Document · PDF

1. Eindrapport Toekomstvast Investeringspakket Amsterdam Bay Area.pdf

Raadscommissie Mobiliteit, Openbare ruimte en Water 2 februari 2023, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Onderzoeken Bus Rapid Transit-systemen (VN2023-001125)38.040 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Toekomstvast Investeringspakket voor de

Amsterdam Bay Area tot en met 2030

September 2022

Toekomstvast Investeringspakket voor de

Amsterdam Bay Area tot en met 2030

INHOUDSOPGAVE 4 8 12 25 38 104 109

Afbeelding voorblad: Impressie mogelijk toekomstbeeld: Straatbeeld bestaande wijken Almere (Bron: MIRT-onderzoek ABA, 2021. Afbeelding Urhahn)

Managementsamenvatting 1

Woningbouwopgave in de MRA

Naar een Toekomstvast Investeringspakket voor ABA tot 2030

Verdieping TVIP per thema

Bijlage I Maatregelfiches TVIP Bijlage II Inventarisatie korte termijn maatregelen t.b.v. ontwikkelingen na 2030 Bijlage III Proces TVIP

Managementsamenvatting Voor u ligt het Toekomstvast Investeringspakket (TVIP) voor de Amsterdam Bay Area tot en met 2030. Het TVIP bestaat uit maatregelen voor de korte termijn (2030), die randvoorwaardelijk zijn voor de ontwikkeling van de Amsterdam Bay Area rond de thema’s werken, bereikbaarheid, duurzaamheid en natuur & ecologie.

Almere strand (Bron: MIRT-onderzoek ABA, 2021. Afbeelding Urhahn)

AANLEIDING: URGENTE WONINGBOUWOPGAVE, RANDVOORWAARDELIJKE ONTWIKKELING NATUUR & ECOLOGIE, WERKEN EN BEREIKBAARHEID OP ORDE

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET MET MAATREGELEN OM EERSTE FASE ONTWIKKELING MRA-OOSTFLANK MOGELIJK TE MAKEN

Nederland heeft te maken met een zeer urgente

De bij ABA betrokken partijena hebben gezamenlijk

woningbouwopgave. In de Metropoolregio Amsterdam

een Toekomstvast Investeringspakket (TVIP) opgesteld

(MRA) worden tot en met 2030 ruim 175.000 nieuwe

met maatregelen voor de bestaande stad Almere, de

woningen gerealiseerd om een bijdrage te leveren aan

ontwikkellocaties rondom de Baai en in het Markermeer-IJmeer,

de nationale woningbouwopgave. Ruim 40.000 van deze

die nodig zijn om de eerste fase van de ontwikkeling van de

woningen krijgen in deze periode een plek in het gebied

Oostflank (tot en met 2030) te realiseren. Van belang is dat

rondom het Markermeer-IJmeer: de grootschalige NOVEX-

alle maatregelen uiterlijk in 2030 gereed zijn. Met het pakket

woningbouwlocatie MRA-Oost.

worden de randvoorwaarden op orde gebracht om de bouw van ruim 40.000 woningen mogelijk te maken, waarvan 25.000

Rijk en regio slaan de handen ineen om dit gebied regionaal,

in Almere.

AANPAK: ONDERZOEK, WERKSESSIES EN INTERVIEWS Voor de samenstelling van het pakket is gebruik gemaakt van informatie uit het MIRT-onderzoek Amsterdam Bay Area (2022), het No-regret maatregelen pakket Amsterdam Bay Area (2021), het Verdiepend onderzoek wegknelpunten ABA en de meest recente Natuurthermometer. Daarnaast zijn diverse werksessies en verdiepende gesprekken georganiseerd met experts van de bij ABA betrokken organisaties. Met behulp van een afwegingskaderb zijn maatregelen geselecteerd, waarbij aansluiting is gezocht bij het afweegkader uit het BO Leefomgeving (juni 2022) omtrent grootschalige woningbouw en mobiliteit en de ambities uit het MIRT-onderzoek ABA.

integraal en in samenhang te ontwikkelen. In het MIRTonderzoek Amsterdam Bay Area zijn drie ontwikkelstrategieën

Het investeringspakket richt zich op het op orde brengen – en

voor de ontwikkeling op lange termijn uitgewerkt. Door tijdig

in samenhang oppakken – van lokale en (met name) regionale

de randvoorwaarden op orde te brengen willen overheden

randvoorwaarden voor woningbouwopgaven in het gebied.

op de korte termijn in dit gebied de verstedelijking aanjagen,

Alle maatregelen dragen bij aan het realiseren van de doelen

de economie versterken en de natuur & ecologie verder

en ambities van Amsterdam Bay Area. Bij het opstellen van het

ontwikkelen.

pakket is rekening gehouden met de beoogde locaties voor woningbouw, de fasering tot en met 2030, de reeds voorziene maatregelen uit andere projecten/ programma’s (zoals Bereikbare Steden en Versnellingsafspraken woningbouw) en een goede onderlinge samenhang van de maatregelen. TVIP is daarmee aanvullend op bestaande trajecten. a Ministerie van IenW, Ministerie van BZK, Ministerie van EZK, Rijksvastgoedbedrijf, Provincie Noord-Holland, Provincie Flevoland, Vervoerregio Amsterdam, Regio Gooi en Vechtstreek, Gemeente Amsterdam en Gemeente Almere b Het afwegingskader biedt een set van criteria om tot een onderbouwde afweging van de maatregelen te komen en de stap te zetten van individuele maatregelen naar een integraal pakket. Criteria die zijn gehanteerd zijn o.a. afkomstig uit het BO Leefomgeving en de doelen van ABA. In bijlage III is het proces opgenomen.

TVIP maatregelen Het Toekomstvast Investeringspakket voor ABA tot en met 2030 bevat 19 maatregelen onder de thema’s bereikbaarheid, werken, duurzaamheid en natuur & ecologie. De maatregelen in het pakket laten een balans zien tussen de diverse thema’s en zijn onderling met elkaar verbonden, om zo de benodigde randvoorwaarden in het gebied te garanderen. Het pakket bestaat daarmee niet uit een set aan losstaande maatregelen, maar is een samenhangend maatregelenpakket, waarbij wordt voorbereid op de toekomst, passend bij de randvoorwaarden voor de woningbouw tot en met 2030. Het TVIP gaat niet uit van woningbouwontwikkeling op Almere Pampus voor 2030 en bevat daarmee geen noregret maatregelen op Pampus. Wel zijn er tijdens het proces kansrijke maatregelen op tafel gekomen. Deze zijn in bijlage II opgenomen.

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

Figuur 1 Samenhang maatregelen van TVIP en de ambities van ABA

SELECTIE VAN URGENTE MAATREGELEN OM VAN START MEE TE GAAN De verdere detaillering van maatregelen en het voorbereiden van de uitvoering moet tijdig starten om

Tabel 1 TVIP maatregelen inclusief kosten (afgerond op mln. euro’s, incl. BTW, prijspeil 2022). Variatiecoëfficiënt bedraagt 40%

TVIP – ABA Totaal Maatregel Thema: Bereikbaarheid (193 mln.)

Kostenindicatie

TVIP – ABA: selectie met urgentie Maatregel Kostenindicatie Thema: Bereikbaarheid (160 mln.)

de maatregelen voor 2030 te realiseren. De benodigde

Auto: aansluitingen kruispunten ringen Almere

6 mln.

Auto: aansluitingen kruispunten ringen Almere

6 mln.

Auto: aanpassen A6 rijstroken

2 mln.

Auto: aanpassen A6 rijstroken

2 mln.

investering voor het Toekomstvast Investeringspakket

Auto: optimaliseren aansluitingen A1

36 mln. (NB1)

Auto: optimaliseren aansluitingen A1

36 mln. (NB1)

bedraagt afgerond 531 mln. Euro (reële waarde, inclusief

Auto: herinrichting A1 tussen Muiden en Muiderberg

19 mln. (NB1)

Auto: herinrichting A1 tussen Muiden en Muiderberg

19 mln. (NB1)

OV: opwaarderen OV-knooppunten

25 mln. (NB 2)

OV: opwaarderen OV-knooppunten

25 mln. (NB 2)

BTW, prijspeil 2022, variatiecoëfficiënt 40%). Een aandachtspunt is dat de grootte van het pakket

OV: vrije busbaan Maxisweg

15 mln.

OV: vrije busbaan Maxisweg

15 mln.

OV: P+R Muiden

23 mln.

OV: P+R Muiden

23 mln.

OV / openbare ruimte: herinrichting busstation Almere Centrum

- (Kostenraming bedraagt 13 mln.

OV / openbare ruimte: herinrichting busstation Almere Centrum

- (Kostenraming bedraagt 13 mln. Maatregel is onderdeel van pakket Bereikbare Steden. NB3)

OV / openbare ruimte/ fiets: herinrichting Landdrostdreef en Spoordreef

- (Kostenraming bedraagt 52 mln.

OV / openbare ruimte/ fiets: herinrichting Landdrostdreef en Spoordreef

- (Kostenraming bedraagt 52 mln. Maatregel

Fiets: realisatie regionale fietsverbindingen (incl. 2 nieuwe bruggen)

67 mln.

Fiets: focus op realisatie regionale fiets-verbindingen (excl. 2 nieuwe bruggen)

34 mln.

Kenniseconomie: hogeschool, university college, innovatiehubs en campus

148 mln.

Kenniseconomie: hogeschool en university college

31 mln.

Herinrichten bestaande en toevoegen nieuwe bedrijventerreinen Kunstmuseum

20 mln

Herinrichten bestaande en toevoegen nieuwe bedrijventerreinen

20 mln.

Living Lab (expo)

16 mln.

mogelijk te omvangrijk is om binnen de beschikbare ambtelijke- en marktcapaciteit voor 2030 uit te voeren. Bovendien bestaat er een risico bij het gelijktijdig op de

Maatregel is onderdeel van pakket Bereikbare Steden. NB3)

is onderdeel van pakket Bereikbare Steden. NB3)

schop nemen van meerdere bereikbaarheidsnetwerken: bereikbaarheidsproblemen kunnen in deze periode ontstaan, die leiden tot vertraging van de woningbouw en/of stagnatie van de economische ontwikkeling. Daarom is in overleg met de begeleidingsgroep een selectie gemaakt van de meest urgente maatregelen. Ten opzichte van het totale pakket is een aantal maatregelen uitgesteld tot na 2030 en is een aantal maatregelen gefaseerd. Het advies is om met deze selectie van urgente maatregelen van start te gaan en op een later

Thema: Werken (259 mln.)

projecten of programma’s in de MRA (denk daarbij aan

Thema: Natuur & ecologie (25 mln.)

Mosselbanken

4 mln.

Mosselbanken

4 mln.

Achteroevers met visverbinding en luwtestructuur

55 mln. Bestaande uit 16 mln. (oevers) 3 mln. (visverbinding) 36 mln. (ondieptes)

Achteroevers

16 mln.

Versterken groenstructuren Pampushout

5 mln.

Versterken groenstructuren Pampushout

5 mln.

resterende maatregelen. De geraamde kosten voor de maatregelen uit het TVIP zijn ook onderdeel van andere

75 mln.

Thema: Natuur & ecologie (64 mln.)

moment afspraken te maken over realisatie van de meest urgente maatregelen bedragen 251 mln. Enkele

Thema: Werken (51 mln.)

Thema: Duurzaamheid (15 mln.)

Groen in de openbare ruimte Almere Centrum

15 mln.

Circulaire gewassen en productiebos

0 mln. (Afgerond)

is dat het TVIP aanvullend is op deze andere projecten en

TVIP ABA Totaal

531 mln.

programma’s. De maatregelen herinrichting busstation

NB 1. Voor realisatie van deze maatregelen is de verwachting dat stikstofberekeningen uitgevoerd moeten worden vanwege de verkeersaantrekkende werking. Het moment van realisatie van de maatregel is afhankelijk van beschikbare capaciteit voor het uitvoeren van de stikstofberekeningen en de uitkomsten hiervan. NB 2. Voor de maatregel Opwaarderen OV-knooppunten (betreft zowel Almere Centrum als Almere Buiten) is vooralsnog gewerkt met een kostenschatting in overleg met relevante experts. Het ontbreekt op dit moment aan concrete informatie om een onderbouwde raming te maken van Almere Buiten. Voor fase 2 van Almere Centrum is een raming gemaakt door ProRail. NB 3. Enkele maatregelen uit het TVIP zijn ook onderdeel van andere projecten of programma’s in de MRA (o.a. Versnellingsafspraken, Bereikbare Steden). Uitgangspunt is dat het TVIP aanvullend is op deze andere projecten en programma’s. Deze maatregelen maken onderdeel uit van TVIP, maar zijn -in afwachting van bekostigingsafspraken rond de andere projecten of programma’s- op dit moment geen onderdeel van de benodigde investeringen in TVIP.

Versnellingsafspraken, Bereikbare Steden). Uitgangspunt

Almere Centrum en herinrichting Landdrostdreef en Spoordreef maken wel onderdeel uit van TVIP, maar zijn – in afwachting van bekostigingsafspraken rond de andere projecten of programma’s – op dit moment geen

Groen in de openbare ruimte Almere Centrum

15 mln.

TVIP ABA: selectie met urgentie

251 mln.

onderdeel van de benodigde investeringen in TVIP. TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

1 Woningbouwopgave in de MRA

Kust Muiderberg (Bron: MIRT-onderzoek ABA, 2021. Afbeelding Urhahn)

1.1

175.000 ADDITIONELE WONINGEN IN DE MRA TOT 2030 Daarbij komt dat op dit moment sprake is van een

Rijk en Regio hebben gezamenlijk een Ontwikkelperspectief

onevenwichtige ruimtelijke verdeling tussen locaties waar

opgesteld voor dit NOVEX gebied, bestaande uit de concept

mensen werken en wonen in de MRA. Dit leidt tot een sterke,

Verstedelijkingsstrategie en een Multimodaal Toekomstbeeld.

omgekeerde pendel vanuit Almere, met bijbehorende

De Verstedelijkingsstrategie omschrijft de manier waarop

uitdagingen in bereikbaarheid, vervoersongelijkheid, veiligheid

de MRA invulling wil geven aan de verstedelijking, de

en leefbaarheid van de stad. Ontwikkeling en verdichting van

woningbouwontwikkeling die hiermee gepaard gaat en de

centrumgebieden is van belang om de economische groei

bijbehorende locaties. Vanuit de Verstedelijkingsstrategie

evenwichtig over de MRA-regio te verdelen en de woon-werkbalans

wordt ook ingezet op de randvoorwaarden die de woningbouw

te verbeteren. Naast het voorkomen van vervoersbewegingen,

mogelijk moeten maken. De nadruk ligt op de ontwikkeling

speelt ook leefbaarheid een rol. Het uitgangspunt voor deze

rond OV-knooppunten en het versterken van (bestaande)

en leefbaare woonmilieus die goed te bereiken zijn.

verstedelijking is het realiseren ven een gezond en prettig

stadsharten en economische profielen van kernen buiten

leefmilieu, waar het aantrekkelijk en veilig wonen is. Het

Amsterdam voor 2030. Ook wordt ingezet op het voorbereiden

Een van de zoekgebieden voor grootschalige

gevarieerde en samenhangende landschap in de MRA vormt

van de versnelling woningbouw en grote ontwikkelingen na

een unieke, onderscheidende kwaliteit van het gebied. Het

2030. Daartoe moet in dit decennium een schaalsprong in het

landschap draagt bij aan gezondheid, recreatie, verduurzaming

OV-systeem worden geïnitieerd, naast inzet op diverse andere

We hebben in Nederland te maken met een zeer urgente woningbouwopgave. Dit leidt onder andere tot een sterke stijging in het prijsniveau en betaalbaarheid van woningen. Vanuit het Coalitieakkoord wordt daarom ingezet op een woningbouwversnelling van 100.000 woningen per jaar. Daarnaast wordt de komende 10 jaar in totaal €7,5 miljard beschikbaar gesteld voor goede ontsluiting van nieuwe woningen in de 14 verstedelijkingsgebieden en daarbuiten. Tegelijkertijd gaat woningbouw om meer dan het bijbouwen van huizen: het gaat ook om het creëren van duurzame, prettige a

woningbouwlocaties betreft het NOVEX gebied de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Tot 2040 zullen er circa 350.000 woningen moeten worden bijgebouwd in deze regio, om te kunnen voldoen aan de huidige en toekomstige vraag. Hiervan worden 175.000 woningen tot 2030 gerealiseerd.

en klimaatadaptatie. Figuur 2 Samenhang ABA met grote ontwikkelrichtingen in de MRA

De ambitie ligt met 220.000 nieuwe woningen in het MRA Verstedelijkingsconcept zelfs nog hoger voor 2030. Tegelijkertijd kent de MRA in 2040 een grote concentratie aan bereikbaarheidsknelpunten en loopt de infrastructuur van alle mobiliteiten tegen grenzen aan.b Met de woningbouw neemt ook het aantal reisbewegingen toe in het OV en op de weg. De groeiende mobiliteit heeft tevens impact op leefbaarheid in de MRA, bijvoorbeeld omtrent duurzaamheid. Er is een mobiliteitstransitie nodig om de MRA bereikbaar en leefbaar te houdenc. a Coalitieakkoord ‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’, 2021. b Adaptief Ontwikkelpad Verstedelijking en Bereikbaarheid, 2019. c Zoals benoemd en onderzocht in Programma SBAB en het Multimodaal Toekomstbeeld.

(Bron: MIRT-onderzoek ABA, 2021. Afbeelding Urhahn) TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

1.2 mobiliteitsmaatregelen. Tot slot maken de energietransitie, klimaatadaptatie, waterrobuustheid en natuur inclusiviteit integraal onderdeel uit van de ontwikkelingen. Er zijn door Rijk en regio afspraken gemaakt over woningbouw, werkgelegenheid en bereikbaarheid tot 2030 in het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving van 8 juni 2020. Er is gekozen voor een poly-centrische ontwikkeling van de MRA met elkaar versterkende kernen die de basis vormt voor de verdere ontwikkeling. Bij woningbouwontwikkeling ligt de nadruk op versnelling van de uitvoering van bestaande plannen. Hiervoor creëren Rijk en regio gezamenlijk en integraal randvoorwaarden en maken keuzes op het gebied van wonen, werken, bereikbaarheid, landschap, energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie en leefbaarheid. (Bron: Perspectief Oostflank MRA, klaar voor de toekomst, 2020)

DE OPGAVE VAN DE AMSTERDAM BAY AREA

De Amsterdam Bay Area kan bijdragen aan de woningbouwopgave in de MRA door ruimte te bieden aan de bouw van circa 100.000 woningen, in met name Amsterdam en Almere. Het gaat om gevarieerde woon-werkmilieus die aansluiten bij de vraag in de MRA. Tot 2030 wordt ingezet op 42.000 nieuwe woningen, waarvan circa 25.000 nieuwe woningen in Almere en circa 14.000 in Amsterdam gepland staan. Dit is vergelijkbaar met de volledige woningvoorraad van Amstelveen. De Amsterdam Bay Area staat daarmee voor een

bereikbaarheid staat onder druk. Bij de verdere ontwikkeling van de Oostflank is het essentieel dat er een balans ontstaat tussen wonen, werken en voorzieningen in combinatie met de realisatie van een mix van woonmilieus waarmee nieuwe doelgroepen aangetrokken worden.a Er zijn structurele verbeteringen nodig in de Oostflank om de randvoorwaarden voor de benodigde kwaliteitsslag op orde te krijgen en op die manier de opgave woningbouw te faciliteren. De gewenste

enorme opgave.

doorgroei van de verstedelijking wordt pas toekomstvast als

De afgelopen decennia zijn vooral veel woningen gebouwd

vormt de basis voor de drievoudige schaalsprong die al in

in de Oostflank van de MRA, met name in Almere en Lelystad. De focus op snelle groei heeft echter ook geresulteerd in groeipijn en onevenwichtigheden: het aantal arbeidsplaatsen

Versnellingsafspraken inzake woningbouw en bereikbaarheid

onderwijsvoorzieningen blijven relatief achter en de

is in een veel lager tempo gegroeid, culturele- en

er sprake is van een gezond en vitaal gebied. Dit uitgangspunt 2013 in de Rijksstructuurvisie Amsterdam-Almere-Markermeer (RRAAM) is opgenomen en afspraken gemaakt zijn: a

Perspectief Oostflank MRA, klaar voor de toekomst, 2020.

landen in de Uitvoeringsagenda van de MRA, waar op dit moment aan gewerkt wordt. De afweging omtrent deze investeringen in het gebied en bereikbaarheidsmaatregelen

Figuur 3 Fasering woningbouw MRA Oostflank tot en met 2030

gebeurt op het schaalniveau van de MRA aan de hand van het afweegkader voor grootschalige NOVEX-woningbouwgebieden. Vanuit de Verstedelijkingsstrategie is geconstateerd dat de oostkant van de MRA een belangrijke bijdrage kan leveren aan de benodigde woningbouwopgave. Ruim 100.000 woningen krijgen een plek in het gebied rondom het Markermeer-IJmeer: de NOVEX-woningbouwlocatie MRA-Oost, in het kader van het MIRT-onderzoek aangeduid als de Amsterdam Bay Area.

(Bron: MIRT-onderzoek ABA, 2021. Afbeelding Urhahn) 10

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

‘Groei in verstedelijking (woningen, voorzieningen, economie) gaat gepaard met een verbeterde bereikbaarheid over weg en spoor, en verbeterde natuur- en recreatiemogelijkheden in en rond het Markermeer-IJmeer.’ (Bron: Rijksstructuurvisie Amsterdam-Almere-Markermeer, 2013)

Om het gebied te ontwikkelen en de woningbouwopgave mogelijk te maken, is een goede bereikbaarheid essentieel: alleen als gebieden goed zijn ontsloten, zijn ze aantrekkelijk om te wonen en werken. De woningbouwambities zullen leiden tot meer verkeersbewegingen, waarmee de druk op het mobiliteitssysteem verder oploopt. Zowel op lokaal als op netwerkniveau. Ook de huidige scheve woon-werkverhouding tussen Almere en Amsterdam leidt tot knelpunten op het hoofdwegennet. Daarnaast ligt er een opgave binnen de MRA om werkgelegenheid te creëren rond het IJmeer om een

evenwichtige economische groei te borgen. Voldoende nieuwe

voor de kwaliteit van het gebied en als ondersteuning voor

werkgelegenheid is een essentiële voorwaarde voor een

de gebiedsontwikkeling, maar is ook een doel op zich. Op

goede balans in de stad en een evenwichtige gebieds- en

dit moment wordt echter nog niet voldaan aan de wettelijk

mobiliteitsontwikkeling. Almere heeft echter in de huidige

gestelde normen. Maatregelen in en om het Markermeer-IJmeer

situatie een relatief laag aantal arbeidsplaatsen ten opzichte

zijn nodig om toe te werken naar een Toekomstbestendig

van de hoeveelheid inwoners. Wanneer er geen nieuwe

Ecologisch Systeem (TBES). Zowel op het land als in het water

arbeidsplaatsen bijkomen zorgt de woningbouwopgave en de

liggen kansen om vanaf de start van de ontwikkeling natuur &

hieruit voorkomende bevolkingsgroei ervoor dat de woon-

ecologie en duurzaamheid een volwaardige plek te geven. Met

werkbalans nog schever wordt. Nu al zorgt het tekort aan

het verdichten van het centrum van Almere groeit daarnaast

voldoende en kwalitatief goede werklocaties in Almere voor

de noodzaak voor groen in de stad, met aandacht voor

een toename in pendel en dus voor een grotere mobiliteitsdruk.

klimaatadaptatie, hittestress en een prettige leefomgeving.

Dit heeft negatieve effecten op het milieu, bereikbaarheid en leefbaarheid en aantrekkelijkheid van het gebied. Tegelijkertijd spelen ook opgaven rondom het MarkermeerIJmeer op het gebied van natuur & ecologie. De ontwikkeling van natuur en ecologie is daarnaast één van de drie pijlers uit de afspraken uit RRAAM 2013.b Natuurontwikkeling is relevant b Bestuursovereenkomst RRAAM, Rijk Regioprogramma Amsterdam – Almere – Markermeer, 2013.

Figuur 4 Opgaven en ambities ABA

Toegevoegde waarde van ABA in de MRA De verdere ontwikkeling van ABA moet leiden tot maatschappelijk meerwaarde voor Rijk, MRA en Almere, door het verlichten van het dreigende woningtekort in de MRA door het toevoegen van unieke, gevarieerde woonmilieus en leefbare wijken waarbij een goede balans gezocht wordt tussen bestaande bouw en nieuwe ontwikkelingen. Duurzaamheid is een randvoorwaarde bij de ontwikkelingen, waarbij invulling wordt gegeven aan energieneutraal, natuurinclusief, circulair en klimaatadaptief. Het landschap wordt hierbij als leidend principe ingezet en als unique selling point voor alle ontwikkelingen in de Bay Area. Het versterken van natuur, landschap, ecologie en recreatie in en rondom het IJmeer, zorgt voor een landelijk aantrekkelijk gebied met een stevige ecologische basis. Door in te zetten op een impuls aan de economie in de Oostflank van de MRA door onder ander de inzet op robuuste werkgelegenheid, vermindert de druk op het mobiliteitssysteem en wordt de economische potentie van de MRA als geheel vergroot. Ook dragen de ontwikkelingen in ABA bij aan de doelstellingen van programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB), de regionale ambities en het landelijk OV-toekomstbeeld 2040. Zo versterkt ABA de lokale, regionale en nationale bereikbaarheid. (Bron: Ontwikkelstrategie ABA, 2020)

(Bron: MIRT-onderzoek ABA, 2021. Afbeelding Urhahn) TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

2 Naar een Toekomstvast Investeringspakket voor ABA tot 2030

Kasteel Muiderslot en Schootveld (Bron: MIRT-onderzoek ABA, 2021. Afbeelding Urhahn)

2.1

EEN TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET

In 2020 is, onder de vlag van Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB) en in gezamenlijkheid met het Perspectief Oostflank MRA en het Programma Almere 2.0, een MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) Onderzoek gestart naar de Amsterdam Bay Area om de integrale opgaven voor dit gebied in kaart te brengen. Tijdens het MIRT-onderzoek ABA zijn drie ontwikkelstrategieën voor de ontwikkeling op lange termijn uitgewerkt. Tegelijkertijd benadrukt het MIRT-onderzoek het belang om nu te beginnen met het op orde brengen van de randvoorwaarden om de woningbouw op korte termijn mogelijk te maken. Het MIRT-onderzoek ABA wijst uit dat dit op dit moment nog niet het geval is. Investeringen zijn met

Ervaring laat tevens zien dat als de overheid investeert in een gebied, de markt samen optrekt met investeringen. Rijk en regio hebben samen € 50 mln. geïnvesteerd in het station Almere centrum. Daarmee is de capaciteit en de kwaliteit van het station en de stationsomgeving sterkt verbeterd. Het station vorm nu een verbinding tussen de wijken in plaats van een barrière. Dit heeft ertoe geleid dat het bedrijfsleven een paar honderd miljoen geïnvesteerd heeft rondom het station in nieuwe woningen en de openbare ruimte. De overheid neemt het gebied serieus; de markt heeft daarop met lef geïnvesteerd. Op een soortgelijke wijze moet TVIP als hefboom dienen om meerdere partijen gezamenlijk te laten investeren.

TVIP is aanvullend op lopende trajecten Vanuit verschillende programmalijnen en belanghebbenden zijn al diverse investeringen gedaan in maatregelen binnen de thema’s woningbouw, bereikbaarheid, duurzaamheid en natuur & ecologie die toekomstige ontwikkelingen in het ABA gebied mogelijk maken. Afspraken over nieuwe investeringen worden de komende periode beoogd. Het TVIP overlapt qua thematiek dus deels met de lopende projecten en programma’s. Maatregelen in het TVIP worden uitgewerkt in aansluiting op wat in de andere projecten en programma’s gebeurt. Op deze manier wordt geborgd dat projecten en programma’s elkaar

name nodig in regionale bereikbaarheid, economische groei (in

TVIP vertegenwoordigd een samenhangend pakket van maatregelen

Almere) en natuurontwikkeling. Rijk en regio zetten er daarom

Het pakket bevat geen set aan losstaande maatregelen, maar

op in om in dit gebied de verstedelijking aanjagen, de economie

samenhangende maatregelen waarbij wordt voorbereid op de

versterken en natuur & ecologie verder te ontwikkelen op de

toekomst. De effecten van de individuele maatregelen worden

korte termijn, zodat het gebied in samenhang en integraal

verstrekt door ze in samenhang uit te voeren en daarmee te

ontwikkeld wordt.

investeren in de benodigde randvoorwaarden. Zonder de inzet op TVIP bestaat de kans dat er niet voldoende woningbouw

Gezamenlijk is gewerkt aan een Toekomstvast Investeringspakket

gerealiseerd kan worden. Door in te zetten op bereikbaarheid

(TVIP) met randvoorwaardelijke maatregelen in de bestaande

worden lokale knelpunten verlicht en wordt bijgedragen aan

stad Almere, de ontwikkellocaties rondom de Baai en in het

het creëren van een aantrekkelijk woon- en werkmilieu voor

Markermeer-IJmeer om de ontwikkeling t/m 2030 mogelijk

bestaande en nieuwe inwoners. Door tijdig in te zetten op

te maken. TVIP richt zich op het op orde brengen – en in

natuur & ecologie kunnen de natuurgebieden tot volle wasdom

samenhang oppakken – van lokale en (met name) regionale

komen en zo de ecologische randvoorwaarden tijdig op orde

randvoorwaarden voor de woningbouwopgave in het gebied.

brengen. Met inzet op het economisch profiel (onder thema

Het doel van het pakket is op korte termijn over te kunnen naar

werken), neemt de pendel af. Duurzaamheid begint vandaag al,

concrete maatregelen en acties waarbij er een kwaliteitsslag

met woningbouw en investeringen die zich later uitbetalen.

versterken en er geen dubbelingen ontstaan.

TVIP is aanvullend op lopende trajecten Vanuit verschillende programmalijnen en belanghebbenden zijn al diverse investeringen gedaan in maatregelen binnen de thema’s woningbouw, bereikbaarheid, duurzaamheid en natuur & ecologie die toekomstige ontwikkelingen in het ABA gebied mogelijk maken. Het TVIP overlapt qua thematiek dus deels met de lopende projecten en programma’s. Maatregelen in het TVIP worden uitgewerkt in aansluiting op wat in de andere projecten en programma’s gebeurt. Op deze manier wordt geborgd dat projecten en programma’s elkaar versterken en er geen dubbelingen ontstaan. Belangrijke programmalijnen om in deze context te benoemen zijna: •

Almere 2.0: Met het programma Almere 2.0 investeren gemeente Almere, provincie Flevoland en het Rijk in de

gemaakt wordt in de gebiedsontwikkeling. Het pakket ambieert

kwaliteiten van Almere. Voor de realisatie van de ambities

daarmee de bouw van 42.000 woningen mogelijk te maken tot

van Almere 2.0 is het Fonds Verstedelijking Almere (FVA) in

2030, waarvan 25.000 in de bestaande stad Almere en 14.000 in

het leven geroepen. Het geeft hiermee invulling aan de

Amsterdam.

ambities voor de groei van Almere uit het RRAAM. a

MIRT-onderzoek ABA 2021.

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

2.2 SCOPE TVIP -

•

Het Perspectief Oostflank MRA en Perspectief Almere

Tijdens dit traject is toegewerkt naar een breed, integraal

Spreiding van maatregelen in het ABA gebied

en bijbehorende uitvoeringsagenda beschrijven

verhaal met daarin een samenhangend maatregelenpakket

De maatregelen landen in de verschillende deelgebieden van

het toekomstbeeld van de Oostflank tot 2050. In

voor ABA. Tijdens het Directeurenoverleg Oostflank van 13 mei

ABA: Almere Centrum, het Markermeer-IJmeer en Muiden-

de Uitvoeringsagenda worden daarbij de eerste

2022 zijn de uitgangspunten van TVIP als volgt vastgesteld:

Amsterdam. De maatregelen investeren hiermee in de

acties (2022-2024) afgesproken zodat nu de juiste

•

benodigde ontwikkeling van de Oostflank van de MRA.

bewegingen in gang worden gezet en vanaf 2025

fasering en periodieke herijking. Het bevat een voorstel

verdere ontwikkelingen in gang kunnen worden

met concrete maatregelen voor de korte termijn en

Gebiedskeuzes ontsluiting Pampus

gezet.

maatregelen om tijdens de looptijd van het programma

Het TVIP gaat uit van nog geen woningbouwontwikkeling

nader te detailleren.

op Almere Pampus tot 2030. De wijze van ontwikkeling

Het TVIP draagt bij aan de beoogde ontwikkeling van ABA

van Pampus is sterk afhankelijk van het type ontsluiting, de

gewerkt aan gebiedsplannen voor de stadsharten van

en in het specifiek:

mogelijke komst van de IJmeerverbinding en het moment

de MRA;

Betere bereikbaarheid van het ABA-gebied

waarop deze beschikbaar is. De keuze voor de IJmeerverbinding

Het Multimodaal toekomstbeeld MRA maakt inzichtelijk

Impuls aan de verstedelijking (incl. economische

is bepalend voor onder andere de samenstelling van woon-

ontwikkeling en werkgelegenheid)

en werkmilieus, bereikbaarheidsoplossingen, economische

Impuls aan ecologie en natuur in Markermeer-IJmeer

kernlocaties en maatregelen rond natuur & ecologie. Er is echter

Programmalijnen vanuit Samen Bouwen aan Bereikbaarheid: -

Het TVIP is een meerjarig programma met adaptieve

Vanuit het programma Bereikbare Steden wordt

•

wat alle ontwikkelingen in de MRA betekenen -

voor de toekomstige mobiliteit en netwerken in

Het startpunt is de lijst met geprioriteerde maatregelen uit

op dit moment geen zicht op de benodigde middelen om een

wegknelpunten, het uitwerken van de samenhang

het MIRT-onderzoek 2021. Er kunnen nieuwe prioriteiten

MIRT-verkenning te starten.b De bestuurlijke vraag wordt dit

tussen modaliteiten en de transitie naar een slim,

aan worden toegevoegd. Te denken valt aan maatregelen

najaar beantwoord op welke wijze de komende jaren wordt

duurzaam en veilig mobiliteitssyteem.

die naar voren kunnen komen uit het Verdiepend

omgegaan met de ontwikkeling van Pampus.

de regio, onder andere door het aanpakken van

•

onderzoek wegknelpunten ABAa, dat parallel aan de

Verstedelijkingsstrategie MRA: de Verstedelijkingsstrategie

uitwerking van TVIP wordt uitgevoerd;

Dit heeft tot gevolg dat - in afwachting van het besluit - er

De start van de uitvoering van de maatregelen moet voor

beperkt ‘no-regret’ maatregelen op Pampus kunnen worden

2030 kunnen plaatsvinden.

uitgevoerd, die in aanmerking zouden komen voor TVIP. Wel

De bekostiging is geen onderdeel van de uitwerking; deze

zijn er kansrijke maatregelen op tafel gekomen tijdens het TVIP

Samen Bouwen aan Bereikbare Steden (SBaB), inclusief

uitwerking vindt plaats door Rijk en Regio in een apart

proces. In bijlage II is daarom een inventarisatie opgenomen

de programmalijnen Multimodaal Toekomstbeeld en

traject.

van welke maatregelen t/m 2030 kunnen worden uitgevoerd

beschrijft de manier waarop de MRA invulling wil geven aan de verstedelijking, de noodzakelijke

•

woningbouwontwikkeling die hiermee gepaard gaat en de locaties die daarvoor op het oog zijn. Het programma

de Amsterdam Bay Area, het Perspectief Oostflank

•

indien Pampus vanaf 2030 al wel wordt ontwikkeld.

MRA en het Perspectief Almere vormen input voor de

Spreiding van maatregelen in het ABA gebied

verstedelijkingsstrategie MRA.

De maatregelen landen in de verschillende deelgebieden van

Ambtelijke Stuurgroep Markermeer-IJmeer: binnen

ABA: Almere Centrum, het Markermeer-IJmeer en Muiden-

de stuurgroep werken Rijk en regio samen aan een

Amsterdam. De maatregelen investeren hiermee in de

toekomstbestendig Markermeer-IJmeer, met een

benodigde ontwikkeling van de Oostflank van de MRA.

Toekomstbestendig Ecologisch Systeem (TBES). a Verdiepend onderzoek wegknelpunten Amsterdam Bay Area, Royal Haskoning DHV en Goudappel, 2022.

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

Kamerbrief 4 april 2022 Aanbieding onderzoeken ABA.

Figuur 5 ABA Plangebied

(Bron: Naar een Ontwikkelstrategie voor Amsterdam Bay Area, 2020)

2.3 MAATREGELEN EN EFFECTEN TVIP Bepaling van het maatregelenpakket

Het Toekomstvast Investeringspakket voor ABA tot 2030

Versterken van de economie

Het startpunt van TVIP is de lijst met geprioriteerde maatregelen

bestaat uit 19 maatregelen, onderverdeeld over de thema’s

Het Verdiepend onderzoek wegknelpunten laat zien dat

uit het MIRT-onderzoek ABA 2021 en specifiek het het No-regret

bereikbaarheid, werken, duurzaamheid en natuur & ecologie.

bereikbaarheidsmaatregelen alleen niet voldoende zijn om

maatregelen pakket ABA. Op basis van voortschrijdend inzicht

De maatregelen in het pakket laten een balans zien tussen de

de druk op de weg te verlichten. Het aanbrengen van een

en ontwikkelingen zijn deze maatregelen opnieuw bekeken en

diverse thema’s, waarbij de individuele maatregelen elkaar

betere balans tussen wonen en werken is nodig om de grote

geüpdatet. Aanvullend zijn nieuwe maatregelen onderzocht

versterken.

pendelstroom richting Amsterdam te beperken. Een belangrijke

en toegevoegd, bijvoorbeeld vanuit het Verdiepend onderzoek wegknelpunten ABA en het Natuuronderzoek (Sweco) . d

Hiervoor is tevens een brede herinventarisatie opgezet door de

maatregel daarbij is creëren (en faciliteren) van meer

Op orde brengen van bereikbaarheid

werkgelegenheid in regio Almere.

Bereikbaarheid is sterk verbonden met de woningbouwopgave:

betrokken organisaties en belanghebbenden. Via werksessies,

om de MRA en de Amsterdam Bay Area verder te ontwikkelen is

TVIP bevat maatregelen onder het thema werken die bijdragen

groepsgesprekken en individuele interviews zijn maatregelen

een goede bereikbaarheid essentieel. Alleen als gebieden goed

aan het economisch profiel van de Oostflank en daarmee

geïdentificeerd en aangescherpt.

zijn ontsloten zijn ze aantrekkelijk om te wonen en te werken.

aan de balans en economische groei van de gehele MRA.

Bij het toevoegen van 25.000 extra woningen in Almere wordt

Herstructurering op bestaande bedrijventerreinen zorgt

De longlist van maatregelen die uit deze inventarisatie is

het wegennet zwaar belast. Onder TVIP is een gebalanceerd

voor een aantrekkelijkere en duurzame werkomgeving. De

gevolgd, is getoetst aan de doelen van ABA, de verwachte

pakket van bereikbaarheidsmaatregelen uitgewerkt. Inzichten

inzet op een kenniseconomie – met een focus op Tech en

effecten en de samenhang van maatregelen in het pakket.

uit het Verdiepend onderzoek wegknelpunten ABA zijn

transitie – versterkt de innovatiekracht van het bedrijfsleven

De uitgangspunten van TVIP zijn als criteria gebruikt om

gebruikt om de meest effectieve wegmaatregelen op het

en daarmee het economische profiel van Almere. Tegelijkertijd

een afweging te kunnen maken per maatregel én voor

hoofdwegennet en onderliggend (lokale) weggennet te

levert dit profiel ook een inhoudelijke bijdrage aan duurzame

het totale pakket. Ook is aangesloten bij het afweegkader

treffen. Echter is het van groot belang dat alternatieven voor

stedelijk ontwikkeling door kennis, innovatie en bedrijvigheid

van het BO Leefomgeving (juni 2022), met name voor de

de auto aantrekkelijker worden. Uit het Verdiepend onderzoek

op dit gebeid te ontwikkelen (denk aan circulaire bouw,

bereikbaarheidsmaatregelen binnen TVIP. Voor de maatregelen

wegknelpunten komt naar voren dat de wegmaatregelen met

energie opslag et cetera). Zo levert een investering in de

rond andere thema’s worden maatregelen geprioriteerd aan

name de lokale knelpunten zullen verlichten. De verwachting

kenniseconomie niet alleen een bijdrage als randvoorwaarde

de hand van de ambities uit het MIRT-onderzoek ABA. Op deze

is niet dat de maatregelen op netwerkniveau een sterkere

van woningbouw maar ook aan duurzame gebiedsontwikkeling

manier is een gewogen en gebalanceerde samenstelling van

verbetering met zich mee brengen. Met uitzondering van

in zichzelf. Via de ontwikkeling van de Amsterdam Bay

maatregelen ontstaan. Bijlage III gaat verder in op het proces

de aanpassing van de A6 rijstroken, die maatregel heeft wel

Sustainability Campus voor hoger onderwijs en onderzoek in

van TVIP.

een positief effect op het netwerk niveau. Daarom bevat

het Almeerse centrumgebied wordt binnen deze maatregel

het pakket ook een stevig aandeel maatregelen voor het OV

tevens direct een impuls gegeven aan de verstedelijking

(stations en bus), een P+R, binnenstedelijke herinrichtingen en

van het gebied. Deze maatregelen dragen daarmee bij aan

investeringen in regionale hoofdfietsroutes.

het verminderen van de woon-werk pendel, de druk op

c d

No-regret maatregelen pakket Amsterdam Bay Area, Ecorys, 2021. Verdiepend onderzoek wegknelpunten ABA, Royal Haskoning DHV en Goudappel, 2022. Onderzoek ruimtebeslag duurzaamheidsmaatregelen ABA, Sweco 2021.

bereikbaarheid om de additionele woningbouw mogelijk te maken, de benodigde economische impuls van 40.000 banen en de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van het gebied.

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

Figuur 6 Samenhang maatregelen van TVIP en de ambities van ABA

Realiseren van natuur & ecologie en duurzaamheid

Tot slot kan ABA een showcase zijn voor integrale duurzame

Het landschap van de Amsterdam Bay Area biedt een

ontwikkeling. Zowel bij nieuwe ontwikkelingen als verdichting

unieke kans voor de realisatie van afwisselende en unieke

van de bestaande stad speelt duurzaamheid een grote rol. De

woon- en werkmilieus direct naast groen en water. De

maatregelen in TVIP bevorderen een duurzame ontwikkeling

woningbouwopgave oefent echter ook druk uit op het

van het gebied. De natuurmaatregelen dragen bij aan een

bestaande landschap. Door het integraal meenemen van

natuurinclusief en klimaatadaptief gebied, zowel in de

natuur & ecologie in de gebiedsontwikkeling wordt bijgedragen

bestaande stad als in de regio. Vermindering van de woon-

aan de ontwikkeling van TBES in het Markermeer-IJmeer

werkpendel, toename van fietsverbindingen en investeringen

en wordt tegelijkertijd een aantrekkelijk gebied gecreëerd

in het OV-systeem dragen bij aan duurzamer transport. Het

voor de toekomstige bewoners. Omdat natuur een lange

Living Lab zal de state of the art kennis en praktijken op het

ontwikkelingstermijn kan hebben, is het belangrijk dat tijdig

gebied van duurzaam wonen, gebiedsontwikkeling en circulaire

wordt begonnen met het uitvoeren van maatregelen die

economie samenbrengen naast de economische impuls. In

pas later effect hebben, zoals het volgroeien van bomen

de maatregel Groen en openbare ruimte Almere Centrum zijn

die verkoeling bieden in het geval van stedelijke hitte. In

maatregelen opgenomen die het evenwicht tussen intensieve

TVIP zijn daarom maatregelen onder het thema natuur &

verstedelijking en de verblijfskwaliteit in de openbare ruimte

ecologie meegenomen, die bijdragen aan het realiseren van

in balans houden. Hier zijn ook biodiversiteitsmaatregelen in

de benodigde ontwikkelruimte voor ABA, het compenseren

opgenomen. Het Profiel Tech & Transitie inhoudelijke bijdrage

en mitigeren van de negatieve effecten die als gevolg van

aan duurzame stedelijk ontwikkeling door kennis, innovatie

de ontwikkeling kunnen optreden en het realiseren van een

en bedrijvigheid op dit gebeid te ontwikkelen. Tot slot zet TVIP

Toekomstbestendig Ecologisch Systeem (TBES). Uiteindelijk

in op circulaire gewassen en productiebos die bijdragen aan

kan zo op lange termijn worden voldaan aan de gestelde

duurzame bouw.

randvoorwaarden voor infra- en gebiedsontwikkeling. Met de aanleg van mosselbanken, het creëren van achteroevers met visverbinding en luwtestructuur en het verder ontwikkelen van bestaande groenstructuren wordt een impuls gegeven aan de natuur & ecologie in het gebied waarbij tegelijkertijd het regionale, ecologische en hydrologische systeem en de ambities op het gebied van natuur en klimaatadaptatie in ABA wordt versterkt. a

Alternatievenboek ontwikkelstrategie ABA, augustus 2021.

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

TVIP vormt een samenhangend pakket aan maatregelen Het pakket bestaat niet uit een set aan losstaande maatregelen, maar vormt een samenhangend maatregelenpakket waarbij wordt voorbereid op de toekomst, passend bij de randvoorwaarden voor de woningbouw tot 2030. Onderstaand figuur geeft schematisch weer dat niet de individuele maatregelen 1-op-1 leiden tot de gewenste woningbouw, maar dat ze gezamenlijk bijdragen aan de randvoorwaarden die in samenhang bijdragen aan de 42.000 woningen tot en met 2030. Figuur 7 Relatie opgave woningbouw ABA, de benodigde randvoorwaarde en TVIP maatregelen

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

TVIP bevat maatregelen rond diverse thema’s, die aansluiten bij de ontwikkellocaties en verspreid zijn over het gehele ABA gebied De maatregelen landen in de verschillende deelgebieden van ABA: de bestaande stad Almere, de ontwikkellocaties rondom de baai en in het MarkermeerIJmeer. Vanwege de woningbouwopgave in de bestaande stad Almere en bijbehorende, randvoorwaardelijke maatregelen landt hier het merendeel van de maatregelen. De randvoorwaarden aan de Amsterdamse zijde zijn grotendeels op orde of worden meegenomen in andere projecten en programma’s. Tegelijkertijd werken de maatregelen door op het gehele ABA plangebied door hun regionale scope. Dit figuur laat de geografische spreiding en de verdeling rond de thema’s zien.

Figuur 8 Overzicht TVIP maatregelen in ABA gebied

Doorlooptijd TVIP tot 2030 per maatregel Informatie over de doorlooptijd concretiseert de uitvoering en legt de basis van de samenwerking tussen Rijk en regio. Per maatregel is de verwachte doorlooptijd opgenomen, wat een eerste handvat biedt in de fasering van het totale pakket. Een aantal maatregelen is voldoende concreet om een doorlooptijd te specificeren. Andere maatregelen bevinden zich nog in de planfase waardoor de doorlooptijd nog niet uitgesplitst is. Alle maatregelen kunnen voor 2030 uitgevoerd worden. Exploitatie is niet in de doorlooptijd meegenomen. Voor de wegmaatregelen geldt wel dat vrijwel alle maatregelen een capaciteitsaantrekkende werking hebben en derhalve mogelijk ook stikstof-berekeningen uitgevoerd moeten worden. Dat is natuurlijk een groot knelpunt en daarmee mag de vraag gesteld worden of realisatie voor 2030 mogelijk is, conform de voorgestelde doorlooptijden.

Figuur 9 Doorlooptijd TVIP maatregelen tot 2030*

* Licht gearceerde maatregelen zijn doorlooptijden op basis van expert judgement. De overige maatregelen zijn gespecificeerd in de uitwerking van de maatregelen.

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

Kostenindicatie maatregelenpakket

Tabel 2 TVIP maatregelen inclusief kostenindicatiea

bouwkosten bij;

Voor alle maatregelen zijn de beoogde investeringskosten opgenomen. Sommige maatregelen zijn in een eerder

Daar komt vervolgens 15% risico reservering

Bij deze totale bouwkosten worden vervolgens

Kostenindicatie per maatregel Maatregelen TVIP

(reële waarde, afgerond mln, incl. BTW, prijspeil 2022) Variatiecoëfficiënt 40%

stadium geraamd, voor sommige maatregelen is op basis

engineeringkosten, overige bijkomende kosten

van de beschikbare gegevens door Witteveen & Bos een SSK

en projectrisico’s opgeteld. Bijdraagt ca 40%.

kostenraming gemaakt. Voor de andere maatregelen waar

Resultaat is totale investeringskosten exclusief BTW;

Auto: aansluitingen kruispunten ringen Almere Auto: aanpassen A6 rijstroken

6 mln.

dit niet mogelijk was, is op basis van expert judgement en

Voor BTW rekenen we een gemiddeld BTW

Auto: optimaliseren aansluitingen A1

36 mln. (NB1)

keuzes en bijbehorende onderbouwing zijn in bijlage I – met

percentage van 19%. Een aantal posten heeft

19 mln. (NB1)

weergave van alle individuele maatregelfiches – opgenomen.

geen BTW. De overige posten hebben een BTW

Auto: herinrichting A1 tussen Muiden en Muiderberg OV: opwaarderen OV-knooppunten

De maatregelen zijn momenteel op hoofdlijnen uitgewerkt

percentage van 21%;

OV: vrije busbaan Maxisweg

15 mln.

OV: P+R Muiden

23 mln.

OV / openbare ruimte: herinrichting busstation Almere Centrum

- (Kostenraming bedraagt 13 mln. Maatregel is onderdeel van pakket Bereikbare Steden, NB3)

OV/ openbare ruimte/ fiets: herinrichting Landdrostdreef en Spoordreef

- (Kostenraming bedraagt 52 mln. Maatregel is onderdeel van pakket Bereikbare Steden, NB3)

Fiets: realisatie hoofd- en regionale fietsverbindingen, (incl. 2 nieuwe bruggen)

67 mln.

referentieprojecten een inschatting van de kosten gemaakt. De

en zullen in een volgende fase verder moeten worden gedetailleerd om zo scope en doelbereik beter te kunnen

Ten slotte gebruiken we een variatiecoëfficiënt (bandbreedte) van 40%.

bepalen en zo de kostenraming preciezer te maken. Uitgangspunten van de kostenraming zijn: •

Prijspeil medio 2022;

•

Investeringen zijn inclusief BTW;

•

Investeringen zijn per maatregel/fiche afgerond op miljoenen euro’s;

•

Er is aangesloten bij de uitgangspunten voor de kostenraming zoals gehanteerd in het MIRT-Onderzoek

Rijk en Regio kijken via een ander traject gezamenlijk naar de bekostiging en cofinanciering van maatregelen. Er is per maatregel wel informatie opgehaald omtrent zicht op potentiële bronnen en eigenaarschap, dat een positief signaal afgeeft. De uitwerking van TVIP maatregelen is een doorlopend proces om te blijven werken aan de ontwikkeling van het gebied. Gezien de integrale ontwikkeling is daar (niet-conventionele) samenwerking van verschillende partijen voor nodig.

De investeringen zijn geraamd conform SSK-systematiek. Hierin zijn opslagen, onzekerheden en risico’s opgenomen met percentages passend bij deze fase en uitwerkingsniveau ontwerp;

•

De raming bestaat uit: -

Directe kosten (inclusief 20% nader te detailleren). Hoeveelheden x eenheidsprijs.

Vervolgens worden daar 30,4% indirect bouwkosten bij opgeteld. Dit percentage bestaat uit diverse opslagen, zoals bouwplaats- en uitvoeringskosten, winst & risico aannemer;

2 mln.

25 mln. (NB2)

Thema: Werken (259 mln.) Kenniseconomie: Hogeschool, university college, innovatiehubs en campus

148 mln.

Herinrichten bestaande en toevoegen nieuwe bedrijventerreinen Kunstmuseum

20 mln.

Living Lab (expo)

16 mln.

75 mln.

Thema: Natuur & Ecologie (64 mln.)

ABA en het No-regret maatregelen pakket ABA van 2021; •

Thema: Bereikbaarheid (193 mln.)

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

Mosselbanken

4 mln.

Achteroevers met visverbinding en luwtestructuur

55 mln. Bestaande uit 16 mln. (oevers) + 3 mln.

Versterken groenstructuren Pampushout

5 mln.

(visverbinding) + 36 mln. (ondieptes)

Thema: Duurzaamheid (15 mln.) Groen in de openbare ruimte Almere Centrum

15 mln.

Circulaire gewassen en productiebos

0 mln. (Afgerond)

TVIP ABA Totaal

531 mln.

a Naast de TVIP maatregelen zijn ook andere maatregelen geidentificeerd die nodig zijn voor de gebiedsontwikkeling tot en met 2030, maar in andere gremia landen. Hoofdstuk drie gaat hier per thema dieper op in.

De benodigde investering voor het Toekomstvast

Het advies is om met deze selectie van maatregelen

Investeringspakket bedraagt 531 mln. Euro (reële waarde,

van start te gaan en op een later moment afspraken te

afgerond op miljoenen, inclusief BTW, prijspeil 2022).

maken over realisatie van de resterende maatregelen. De

Variatiecoëfficiënt bedraagt 40%.

geraamde kosten voor de meest urgente maatregelen bedragen EUR 251 mln. Twee maatregelen zijn niet

Selectie van urgente maatregelen om mee van start te gaan

meegenomen in dit bedrag: herinrichting busstation

Tot 2030 zet de Verstedelijkingsstrategie in op het verlichten

Spoordreef. Deze maatregelen zijn onderdeel van

van de druk op de woningmarkt. De nadruk ligt op de

Tabel 3 Selectie van 16 urgente maatregelen om mee van start te gaan Maatregelen TVIP met urgentie om mee van start te gaan

Kostenindicatie per maatregel

(reële waarde, afgerond mln, incl. BTW, prijspeil 2022) Variatiecoëfficiënt 40%

Thema: Bereikbaarheid (160 mln.) Auto: aansluitingen kruispunten ringen Almere Auto: aanpassen A6 rijstroken

6 mln.

het pakket Bereikbare Steden. Enkele maatregelen

Auto: optimaliseren aansluitingen A1

36 mln. (NB1)

ontwikkeling rond OV-knooppunten en het versterken van

uit het TVIP zijn ook onderdeel van andere projecten

19 mln. (NB1)

(bestaande) stadsharten en economische profielen van kernen

of programma’s in de MRA (denk daarbij aan

Auto: herinrichting A1 tussen Muiden en Muiderberg OV: opwaarderen OV-knooppunten

buiten Amsterdam. Ook wordt ingezet op het voorbereiden van

Versnellingsafspraken, Bereikbare Steden). Uitgangspunt

OV: vrije busbaan Maxisweg

15 mln.

de randvoorwaarden voor versnelling woningbouw en grote

is dat het TVIP aanvullend is op deze andere projecten

OV: P+R Muiden

23 mln.

ontwikkelingen na 2030. TVIP sluit hierop aan door richting te

en programma’s. Deze twee maatregelen maken

geven aan de benodigde ontwikkeling van ABA tot 2030. Maar:

- (Kostenraming bedraagt 13 mln. Maatregel is onderdeel van pakket Bereikbare Steden. NB3)

wel onderdeel uit van TVIP, maar zijn – in afwachting

OV / openbare ruimte: herinrichting busstation Almere Centrum

niet alles kan tegelijk en experts twijfelen over de haalbaarheid

van bekostigingsafspraken rond andere projecten of

OV/ openbare ruimte/ fiets: herinrichting Landdrostdreef en Spoordreef

- (Kostenraming bedraagt 52 mln. Maatregel is onderdeel van pakket Bereikbare Steden. NB3)

om het pakket als geheel voor 2030 te realiseren.

programma’s – op dit moment geen onderdeel van de

Fiets: realisatie hoofd- en regionale fietsverbindingen, (excl. bruggen)

34 mln. (excl. bruggen)

Almere Centrum en herinrichting Landdrostdreef en

benodigde investeringen in TVIP. Een aandachtspunt is dat de omvang van het pakket mogelijk marktcapaciteit voor 2030 uit te voeren. Bovendien bestaat er een risico bij het gelijktijdig op de schop nemen van meerdere bereikbaarheidsnetwerken: bereikbaarheidsproblemen

een selectie gemaakt van de 16 meest urgente maatregelen. Ten opzichte van het totale pakket is een aantal maatregelen uitgesteld tot na 2030 en is een aantal maatregelen gefaseerd. Tijdens deze selectie is aandacht geweest voor de belangrijkste opgaven, gebalanceerde ontwikkeling rond alle thema’s en urgentie van maatregelen. Ook is in acht genomen welke maatregelen kunnen worden gefaseerd.

Kenniseconomie: inzet op hogeschool, university college (eerste fase)

31 mln. (Voor doorontwikkeling van het hoger

Herinrichten bestaande en toevoegen nieuwe bedrijventerreinen

20 mln. (Opzet revolverend fonds)

onderwijs en onderzoek in Almere)

Thema: Natuur & Ecologie (25 mln.)

kunnen in deze periode ontstaan, die leiden tot vertraging ontwikkeling. Daarom is in overleg met de begeleidingsgroep

25 mln. (NB2)

Thema: Werken (51 mln.)

te omvangrijk is om binnen de beschikbare ambtelijke- en

van de woningbouw en/of stagnatie van de economische

2 mln.

Mosselbanken

4 mln.

Achteroevers met visverbinding en luwtestructuur Versterken groenstructuren Pampushout

16 mln. (Voor beide achteroevers) 5 mln.

Thema: Duurzaamheid (15 mln.) Groen in de openbare ruimte Almere Centrum

15 mln.

TVIP ABA selectie met urgentie

251 mln.

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

Figuur 10 Overzicht TVIP maatregelen in ABA gebied

3 Verdieping TVIP per thema TVIP bevat maatregelen onder diverse thema’s, die randvoorwaardelijk zijn voor de ontwikkeling van ABA en in het specifiek voor de bouw van de beoogde woningbouw tot 2030. Onderstaand gaan we per thema in op de opgaven en bijbehorende maatregelen opgenomen in TVIP.

Waterlandse kust (Bron: MIRT-onderzoek ABA, 2021. Afbeelding Urhahn)

3.1

WONEN

Het uitgangspunt van het Toekomstvast Investeringspakket is

In de doorontwikkeling van de bestaande stad Almere wordt

De maatregelen die in TVIP zijn opgenomen, spelen in op

de bijdrage aan de versnelling van de woningbouwopgave tot

gewerkt aan het verbeteren van de balans van de stad zoals

de randvoorwaarden die nodig zijn om de ontwikkeling van

2030. Voor 2030 wordt ingezet op circa 42.000 woningen, wat

groei van werkgelegenheid en stedelijke voorzieningen. Vanuit

woningbouw in de bestaande stad Almere mogelijk te maken,

onder andere een aanzienlijke verdichting van Almere centraal

Perspectief MRA Oostflank, Gebiedsplan Almere stadshart en

waar op korte termijn mee gestart kan worden en die nog niet

betekent met circa 25.000 additionele woningen. In Amsterdam

Almere Stad met Toekomst en bijbehorende uitvoeringsagenda

in een ander traject zijn geland. Om de verdichting te kunnen

wordt ingezet op circa 14.000 woningen voor 2030.

zijn afspraken gemaakt over onder andere economie en

realiseren, zijn investeringen in infrastructuur nodig om de

onderwijs, preventieve wijkaanpak, bereikbaarheid en

bereikbarheid te waarborgen en een goede verblijfskwaliteit

Er heeft voor woningbouw al veel besluitvorming

ontwikkeling Almere Centrum en Pampus. Er wordt ingezet op

te kunnen bieden. De verdichting wordt bijvoorbeeld versterkt

plaatsgevonden en diverse locaties in het ABA-gebied zijn

een mix van functies die elkaar versterken en gedifferentieerd

door maatregelen als de herinrichting Landdrostdreef en de

of komen in ontwikkeling. De woningbouw zelf maakt

woonprofiel van Almere, die ruimte biedt aan Almeerse

Spoordreef, aanpassing van het busstation en OV-knooppunten

geen onderdeel uit van het pakket maar is als uitgangspunt

starters, studenten en nieuwe bedrijven. Dit gaat gepaard met

en verbetering van fietsroutes. Ook de openbare ruimte speelt

meegenomen. De belangrijkste ontwikkelgebieden tot 2030

inspanningen voor het creëren van werkgelegenheid en een

een belangrijke rol in het stadsprofiel en aantrekking van de

zijn Amsterdam IJburg, het tussengebied Diemen, Weesp en

sterk economisch profiel van de stad.

stad. Daarbij wordt ingezet op het versterken van bestaande

Muiden, en het bestaande stedelijke gebied, de locaties rondom

groenblauwe netwerk in de stad en ingezet op duurzame

knooppunten en het centrum van Almere.

gebiedsontwikkeling om een leefbare en toekomstbestendige stad te bouwen.

In de periode 2025-2030 vindt verdere verdichting plaats in het centrum van Almere. Een belangrijke opgave tot 2030 is het creëren van woonwerkmilieus in het Almeerse stadshart, door

Figuur 11 Fasering woningbouw MRA Oostflank tot en met 2030

onder andere de verdichting rond station Almere Centrum. De overige opgaven focussen zich op het toevoegen van woonmilieus rond de bestaande Almeerse stations en het versterken van de bestaande buurten.a Oosterwold ontwikkelt zich in deze periode met beperkte aantallen. De ontwikkeling van Almere Pampus is pas na 2030 aan de orde en is daarmee geen onderdeel van TVIP.b

a Verstedelijkingsconcept 2050 metropool van grote klasse met menselijke maat, MRA en Rijksoverheid, 2021. b In bijlage II is een inventarisatie opgenomen van welke maatregelen t/m 2030 kunnen worden uitgevoerd indien Pampus vanaf 2030 al wel wordt ontwikkeld.

(Bron: MIRT-onderzoek ABA, 2021. De paarse gebouwen geven het beoogd aantal extra arbeidsplaatsen aan. Afbeelding Urhahn) 26

TOEKOMSTVAST INVESTERINGSPAKKET VOOR DE AMSTERDAM BAY AREA TOT EN MET 2030 • SEPTEMBER 2022

3.2 BEREIKBAARHEID Om woningen en werkgelegenheid toe te kunnen voegen is

Tevens is onderzocht welke infrastructurele maatregelen op

no-regret en essentieel om te realiseren (ten dienste van

een goede bereikbaarheid voor

korte termijn doorstroming kunnen bevorderen. Uitgangpunt

de woningbouw), met oog op betere doorstroming op het

alle modaliteiten van belang. Alleen als gebieden goed zijn

is het beter benutten van bestaande infrastructuur.

onderliggende wegennet.

ontsloten zijn en er snelle en frequente verbindingen zijn met

Investeringen in weginfrastructuur zijn met name gericht op

economische centra zijn ze aantrekkelijk om te wonen en te

capaciteitsuitbreiding en ontbrekende schakels.

werken.

Uit onderzoek blijkt dat voor de ringen van Almere geldt dat in ieder geval maatregelen nodig zijn op 4 locaties, om de

Belangrijke conclusie is dat wegmaatregelen met name

doorstroming te waarborgen. Maatregelen zijn nodig op

Uit het MIRT-onderzoek ABA blijkt dat het

lokale knelpunten verlichten, maar geen oplossing bieden op

kruispunt Hogering-Muziekdreef en Hogering-Tussenring via

bereikbaarheidssysteem met de toevoeging van circa 25.000

netwerkniveau (met uitzondering van de aanpassing van de A6

extra opstelstroken. Voor rotonde Buitenring-Bosrandweg is

woningen in Almere tot 2030 tegen de grenzen aanloopt. Er

rijstroken). Zonder deze ingrepen op netwerkniveau ontstaan

extra capaciteit nodig, middels aanpassingen of verkeerslichten.

is te weinig ruimte voor OV-reizigers en er ontstaat vertraging

echter problemen – op lokaal niveau – op het gebied van

En op de rotonde Buitenring-Stripheldenweg moet een rijstrook

op onder andere de A6 en de A1 richting de ring van

doorstroming, veiligheid en leefbaarheid. Verder zijn er twijfels

worden gerealiseerd.

Amsterdam. Het onderzoek toont aan dat de inzet op OV en

of het realistisch is dat deze ingrepen in het wegennetwerk

een mobiliteitstransitie de groei van wegenknelpunten op de

voor 2030 uitgevoerd kunnen worden. Vrijwel alle maatregelen

Door de versmalling van 3 naar 2 rijstroken bij Almere Poort,

as Amsterdam-Almere kan beperken, maar deze knelpunten

hebben een capaciteitsaantrekkende werking en daartoe zullen

ontstaat een knelpunt op de parallelbaan van de A6 richting

niet kan oplossen. Het is van belang om het tempo van de

mogelijk stikstof berekeningen uitgevoerd moeten worden. Dat

Amsterdam. Ten gevolge van extra woningbouw in Almere (en

verstedelijking en bereikbaarheid en het moment waarop

is momenteel een groot knelpunt en daarmee moet afgevraagd

Lelystad) wordt dit knelpunt groter. Door deze versmalling op

verschillende locaties ontwikkeld gaan worden, goed op elkaar

worden of deze maatregelen voor 2030 uitgevoerd kunnen

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12337773/1