1. (Concept) investeringsnota Centrum Reigersbos tbv inspraak

gebouwd parkeren maaiveld niveau ca 3000 m2 = ca 100 p.p.

gebouwd parkeren maaiveld niveau ca 2000 m2 = ca 66 p.p.

geb maa ca 2 gebo maai ca 20 gebouwd parkeren maaiveld niveau ca 4400 m2 = ca 146 p.p.

Principekaart - parkeren in de nieuwbouw Investeringsnota Centrum Reigersbos 35

Impressie in vogelvlucht - van oost naar west

36 Investeringsnota Centrum Reigersbos Impressie in vogelvlucht - van west naar oost

parkeeraanbod in het plangebied, dan leidt dit tot overloop naar de omliggende woonstraten van 70 voertuigen op zondag en 101 voertuigen op woensdag. In de parkeerbalans is gekeken of in de direct omliggende buurten voldoende beschikbare capaciteit aanwezig is om deze overloop op te vangen. Daarbij is gekeken naar het gebied dat binnen loopafstand van het winkelcentrum ligt (minder dan 500 meter, minder dan 10 minuten lopen). Het gaat daarbij om de p-buurt (officiële buurtnaam Gaasperdam Noord), de s-buurt ten noorden van de Schoonhovendreef (officiële buurtnaam Gaasperdam Zuid) ) en een deel van de t-buurt (officiële buurtnaam Reigersbos Midden). Daarbij is de beschikbare capaciteit in Holendrecht (officiele buurtnaam Reigersbos Noord) is niet meegenomen vanwege de ruimtelijke ontwikkelingen in Holendrecht. Ook het westelijke deel van de t-buurt (vanaf Tegelarijpad) is niet meegenomen vanwege de loopafstand naar het winkelcentrum. De parkeercapaciteit in de directe omgeving van het plangebied is ruim voldoende om overloop van het plangebied op te vangen. Dit leidt niet tot een hoge parkeerdruk in de direct omliggende buurten van het plangebied. In de directe omgeving is een capaciteit van circa 1500 parkeerplaatsen. Op zondag gaat het om circa 840 voertuigen en een bezetting van 61%. In de nacht gaat het om circa 970 voertuigen en een bezetting van 65%.

En op woensdag gaat het om circa 820 voertuigen en een bezetting van 62%.

2.5.2. Parkeren in de nieuwbouw Uitgangspunt is om het parkeren voor de nieuwe functies op eigen terrein op te lossen. Door het parkeren onder en in de nieuwbouw in te passen

ontstaat in de openbare ruimte meer ruimte voor langzaam verkeer en verbetert de verblijfskwaliteit. Het gebouwd parkeren vindt verdiept, half verdiept en op maaiveld plaats. Wanneer het parkeren in de bouwblokken op maaiveldniveau wordt opgelost, zal deze altijd worden voorzien van een (groen) dek zodat het parkeren aan het zicht onttrokken wordt. In de blokken C, E, F, G en H zal gebouwd parkeren plaatsvinden. Uitgangspunt is dat de parkeerbehoefte voor de blokken G-toren en I wordt gerealiseerd in de naastgelegen blokken (E en H). De kavels A, B en D beschikken niet over een eigen parkeergarage op eigen terrein. Voor deze blokken gaat een nulplafond gelden - er worden geen parkeervergunningen uitgegeven. Onder blok E (Reewijkplein) komt een verdiepte parkeergarage, zodat op maaiveldniveau ruimte is voor de uitbreiding van centrumvoorzieningen (in dit geval supermarkten, bedrijven en horeca). In blok C (Remmerdenplein zuid) kan in de kern een dubbele parkeerlaag gerealiseerd om daarmee te voldoen aan de parkeerbehoefte in dit blok. Een half verdiepte parkeerbak kan hier een goede oplossing zijn in combinatie met productieve bedrijvigheid in de plint, die een verdiepingshoogte van minimaal 6 meter kent. Voor de blokken F, G en H kan het parkeren in een gebouwde voorziening op maaiveld worden opgelost.

Door het dek groen in te richten wordt het parkeerdak voor de aangrenzende woningbouw een aantrekkelijk binnenterrein. Daar waar het gebouw parkeren aan de verhoogde dreef grenst, kan de parkeerbak doorgetrokken worden tot aan de uiterste rooilijn bij de dreef. In de andere gevallen zal het parkeren

altijd door een plint van woningen of voorzieningen omheind zijn, zodat er geen parkeren vanaf de openbare ruimte zichtbaar is.

2.6 Bebouwingsbeeld en bouwregels 2.6.1. Bebouwingstypologie Ensemble Naast de metrohalte komt een nieuwe (woon)toren, waarmee het centrumgebied een hoogteaccent krijgt. De nieuwe bebouwing bestaat verder uit volumes die met hun getrapte vorm afdalen naar de bestaande bebouwing en hoven. Vanaf de Reigersbosdreef richting de bestaande gebouwen wordt de bebouwing stapsgewijs lager. Aan de dreef wordt de woonbebouwing 7 of 8 bouwlagen hoog, waarna de gebouwen aftrappen naar 4 bouwlagen of naar 2 bouwlagen. De terrassen opbouw dient als een geleidelijke overgang naar de bestaande woongebouwen, dat een bouwhoogte heeft van 4 tot 6 bouwlagen. Het verschil in bouwhoogte geeft uitdrukking aan het verschil tussen de verkeersfunctie van de dreef en de straten van het dagelijks leven. Daarnaast is de terrassen opbouw passend vanwege het uitzicht en de bezonning van de bestaande woningen. Aan weerszijden van de dreef, rondom de metrohalte en op locatie van (huidige) basisschool De Mobiel worden nieuwe woningen gebouwd. Ten oosten van de dreef rondom het winkelcentrum wordt dichter gebouwd dan aan de westzijde van de dreef. Het Rhenenhof en Renkumhof blijven als groene hoven behouden en vormen samen een nieuw buurtparkje. De nieuwe gebouwen aan deze hoven staan meer solitair naast de dreef of de metrobaan en aan

Investeringsnota Centrum Reigersbos 37

Verkenning Renkumhof en Rhenenhof

In een participatieproces met bewoners van het Renkumhof en Rhenenhof en met architectenbureau Dam&Partners is een verkenning gedaan voor het Renkumhof en Rhenenhof. Daarbij zijn verschillende varianten besproken voor nieuwe bebouwing aan de hoven en voor de inrichting van de openbare ruimte.

impressie Renkumhof optie 1 mogelijk eindbeeld 1

impressie Renkumhof optie 2

mogelijk eindbeeld 2

impressie Rhenenhof optie 1

mogelijk eindbeeld 3 38 Investeringsnota Centrum Reigersbos

impressie Rhenenhof optie 2

12 m

het groen van de hoven. Deze gebouwen leggen de verbinding met de bebouwing dichter bij het winkelcentrum. Blok-kavel De nieuwe bebouwing bestaat voor een belangrijk deel uit alzijdige bouwblokken rondom collectieve dektuinen, een rondom een duidelijk openbare zijde. De nieuwe bebouwing op het Reewijkplein en Renooiplein sluiten aan op de bestaande bebouwing van het winkelcentrum. Samen met de bestaande bebouwing vormt de nieuwe bebouwing op de huidige parkeervelden twee nieuw blokken rondom een dektuin. De centrale dektuinen zijn toegankelijk voor de bewoners, bij voorkeur ook van de huidige bewoners die straks aan een van de dektuinen komen te wonen. De dektuinen zijn met trappen verbonden met het openbare maaiveld worden en kunnen (bij voorkeur) afgesloten worden met een poort. De gebouwen zijn alzijdig en/of op de eerste bouwlaag aaneengesloten. Er zijn altijd voorkanten aan de openbare ruimte, waarmee de buurt een continue stedelijke kwaliteit heeft in het straatbeeld. De 7e en 8e bouwlaag van de gebouwen aan de dreef krijgen een setback van minimaal 2,5 meter vanaf de voorgevel, om de bebouwingshoogte te nuanceren.

De kopgevels worden vormgegeven als voorkanten, met een transparante architectuur. De woningen gelegen aan de terrassen opbouw krijgen een dakterras van minimaal 5 meter diep, waarbij voor het dakterras de maximale bouwhoogte overschreden kan worden ten behoeve van een pergola of vergelijkbare open constructie. Overgang openbaar-privé De verankering van de bebouwing met het maaiveld is belangrijk voor het creëren van levendigheid in het gebied. De begane grond van de gebouwen krijgen daarom een grote mate van openheid of transparantie. Hierdoor ontstaat vanuit het gebouw zicht op de straat en wordt de leefbaarheid gewaarborgd. Woningen en andere functies in de plint krijgen een eigen entree aan straat. Appartementen op de verdiepingen hebben hun brievenbus en bellentableau aan de openbare zijde van het blok. De plint heeft een verdiepingshoogte van minimaal 3,5 meter of 2 bouwlagen. Met deze hoogten zijn verschillende bouwkundige indelingen mogelijk en kan zo worden ingespeeld op de functies die hier gewenst zijn zoals het maken van een winkel, een bedrijf, een atelier, een split-level woning enzovoorts.

LEGENDA 10 m

1 laag (3-4 meter) 2 lagen (7 meter) 3 lagen (10 meter) 4 lagen (13 meter) 5 lagen (16 meter) 6 lagen (19 meter) 7 lagen (22 meter) 8 lagen (25 meter) 9-10 lagen (31 meter)

18 m

LEGENDA 1 laag groen (3-4dekmeter) 2 lagen (7 meter) 3 lagen (10 meter) 4 lagen (13 meter) 5 lagen (16 meter) 6 lagen (19 meter) 7 lagen (22 meter) 8 lagen (25 meter) 9-10 lagen (31 meter)

20 m

maatvoering verplichte rooilijn uiterste rooilijn setback >2,5 m hoogtescheiding dakterras <2,5 m

groen dek

20 m

12 m

20 m

groen dek

groen dek

12 m

12 m groen dek

Woonplint: margestrook

Niet-wonen plint: terugliggend maximaal 80 cm

Principekaart -bouwregels Investeringsnota Centrum Reigersbos 39

20 m

maatvoering verplichte roo uiterste rooili setback >2,5 hoogtescheid dakterras <2,

Referentiebeelden bouwvolume: terrassen

Natuurinclusief: verticale tuinen

40 Investeringsnota Centrum Reigersbos

materialisatie: hout

Rond de buitenzijde van de gebouwen liggen niet alleen entrees maar is ook een geleidelijke overgang gemaakt van gebouw naar straat. Bij niet-wonen functies ligt de begane grond (plint) maximaal 0,8 meter terug ten opzichte van de gevellijn van de bovenbouw. Deze terugliggende plint is vooral bedoeld om de plint te benadrukken en niet zozeer om een droogloop of colonnade te maken. De ruimte die aan straat vrijkomt, kan gebruikt worden als uitstalruimte door de ondernemers. Plintfuncties kunnen daardoor meer onderdeel gaan uitmaken van het openbare leven van de straat. Bij een woonfunctie op de begane grond, kan de strook van 1,5 meter worden gebruikt om de privacy in de woning te vergroten. Daarom is hier gekozen om een margestrook te maken die refereert aan de Delftse stoep: een smalle zone vòòr een woning dat uitgegeven is aan de bewoners. De inrichting onderscheidt zich van de openbare ruimte en is flexibel zoals bijvoorbeeld: verhogingen, traptreden, banken, bloembakken en dergelijke. Individuele invulling is mogelijk mits het geheel herkenbaar blijft als overgang tussen openbaar en privé. Daarom is het belangrijk dat de margestrook ontworpen is in relatie met het gebouw.

2.6.2. Architectuur Bouwplannen worden getoetst aan de welstandseisen door de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit. De gemeente Amsterdam heeft in de “De Schoonheid van Amsterdam” de welstandseisen vastgelegd. In de welstandsnota is Reigersbos onderdeel van het ruimtelijk systeem ‘Woonerven en meanders’. De nieuwbouwplannen zullen worden beoordeeld aan de hand van de criteria binnen dit systeem. In de investeringsnota worden geen speciale

welstandscriteria opgenomen, omdat de geldende criteria voldoende houvast geven om tot een welstandsbeoordeling te komen. Wel zal voor de nieuwbouw in het plangebied het welstandsniveau worden verhoogd van ‘gewoon’ naar ‘bijzonder’. Dit niveau is bedoeld voor gebieden waar van een ontwerp mag worden verwacht, dat het een bijdrage levert aan de kwaliteit van de omgeving en aan de kwaliteit van het bouwwerk op zichzelf. We leggen een belangrijk accent bij houtbouw vanwege de grote duurzaamheidsvoordelen. Hout is bij uitstek een circulair materiaal: het groeit letterlijk aan de bomen en hoeft niet te worden gefabriceerd. Hout slaat CO2 op. Het gebruik van houtbouw komt nadrukkelijk terug in de architectuur. Hout heeft een natuurlijke uitstraling en het is prettig om in een houten gebouw te wonen. Naast hout zullen we de nadruk leggen op het belang van natuur inclusieve gebouwen. Denk hierbij aan het toepassen van nestkasten tot het gebruik van groene daken en gevels. Slim omgaan met groen beschermt tegen hittestress door het verkoelende effect in de zomer. Daarnaast is het gunstig voor de biodversiteit. Natuurinclusief bouwen dit komt nadrukkelijk terug in de architectuur, in de vorm van gevelgroen.

Aandachtspunten: • de bouwblokken zijn in architectuur familie van elkaar; • de begane grond van de gebouwen heeft een relatie met de straat; • de plint van het gebouw blijft vrij van bergingen en parkeergevels, met uitzondering van de inrit; • de kopgevels worden vormgegeven als voorkanten, met een transparante architectuur; • de materialisatie is zoveel mogelijk van hout, met Principekaart - voorkanten en entrees Investeringsnota Centrum Reigersbos 41

Aanzicht Remmerdenplein Noord - west/oost A-A

Doorsnede Remmerdenplein Noord - zuid/noord B-B

Aanzicht Remmerdenplein Zuid - west/oost C-C

Doorsnede Remmerdenplein Zuid - zuid/noord D-D

Aanzicht Reewijkplein - west/oost E-E

Doorsnede Reewijkplein - zuid/noord F-F

Aanzicht Renooiplein - west/oost G-G

Doorsnede Renooiplein - zuid/noord H-H

Aanzicht Schonerwoerdstraat - west/oost I-I

Doorsnede Schonerwoerdstraat - zuid/noord J-J

42 Investeringsnota Centrum Reigersbos

•

gebruik van gevelgroen en groene daken; de private hoven en parkeerdekken zijn rijk aan groen; Het parkeren vind plaats onder een dek met openingen en plantenbakken voor groen en natuurlijke ventilatie. •

2.6.3. Bouwregels •

•

•

elk een eigen entree aan straat. Woningen op de verdiepingen hebben hun brievenbus en bellentableau aan de openbare zijde van het gebouw. De entree van de begane grond moet aansluiten op het peil van het aangrenzende maaiveld; Overgang privé-openbaar: Bij niet-wonen functies ligt de bovenbouw op de aangegeven rooilijn. De plint ligt terug ten opzichte van de bovenbouw en mag niet in of buiten de aangegeven rooilijn liggen. De plint ligt maximaal 0,8 meter terug ten opzichte van de bovenbouw. Op de randvoorwaardenkaart is aangegeven waar een margestrook van 1,5 meter uitgegeven kan worden voor woonfuncties op de begane

B

J

I

D

F

I

H

G

E G

C

E

A

C

A

B

J

F

D

•

Bouwvlak: Alle bebouwing vindt plaats binnen het bouwvlak; Bouwhoogte: De maximale bouwhoogte is aangegeven in de randvoorwaardenkaart en wordt gemeten vanaf het maaiveld van de winkelstraat, welke een hoogte heeft van

circa -1,35 m NAP (referentiepijl). De 7e en 8e bouwlaag van de gebouwen aan de dreef krijgen een setback van minimaal 2,5 meter vanaf de voorgevel, om de bebouwingshoogte te nuanceren en zoals aangegeven op de randvoorwaardenkaart; Rooilijnen: De voorgevel moet op de aangegeven rooilijn worden gebouwd zoals aangegeven op de randvoorwaardenkaart;. Ten behoeve van balkons, loggia’s en trappenhuizen mogen deze grenzen met maximaal 1 meter worden overschreden; Plinten: De begane grond heeft een minimale verdiepingshoogte van 3,5 meter. Niet-wonen functie en woningen op de begane grond hebben

H

•

Overzicht doorsneden Investeringsnota Centrum Reigersbos 43

•

•

•

grond. De margestrook moet zo ingericht worden zodat toekomstige bewoners in deze strook een geveltuin kunnen aanleggen. De inrichting van de margestrook moet mee ontworpen worden met het woonblok. Daktuinen: De woningen gelegen aan de terrassen opbouw krijgen een dakterras van minimaal 5 meter diep, waarbij voor het dakterras de maximale bouwhoogte overschreden kan worden ten behoeve van een pergola of vergelijkbare open constructie. Parkeren: Aan straatzijde en aan de dektuinen mogen geen bergingen of parkeergarages in de plint van de bebouwing worden gerealiseerd. Een parkeerdek op maaiveldniveau of halfverdiepte parkeergarage dient minimaal 5 meter terug te liggen ten opzichte van de voorgevel van de begane grond, om zodoende aansluitend op straatniveau een woon/werk/ voorzieningenfunctie mogelijk te maken. Een geheel verdiepte parkeergarage ligt binnen de gebouwcontour. Alleen een entree of inrit van de garage of stalling mag zichtbaar zijn in de plint. De locaties van de in- en uitritten van de parkeergarages worden afgestemd met het VO en DO openbare ruimte en verkeersontwerp.

Opstelplekken, hellingbanen, afwateringsvoorzieningen voor het parkeren moeten in de bebouwing worden opgenomen; Parkeernormen: Auto parkeren voor de woningen en niet-wonen functies vindt plaats op eigen terrein, zoveel mogelijk uit het zicht vanuit de openbare ruimte en de bestaande en nieuwe woningen. Voor auto’s gelden de parkeernormen uit de Nota Parkeernormen Auto Amsterdam. Voor fietsen, scooters en dergelijke van bewoners moet op eigen terrein en inpandig een (gemeenschappelijke) fietsenberging worden

44 Investeringsnota Centrum Reigersbos

•

•

gerealiseerd. Voor fietsen en scooter gelden de parkeernormen uit de Nota Parkeernormen Fiets en Scooter Amsterdam Natuurinclusief & groen: Het parkeerdek wordt zo groen mogelijk ingericht en biedt een hemelwaterbergende functie. De beplanting op het dek moet het hele jaar kleur geven. Denk daarbij ook aan geveltuinen/wanden. De woningen worden voorzien van groene daken, intensief of extensief, waar mogelijk met een waterbergende functie. In de gevels van de gebouwen moeten diverse nestkasten voor vogels en/of vleermuizen worden geïntegreerd. Nutsvoorzieningen: Technische ruimten en voorzieningen voor energiesystemen en datasystemen moeten inpandig, op eigen terrein worden gerealiseerd. Situering van de eventueel benodigde nutsvoorzieningen moet altijd in overleg met en comform de eisen van de nutsbedrijven worden gerealiseerd;

Investeringsnota Centrum Reigersbos 45

46 Investeringsnota Centrum Reigersbos

groen dek

20 m

12 m

10 m

18 m

groen dek

Principekaart - bouwregels

Principekaart - bouwregels

groen

12 m

12 m

20 m

groen dek

groen dek

groen dek

groen dek

LEGENDA 20 m

1 laag (3-4 meter)

2 lagen (7 meter) LEGENDA

3 lagen (10 meter) 1 laag4(3-4 meter) lagen (13 meter) 2 lagen (7 meter) 5 lagen (16 meter) 3 lagen (10 meter) 6 lagen (19 meter) 4 lagen (13 meter) 7 lagen (22 meter) 5 lagen (16 meter) 8 lagen (25 meter) 6 lagen (19lagen meter) 9-10 (31 meter) 7 lagen (22 meter) 8 lagen (25 meter) 9-10 lagen (31 meter)

20 m

maatvoering verplichte rooilijn uiterste rooilijn maatvoering setback >2,5 m verplichte rooilijn hoogtescheiding uiterste rooilijn<2,5 m dakterras setback >2,5 m hoogtescheiding dakterras <2,5 m

Investeringsnota Centrum Reigersbos 47

48 Investeringsnota Centrum Reigersbos

2.7 Uitgangspunten voor duurzaamheid Centrum Reigerbos moet een duurzaam woon, werk en winkelgebied worden, waar gebouwen duurzame energie opwekken en gebruiken, de lucht schoon is, de leefomgeving klimaatbestendig en waar circulair gebouwd wordt. Per thema is hieronder aangegeven op welke manier de ontwikkeling van het plangebied Reigersbos hieraan bijdraagt. De thema’s zijn getoetst aan in de onlangs verschenen digitale handout duurzaam ontwikkelen en specifieke sociale duurzaamheidsopgaven van Zuidoost. 2.7.1 Energie Stadsdeel Zuidoost wil in 2040 energieneutraal zijn. Zuidoost spant zich de komende jaren in voor een sociale energietransitie. Het doel is om in het stadsdeel slimme warmte/koude voorziening en hernieuwbare energie op te wekken door zoveel mogelijk in lokaal beheer te geven. Bewoners met een kleine beurs profiteren van lagere woonlasten, doordat de energierekening lager uitvalt. Boven het winkelcentrum bevinden zich ongeveer 300 woningen in tien VvE’s, waarbij de gevels worden geïsoleerd in combinatie met een duurzame energiebron. De eigenaren en VvE’s van de woningen boven het winkelcentrum krijgen subsidies en intensief advies om de drempel te verlagen voor het isoleren van de woning. Het gaat om een voorloper van het ‘Climate-KIC’ traject waarbij de gemeente ondersteuning biedt aan het isoleren van in totaal circa 10.000 woningen.

Een grotere hoeveelheid tegelijk isoleren brengt kostenvoordelen met zich mee. De ambitie is om nieuwbouw in Reigersbos volledig energieneutraal te realiseren. Dit is conform het

beleid van Amsterdam ten aanzien van Duurzame energie en aardgasvrij. Bij tenders zal worden ingezet op zeer goed geïsoleerde en bij voorkeur zelfs energieleverende gebouwen, die optimaal profiteren van de zon. Het projectgebied Reigersbos maakt geen onderdeel uit van een bestaande concessie voor het leveren van stadswarmte. Nieuwbouw wordt aardgasloos gerealiseerd, en zonder toepassing van conventionele koel- of verwarmingsinstallaties of biomassagestookte installaties. In Reigersbos zijn kansen voor gebruik van lokale bronnen (WKO) en/of warmtepompen. Daarnaast zijn er mogelijkheden voor de uitwisseling van warmte en koude in de omgeving (bij het AMC en datawarmte). Voor bronontwikkeling is het van belang dat rekening gehouden wordt met de totale warmte opgave van de nieuwbouw in Reigerbos. De ruimte in de ondergrond is schaars en gebouwen die in een latere fase worden gebouwd zullen ook van de collectieve oplossing gebruik moeten kunnen maken. Er dient rekening gehouden te worden met de laagste maatschappelijke kosten, indien gekozen wordt voor gescheiden bronnetten. 2.7.2 Schone Lucht Bij de ontwikkeling van Reigersbos geeft de gemeente voorrang aan voetgangers en fietsers. De bereikbaarheid per fiets wordt vergroot door te investeren in aantrekkelijke en veilige fietsverbindingen plus goede fietsparkeermogelijkheden in de openbare ruimte.

Dit sluit ook aan bij de beleidsdoelstelling Bewegende Stad. Om vanuit Reigersbos de rest van de stad snel te kunnen bereiken, is een goede en blijvende ontsluiting van het gebied met openbaar vervoer belangrijk. Elektrisch vervoer heeft de toekomst: het is duurzaam

en draagt bij aan een gezonde leefomgeving. Om elektrisch vervoer in Reigersbos mogelijk te maken, is het van belang dat er voldoende duurzame infrastructuur en energiebronnen aanwezig zijn. Het gaat daarbij om voldoende oplaadfaciliteiten in de openbare ruimte en in de privégarages op eigen terrein. Bij de nieuwe woongebouwen in Reigersbos: • zijn minimaal 10% van de parkeerplaatsen voorzien van een slimme laadpaal. • zijn alle autoparkeerplaatsen voorbereid voor mogelijke toekomstige installatie van laadvoorzieningen (kabelgoten/loze leidingen). • worden (schone) deelconcepten voor o.a. auto’s, fietsen en scooters gestimuleerd. • wordt bij de bouw gezorgd voor een slimme en duurzame bouwlogistiek en het gebruik van schone bouwwerktuigen. Er wordt een studie gedaan naar de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk waarbij ook het elektriciteitsverbruik voor elektrisch vervoer wordt betrokken. Het autogebruik wordt zo veel mogelijk beperkt door een lage parkeerplaatsennorm te hanteren (conform de Nota Parkeernormen Auto). De bevoorradingsroutes voor onder meer bedrijven, kantoren en winkels verdienen ook vanuit luchtkwaliteit aandacht. Bij de ontwikkeling in Reigersbos wordt gezorgd voor voldoende laad- en losvoorzieningen in de nabijheid, zodat het overige verkeer goed kan doorstromen en daarmee minder luchtvervuiling veroorzaakt.

Daarnaast wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn voor het optimaliseren van venstertijden (door de gemeente bepaalde tijdstippen waarop winkels mogen worden bevoorraad door vrachtwagens), slimme laad- en losplekken en het faciliteren van locaties voor overslagplekken of cargohubs/oplaadhubs voor elektrisch vervoer.

Rainproof oplossingenkaart Reigersbos

CONCEPT Classificatie: Intern

2.7.3 Klimaatadaptatie en “rainproof” Het klimaat verandert snel, winters worden natter, zomers droger en warmer. Extreme regenbuien komen steeds vaker voor. Bij de ontwikkeling van Reigersbos is het belangrijk hier goed rekening mee te houden. Door de nieuwbouw en de verharding van de openbare ruimte blijft minder grondoppervlak over voor het opnemen van regenwater. 10% van de extra verhardingsoppervlakte wordt daarom als extra oppervlaktewater aangelegd in de polder van Gaasperdam, overeenkomstig de Keur van het Waterschap (AGV). In het projectgebied zijn de mogelijkheden voor het aanleggen van extra oppervlaktewater beperkt. Daarom moet dit elders in de wijk plaatsvinden. Met watercompensatie liggen ook kansen om de waterkwaliteit van de watergangen in de gebouwde omgeving van Gaasperdam te verbeteren, door bijvoorbeeld natuurvriendelijke oevers of een helofytenfilter te realiseren in de wijk. Er is een eerste inventarisatie gemaakt van mogelijke locaties in de wijk ten behoeve van watercompensatie en natuurvriendelijke oevers. De algemene conclusie is dat watercompensatie geen belemmering vormt voor de ontwikkeling in Reigerbos. De mogelijkheden van watercompensatie en het verbeteren van de waterkwaliteit wordt nader onderzocht. Voor de gebiedsontwikkeling in Gaasperdam zal een waterbank worden opgesteld.

Naast watercompensatie moet bij de ontwikkeling in Reigersbos, op de bouwkavels én de openbare ruimte, een regenbui waarbij 60 mm in één uur valt, verwerkt kunnen worden zonder dat er schade ontstaat aan woningen en vitale infrastructuur. Het Ingenieursbureau Amsterdam (IB) heeft een quickscan uitgevoerd waarin aandacht wordt besteed aan het

huidige watersysteem en aan mogelijke toekomstige ruimtelijke ingrepen in het watersysteem. Op de Regenwaterknelpuntenkaart Amsterdam zijn in Centrum Reigersbos geen knelpunten aangegeven die bij extreme regenval een (sterk) verhoogde kans op overlast en schade hebben. Wel blijkt uit de klimaatatlas van het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) dat bij een extreme bui van 60 millimeter in één uur op diverse plekken in Reigersbos wateroverlast kan ontstaan, met meer dan 30 cm waterdiepte op maaiveld. Ter plaatse van Reewijkplein en Rhenenhof kan er ook water tegen de gevel komen te staan. Dit kan inpandig voor schade zorgen. De uitvoering en de eindsituatie mogen geen verslechtering van de grondwatersituatie veroorzaken. Er dient een grondwatertoets te worden uitgevoerd, waarin de effecten van grondverbetering en/of aanleg van wegcunetten worden berekend. Op basis van de grondwatertoets dient een ophoogadvies te worden opgesteld, waarin de toekomstige maaiveldhoogte wordt bepaald. Bij herontwikkeling wordt geadviseerd de benodigde ontwateringsdiepte bij voorkeur te realiseren door voldoende hoogte in het maaiveld aan te brengen en gebruik te maken van goed doorlatend materiaal. Om voldoende informatie voor de grondwatertoets te hebben, wordt geadviseerd om het grondwatermeetnet uit te breiden.

Geotechnisch advies is nodig, omdat het plangebied gevoelig is voor opbarsting en welvorming bij graafwerkzaamheden. Tijdens en na een zware regenbui moeten een slimme inrichting van verharde oppervlakken en een voldoende ruim watersysteem of alternatieve waterbergingsvoorzieningen wateroverlast in woningen en straten kunnen voorkomen. Hiervoor is door Waternet een Rainproof Oplossingenkaart

opgesteld. Hierbij zijn de richtlijnen van Amsterdam Rainproof gevolgd voor een robuust klimaatbestendig ontwerp. Voor de openbare ruimte wordt de Rainproof norm in de toekomst 70mm/uur zonder schade aan huizen en vitale infrastructuur. De openbare ruimte wordt daar waar het kan, groen ingericht. Onder de pleinen bij basisschool de Taboerijn, het Ravensteinplein en de parkjes bij Renkumhof en Rhenenhof zijn er kansen om water te bergen op- of onder het maaiveld. Gebieden zoals de Reigersbosdreef, het Remmerdenplein en het Reeswijkplein bieden mogelijkheden om water te bergen in groen, onder parkeervakken en in- en tussen de stoepen. De buurtstraten worden zoveel als mogelijk waterspreidend en met waterbergend vermogen worden ingericht. Vanuit enkele straten is het mogelijk om ze zo in te richten dat het water rechtstreeks richting het oppervlaktewater wordt afgevoerd. De vervolgstap is om te bekijken hoeveel regenwater kan worden geïnfiltreerd in de grond en een definitieve Rainproof-oplossingenkaart voor dit gebied te maken. Daarnaast wordt er ook waterrobuust worden gebouwd. Momenteel is in Amsterdam een hemelwaterverordening in de maak, waarbij alle nieuw uit te geven kavels als waterneutrale kavels ingericht moeten worden. De capaciteit voor hemelwaterberging moet op de kavel minimaal 60 liter/m² zijn (regenbui 60mm/uur).

Hemelwater dient met een constant debiet van 1liter/ m2.uur afgevoerd te worden via bodeminfiltratie of oppervlaktewater. In extreme omstandigheden kan via het riool afgevoerd worden.

Investeringsnota Centrum Reigersbos 51

Gebruik Ecosyst Ecosyst

LEG

Groennormen

LEGENDA Gebruiksgroen Ecosysteemgroen Ecosysteemgroen - dak/ dek

52 Investeringsnota Centrum Reigersbos

2.7.4 Groen Amsterdam hanteert groennormen bij stedelijke ontwikkeling. De Groennormen zijn normen die richting geven aan de hoeveelheid groen in nieuwe stedelijke ontwikkeling. Op basis van het woonmilieu van het gebied, het aantal nieuw gebouwde woningen en de gehanteerde groennorm, wordt berekend hoeveel groen er moet worden gerealiseerd. De referentie norm gaat uit van twee typen groen. Gebruiksgroen voor recreatie en verblijven en Ecosysteemgroen voor biodiversiteit en klimaat adaptatie. Op basis van 800 woningen, betekenen de groennormen voor Reigerbos: Gebruiksgroen: 22.400 m2 (terrein) Ecosysteemgroen: 3.200 m2 (terrein), waarvan maximaal 800 m2 op de kavels of daken. Met het plan voor Reigerbos wordt ruimschoots voldaan aan de groennormen. In de openbare ruimte wordt 29.110 m2 gebruiksgroen en 22.584 m2 ecosysteemgroen gerealiseerd. Bovendien is op de kavels 29.000 m2 oppervlakte beschikbaar op de daken en dektuinen. Als aangenomen wordt dat minimaal 10% daarvan wordt uitgevoerd wordt als ecosysteemgroen, dan gaat het om 2.900 m2 ecosysteemgroen op daken en dektuinen. Gaasperdam is van oorsprong een zeer groene wijk. Met de toevoeging van het Dakpark A9 wordt nog eens een grote hoeveelheid stedelijk groen toegevoegd.

Bij de uitvoering van het voorliggen plan wordt ook in Reigerbos geïnvesteerd in het groen langs de fietspaden, winkelstraat, pleinen en dreven, zodat die beter gebruikt kunnen worden en meer waarde krijgt voor klimaatadaptatie en biodiversiteit.

Daarbij bieden de nieuwe gebouwen in Reigersbos goede mogelijkheden om extra groen toe te voegen op daken en dektuinen. 2.7.5 Biodiversiteit en ecologie Amsterdam is een groene stad, wat zorgt voor prettig verblijven, rust, ontmoeting en beweging. Natuurinclusieve openbare ruimte Bij het ontwerp en inrichting van de openbare ruimte is er meer aandacht voor de diversiteit van de begroeiing en de betekenis hiervan voor de fauna. Dit betekent dat, zoals ook in de Groenvisie van de gemeente Amsterdam benoemd is, de openbare ruimte zo groen mogelijk wordt ingericht. Bij kades en oevers worden, daar waar het kan, de overgangen naar het water geleidelijker gemaakt en worden inheemse planten toegepast. Het plein aan basisschool De Tamboerijn krijgt een veel groenere inrichting. De stenige oever naar het water verdwijnt en er komen groene ‘grastrappen’ naar het water. De overgang naar het water is geleidelijk en geeft ruimte voor oevervegetatie. Het kerkplein krijgt eveneens een groenere inrichting. Het vergroenen van het plein zorgt ervoor dat het regenwater kan infiltreren en het plein minder heet wordt tijdens te warme dagen. De dichte begroeiing langs de dreef wordt opener gemaakt zodat er meer licht op de bodem valt en de kruidenlaag zich weer goed kan ontwikkelen. Er komt ruimte voor kleine struiken.

Dit zorgt ervoor dat er een grotere diversiteit aan begroeiing ontstaat welke aantrekkelijk is voor onder andere vogels, kleine zoogdieren en insecten.

Natuurinclusief bouwen Door natuurinclusief te bouwen kan de biodiversiteit (flora & fauna) in Reigersbos gestimuleerd worden. Denk hierbij aan het toepassen van nestkasten tot het gebruik van groene daken (gecombineerd met bijv. rainproof en isolatie). Bij de ontwikkelingen zal het puntensysteem natuurinclusief bouwen worden toegepast. Dit betekent dat, om mee te kunnen doen bij een tender, de ontwikkelende partij moet voldoen aan de drempelwaarde van 30 punten uit het puntensysteem Natuurinclusief bouwen. De ontwikkelaar kan kiezen uit verschillende maatregelen om toe te passen. Het puntensysteem wordt gezien als uitvoering van de Groenvisie. 2.7.6 Circulaire economie De gemeente Amsterdam wil de stad ontwikkelen aan de hand van een donuteconomie model. Dit model zal ook toegepast worden in Gaasperdam en Reigersbos. Het idee van de donut is vrij simpel: iedereen moet er in passen. Mensen (jong en oud), dieren, de aarde, iedereen. Als je enkel naar de vorm van een donut kijkt, dan zie je twee cirkels. Een kleine cirkel in het midden en een grote cirkel aan de buitenkant. De kleinste cirkel stelt een sociale ondergrens voor. Niemand zou hier buiten mogen vallen, want zit je onder deze ondergrens dan kom je tekort aan basisbehoeften. De grote cirkel staat voor wat we van onze planeet vragen. Daar zit ook een grens aan (denk aan klimaatverandering).

Voor een economie zonder teveel ongelijkheid tussen rijk en arm én zonder te veel van onze planeet te vragen, moet er beleid zijn dat ervoor zorgt dat iedereen tussen de twee cirkels blijft. In het deeg van de donut, zeg maar.

2.7.7 Circulair bouwen Bij de bouw van de woningen in Reigersbos kan slim omgegaan worden met energie, water en grondstoffen, zodat er een bijdrage wordt geleverd aan een circulaire economie. De focus ligt op circulair bouwen en op hoe wordt omgegaan met huishoudelijk en bedrijfsafval. Bij het ontwerp en de bouw van de woningen zullen ontwikkelaars gevraagd worden gebruik te maken van digitale vastlegging van een materialenpaspoort en deze over te dragen aan de eigenaar. Daarmee is de eigenaar in staat duurzaam en circulair onderhoud te plegen aan het woningbezit. Het ontwerp van de gebouwen kan ook duurzaam zijn d.m.v. modulair systemen en/of het meervoudig gebruikt van ruimtes. Een MPG van <0,8 is vereist, maar de ontwikkelaar wordt uitgedaagd om een lagere MPG te realiseren. Daarnaast zetten we in Reigersbos in op bouwen met hout. Houtbouw heeft veel voordelen ten opzichte van traditionele bouwmethoden, zoals betonbouw. Het bouwen met hout is gunstig voor het klimaat, omdat er geen CO2 vrij komt zolang het hout wordt gebruikt. Hout is een natuurlijk en warm materiaal wat gezond en aangenaam is voor de bewoners. De ambitie is dat 100 procent circulair is. Ook het scheiden van afval voor de winning van grondstoffen wordt toegepast. Voor nieuw te ontwikkelen woningen, utiliteit en openbare geldt: gebruik hout dat afkomstig is uit duurzaam beheerde bossen met FSC certificaat.

2.7.8 Afval Afvalinzameling voor klein huishoudelijk afval gaat in Reigersbos in principe plaatsvinden met ondergrondse afvalcontainers, voor restafval, glas, oud papier en karton en textiel. De locaties moeten dicht bij de woning liggen en de containers moeten zoveel

mogelijk geplaatst worden in herkenbare eilanden. In de investeringsbesluitfase wordt onderzocht of een apart inzamelsysteem kan worden ingevoerd, waarmee groente- en fruitafval zo dicht mogelijk bij de bron, de keuken, kan worden gescheiden. Ook wordt nagegaan of in Reigerbos ruimte moet worden gereserveerd voor een kleinschalig afvalbrengpunt waar overige huishoudelijke afvalstromen (elektrische apparaten en klein grof afval) in de buurt kunnen worden weggebracht. Niet-woonfuncties moeten, conform het beleid van Amsterdam, afvalscheiding op eigen kavel organiseren. 2.7.9 Bomen Met het bouwen van nieuwe woningen kunnen niet alle in het gebied aanwezige bomen blijven staan. 388 bomen zullen moeten worden gekapt. Van de te kappen bomen is het grootste deel normale conditie. De individuele conditie en waarde van de bomen veelal wordt bepaald door het ensemble. Er staan namelijk In het plangebied veel bomen welke boomvormers zijn in bosplantsoen. Het groen en dus ook het bosplantsoen willen we kwalitatief verbeteren, enerzijds om meer licht op de bodem te krijgen om zo een rijkere kruidenlaag te laten ontwikkelen en de individuele bomen beter uit te kunnen laten groeien. Een deel van de te kappen bomen behoort tot deze bomen. De biodiversiteit neemt hier door enorm toe.

Anderzijds krijgt het bosplantsoen op een aantal plekken meer doorzicht naar de dreef en omgekeerd waardoor de relatie met de dreef sterker wordt en de samenhang en in de wijk wordt vergroot. Met name de nieuwbouw richt zich meer op de dreef. Een klein deel van de bomen kan mogelijk verplant worden. Deze zullen als het mogelijk is een nieuwe

plek in het inrichtingsplan krijgen. In het Stedenbouwkundig Plan wordt uitgegaan van 214 nieuw te planten bomen. Dit zijn in het algemeen grote bomen waaronder de bomenrijen langs de Reigersbosdreef. De soort zal verband houden met de sfeer waar de boom komt te staan. Daarnaast willen we de biodiversiteit in het gebied vergroten en worden er veelal inheems boomsoorten gekozen met een hogere waarde voor vogels en insecten dan het huidige bomenbestand. De bomen welke geplant worden in de verharding zoals op parkeerplekken en op de pleinen staan in de volle grond en krijgen een ruime boomspiegel en voldoende wortelruimte, om zich tot grote bomen te kunnen ontwikkelen. Het Restant, 174 bomen, gaan we zoveel mogelijk herplanten in de omgeving. Mocht er dan nog een restant overblijven, dan gaan we de waarde inzetten voor verbetering van de groeiplaatsomstandigheden van bestaande- en nieuw aan te planten bomen. Binnen het project wordt hiervoor een administratie bijgehouden die ter toetsing wordt voorgelegd bij de aanvraag van omgevingsvergunningen

Deel 3: Verantwoording 3.0 Inleiding In het voorgaande hoofdstuk zijn de ingrepen in het centrum Reigersbos beschreven. Deze ingrepen moeten passen binnen de wettelijke kaders en het beleid van Amsterdam. Ook moeten zij (o.a. technisch) uitvoerbaar zijn. In dit hoofdstuk worden de kaders en de (technische) uitvoerbaarheid, voor zover relevant voor de investeringsnota, beschreven. Ook wordt beschreven welke stappen er zijn gezet in de participatie voor deze projectnota. Die drie onderdelen, de participatie, de beleids- en wettelijke kaders en de uitvoerbaarheidsaspecten, vormen samen de verantwoording van de keuzes in het vorige hoofdstuk.

3.1

Participatie

Naast de activiteiten die in dit hoofdstuk verder worden benoemd is het goed te vermelden dat vanuit de opgave sterk is ingezet op participatie en realisatie met de bewoners en ondernemers van Reigersbos. Al in de eerdere fases van het planproces zijn we het gesprek aangegaan met bewoners en stakeholders. Zo is er is een intensief ontwerp traject doorlopen over de inrichting van de openbare ruimte rond basisschool De Tamboerijn. In mei en juni van 2019 hebben we met hoodlab (een straatcontainer) en in samenwerking met veel van onze partners uit het sociaal domein gesprekken gevoerd met bewoners en voorbijgangers over wonen en leven in Reigerbos. Hieruit zijn inzichten ontstaan die we vorm geven aan de sociale opgave van de wijk. Op weg naar de Projectnota zijn er inloopavonden georganiseerd in de Kazerne, waarbij ook drie architectenstudies zijn getoond die een beeld hebben gegeven van de mogelijkheden in Reigersbos.

Uit de eerste gesprekken met bewoners zijn een aantal thema’s naar voren gekomen. Bewoners noemen vaak het tekort aan woningen en Reigersbos, met name voor de doelgroep ouderen en jongeren. Verder benadrukken de bewoners het groene en het dorpse karakter van Reigersbos als belangrijke kwaliteiten. Het is daarom dat zij hier met veel plezier wonen. Wonen Na oplevering in de jaren ‘80 was Gaasperdam en Reigersbos een levendige kinderrijke stadswijk. De oorspronkelijke gezinnen zijn inmiddels verdwenen (of van samenstelling veranderd) en de bewoners worden ouder. Het ontbreekt aan passende huisvesting voor ouderen. Voor jongeren blijkt de woningmarkt vaak slecht toegankelijk. Er is dan ook grote behoefte aan meer woningen voor deze doelgroepen. Bewoners hebben veel ideeën over waar woningen kunnen komen – slopen van bestaande bebouwing of bouwen in natuurzones wordt daarbij niet geschuwd. Quote: ”Vroeger was het hier gezellig druk met onze gezinnen, tegenwoordig kunnen we het gras hier horen groeien.” Groen en voorzieningen Naast wonen is het groen voor veel bewoners één van de belangrijkste kwaliteiten van Gaasperdam. Hoewel het huidige groen weinig divers en verouderd is wordt het groen in de wijk hoog gewaardeerd. Veel bewoners willen graag meer verblijfplekken in het groen en betere routes van en naar de Gaasperplas of Hoge Dijk.

Bewoners hebben functies naar voren gebracht die gemist worden in Reigersbos. Om hierin te voorzien is in 2019 de buurtkeuken gestart. Ook is vanuit

het project de leegstaande brandweerkazerne aangekocht. Hierin bevindt zich momenteel een (tijdelijke) broedplaats met buurtfunctie, De Kazerne. Deze initiatieven vervullen de rol van plekken waar bewoners kunnen samenkomen, samenzijn of informatie kunnen krijgen. In de aanloop naar de investeringsnota hebben we de participatie verder opgepakt. Hieronder een overzicht van de activiteiten.

3.1.1 Werkgroepen Renkumhof en Rhenenhof

In maart 2021 zijn we gestart met participatie gericht op de woningbouw bij de hoven Rhenenhof en Renkumhof. Vanwege de coronamaatregelen heeft deze participatie digitaal plaatsgevonden. Per hof is een werkgroep opgericht en is een drietal sessies georganiseerd. In deze drie sessies is met de bewoners gekeken naar de mogelijkheden voor woningbouw en is gewerkt aan het bouwen van draagvlak. De projectnota bevatte nog een aantal keuzebouwstenen. Deze keuzes zijn in de werkgroepen voorgelegd. Mede door de input van de bewoners zijn bepaalde keuzes gemaakt, zoals het hoog houden van de dreef en het realiseren van één plein in het hart van het centrum in plaats van twee pleinen aan beide zijden van het winkelcentrum.

3.1.2 Play the City

Om de participatie over het ruimtelijk kader goed op te zetten is samen met Play the City een (bord)spel ontwikkeld. In dit spel kunnen verschillende scenario’s en onderwerpen een rol spelen. Deze methode is meerdere malen ingezet om deze groep te bevragen. Bewoners hebben vanuit verschillende behoeften en interesses aangegeven met de gemeente in gesprek te Investeringsnota Centrum Reigersbos 57

willen gaan. Hierop hebben we drie thema’s (wonen, groen en voorzieningen) benoemd en bewoners uitgenodigd deze bijeenkomsten bij te wonen. Deze bijeenkomsten vonden plaat in de Driestromenkerk en het infopunt Reigersbos. Voor de coronamaatregelen waren dit per avond ca. 15 tot 20 actieve bewoners. Toen de coronamaatregelen ingingen is het traject eerst een periode gepauzeerd, en daarna weer hervat met ca. … bewoners per avond. Actieve bewoners waren aanwezig om hun mening en ideeën over de thema’s te delen.

3.1.2 Placemaking en leefbaarheid

In 2018 is gestart met een Placemaking traject. In dit traject zijn meerdere projecten naar voren gekomen die in de maak zijn of worden uitgevoerd. Hiermee geven we invulling aan de maatregelen genoemd in hoofdstuk 4.2.4, van de Principe Nota ‘Kansen voor Reigersbos’. Eén van de belangrijkste redenen voor het placemaking traject in het winkelcentrum is dat bewoners de wens hebben het winkelcentrum te versterken en de leefbaarheid te vergroten. De ingrepen moeten bijdragen aan de leefbaarheid in de periode totdat de grootschalige renovatie van het winkelcentrum is afgerond. Samen met de bewoners werken we aan het de realisatie van sociaal veilige en kleurrijke stegen. Het opknappen van de stegen wordt ondersteund door de vastgoedeigenaar Hoorne Vastgoed, de woningcorporatie Stadgenoot en zorginstelling Cordaan. Dit gebeurt onder andere in de vorm van een financiële bijdrage. In 2019 is de eerste opgeknapte steeg opgeleverd. Eind 2020 is het traject om de steeg aan de zijde van het kerkplein op te knappen gestart.

58 Investeringsnota Centrum Reigersbos

3.1.3 Onderzoek seniorenwoningen

Op basis van een grote wens voor woningen voor ouderen is hiervoor een apart traject opgestart. De gemeente is hiervoor een samenwerking aangegaan met Eigen Haard. Samen met bewoners gaat gekeken worden naar passende locaties en woonvormen. Het idee is dat ouderen in grote eengezinswoningen in Reigersbos straks een plek vinden in een nieuw ouderencomplex. De woningen die vrij komen zijn dan weer beschikbaar voor gezinnen. De resultaten van toewijzing aan specifieke doelgroepen (Van Reeshof en Hessepark) komen terug in het advies van het stadsdeelbestuur van Zuidoost aan B&W over de Huisvestingsverordening 2020 (HVV).

3.1.4 Infopunt

Omdat er in de wijk geen plek is van/voor de buurt is er tijdelijk een ruimte gehuurd in het winkelcentrum. Dit is een tijd lang de basis geweest van veel (individuele) gesprekken met bewoners. Vanwege de coronamaatregelen is het infopunt niet meer gebruikt als plek om bewoners te ontmoeten.

3.1.5 Vervolgtraject Met de hoven Rhenenhof en Renkumhof wordt het gesprek na het zomerreces voortgezet. We hebben de intentie om met de bewoners tot een model te komen waar zij ook achter staan. Ook bij het Remmerdenplein is woningbouw geprojecteerd. Met deze bewoners gaan we na de zomer in gesprek. De concept-investeringsnota en het stedenbouwkundig plan worden na de zomer ter inzage gelegd. Bewoners en belanghebbenden kunnen dan hun mening geven over de plannen. Tijdens de terinzage periode organiseren we een

livecast vanuit Pakhuis de Zwijger om de bewoners te informeren over de inhoud van de plannen. Daarnaast verspreiden we een samenvatting van de investeringsnota die voor eenieder goed leesbaar is. Zo krijgt iedereen de kans om op de hoogte te zijn van de ontwikkelingen.

3.2 Beleid- en wet- en regelgeving De kaders voor de gebiedsontwikkeling van Reigersbos worden bepaald door het stedelijk beleid, de bestuurlijke prioriteit, de vastgestelde ambities voor Reigersbos en de eigendomsverhoudingen in het gebied. Hieronder zijn de voor de gebiedsontwikkeling Reigersbos relevante (beleids)kaders opgesomd. 3.2.1 Structuurvisie Amsterdam 2040. Economisch sterk en duurzaam (2012) In de structuurvisie ‘Amsterdam 2040. Economisch sterk en duurzaam’ (2012) staat dat, naast de vernieuwing van de Bijlmermeer, Gaasperdam als nieuwe herstructureringsopgave in beeld komt. In de structuurvisie staat dat voor Gaasperdam een verkenning wordt opgesteld. De redenen daarvoor waren een trend van een licht dalende en verouderende bevolking en weinig instroom vanuit de rest van Amsterdam. Daarnaast stond de vastgoedwaarde in de wijk onder druk en was er risico op een kleiner draagvlak voor voorzieningen. De verkenning (Toekomstagenda ‘Slimweg gelukkig in Gaasperdam’, 2014) is met uitgebreide participatie tot stand gekomen. Uit de participatie bleek dat met name de ruimte en het groen in de wijk worden gewaardeerd. Maar de bewoners geven ook aan dat er meer voorzieningen en woningen toegevoegd kunnen worden om Gaasperdam aantrekkelijker te maken. ‘Slimweg gelukkig in Gaasperdam’ is

opgesteld middenin de laatste economische en woningmarktcrisis. De focus van de Toekomstagenda is gericht op de eerste jaren na 2014. Lange termijnonderwerpen, zoals een (grootschalige) herstructurering van de middelhoogbouw, of het aanpassen van de drevenstructuur, krijgen in de Toekomstagenda geen prioriteit. ‘Dat wil niet zeggen dat dit soort ingrepen op de langere termijn niet alsnog opgepakt kunnen worden’. In ‘Slimweg gelukkig in Gaasperdam’ worden vier thema’s genoemd waarop in de jaren daarna moet worden ingezet: • Modern en duurzaam; • Groot Gaasperpark; • Gevarieerder woningaanbod; • Versterking centrum Reigersbos De Toekomstagenda ‘Slimweg gelukkig in Gaasperdam’ is niet bestuurlijk vastgesteld.

Met de investeringsnota Centrum Reigersbos wordt invulling gegeven aan de thema’s versterking centrum Gaasperdam en gevarieerder woningaanbod. 3.2.2. Koers 2025 In ‘Koers 2025 – Ruimte voor de Stad’ vastgesteld door de gemeenteraad in 2016, is een inventarisatie gemaakt van de woningbouwlocaties in Amsterdam in de periode 2020-2030. Koers 2025 is een uitwerking van de Structuurvisie Amsterdam en de stedelijke ambitie voor de bouw van 50.000 woningen in een ontwikkelstrategie voor Amsterdam tot 2025. In het kader van Koers 2025 zijn verschillende gebiedsuitwerkingen gemaakt, waaronder een voor Gaasperdam. De opgave voor Gaasperdam was niet zozeer het maximeren van woningaantallen, maar meer het verbeteren van de leefbaarheid, de aanpak van winkelcentra, scholenclusters, de (omgeving van) de dreven en de Gaasperplas. De Gebiedsuitwerking Gaasperdam die in 2017 is opgesteld, geeft inzicht in een samenhangend ontwikkelingsperspectief voor Gaasperdam. Versterking van de centra is een van de onderdelen van de gebiedsuitwerking. De gebiedsuitwerkingen van Koers 2025 zijn niet bestuurlijk vastgesteld. 3.2.3. Referentienormen voorzieningen De opgave voor de maatschappelijke voorzieningen is vastgesteld aan de hand van de “Referentienorm Maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen”. Op basis van valide onderbouwing kan er naast de norm programma worden aangevraagd.

In ontwikkelbuurten bepaalt de Sociale opgave ook een belangrijk deel van de voorzieningenbehoefte. Stedelijk is dit per domein vastgelegd in Strategische Huisvestingsplannen.

In de “Uitvoeringsnota maatschappelijke voorzieningen Amsterdam Zuidoost” d.d. april 2018 is een vertaalslag gemaakt voor Zuidoost en door R&D ruimtelijk vertaald in “Naar een complete stad” d.d. okt. 2018. De beschreven opgave wordt in het Plaberum proces geactualiseerd en aangepast aan de aantoonbare behoefte. Afdeling MV adviseert in alle fases van het Plaberum over de gereed-gekomen planproducten op basis van de te realiseren maatschappelijke opgave. 3.2.4. Ruimte voor de Economie voor Morgen ‘Ruimte voor de economie van morgen’ is de economische uitwerking van de stedelijke groeistrategie Koers 2025. Het is ook bedoeld als bouwsteen voor de Amsterdamse omgevingsvisie die nu wordt opgesteld. De opgaven voor Amsterdam die worden geschetst zijn ruimte voor kenniseconomie, ruimte voor economische diversiteit en inspelen op economische dynamiek en verandering. In Ruimte voor de Economie van Morgen worden vier ruimtelijke woon-werkmilieus onderscheiden. Voor de wijken van Zuidoost geldt het milieu ‘Productieve wijk’. ‘Productieve wijken’ zijn woon-werkwijken die bedrijven integreren in stedelijke woonmilieus. De bedrijfsruimte is grondgebonden met aanvullende kantoorruimte op de bovenlaag. Als indicatie wordt gegeven dat 5-15% van het totale bvo van de ontwikkeling met economische ruimte is en op de begane grond circa 25-40%.

Met de ‘productieve wijk’ wordt teruggekeerd naar het 19e eeuwse model van bedrijvigheid tussen woningen. Dat model komt weer in beeld doordat productieprocessen veel schoner zijn geworden; de integratie van bedrijven met woningen is Investeringsnota Centrum Reigersbos 59

milieutechnisch in veel gevallen weer mogelijk. De ‘productieve wijk’ moet onder meer een oplossing zijn voor bedrijven in Amsterdam die moeten verhuizen vanwege transformatie. Ook wordt gewezen op de opkomst van hybride bedrijven met een combinatie van (schone) productie en kantoor.

versterken en kunnen doelgroepen zoals leraren genoemd worden. Omdat Gaasperdam nog een redelijk betaalbare wijk is, bieden niet alleen de woningen in de nieuwbouw, maar zijn ook de woningen die door doorstroming vrij komen in de bestaande voorraad kansen voor hen. 3.2.6 Woningbouwplan 2018-2025 In het vastgestelde Woningbouwplan 2018-2025 is de ambitie opgenomen om jaarlijks gemiddeld 7.500 woningen in aanbouw te nemen, waarvan 2.500 sociale huurwoningen door corporaties en 1.670 middeldure huurwoningen. Het college van B&W zet daarnaast in op toekomstbestendige duurzame wijken, betaalbaarheid en de huisvesting van specifieke doelgroepen. De herontwikkeling van Reigersbos past in het Woningbouwplan.

3.2.5. Woonprogramma Nieuwbouw draagt bij aan een gemengde stad. Op 9 juli 2017 heeft de gemeenteraad de Woonagenda 2025 vastgesteld met als uitgangspunt voldoende, betaalbare en goede woningen in 2025. In de Woonagenda 2025 staat de prognose dat er in 2025 een tekort is aan sociale en middeldure huurwoningen. Ter voorkoming van dit tekort heeft de raad een stedelijk uitgangspunt voor de programmering van nieuwbouw geformuleerd: 40% sociale huurwoningen, 40% middeldure woningen (huur en koop) en 20% dure woningen (huur en koop). In de participatie is opgehaald dat er in Reigersbos met name behoefte is aan sociale huurwoningen voor jongeren en voor ouderen. Daarnaast zou middensegment koopwoningen de wijk kunnen 60 Investeringsnota Centrum Reigersbos

3.2.7 Ontwikkelbuurt In de bestuursopdracht “Ontwikkelbuurten” is Reigersbos aangewezen als ontwikkelbuurt. Voor de gebiedsontwikkeling betekent deze bestuursopdracht dat er een koppeling gemaakt moet worden tussen stedelijke gebiedsontwikkeling en de strategische buurtontwikkeling. In de vastgestelde Principenota Reigersbos is er in dit kader een integrale aanpak fysiek-sociaal voor Reigersbos opgesteld. 3.2.8 Gezonde (school)omgeving Het gezondheidsbeleid in Amsterdam wil kinderen een gezonde start geven in een gezonde fysieke en sociale omgeving. Dat betekent voor de schoolomgeving dat kinderen voldoende kunnen bewegen, gezond eten en drinken en geen mensen zien roken. Groene schoolpleinen, veilige loopen fietsroutes naar en van school, beperken van parkeermogelijkheden rond scholen, beperken van ongezond voedselaanbod in de omgeving en een

rookverbod op schoolpleinen zijn daarvoor nodig. Daar hoort ook een rookvrij schoolterrein bij. Rookvrije schoolterreinen zijn sinds 2020 verplicht (Nationaal Preventieakkoord). 3.2.9 Bewegende Stad Amsterdam heeft de ambitie om zijn stadsbewoners bewust of onbewust te stimuleren te bewegen. Beweging leidt tot verlenging van het aantal gezonde levensjaren, fysieke en mentale fitheid, lagere zorgkosten en hogere productiviteit. Reigersbos biedt vele aanleidingen om de openbare ruimte zodanig in te richten dat lopen, fietsen en sport en spel bewust en onbewust gestimuleerd wordt. Vanwege het ruime aanbod van groen, routes en speelplekken in Reigersbos en Gaasperdam is de opgave op dit vlak niet zozeer kwantitatief als wel kwalitatief. De kwaliteit en sociale veiligheid van bestaande routes en sport- en speelplekken zijn op sommige plekken onvoldoende. De scheiding van fiets- en wandelroutes van het verkeer op de dreven is hier een uitdaging. Het vergroten van de sociale veiligheid op de hoofd fiets- en wandelroutes (van en naar winkelcentrum, metrostation en scholen) stimuleert fietsen en wandelen. Een mogelijke ingreep hierbij is het plaatsen van fitnesstoestellen met verlichting onder de dreven en in overleg sportprogramma’s aan te bieden. Zo kan op deze plekken overdekt gesport worden en tegelijk de sociale veiligheid verbeteren.

Een andere mogelijkheid is versnipperde speelruimte in de buurt te combineren op een aantal grotere, aantrekkelijke speel- sportplekken voor alle leeftijden. Versteende openbare ruimte kan met kleine ingrepen, zoals zit en speelelementen aantrekkelijker ingericht worden, zodat ze niet langer achterkanten en restruimte zijn.

3.2.10 Cultuurhistorische waarden De delen van de wijk ontlenen mede hun identiteit aan afleesbare geschiedenis. In Reigerbos bevinden zich cultuurhistorisch betekenisvolle stedenbouwkundige structuren, elementen en bebouwing. Het gaat daarbij om de verkeersstructuur met scheiding van verkeerssoorten, de metrostations, bruggen en viaducten, het winkelcentrum Reigersbos, de groene hoven in de middelhoogbouw, de groene routes en het ‘centraal groenelement’ tussen Reigersbos en Gein en de singels en de zichtlijnen naar het open landschap. Monumenten & Archeologie (M&A) heeft een ‘conceptwaarderingskaart architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit 1965-1985’ opgesteld. De bebouwing van het winkelcentrum Reigersbos is op deze kaart (zie hieronder) met een orde-2 gewaardeerd. (De parkeergarages zijn per abuis ook met een orde-2 gewaardeerd maar dit wordt in de volgende versie van de kaart gerepareerd.) De stedenbouwkundige/landschappelijke kwaliteit van het gebied is hoog gewaardeerd, als Zone B. De bebouwing van Holendrecht-West is met een orde-3 gewaardeerd. De stedenbouwkundige/ landschappelijke kwaliteit van deze buurt is zeer hoog gewaardeerd, als Zone A. Voor de investeringsnota is een cultuurhistorisch onderzoek gedaan worden naar de orde-2 panden die betrokken zijn bij de transformatie van het gebied.

De bijzondere karakteristieken van de gebouwen en cultuurhistorische ontwikkeling van het gebied kunnen bij verdichting een positieve rol spelen en zorgen voor een goede samenhang met de omliggende bebouwing.

de ontwikkeling die met een bestemmingsplan of omgevingsvergunning mogelijk wordt gemaakt onder de drempelwaarden van bijlage D behorend bij het Besluit m.e.r. (2000 of meer woningen en een bedrijfsvloeroppervlakte van 200.000 m² of meer) In onderdeel D.11.2 van het Besluit m.e.r. wordt aangegeven dat voor ‘de aanleg, wijziging of uitbreiding van een stedelijk ontwikkelingsproject, met inbegrip van de bouw van winkelcentra of parkeerterreinen’ een vormvrije m.e.r.-beoordeling dient plaats te vinden.

3.2.11 Milieueffectrapportage (m.e.r.) De milieueffectrapportage (m.e.r.) is een hulpmiddel om bij diverse procedures met milieubelang een volwaardige plaats in de besluitvorming te geven. De m.e.r.-procedure is gekoppeld aan de ‘moederprocedure’. Dit is de procedure op grond waarvan de besluitvorming plaatsvindt, bijvoorbeeld de bestemmingsplanprocedure of de omgevingsvergunning waarmee wordt afgeweken van het bestemmingsplan. Voor besluiten en plannen die ontwikkelingen bevatten, die (mogelijk) belangrijke negatieve gevolgen voor het milieu kunnen hebben, geldt de plicht voor het opstellen van een milieueffectrapportage. Op die manier krijgt milieu een volwaardige rol in de afweging van belangen. De drempelwaarden voor projecten waarbij deze verplichting aan de orde is, zijn vastgelegd in het Besluit m.e.r. Het project Reigersbos is niet direct m.e.r.-plichtig. Het project valt niet onder de voorwaarden van bijlage C behorend bij het Besluit m.e.r. Tevens ligt

Bij het in te zetten juridisch planologisch instrument (bestemmingsplan of omgevingsvergunning) moet vanaf 16 mei 2017 door projectontwikkelaars een vormvrije m.e.r. beoordeling worden aangevraagd door middel van een aanmeldnotitie. Dit is een extra stap in de procedure voor de vormvrije m.e.r. beoordeling. Met een aanmeldnotitie kan in een vroeg stadium beoordeeld worden of een activiteit belangrijke nadelige milieugevolgen heeft. De beslissing van het bevoegd gezag of een milieueffectrapportage moet worden opgesteld vindt plaats op basis van een aanmeldnotitie. 3.2.12 Geluid Het plangebied ligt binnen de zones van de metro en 50 km/u-wegen. Voor Reigersbos is een verkennend akoestisch onderzoek gedaan. Daarbij is getoetst aan de Wet geluidhinder en aan het gemeentelijk geluidbeleid. De algemene conclusie is dat het aspect geluidbelasting vanwege verkeerslawaai geen ernstige belemmering vormt. Bij de planuitwerking moet nader akoestisch onderzoek worden gedaan. 3.2.13 LIB Het plangebied ligt niet binnen het zogenaamde beperkingengebied, zoals dat is vastgesteld in het Investeringsnota Centrum Reigersbos 61

Luchthavenindelingsbesluit (LIB). Onderzoek naar luchtvaartlawaai is niet noodzakelijk. 3.2.14 Bedrijven/Wet Milieubeheer en Bodem Bij planvorming kan het noodzakelijk zijn om onderzoek uit te voeren naar het samengaan van toe te voegen gevoelige functies zoals wonen en bedrijvigheid. De enige milieu-inrichting in het gebied die nader onderzoek noodzakelijk zou kunnen maken, is het tankstation van BP. In de volgende fase van de planvorming wordt onderzocht of het tankstation kan worden verplaatst uit het plangebied. Uit nader bodem (archief)onderzoek blijkt dat een sterke verontreiniging in de grond en het grondwater ter plaatse van het tankstation Reewijkplein 1 reeds is gesaneerd. Uit het meest recente en beschikbare monitoringsonderzoek (2010) blijkt dat er verhoogde concentraties MTBE en ETBE is gemeten. Mogelijk is er sprake van een nieuwe bodemverontreiniging. Voor de diepere ondergrond zal nog rekening gehouden moeten worden met de mogelijke aanwezigheid van een bodemvreemde ophooglaag onder de dreven. Voor de ontwikkellocaties in het plangebied moet bij de verdere planvorming een verkennend bodemonderzoek worden verricht. 3.2.15. Grondwater Op de meeste plekken in het projectgebied wordt de ontwateringsdiepte van 0,9 meter ruim gehaald. Laag risico op hoog grondwater. Echter, ondergronds bouwen kan lokaal grote invloed hebben op grondwaterstanden.

De plannen gaan uit van (ondergrondse) parkeergarages voor bezoekers van het winkelcentrum. Rekening houdend met dit scenario, is het van belang goed te kijken naar de mogelijke effecten hiervan op: grondwaterstanden/stroming/-huishouding, waterafvoer en –berging, 62 Investeringsnota Centrum Reigersbos

groenvoorzieningen en eventuele WKO-interferentie. Hierbij wordt rekening gehouden met het Afwegingskader Grondwaterneutrale Kelders Amsterdam, vastgesteld op 20 januari 2021. 3.2.16 Parkeren Nieuwbouw en transformatie vinden plaats binnen de kaders van de nieuw vastgestelde nota’s Parkeernormen Amsterdam en de Nota Parkeernormen fiets en scooter Amsterdam. Er is voor de realisatie van nieuwbouw gekeken naar de huidige en toekomstige parkeerbehoefte in Centrum Reigersbos. Daarvoor is een parkeerbalans rekentool gebruikt dat door V&OR is opgesteld. In de rekentool zijn de gegevens gebruikt van een parkeertelling onderzoek dat in het voorjaar van 2019 is uitgevoerd. De twee stedenbouwkundige varianten zijn doorgerekend aan de hand van de rekentool. Uitkomst daarvan is dat op maaiveld en in gebouwde parkeervoorzieningen voldoende parkeerplaatsen kunnen worden gerealiseerd om de extra parkeervraag te faciliteren. In de volgende fase dient voor het project door V&OR een definitieve parkeerbalans gemaakt te worden. 3.2.17 Verkeer Onderzoek naar de verkeerseffecten die met de ontwikkeling samenhangen is noodzakelijk. Dit onderzoek vormt de basis voor het te verrichten akoestisch onderzoek. Er is op Gaasperdam niveau een onderzoek gedaan naar de verwachte toename in verkeersbewegingen door de realisatie van de beoogde plannen in Gaasperdam (incl. toevoeging woningen in Reigersbos).