het benutten van talent vanuit onderwijs, met een focus

keuze voor maatregelen en oplossingen en de uitwerking

duurzaamheidsambities op de korte termijn is de teelt van

op Tech, Transitie en Energie die past bij de ontwikkeling van

daarvan (bijvoorbeeld ten aanzien van warmtenetten,

circulaire gewassen (voedselbos) en productiebos. Dit pilotproject

de arbeidsmarkt in Almere. Samen met het bedrijfsleven kan

doelsoorten voor biodiversiteit et cetera.) volgt in latere fases.a

draagt tevens bij aan de invulling van het MRA convenant

daarnaast ingezet worden op een duurzame bouwimpuls.

Door de onzekerheden rondom deze ontwikkelingen zijn

houtbouw, zorgt voor een werkgelegenheidsimpuls en sluit aan

Ook de bereikbaarheidsmaatregelen dragen bij aan de

veel duurzaamheidsmaatregelen nog niet te concretiseren,

bij de ambitie om de innovatie in de bouwsector aan te jagen

verduurzaming van het gebied door een vermindering van

omdat er een risico bestaat dat de verkeerde uitwerking en/

middels een testlocatie voor het kweken en toepassen van

vervoersbewegingen en een modal shift naar het OV en de fiets.

of locatie wordt gekozen. Voor de energie-infrastructuur

biobased bouwmaterialen. Met minimaal 40 ha aan grond kan

is het bijvoorbeeld vaak nog te vroeg om te bepalen wat

ingezet worden op teelt van land en watergebonden gewassen

wenselijk en haalbaar is en op welke locatie. Indien duidelijk

die grondstoffen opleveren die direct kunnen worden ingezet

is wat, waar, wanneer gebouwd wordt, kunnen ideeën verder

voor de ontwikkeling van de gebouwde omgeving, maar

worden uitgedacht en worden omgezet in planvorming. Deze

ook goed kunnen voorzien in de behoefte binnen de regio.

maatregelen zijn niet ondergebracht in TVIP.

Door slimme combinaties met het groenblauwe stelsel dat gerealiseerd moet worden op stadsdeelniveau kunnen circulaire

a

MIRT-onderzoek ABA, 2021.

beplantingen tegelijkertijd ook bijdragen aan de ontwikkeling van biodiversiteit, klimaatadaptatie en recreatiemogelijkheden.

36

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

Bijlagen

Zicht vanaf Pampus strand (Bron: MIRT-onderzoek ABA, 2021. Afbeelding Urhahn) EINDRAPPORT TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET T/M 2030 AMSTERDAM BAY AREA • SEPTEMBER 2022

37

BIJLAGE I MAATREGELFICHES TVIP Deze bijlage bevat alle individuele maatregelfiches van de maatregelen die onder TVIP vallen. Per maatregel wordt ingegaan op: •

Een beschrijving van de maatregel

•

De scope van de maatregel inclusief ontwerpschets waar mogelijk

•

De fasering en planning van de maatregel

•

Raakvlakken met andere projecten

•

Verwachte hefboomeffect van de maatregel voor de doelen van ABA

•

Overzicht van de betrokken partijen

•

Inzicht in mogelijke risico’s en bijbehorende beheersmaatregelen

•

Een eerste aanzet tot een kostenraming en bron van bekostiging

Onderwerp Beschrijving van de maatregel

Maatregel TVIP ABA: Aansluitingen kruispunten ringen Almere In 2021 hebben de Provincie Flevoland en de gemeente Almere een onderzoek laten uitvoeren naar de doorstroming op de kruispunten op de Hogering, Tussenring en Buitenring waar de provincie Flevoland wegbeheerder is. Op verzoek van de gemeente Almere zijn ook de kruispunten op de Markerdreef meegenomen, die in beheer zijn van de gemeente Almere.

De directe aanleiding voor dit onderzoek waren waarnemingen, monitoring van verkeerslichtendata en meldingen van weggebruikers, van voortekenen van doorstromingsproblematiek. Gezien de verwachte groei van de gemeente Almere is het belangrijk om te onderzoeken welke maatregelen nodig zijn om het verkeer tot 2030 goed te kunnen laten doorstromen. Met behulp van dynamische modelsimulaties zijn de problematiek en de benodigde oplossingen in kaart gebracht.

Uit het onderzoek blijkt dat er in ieder geval maatregelen nodig zijn op 4 locaties om de doorstroming te waarborgen: 1. Kruispunt Hogering-Muziekdreef De invoeger in de richting van A6 Amsterdam heeft te weinig capaciteit omdat er maar één opstelstrook is. Dit kan worden opgelost door een extra opstelstrook toe te voegen of een vrije invoeger buiten de VRI om. Deze verschillende varianten worden verkend en na keuze uitgevoerd. 2. Kruispunt Hogering-Tussenring Zowel de invoeger richting A6 Amsterdam als de invoeger richting A6 Lelystad heeft te weinig capaciteit. Oplossing hier is het in beide gevallen toevoegen van een extra opstelstrook voor het verkeer. 3. Rotonde Buitenring-Bosrandweg Deze heeft te weinig capaciteit voor het doorgaande verkeer over de rotonde in de richting A6/Lelystad. De oplossing hiervoor is het aanpassen van de rotonde of (gezien de complexiteit van het ontwerp) verkeerslichten. Deze varianten worden verkend waarna uitvoering van de gekozen maatregel plaats kan vinden. 4. Rotonde Buitenring – Stripheldenweg De rotonde heeft ook te weinig capaciteit voor het doorgaande verkeer over de rotonde richting A6/Lelystad. Een robuuste toekomstgerichte aanpassing is dat in beide richtingen over de rotonde in plaats van 1 rijstrook (huidige situatie) twee rijstroken worden gerealiseerd. Thema

Ontwerp/ schets inclusief locatie

Bereikbaarheid

Van de maatregelen 2 en 4 zijn ontwerpschetsen gemaakt. Voor maatregel 1 en 3 zijn er nog geen ontwerpen beschikbaar en moet nog een verkenning gedaan worden van enkele varianten.

Figuur 1. Voorlopig ontwerp aansluiting Hogering-Tussenring.

Figuur 2. Voorlopig ontwerp rotonde Buitenring - Stripheldenweg Fasering

De maatregelen 2 (Kruispunt Hogering-Tussenring) en 4 (Rotonde Buitenring-Stripheldenweg) zullen waarschijnlijk al in 2023 kunnen worden uitgevoerd omdat deze kunnen worden gecombineerd met groot onderhoud.

Ten aanzien van de maatregelen 1 en 3 zal nog moeten worden vastgesteld wat de definitieve oplossing wordt. Uitvoering van de maatregelen zal tussen 2025 en 2030 kunnen plaatsvinden. Raakvlakken met andere projecten

Onderzoek verdieping wegknelpunten

Verwacht Door betere doorstroming op het ontsluitende wegennet kan de regio zich beter ontwikkelen. Dit sluit aan bij het doel: Het versterken van de hefboomeffect van de maatregel voor doelen lokale, regionale en nationale bereikbaarheid. De modellen in het Verdiepend onderzoek wegknelpunten laten zien dat het de knelpunten op de van ABA

ring van Almere zullen optreden zelfs als de IJmeerverbinding gerealiseerd wordt. Hierdoor past deze maatregel in elk ontwikkelscenario.

Overzicht van Provincie en gemeente Almere betrokken partijen inclusief trekker Inzicht in de risico’s en De juridische en technische risico’s zijn beperkt. Wel is nog een verkenning bij maatregel 1 en 3 nodig om de juiste oplossing te kunnen beheersmaatregelen

bepalen. Kostenraming

Alle maatregelen zouden vermoedelijk door de provincie geraamd zijn. De kosten voor de 4 maatregelen zijn als volgt geraamd: 1 Hogering – Muziekdreef (250.000 euro) investeringskosten. Aardebaan aanleggen, opstelstrook aanleggen ca. 100m en het aanpassen van het VRI 2 Hogering – Tussenring 539.000 euro W+B komt ook uit rond dat bedrag, investeringskosten. Beide kanten grondbaan aanpassen opstelvakken aanbrengen 80m lang en aanpassen van de VRI 3 Buitenring – Bosranddreef rotonde 2,5 mln. Investeringskosten. Dit houdt in: ombouwen tot kruispunt VRI aanbrengen voor 18banen, aansluiten op bestaand, doorgaande weg Lelystad verhogen aanbrengen verlichting en fietsoversteek VRI 4 Buitenring – Stripheldenweg W+B: 1,3 mln. Investeringskosten. Oude inrichting wordt verwijderd oude fundering blijft, rotonde aanpassen en weg verbreden+ rammelstrook en aansluiting op omgeving.

Ca 4.6 mln. Investeringskosten ex BTW = 5.5 mln. incl. BTW prijspeil 2022 . Additionele informatie voor kostenraming vanuit provincie Flevoland: 1) Hogering – Muziekdreef De invoeger/rechtsaffer vanuit de richting Boegdreef in de richting van A6 Amsterdam heeft te weinig capaciteit omdat er maar één opstelstrook is. Dit kan worden opgelost door een vrije invoeger buiten de VRI om (mooiste maar ook duurste oplossing waarschijnlijk) of een extra opstelstrook binnen de VRI.

3) Buitenring-Bosranddreef Hier is nu sprake van een turborotonde (te zien op googlemaps).

Deze rotonde heeft te weinig capaciteit Wat nodig is dat er qua capaciteit op de zuidelijke doorgaande rijbaan een extra rijstrook over de rotonde bijkomt. Daarnaast zijn 2 linksaffers nodig vanuit de Bosranddreef richting Hogering.

Er zijn twee varianten in beeld.

Bekostiging

-

Opwaardering van de rotonde zoals hiervoor beschreven

-

Gezien vermoedelijke ingrijpende ombouw naar een VRI kruispunt. Deze is tevens ook beter te ‘regelen’.

Vanuit de provincie is een budget van 500.000 euro beschikbaar als cofinanciering voor de uitvoering van de maatregelen op de 4 locaties.

Onderwerp Beschrijving van de maatregel

Maatregel TVIP ABA: Aanpassen A6 rijstroken Uit verkeerskundig onderzoek is gebleken dat er een knelpunt ontstaat op de parallelbaan van de A6 richting Amsterdam t.h.v. de versmalling van 3 naar 2 rijstroken bij Almere Poort. Deze file slaat terug tot in het knooppunt Gooimeer, waardoor verkeer vanaf de Hogering vanuit Almere moeizaam de A6 kan bereiken. Ten gevolge van extra woningbouw in Almere (en Lelystad) wordt dit knelpunt groter. Door configuratie van de rijstroken op de A6 tussen Almere Poort en de Hollandse Brug wordt het knelpunt opgelost en kan een groeiende autoverkeersstroom in de spits goed afgewikkeld worden.

Concreet wordt voorgesteld om de versmalling van de parallelbaan van de A6 t.h.v. Almere Poort op te heffen. Hierdoor wordt extra capaciteit gerealiseerd op het wegennet. De modellen in het verdiepend wegenonderzoek laten zien dat het knelpunt op de A6 zal optreden zelfs als de IJmeerverbinding gerealiseerd wordt. Hierdoor past deze maatregel in elk ontwikkelscenario. Door de rijstroken op de A6 vroegtijdig aan te passen wordt de capaciteit op het wegennet uitgebreid waardoor de regio bereikbaar blijft wanneer de woningbouw groeit. Thema

Bereikbaarheid

Ontwerp/ schets De maatregel volgt uit het Verdiepend wegenonderzoek wegknelpunten ABA. Er is nog geen definitief ontwerp voor het aanpassen van de A6 rijstroken. inclusief locatie Detailonderzoek is nodig alvorens een ontwerp gepresenteerd kan worden.

Figuur 2 geeft een mogelijke oplossingsrichting ten opzichte van de huidige situatie die is weergegeven in figuur 1.

Figuur 1: Schematische weergave van de huidige situatie.

Figuur 2: Schematische weergave van een mogelijke oplossingsrichting. Fasering

Voordat deze maatregel uitgevoerd kan worden zal er gedetailleerd onderzoek moeten worden uitgevoerd om de maatregel te concretiseren. Gezien de omvang, een herinrichting van bestaande infrastructuur, van de maatregel zou deze afgerond kunnen zijn voor 2030. Deze maatregel past in alle ontwikkelstrategieën en is nodig gezien de verwachtte congestie van het wegennet.

Disclaimer: twijfels of de wegmaatregelen realistisch zijn om voor 2030 uit te voeren. Vrijwel alle maatregelen hebben een capaciteit aantrekkende werking en derhalve zullen ook stikstofberekeningen uitgevoerd moeten worden. Dat is momenteel natuurlijk een groot knelpunt en daarmee is het zeer de vraag of realisatie voor 2030 mogelijk is. Raakvlakken met andere projecten Verwacht hefboomeffect van de maatregel voor doelen van ABA Overzicht van betrokken partijen inclusief trekker Inzicht in de risico’s en beheersmaatregelen Kostenraming

Het herinrichten van de A6 kan verbonden worden aan de aanpassingen in het hoofdwegennet, zoals aanpassingen op de A6 Almere-Lelystad en A27 Almere-Eemnes. De robuustheid en de doorstroming van het hoofdwegennet neemt toe door het knelpunt op de A6 op te lossen. De doorstroming van bestaande infrastructuur kan op een eenvoudige manier verbeterd worden waarmee deze maatregel bijdraagt aan de regionale en lokale bereikbaarheid. Regionale bereikbaarheid wordt gewaarborgd door de verbeterde doorstroming van Almere naar Amsterdam. Lokale bereikbaarheid wordt gewaarborgd door de A6 bereikbaar te houden vanuit Almere. De maatregel faciliteert hiermee een optimaal, bereikbaar woonmilieu.

Rijswaterstaat, in samenwerking met provincie Flevoland en gemeente Almere

De juridische en technische risico’s zijn beperkt. Wel is een goede technische uitwerking van de nieuwe inrichting van de rijstroken nodig om de risico’s te beheersen.

Er is voor bovenstaande oplossingsrichting door een ontwerpteam van Rijkswaterstaat een globale kostenraming opgesteld. Die inschatting kwam uit op 2 mln. Euro. Voorgesteld om een ruimere marge aan te houden. Uitgangpunt is om dit bedrag aan te passen aan prijspeil 2022 (kostenstijging 5%, omdat we niet exact weten wanneer de inschatting is gemaakt). En 19% BTW = 2,4 mln.

Bekostiging

Er is voor zover bekend nog geen zicht op bekostiging

Maatregel TVIP ABA: Optimaliseren aansluitingen A1 1

Onderwerp Beschrijving van de maatregel

Uit verkeerskundig onderzoek is gebleken dat de verkeersafwikkeling op enkele aansluitingen van de A1 dusdanig slecht is dat er filevorming optreedt die terugslaat tot op de snelweg. Dat levert naast vertraging voor het verkeer ook onveilige situaties op. Ten gevolge van de extra woningbouw worden de knelpunten op de A1 alsmaar groter wat een negatief effect heeft voor de bereikbaarheid van de regio. De modellen in het verdiepend wegenonderzoek laten zien dat de verslechtering zal optreden zelfs als de IJmeerverbinding gerealiseerd wordt. Hierdoor past deze maatregel in elk ontwikkelscenario.

De onderstaande maatregelen zijn relatief eenvoudig en op korte termijn te realiseren, en hebben direct een positief effect op de verkeersafwikkeling, zowel op de aansluitingen zelf, als op de A1. Door de aansluitingen op de A1 vroegtijdig te optimaliseren wordt de capaciteit op het wegennet uitgebreid waardoor de regio bereikbaar blijft wanneer het aantal woningen toeneemt.

De maatregel behelst concreet het optimaliseren van vier aansluitingen (Diemen, Muiden/Weesp, Blaricum en Laren) op de A1 richting Eemnes (zie afbeelding ontwerp/schets). Deze optimalisatie kan gerealiseerd worden door middel van bijvoorbeeld een drietal type maatregelen: • Reconstructie kruising onderliggend wegennet • Vergroten opstelcapaciteit kruispunten o Verbreden toerit o Plaatsen TDI o Verlengen van de invoegstrook • Verbetering OV o Optimaliseren kruisend fietsverkeer Of een combinatie van bovenstaande maatregelen. Per aansluiting zal eerst detailonderzoek uitgevoerd moeten worden, om te kunnen bepalen welke maatregel of combinatie van maatregelen het meest effectief is. Thema Ontwerp/ schets inclusief locatie

Bereikbaarheid De maatregel volgt uit het Verdiepend onderzoek wegknelpunten ABA. Hierdoor is een nog geen ontwerp beschikbaar en zijn uitspraken over de effecten van solitaire mogelijkheden niet mogelijk. Detailonderzoek per aansluiting is nodig alvorens een ontwerp gepresenteerd kan worden. De locaties van de aansluitingen zijn aangegeven in de onderstaande afbeelding.

1

Voor realisatie van deze maatregelen is de verwachting dat stikstofberekeningen uitgevoerd moeten worden vanwege de verkeersaantrekkende werking. Het moment van realisatie van de maatregel is afhankelijk van beschikbare capaciteit voor het uitvoeren van de stikstofberekeningen en de uitkomsten hiervan.

Fasering

Per aansluiting zal eerst een gedetailleerd onderzoek uitgevoerd moeten worden om de maatregel(en) te concretiseren. Vervolgens moeten de maatregelen technisch worden uitgewerkt. Realisatie van de maatregel zal op zijn vroegst in 2025/2026 van start gaan, echter gezien de omvang van de maatregel zou deze afgerond kunnen zijn voor 2030.

Twijfels of de wegmaatregelen realistisch zijn om voor 2030 uit te voeren. Vrijwel alle maatregelen hebben een capaciteit aantrekkende werking en derhalve zullen ook stikstofberekeningen uitgevoerd moeten worden. Dat is momenteel natuurlijk een groot knelpunt en daarmee is het sterk de vraag of realisatie voor 2030 mogelijk is. Raakvlakken met andere projecten

Raakvlak met verbetermaatregel wisselbaan A1-A6.

Bij aansluiting Blaricum raakvlak met verbetering regionaal doorfietsnetwerk route Laren-Bussum via Crailo. Verwacht Door de optimalisatie van de van de aansluitingen op de A1 wordt de verkeersafwikkeling op en rond de betreffende aansluitingen van de A1 verbeterd. Hiermee hefboomeffect van de maatregel voor doelen wordt voornamelijk de afstroom van het autoverkeer op de A1 in de avondspits verbeterd. De maatregel draagt bij aan het versterken van de regionale van ABA bereikbaarheid en faciliteert hiermee de versnelling van de woningbouwopgave door een fijn woon/werk klimaat te creëren waar woningen bereikbaar zijn.

Van belang om duidelijk aan te geven dat de wegmaatregelen met name lokaal knelpunten kunnen verlichten, maar niet op netwerkniveau. Het lijkt nu of de wegmaatregelen alleen maar positieve effecten met zich meebrengen, maar men was het tijdens de sessie van het verdiepend wegonderzoek zojuist erover eens dat deze effecten voornamelijk lokaal zijn en niet op netwerkniveau een verbetering met zich meebrengen.

Echter, zonder ingrepen op netwerkniveau ontstaan lokaal grote problemen op het vlak van de doorstroming, veiligheid en leefbaarheid.

Overzicht van betrokken partijen inclusief trekker Inzicht in de risico’s en beheersmaatregelen Kostenraming

Rijkswaterstaat WNN, Provincie Noord-Holland en gemeenten Gooise Meren, Huizen en Laren. De juridische en technische risico’s zijn beperkt. Wel is een studie nodig om de juiste oplossing te kunnen bepalen.

Er zijn nog geen kosten geraamd (de maatregelen moeten immers nog geconcretiseerd en technisch uitgewerkt worden), maar gerekend kan worden op minimaal € 10 mln.(2,5 mln.euro per aansluiting).

WiBo: 2,5mln.investeringskosten (excl. BTW) per kruising is mogelijk, naar ons inzicht is dit wel krap. Van uitgaande dat hier géén kunstwerk in zitten en er mag niets tegen zitten. WiBo gaat uit van 6 maatregelen. Dus 15 mln.ex BTW.

Aanvullingen vanuit verdiepend wegenonderzoek: inschatting raming is te laag. De aanleg van fietstunnels zullen de raming verhogen. Fietstunnels + onderliggende kruispunten kost ca 2 x 7,5 mln. (inschatting wegenonderzoek) maken de totale investering totaal 30 mln. ex BTW. 35,7 mln. incl. BTW Bekostiging

Er is nog geen bekostiging beschikbaar.

Maatregel TVIP ABA herinrichting A1 tussen Muiden en Muiderberg 2

Onderwerp Beschrijving van de maatregel

De verkeersdruk op de A1 neemt ten gevolge van de extra woningbouw in Almere en Lelystad toe. In de avondspits ontstaat daardoor filevorming richting Amersfoort t.h.v. het aquaduct onder de Vecht (de versmalling van 6 naar 5 rijstroken). De maatregel behelst de herinrichting van de A1 tussen de aansluiting Muiden (afrit 3) en het knooppunt Muiderberg waardoor extra capaciteit ontstaat. De toerit Muiden wordt een bijkomende 6e rijstrook. Ter hoogte van het aquaduct (Vecht) worden 6 versmalde rijstroken gerealiseerd i.p.v. de vijf volwaardige rijstroken die er nu liggen.

Thema

Bereikbaarheid

Ontwerp/ schets inclusief Er is nog geen ontwerp van deze maatregel gemaakt. De locatie is op onderstaand kaartje weergegeven. locatie

Fasering

De modellen in het verdiepend wegenonderzoek laten zien dat de knelpunten op de A1 tussen Muiden en Muiderberg optreedt zelfs als de IJmeerverbinding gerealiseerd wordt. Hierdoor past deze maatregel in elk ontwikkelscenario. Gezien de verwachte congestie is het realiseren van extra capaciteit, door onder andere deze maatregel, vereist.

In overleg en afstemming met een wegontwerper van Rijkswaterstaat zal de maatregel door een ingenieursbureau technisch uitgewerkt moeten worden. Op basis van een voorlopig ontwerp zal een kostenraming opgesteld worden. Parallel hieraan moet juridisch worden uitgezocht in hoeverre deze maatregel MER plichtig is. Op basis van deze uitwerking zal een Go/No Go besluit moeten worden genomen, dit kan voor 2030.

2

Voor realisatie van deze maatregelen is de verwachting dat stikstofberekeningen uitgevoerd moeten worden vanwege de verkeersaantrekkende werking. Het moment van realisatie van de maatregel is afhankelijk van beschikbare capaciteit voor het uitvoeren van de stikstofberekeningen en de uitkomsten hiervan.

Twijfels of de wegmaatregelen realistisch zijn om voor 2030 uit te voeren. Vrijwel alle maatregelen hebben een capaciteit aantrekkende werking en daarvoor zullen ook stikstofberekeningen uitgevoerd moeten worden. Dat is momenteel natuurlijk een groot knelpunt en daarmee is het ten zeerste de vraag of realisatie voor 2030 realistisch is. Dit zou ook als disclaimer opgenomen kunnen worden. Raakvlakken en meekoppelkansen met andere projecten /programma’s/ maatregelen

Het zijn vooral effecten op het wegennetwerk die het raakvlak vormen met deze maatregel. Uit het verkeerskundig onderzoek is namelijk gebleken dat, ten gevolge van de congestie op de A1 o.a. ter hoogte van Muiden, verkeer via het onderliggende wegennet gaat sluipen. Daarmee neemt de verkeersdruk op enkele aansluitingen toe, waardoor ook daar problemen met de verkeersafwikkeling ontstaan. Aanpassingen in het hoofdwegennet, zoals A6 Almere-Lelystad en A27 Almere-Eemnes. De robuustheid van het hoofdwegennet neemt toe.

Van belang om duidelijk aan te geven dat de wegmaatregelen met name lokaal knelpunten kunnen verlichten, maar niet op netwerkniveau. Als je de fiche nu leest lijkt het of de wegmaatregelen alleen maar positieve effecten met zich meebrengen, maar betrokkenen verdiepend wegonderzoek zijn erover eens dat deze effecten voornamelijk lokaal zijn en niet op netwerkniveau een verbetering met zich meebrengen.

Echter, zonder ingrepen op netwerkniveau ontstaan lokaal grote problemen op het vlak van de doorstroming, veiligheid en leefbaarheid. Verwacht hefboomeffect Door dit knelpunt op te lossen kan met relatief weinig financiële middelen een betere invulling worden gegeven aan bestaande infrastructuur waarmee de van de maatregel voor doelen van ABA doorstroming wordt verbeterd. Door deze maatregel uit te voeren kan worden bijgedragen aan het versterken van de regionale bereikbaarheid wat randvoorwaardelijk is aan de woningbouwopgave. Overzicht van betrokken Rijkswaterstaat (regio West-Nederland Noord), in overleg en afstemming met provincie Noord-Holland en gemeente Gooise Meren. Deze maatregel is enkel partijen inclusief trekker nog onderzocht in het verdiepend onderzoek. Inzicht in de risico’s en Onder andere vanwege gebrek aan ruimte onder het aquaduct zal deze maatregel technisch gezien moeilijk te realiseren zijn. Ook juridisch gezien is sprake beheersmaatregelen van een risico vanwege een mogelijke MER-plicht. Kostenraming Er zijn nog geen kosten geraamd (de maatregel of combinatie van maatregelen moet immers per aansluiting nog geconcretiseerd en technisch uitgewerkt worden op basis van gedetailleerd vervolgonderzoek). De kosten per aansluiting zullen daarom ook sterk variëren van enkele tonnen tot enkele miljoenen euro’s.

Zo zal het vergroten van opstelcapaciteit op een kruispunt enkele tonnen euro’s kosten, en een reconstructie van een kruispunt enkele miljoenen euro’s. Voorstel is daarom per aansluiting een budget te reserveren van maximaal 2,5 mln.euro, wat bij 4 aansluitingen neerkomt op maximaal 10 mln.euro.

Berekening WiBo: 16 mln.inverteringskosten (excl. BTW) Vervangen van toplaag (let op: dit kan in een onderhoudsperiode meegenomen worden en zal ca 5,5 mln.kosten. Waarbij het overige ca.10,5mln.zal kosten). Aanpassen RRS borden en 1extra aanbrengen, (DRIP) aanpassen verwacht niet nodig te zijn. Aansluiten op huidige infrastructuur en fasering. Inclusief BTW = 19,0 mln. Bekostiging

Nog niet bekend

Onderwerp Beschrijving van de maatregel

Maatregel TVIP ABA: Opwaarderen OV-knooppunten In het kader van de MLT tranche mobiliteitsmaatregelen woningbouw en het recente advies van ProRail aan ministeries IenW en BZK ligt voor wat betreft de stations in de regio MRA (Noord-Holland + Flevoland) richting 2030 de prioriteit bij de zogenaamde middelgrote stations. Twee van deze zes prioritaire stations in de MRA bevinden zich in Almere: Almere Centrum en Almere Buiten. Tevens de enige stations in Almere waar nu en conform bedieningsmodel OV SAAL 2030 naast Sprinters ook (deels) IC-treinen stoppen. ProRail geeft een station prioriteit indien in 2030 naast een substantiële woningbouw(verdichtings-)opgave (W) ook een transfer-opgave (T) en/of een IMAknelpunt-opgave (I) en/of een TBOV focusknooppunt-opgave (F) aan de orde is. Almere Centrum (WFI) betreft fase 2 van de in 2022 afgeronde verbouwing en omvat onder andere de vernieuwing en uitbreiding van alle huidige stijgpunten (trappen/roltrappen) van/naar de treinperrons, in de centrale hal en in het busstation. Het gaat om de volgende ingrepen: