1. (Concept) investeringsnota Centrum Reigersbos tbv inspraak

Investeringsnota Centrum Reigersbos

Verbeteren van het centrumgebied van Gaasperdam Inspraakversie, datum: 18 augustus 2021

2 Investeringsnota Centrum Reigersbos

Inhoudsopgave Kernboodschap Deel 1: Inleiding

1.1 Aanleiding en urgentie 7 1.2 Sociale ambities 7 1.3 Doel en projectgrens van de investeringsnota 7 1.4 Participatie 7 1.5 Leeswijzer 7

Deel 2: Het plan

2.0 Inleiding 9 2.1 Uitgangspuntpositie en ruimtelijke context 9 2.2 Toekomstbeeld 17 2.3 Hoofdopzet 25 2.4 Inpassing en inrichting 31 2.5 Verkeer en parkeren 34 2.6 Bebouwingsbeeld en bouwregels 37 2.7 Uitgangspunten voor duurzaamheid 49

Bijlagen

Verkenning Renkumhof en Rhenenhof Parkeerbalans Reigersbos Quickscan Flora en Fauna Quickscan Water Bodem (archief)onderzoek Verkennend onderzoek geluidsbelasting Cultuurhistorische verkenning Gaasperdam Cultuurhistorische verkenning Winkelcentrum Reigersbos e.o. Verkeersonderzoek Gaasperdam Archeologisch bureauonderzoek Gaasperdam Inventarisatie natuurvriendelijke oevers Gaasperdam

Deel 3: Verantwoording

3.0 Inleiding 57 3.1 Participatie 57 3.2 Beleid- en wet- en regelgeving 58

Deel 4: Vervolg

4.1 Ontwikkelstrategie 67 4.2 Planning, proces en juridisch planologisch 67 4.3 Participatie en communicatie 69 4.4 Financiën 69

Investeringsnota Centrum Reigersbos 3

Kernboodschap investeringsnota Reigersbos Het centrum van Reigersbos is 40 jaar oud. De openbare ruimte, de bebouwing en de ruimtelijke opzet zijn verouderd en voldoen niet (altijd en overal) meer aan de eisen van een hedendaagse wijk. Reigersbos is een Ontwikkelbuurt, onderdeel van Masterplan Zuidoost en een zoeklocatie woningbouw in Koers 2025.

•

Gemeente Amsterdam vernieuwt daarom het centrum van Reigersbos en de directe omgeving ervan. Dit moet zorgen voor een wijk die er prettiger uitziet en veiliger voelt, en die bewoners, ondernemers en bezoekers meer mogelijkheden biedt om zich thuis te voelen en te ontplooien.

• •

De eerste verbeteringen lopen al. Er is bijvoorbeeld al meer groen aangeplant en een aantal onderdoorgangen zijn schoongemaakt en veraangenaamd met kunst. De komende jaren gaat de vernieuwing op diverse fronten verder: • er worden ongeveer 800 nieuwe woningen gebouwd. Daarbij zijn woningen voor jongeren en voor ouderen; • het winkelcentrum wordt opgeknapt en het krijgt een extra supermarkt, horeca, sportvoorzieningen en woningen; • er komen onder meer een buurtkamer, een jongerencentrum, een vernieuwd OKT en ruimte voor kunst en cultuur; • bij de metrohalte komt een nieuw plein en krijgen de bushaltes een betere plek; • twee andere pleinen in de wijk worden vernieuwd;

• •

•

de scheiding tussen gemotoriseerd en langzaam verkeer blijft gehandhaafd; de Reigersbosdreef blijft op dezelfde hoogte als nu; het parkeren voor de nieuwbouw gebeurt grotendeels op eigen terrein. Er blijven voldoende openbare parkeerplaatsen over voor de huidige bewoners en bezoekers; er worden twee extra buurtparkjes aangelegd; de nieuwe bebouwing krijgt ramen en deuren aan straat; en de nieuwe bebouwing sluit met getrapte architectuur aan op de bestaande bebouwing.

Deze concept-Investeringsnota vormt de basis van een volgende inspraakronde. Hiervoor organiseert de gemeente in september twee inloopavonden en een digitale bijeenkomst, en zal ook acte de présence geven op de woensdagmarkt. Het is de bedoeling dat de gemeenteraad de definitieve Investeringsnota Centrum Reigersbos in januari 2022 vaststelt, en dat de eerste bouwwerkzaamheden in 2024 beginnen.

Investeringsnota Centrum Reigersbos 5

Ligging in de stad 6 Investeringsnota Centrum Reigersbos

Plangebied met daarbinnen nadere uitwerkingsgebied

Deel 1: Inleiding 1.1. Aanleiding en urgentie Reigersbos is één van de 32 ontwikkelbuurten in Amsterdam. Dat betekent dat Reigersbos op sociaaleconomisch vlak minder profiteert van de welvaart in Amsterdam dan andere buurten. Het college van B&W wil daar graag verandering in brengen. Ook is tijdens een groot participatietraject in 2012/2013 in Gaasperdam gebleken dat er een aantal zaken ontbreekt in de wijk, waaronder woningen voor jongeren en ouderen en een aantal voorzieningen. Reigersbos is daarom ook opgenomen als kansrijke locatie in Koers 2025 voor extra woningbouw. In juli 2019 is de Principenota Reigersbos vastgesteld, waarna vervolgens gewerkt is aan een Projectnota. Die is op 6 april 2021 vastgesteld door het college van B&W. In de Projectnota is een analyse gemaakt van de wijk en is gebiedsontwikkeling op haalbaarheid onderzocht. Het college heeft ingestemd met de ruimtelijke bouwstenen voor Reigersbos en met de uitwerking van de woningbouwopgave naar een 3e fase Plaberum product (Investeringsnota) voor het Centrumgebied van Reigersbos.

1.2 Sociale ambities Naast de ruimtelijke ambities zijn er in de projectnota sociale ambities voor Reigersbos beschreven. Aan die ambities wordt nu door de projectleider Sociaal vanuit stadsdeel Zuidoost en de gemeentelijke directies vanuit het sociale domein gewerkt. Dat gebeurt separaat.

1.3 Doel en plangrens van de Investeringsnota Deze investeringsota gaat specifiek over het centrum van Reigersbos. Het bevat een stedenbouwkundig plan waarin met extra functies, waaronder woningbouw en voorzieningen, de wijk duurzaam wordt verbeterd.

1.4 Participatie De projectnota Centrum Reigersbos, Bouwstenen voor hét centrumgebied van Gaasperdam is in april 2021 vastgesteld. In hoofdstuk 3.1 beschrijven we de participatie activiteiten tot en met juni 2021. We richten ons voornamelijk op de stedenbouwkundige activiteiten die een sterke basis vormen van deze nota.

1.5 Leeswijzer Deze nota bestaat uit vier onderdelen. Na deze inleiding (onderdeel 1), worden in deel 2 de voorstellen voor ruimtelijke en programmatische ingrepen in het centrum van Reigersbos beschreven. Daarnaast wordt in deel 2 ingegaan op de uitgangspunten voor duurzaamheid. Deel 3 vormt de verantwoording van de keuzes in het plandeel, waarbij ingegaan wordt op de participatie tot dusves, de beleids- en wettelijke kaders en de uitvoerbaarheidaspecten. In deel 4 wordt ingegaan op de ontwikkelstrategie, planning, proces en juridisch planologisch kader, verdere partcipatie en communicatie, financiën.

Investeringsnota Centrum Reigersbos 7

Deel 2: Het plan 2.0 Inleiding

geweld aan te doen.

In opdracht van de gemeente hebben drie architectenbureaus in 2019 studies uitgevoerd naar ruimtelijke ingrepen in centrum Reigersbos. Op basis van die studies zijn in de projectnota vaste en variabele bouwstenen beschreven. Voor de investeringsnota is een aantal knopen doorgehakt. Dat heeft geleid tot het plan dat in dit hoofdstuk wordt beschreven. Naast de ruimtelijke context en de (programmatisch) ruimtelijke ingrepen zelf, worden in dit hoofdstuk ook de uitgangspunten voor duurzaamheid beschreven.

Een verborgen parel in Amsterdam Zuidoost is Gaasperdam. Reigersbos is een van de buurten in Gaasperdam. Door de rust en de natuurlijke kwaliteit van de parken, natuurgebieden, groene fietsroutes en hoven onderscheidt de buurt Reigersbos zich van andere woonbuurten in Amsterdam. Het biedt een ander woonmilieu dan het woonmilieu van de drukke stad binnen de ring. De buurt heeft ook nog eens een bijzonder fraaie ligging aan de rand van de stad.

2.1 Uitgangspositie en ruimtelijke context Stadsdeel Zuidoost kent een aantal unieke en bijzondere ruimtelijke kwaliteiten. Zo is het gebied ruim opgezet met veel openbaar groen en met een goede infrastructuur en goede voorzieningen, zoals winkelcentrum de Amsterdamse Poort, Johan Cruijff Arena en Ziggo Dome. Met tien metro- en twee NSstations is de ov-bereikbaarheid de beste van de stad. Toen ruim veertig jaar geleden de wijken Bijlmer en Gaasperdam werden ontworpen, was functiescheiding het leidende ruimtelijke principe: wonen aan de ene kant van het spoor, werken aan de andere. Dat heeft kwaliteiten, maar van de schaal waarop de functiescheiding in Zuidoost is toegepast kent ook de mindere kanten. Tegenwoordig wordt de menging van wonen, werken en voorzieningen als kwaliteit van een stadswijk gezien, zeker in de centra ervan. Bij de metrostations van Zuidoost zijn ruimtelijke mogelijkheden om die menging te creëren of te versterken. Er zijn mogelijkheden om op die plekken woningen te bouwen, waar erg veel vraag naar is in Amsterdam, zonder de kwaliteiten van groen en rust

2.1.1 Huidige situatie projectgebied

Reigersbos ligt centraal in Gaasperdam, tussen Holendrecht en Gein. Reigersbos is in de jaren ‘80 gebouwd. In de eerste ontwerpen was Gaasperdam bedacht als hoogbouwwijk, zoals de Bijlmer. Later is vanwege de negatieve ervaringen met de Bijlmer, besloten om voor Gaasperdam terug te keren naar middelhoge etagebouw met aan de randen ruimte voor laagbouwbuurten. Gaasperdam werd buurt voor buurt een ware proeftuin voor nieuwe verkavelingen, met autovrije straten, veel groen, gevarieerde woningtypen en met behoud van de halfverhoogde autowegen als hoofdontsluitingsstructuur.

Het winkelcentrum heeft een uitgesproken voor- en achterzijde. De achterzijden liggen met dichte plinten aan parkeerpleinen. Op het Reewijkplein staan een parkeergarage en bezinepomp. De hoven Renkumhof en Rhenenhof behoren formeel bij Holendrecht, maar zijn functioneel gezien onderdeel van het centrum van Reigersbos. Om die reden zijn deze hoven onderdeel van het projectgebied Centrum Reigersbos. Het winkelcentrum en de openbare ruimte daaromheen zijn weinig veranderd sinds de aanleg. Daarom vertonen zowel de bebouwing als de openbare ruimte nu tekenen van sleetsheid.

Het autovrije centrum van Reigersbos bestaat uit een winkelstraat met aan weerszijden bouwblokken met voorzieningen (vooral winkels) op de begane grond. Centrum Reigersbos is hét centrum voor de lokale bevolking van Gaasperdam. Er is elke woensdag een markt. Ook veel bewoners uit de Bijlmer komen daar regelmatig - het is de best bezochte markt van Zuidoost. In het hart van het winkelcentrum is de entree van de metro. Een poortgebouw boven de metrolijn en twee lage torentjes aan weerszijden van de metro-ingang zijn destijds al gebouwd als kantoren, een bescheiden vorm van functiemenging. Investeringsnota Centrum Reigersbos 9

2.1.1.1 Gescheiden verkeerssysteem Het autoverkeer, de metro en de fietspaden zijn in Gaasperdam en dus ook in Reigersbos, gescheiden van elkaar aangelegd. De metrobaan en autodreven liggen verhoogd, met een fijnmazig (groen) fietsnetwerk dat kruisingsvrij onder de dreven en metrobaan door loopt. Automobilisten, fietsers en voetgangers bewegen zich zo ongehinderd door de wijk. De verhoogde dreven vormen een fysiek scheiding tussen de verschillende buurten. De buurten zijn op maaiveld met elkaar verbonden via onderdoorgangen van de dreven.

Een van de nadelen van het gescheiden verkeerssysteem is het anonieme karakter van de ruimtes langs de dreef, die niet levendig zijn en in de avonduren niet als veilig worden ervaren. Dat geldt ook voor de fiets- en voetgangerstunneltjes die onder de dreven door lopen en voor de fietspaden langs de blinde gevels van de koppen van het winkelcentrum. Langs de metrolijn ontbreekt een goede voetgangersroute over de dreef. Er is dus ruimte voor verbeterig van de huidige wandel- en fietsroutes tussen Reigersbos en Holendrecht .

2.1.1.2 Parkeren In de huidige situatie wordt er veel in de openbare ruimte geparkeerd: er zijn circa 600 parkeerplaatsen op de parkeerpleinen. Daarnaast zijn er ook 220 parkeerplaatsen in een openbaar toegankelijke parkeergarage. De parkeervelden achter het winkelcentrum zijn onaantrekkelijk als entreegebied van het centrum en worden als onveilig ervaren. Er zijn alleen achterkanten van winkels en er is de (particuliere) parkeergarage met een versleten uitstraling.

A9 Dreven

N

Straat

0

Fietsnetwerk

50

100

150

200

N

250

0

Autonetwerk

50

100

150

200

250

Parkeren

Investeringsnota Centrum Reigersbos 11

2.1.1.3 OV Reigersbos centrum heeft een heel goede verbinding met het OV – met de metrolijn (lijn 54) ben je in 15 minuten in het centrum van Amsterdam. Er zijn ook diverse busverbindingen. Het probleem is dat de bushaltes en de metrohalte nu op een flinke afstand van elkaar liggen. Vooral vanuit de halte aan het zuidelijke deel van de Reigerbosdreef kost het relatief veel tijd om over te stappen op de metro. Bovendien liggen de bushaltes nu verlaten aan de dreef, achter bosschages en op afstand van de woningen. Daardoor is het niet veilig of prettig om naar de bushalte te lopen.

2.1.1.4 Groen en openbare ruimte Vanuit Reigersbos ben je met de fiets in een paar minuten in het centraal park Gaasperdam en bij de Gaasperplas. De fietspaden, die oost met west van het centrum met elkaar verbinden, zijn ruim ingericht. De fietspaden zijn als groene parkstroken aangepakt, met waardevol recreatief groen. De zuidelijke groene strook (Snellewaardgracht) loopt samen met de watergang. De autowegen zijn ruim met bomen en struiken ingericht en werken daardoor als groene doorgangen. Het groen scheidt de wegen mooi af van de wijken, maar wordt ook als onveilig ervaren door mensen die op de dreef de bus moeten nemen. Aan de koppen van het winkelcentrum liggen twee pleinen. Op het noordelijke plein staat een kerk, en wordt daarom in deze projectnota het kerkplein

genoemd. Het zuidelijk plein ligt aan de zuidzijde van de Snellerwaardgracht. Het is een flink plein waar twee basisscholen, een ouder-kind centrum en een medisch centrum op staan. De scholen zijn de belangrijkste gebruikers van deze openbare ruimte. Het gespreid liggende groen heeft vaak een onduidelijke functie en nodigt niet uit tot gebruik. Bovendien is de openbare ruimte sleets. Er zijn veel plekken waar in de loop van de jaren doorzichten zijn dichtgegroeid met groen. Dat draagt bij aan het gevoel van sociale onveiligheid. 2.1.1.5 Bebouwing Het autovrije winkelcentrum bestaat uit een straat met aan weerszijden bouwblokken met op de begane grond winkels, horeca en/of maatschappelijke

9.

24 ht

rec

d en uiv

nD

tio

Sta esp We

ht

c dre

len Ho

54. Centraal Station - Gein Gein

50. Isolaterweg - Gein

s

rsbo Reige

rda

ste Am mC

47. Station Holendrecht - Station Bijlmer

al -

tra

en am

erd

tt Ro Ce

Actieve voorkant Half actieve voorkant

ntr

Gesloten voorkant

aal/

Actieve achterkant Half actieve achterkant

Ut

Gesloten achterkant

rec C ht

Dreven

en

Plusnet-fietspad

al tra

N

Fietspad

0

OV netwerk

12 Investeringsnota Centrum Reigersbos

Maaiveld

50

100

150

200

N 250

Voor- en achterkanten

voorzieningen. De bebouwing aan de winkelstraatkant heeft een kenmerkende luifelconstructie. Vanaf de eerste verdieping zijn de bouwblokken voor wonen bestemd. Ter plaatse van het metrostation lopen de winkels onder het metroviaduct, met boven de winkels kantoren in vier bouwlagen met een ‘gat’ over 3 lagen, waar de metro doorheen rijdt. Het winkelcentrum valt op door het kleurgebruik in de woongevels. De luifel en plinten in de winkelstraat zijn inmiddels aangepakt. Verder is het winkelcentrum weinig veranderd sinds de aanleg. Met name de woongevels, en de (winkel)plinten bij de pleinen zijn verouderd en bouwtechnisch aan verbetering toe. De achterkanten van het winkelcentrum en de vele smalle steegjes zijn gesloten en onaantrekkelijk. De gesloten gevels met bergingen en supermarktplinten aan de fietspaden creëren een gevoel van sociale onveiligheid, omdat er niet vanuit een duidelijke voorkant aan de straat ogen op de openbare ruimte zijn. 2.1.1.6 Woningvoorraad De bestaande woningvoorraad in Reigersbos is eenzijdig en bestaat voornamelijk uit eensgezinswoningen en portiek-etage woningen zonder lift. Er zijn geen of nauwelijks woningen kleiner dan 50 m2 (jongeren) en woningen groter dan 100 m2 (duurder segment). Bewoners in Reigersbos wonen er relatief lang.

Maar niet iedereen woont passend, zoals ouderen die graag kleiner willen wonen, in een gelijkvloerse woning met een lift, maar nergens in Reigersbos terecht kunnen. Ook is er een tekort aan woningen voor starters, vaak jongeren uit de wijk zelf, die er graag willen blijven wonen maar waarvoor nu nog nauwelijks mogelijkheden zijn. In de wijk vormen jongeren in de leeftijd tussen 15 en 25 jaar een belangrijk deel van de woningzoekenden. Kortom er is een behoefte aan nieuwe en andersoortige woningen.

2.1.1.7 Eigendom Het gemiddelde percentage corporatiebezit in Reigersbos ( 58%) is boven het stedelijk gemiddelde (53%). Veel corporatiewoningen zijn uitgepond (= verkocht aan de huurder). Het corporatiebezit is daardoor versnipperd geraakt. Woningen boven de winkelplinten zijn voor 44% in eigendom van woningcorporatie Stadgenoot en deels in particulier eigendom. Kantoorgebouwen, de parkeergarage en het benzinestation in centrum Reigersbos zijn in particulier eigendom (erfpacht). Het winkelcentrum is in particulier eigendom (erfpacht). Alle grond is in erfpacht uitgegeven, met uitzondering van de openbare ruimte, de parkeervelden en de twee basisscholen.

2.1.1.8 Voorzieningenstructuur Centrum Reigersbos heeft een breed en goed aanbod van maatschappelijke voorzieningen, zoals een scholengemeenschap voor voortgezet onderwijs (het Lelylyceum), basisscholen, een gezondheidscentrum, een ouder-kindcentrum en zorginstellingen voor specifieke doelgroepen. In de winkelstraat zijn veel winkels, horeca en dienstverleners. Aan de zuidkant, ten zuiden van de Snellerwaardgracht, staat een scholencluster met 2 basisscholen, kinderopvang, ouder- en kindcentrum en een medisch centrum. Aan het noordelijke plein zijn er meerdere maatschappelijke voorzieningen, zoals de kerk.

De Alliantie Ymere

Cordaan De Key

Detailhandel

Eigen Haard

Horeca

Stadgenoot

Zorg

Woonzorg Nederland

Onderwijs

VVE

Kantoor Activiteit en ontmoeting

Particulier

Bedrijf

Eigendom minder dan 85%

Religie

Gemeente Amsterdam

0

50

100

Sport

N

EPC

150

200

N

Leegstand

250

0

Eigendom

50

100

150

200

250

Voorzieningen

Investeringsnota Centrum Reigersbos 13

2.1.1.9 Cultuurhistorie De verschillende delen van de wijk ontlenen mede hun identiteit aan afleesbare geschiedenis. In Reigerbos bevinden zich cultuurhistorisch betekenisvolle stedenbouwkundige structuren, elementen en bebouwing. Dat zijn: de verkeersstructuur met scheiding van verkeerssoorten; de bijzondere metrostations, bruggen en viaducten; het winkelcentrum; de groene hoven in de middelhoogbouw; de groene routes in Gaasperdam en het ‘centraal groenelement’ tussen Reigersbos en Gein. Aan de westkant tegen de Reigersbosdreef ligt grenzend aan centrum Reigersbos een bijzondere buurt: Holendrecht-West. Deze buurt bestaat uit twee noord-zuid gerichte meanders, met een autovrije

groene strook en hoven ertussen. Het weelderige groen in de stedenbouwkundige meander maakt van drie verschillende architectonische eenheden een geheel. In het gebied zijn ook een aantal cultuurhistorisch waardevolle gebouwen; onder meer om het winkelcentrum, de kantoorgebouwen en de gymzaal van basisschool De Mobiel. Ook de metroviaduct en de bruggen over de Snellewaardgracht zijn waardevolle bouwwerken. (zie bijlage ‘Cultuurhistorische verkenning Winkelcentrum Reigerbos e.o.’) 2.1.1.10 Omliggende buurten Marktpartijen zoals ontwikkelaars en eigenaren zien kansen in Reigersbos. De eigenaar van het winkelcentrum heeft bijvoorbeeld plannen voor het opknappen van het winkelcentrum. Zorgcentrum Cordaan is niet lang geleden verbouwd en ook de basisschool De Tamboerijn is gerenoveerd en is uitgebreid met een extra verdieping. Ook in de omgeving van Reigersbos spelen ruimtelijke ontwikkelingen: Gaasperplas: Voor het park is een Toekomstplan vastgesteld door B&W (16 maart 2021) met daarin een nieuw ontwerp voor het verbeteren van routes en entreegebieden, herinrichting van het voormalig Floriadeterrein, het toevoegen van zwemlocaties en horeca / stedelijke functie, zelfbeheer door bewoners.

Cultuurhistorische waarden

Centraal park Gaasperdam: voor het centraal park Gaasperdam wordt onderzocht of, en zo ja, in welke mate, hier sportvoorzieningen gemaakt kunnen worden voor de georganiseerde (buiten)sport. Hetzelfde geldt voor de noordkop Bijlmerweide. Andere (mogelijke) locaties voor de georganiseerde

sport zijn de D-buurt, Amstel III en De Nieuwe Kern. Gaasperdammertunnel A9: Overkluizing van de A9 door Rijkswaterstaat. Het dak van de tunnel wordt als park ingericht. Aan de noord- en zuidzijde is ruimte voor woningbouw of andere ontwikkelingen. In 2021 wordt de fietsbrug over de Gaasp geopend. Daarmee ontstaat een nieuwe fietsroute tussen de Gaasperplas en het Diemerbos. Amstel III: Transformatie naar een gemengd woonen werkgebied. Ambitie: aantrekkelijke en leefbare stadswijk. Arenapoort: In het winkelcentrum de Amsterdamse Poort worden woningen toegevoegd en kantoorgebouwen getransformeerd (hoofdkantoor ING). Holendrecht: Aangewezen als ontwikkelbuurt. In het noordelijk deel werkt Stadgenoot en gemeente samen aan de renovatie van de portiek-etagewoningen en groot onderhoud van de openbare ruimte. Eigen Haard wil het zuidelijk deel van de buurt renoveren samen met de gemeente. H-buurt: Eveneens een ontwikkelbuurt. Renovatie van metrostation Bullewijk, de sloop van verschillende parkeergarages en de transformatie van kantoorpanden langs de dreef. Mandelapark en omgeving Bijlmer Sportcentrum: Aan het park komt een stedelijk programma met woningen, scholen en maatschappelijke voorzieningen.

Investeringsnota Centrum Reigersbos 15

Impressie plein naast de metrohalte

16 Investeringsnota Centrum Reigersbos

2.2 Toekomstbeeld 2.2.1 Centrum Reigersbos in 2030

In 2030 is Reigersbos nog meer hét centrum van Gaasperdam. Je kunt er wonen, werken en recreëren. Het is er groen en prettig vertoeven. En in de avonduren loop je veilig naar de bushalte. In het hart van het centrum Reigersbos zijn in 2030 nieuwe plekken met reuring en levendigheid gemaakt. Naast de metrohalte komt een nieuw plein voor de wijk, met (meer) ruimte voor horeca met terrassen en de markt. Het zuidelijke plein bij basisschool de Tamboerijn, bij het gezondheidscentrum en het kinderdagverblijf, wordt ruimer en groener. Er worden circa 800 nieuwe woningen gebouwd aan beide zijden van de Reigersbosdreef en de metrohalte. Voor een groot deel zijn dat woningen waaraan in Gaasperdam veel behoefte is: woningen voor jongeren, starters en woningen voor ouderen. Er is ruimte voor nieuwe wijkfuncties, zoals een jongerencentrum, culturele functies en een broedplaats. Door het toevoegen van woningen in Gaasperdam, komt er draagvlak voor extra winkels, waarschijnlijk in de vorm van een extra supermarkt. Maar ook functies zoals nieuwe horeca, een sportschool of kringloopwinkel kunnen in Reigersbos een plek krijgen. Aan de dreef staan in 2030 woningen en (werk) functies, in de vorm van dienstverlenende bedrijven, schone productiebedrijfjes en kleinschalige kantoren. Daarmee ontstaan voor Gaasperdammers meer mogelijkheden om in de eigen wijk te werken.

Verder van het hart is het juist rustiger. Met de nieuwe gebouwen wordt het centrum vergroot, maar de ‘dorpse’ kleinschalige sfeer van het

centrum die nu al zo prettig is, blijft behouden. Het centrum Reigerbos krijgt een groene uitstraling, met pleinen en (winkel)straten met een groene inrichting. Op de huidige parkeervelden achter de winkels worden woningen gebouwd. Binnen de bouwblokken worden nieuwe parkeervoorzieningen gerealiseerd. Het winkelcentrum is uitnodigend naar zijn omgeving. De entree met de auto, fiets en openbaar vervoer voelt welkom. De overstap tussen metro, bus en fiets komt dichter bij elkaar te liggen en wordt daardoor verbeterd en veiliger. Het is ’s avonds prettiger om langs het winkelcentrum te fietsen, door de extra woningen en de nieuwe functies die ook ’s avonds open zijn, zoals de horeca, het jongerencentrum, mogelijk een sportschool en culturele functies. De bestaande plantsoenen en hoven aan de Rhenenhof, Renkumhof en het Puifluikpad worden beter ingericht als buurtparkjes. De nieuwe bebouwing ligt daarmee niet aan een dreef, maar aan een parkachtige omgeving. Samengevat is de opgave, om woningen, voorzieningen en werkfuncties aan het centrum van Reigersbos toe te voegen. Door deze vooral te bouwen langs de anonieme dreef en aan de achterkanten van het winkelcentrum, kan ook de stedenbouwkundige opzet van het centrum worden verbeterd. Dat moet samengaan met een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit, met vergroening en verduurzaming.

2.2.2 Globaal programma Gevarieerder woningaanbod In centrum Reigersbos worden ca 800 nieuwe woningen gebouwd. Bij 800 woningen stijgt het aantal inwoners in Reigersbos met ca 1150 personen. Voor de verhoudingsociaal - midden - duur wordt uitgegaan van de verhouding 40 - 40 - 20. De nadere specificering staat in de tabel op de volgende bladzijde. Er is behoefte aan nieuwe woningen in Gaasperdam, o.a. voor huishoudens die blijven wonen in een woning die minder passend is, omdat wat zij zoeken niet te vinden is in de wijk. Een gevarieerder aanbod aan woningen geeft mogelijkheden voor doorstroming voor mensen die om wat voor reden dan ook willen of moeten verhuizen, maar wel in de wijk willen blijven. Woningen in centrum Reigersbos zijn vooral aantrekkelijk voor mensen die graag in de levendigheid wonen en de voorzieningen dichtbij willen hebben. Nieuwe woningen nabij de metrostations levert nieuwe ov-reizigers op en is daarmee goed voor een duurzame en bereikbare woonwijk. De gemeenteraad heeft een stedelijk uitgangspunt voor de programmering van nieuwbouw geformuleerd: 40% sociale huurwoningen, 40% middeldure woningen (huur en koop) en 20% dure woningen (huur en koop). In de participatie is opgehaald dat er in Reigersbos met name behoefte is aan sociale huurwoningen voor jongeren en voor ouderen.

Daarnaast zouden middensegment koopwoningen de wijk kunnen versterken en kunnen doelgroepen zoals leraren genoemd worden. Omdat Gaasperdam nog een redelijk betaalbare wijk is, zijn niet alleen de woningen in de nieuwbouw, maar ook de woningen die door doorstroming vrij komen in de Investeringsnota Centrum Reigersbos 17

Impressie zuidelijke entree winkelstraat

18 Investeringsnota Centrum Reigersbos

bestaande voorraad kansen voor hen.

Woningbouw

In het plangebied zijn er kansen om een wooncoöperatie te realiseren. Ingezet wordt op een wooncoöperatie waarbij de toekomstige bewoners gezamenlijk een nieuw gebouw ontwikkelen en huurder worden. Op deze manier hebben de bewoners veel zeggenschap over hun leefruimte én zijn zij collectief eigenaar, terwijl ze individueel huren. Meer informatie hierover is te vinden op de website www. amsterdam.nl/zelfbouw .

segment

Het huidige college is voornemens om bij een volgende aanpassing van de Huisvestingsverordening een regeling voor te stellen, waarmee complexen gedeeltelijk met voorrang toegewezen kunnen worden aan bewoners met maatschappelijke binding aan het gebied en of nabij gelegen gebieden. Programma niet-wonen Centrum Reigersbos is het centrum voor heel Gaasperdam. Dat betekent dat er niet alleen voorzieningen komen voor de bewoners van het centrum zelf, of alleen voor de bewoners van de wijk Reigersbos, maar ook voor álle bewoners van Gaasperdam. Het niet-wonenprogramma staat in de tabel op de volgende bladzijde. Maatschappelijke voorzieningen Reigersbos is een ontwikkelbuurt. In het centrum van Reigersbos worden 800 woningen gebouwd. De opgave voor de maatschappelijke voorzieningen voor gebiedsontwikkeling is in 2017 vastgesteld aan de hand van de “Referentienorm Maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen”. Die norm bepaalt het gewenste toe te voegen aanbod voor verschillende sociale domeinen: onderwijs, zorg, jeugd, basisvoorzieningen, sport en kunst en cultuur.

Sociaal*

Midden

Duur

gemiddelde woninggrootte (gbo)

aantal woningen

%

jongeren

35 m2*

50-60

40%

regulier sociaal

45 m2

100-110

ouderen

60 m2

75-85

gezinnen

75 m2 ***

75-85

koop

70 m2 ****

190-200

huur

50 m2

75-85

huur

65 m2 *****

40-50

koop

105 m2

160-170

40%

20%

*: labelen als jongerenwoning **: waarvan 2% rolstoelwoningen, verdeeld over verschillende huishoudtypen ***: bij gezinnen gaat het om een mix van 3- en 4-kamerwoningen ****: waarvan een deel als koopgarant *****: o.a. 3-kamerwoningen voor ouderen en combinatie met gemeenschappelijke voorzieningen (Directie Wonen werkt aan het toevoegen van een label ouderenwoning in het middensegment in de verordening, dat t.z.t. toegepast kan worden).

Het voorzieningenprogramma wordt bepaald aan de hand van de aantallen toe te voegen woningen en het beoogde type woonmilieu. Op basis van beleidsdoelen zoals de Ontwikkelbuurtopgave en de behoefte aan vervanging van bestaande voorzieningen is er ook aanvullende behoefte aan maatschappelijke voorzieningen. In samenwerking en op advies van Afdeling MV is de maatschappelijke opgave in deze investeringsnota opgenomen. Omdat Reigersbos het centrum van de wijk is, is er ook een berekening van de benodigde voorzieningen voor alle nieuwe woningen in Gaasperdam gemaakt. Sommige (buurt-)voorzieningen die erbij komen, zoals basisonderwijs of kinderopvang, moeten gespreid

over Gaasperdam worden gebouwd, op de plekken van de woningbouwlocaties. Voor voorzieningen die gericht zijn op álle bewoners van Gaasperdam, is het centrum van de wijk, dus centrum Reigersbos, de geschikte plek. Reigersbos kan uitgroeien tot een urban hotspot. Er is behoefte aan plekken waar de urban scene kan groeien en ontwikkelen. Daarnaast draagt het bij aan het vasthouden van talenten en het voegt nieuwe activiteiten toe aan de stad.

Investeringsnota Centrum Reigersbos 19

Impressie zuidelijk plein bij de gracht

20 Investeringsnota Centrum Reigersbos

Het programma voor maatschappelijke voorzieningen voor centrum Reigersbos bestaat uit: • •

• •

• • •

Buurtkamer: een buurtkamer (150 m2 bvo) is een kleinschalige ruimte die door buurtbewoners zelf wordt ingevuld. Jongerencentrum (350 m2 bvo): is gericht op jongeren van 10 – 19 jaar. Een jongerencentrum moet een aantrekkelijke accommodatie midden in de wijk zijn, dus niet ergens weggestopt. Jongeren moeten zich er thuis voelen. Broedplaats (minimaal) 200 m2 Cultuur 1000 m2 (indicatief): De normering voor kunst en cultuur is gebaseerd op ervaringscijfers. Hoe, wanneer en waar de metrages worden ingevuld, is moeilijk van tevoren te zeggen en afhankelijk van personen of instellingen die (al dan niet door de gemeente gesubsidieerde) culturele initiatieven starten. Ook is niet te voorspellen of het om één ruimte gaat of dat er verschillende kleinere cultuurruimtes zullen ontstaan. Er is zelfs geen garantie dát er culturele functies neerstrijken in Reigersbos, culturele ondernemers kunnen immers voor andere plekken kiezen. Een andere mogelijkheid is, dat (een deel) van het kunst en cultuurprogramma gecombineerd wordt met de broedplaats. Die onvoorspelbaarheden pleiten ervoor om binnen het plangebied rekening te houden met een of met meerdere ruimtereserveringen voor cultuur, die ook later, als ook andere woningbouw in Gaasperdam van de grond is gekomen, nog kunnen worden ontwikkeld. Gezondheidscentrum (600 m2 bvo) Buurtteam (230 m2 bvo) Apotheek (450 m2 bvo)

Niet-wonen functie

Maatschappelijk

Commercieel

Werken

Totaal

bruto vloeroppervlakte (bvo)

waarvan nieuwbouw

jongerencentrum

350

350

kunst en cultuur

1.000

1.000

buurtkamer

150

150

broedplaats

200*

200

OKT

650

650

gezondheidscentrum

600

600

buurtteam

230

230

apotheek

450

waarvan transformatie

450

politiebureau (verhuizing) 1.100

1.100

totaal maatschappelijk

4.730

4.280

450

horeca

1.200**

900

300

detailhandel

2.900

4.000

(minus) 1.100***

dienstverlening/leisure

1.150

1.000

150

totaal commercieel

5.250

5.900

Productieve bedrijvigheid 2.600

2.600

Kleinschalige kantoren

3.000

2.300

700

totaal werken

5.600

4.900

700

totaal niet-wonen

15.700

15.200

(saldo) 500 ****

* minimaal 200 m2 ** ruimte voor uitbreiding horeca naar 1.900 m2 *** verplaatsing (deel) supermarktplint naar nieuwbouw **** i.v.m. 500 m2 verplaatsing bergingen bestaande woningen (indien mogelijk) t.b.v. plintfuncties

Investeringsnota Centrum Reigersbos 21

Vogelvlucht zuidelijke plein aan de Snellewaardgracht 22 Investeringsnota Centrum Reigersbos

De broedplaats en cultuurfuncties kunnen op meerdere manieren vorm gegeven worden en mogelijk (deels) gecombineerd. Binnen het plangebied zijn genoeg geschikte plekken voor de genoemde voorzieningen. Naast de nieuwbouw van voorzieningen, kunnen er ontwikkelingen met bestaande voorzieningen ontstaan. Het gaat om het politiebureau, het ouderkindcentrum en om sloop – nieuwbouw van de basisschool De Mobiel en het bestuurskantoor van enkele basisscholen. Sport en spelen Wat betreft sport, is er een opgave voor georganiseerde sport en een opgave voor sport in de openbare ruimte. De hoeveelheid georganiseerde sport hangt samen met het woonmilieu. Het centrum van Reigersbos is een gemengd stedelijk woonmilieu. Dat houdt in dat per woning 5 m2 georganiseerde sport moet worden gemaakt. Bij 800 woningen, is dat 4.000 m2. Dat is te vergelijken met een half voetbalveld. De opgave voor veldsport voor alle woningen die er in Zuidoost bij komen, wordt niet (altijd) binnen de projecten zelf opgelost. Op een aantal locaties moeten sportvoorzieningen komen voor meerdere woningbouwprojecten in Zuidoost samen. Zo kunnen nieuwe sportparken worden gemaakt. De dichtstbijzijnde locatie voor Reigersbos is het centraal park Gaasperdam. Daar worden de mogelijkheden voor veldsport onderzocht.

Uitgangspunt is een landschappelijke inpassing, waarbij het landschap bewegen en sporten in het landschap samen gaat met inpassing van sportvelden. Voor informele sport en spel in de openbare ruimte zal bij de bouw van circa 800 woningen 2000 m2 ter beschikking moeten staan. Hierbij wordt uitgegaan

van circa 400m2 voor speelplekken, 400 m2 voor een speelveld, en 800 m2 voor sport in de openbare ruimte. In het plangebied worden in het parkgebied van Rhenenhof en Renkumhof speelplekken aangelegd welke samen ongeveer 275 m2 beslaan. Daarnaast is er een buiten schooltijden openbaar speelterrein bij de Tamboerijn va ca. 1200 m2. In het parkje bij Renkumhof is ruim 400 m2 beschikbaar als speelveld.

op onzekerheden in vooral de detailhandel voor niet dagelijkse goederen, zoals kleding of meubels. Omdat juist daarin veel online wordt gekocht, is de groei wellicht niet helemaal haalbaar. Voor horeca is het advies om 1.ooo m2 toe te voegen en dat in de loop van de jaren, als het aantal inwoners van Zuidoost verder groeit, eventueel verder te laten groeien met nog eens 900 m2.

Deze informele sport- en spelvoorzieningen worden in een volgend stadium samen met omwonenden en gebruikers nader vorm gegeven.

De metrages toevoeging detailhandel en horeca in deze investeringsnota zijn maxima. Zij zijn gebaseerd op 4.250 nieuwe woningen in heel Gaasperdam. Hoeveel daadwerkelijk nodig en mogelijk is, is afhankelijk van veel ontwikkelingen, zoals het aantal nieuwe woningen dat uiteindelijke in Gaasperdam gebouwd gaat worden, online winkelen en mogelijke lange termijneffecten van corona. Daarom zullen we de hoeveelheid benodigde detailhandel en horeca blijven monitoren. Het op te stellen omgevingsplan wordt t.z.t opnieuw ter advies voorgelegd aan de provinciale commissie detailhandel. De ontwikkelingen worden ook afgestemd met de eigenaar van het winkelcentrum.

Commerciële voorzieningen en werken Voor het programma aan commerciële voorzieningen is het DPO (voor detailhandel, horeca en dienstverlening) uit 2019 voor heel Zuidoost gehanteerd en is advies van de Directie Economie ingewonnen. Ook is het programma voor detailhandel voorgelegd aan de provinciale adviescommissie detailhandel. Van de detailhandel is 2300 m2 bvo bedoeld voor dagelijkse boodschappen, in de vorm van een derde supermarkt en uitbreiding van de bestaande supermarkten. Voor de detailhandel heeft de provinciale adviescommissie geadviseerd om 600 m2 van het totaal een dubbelbestemming detailhandel en bedrijven te geven. Dat is met het oog

Naast woningen en voorzieningen, ligt er voor Reigersbos een opgave voor het toevoegen van werkfuncties. Eerder in deze investeringsnota is beschreven dat Gaasperdam en de Bijlmer destijds als echte woonwijken zijn ontworpen: wonen aan de ene kant van het spoor, werken aan de andere. Werkfuncties zijn nu nog vrijwel afwezig in Reigersbos. Het streven is om van het centrum Reigersbos een meer gemengd gebied te maken, waar óók gewerkt wordt in bedrijven en kantoren De opgave in deze investeringsnota komt voor uit het programma De Economie van Morgen (zie verder hoofdstuk 3), waarin Reigersbos in de categorie ‘productieve wijk’ valt. Als indicatie voor een productieve wijk wordt

In het plangebied wordt een urban sportveld gerealiseerd van van ca. 750 m2 op het plein bij basisschool De Tamboerijn. Daarnaast komt er een informeel sport of tennisveldje van ca. 500 m2 in het parkje aan de Rhenenhof. Direct aan het plangebied grenst bovendien het grote urban sportterrein van het Ir. Lely Lyceum. In het plangebied is dus ruimschoots ruimte voor sport en spelen in de openbare ruimte.

Investeringsnota Centrum Reigersbos 23

N Renk

Rhenenhof

10 50 100 Ravensteinplein

f

umho

onho vend reef

Reigersbosdreef Reige rsbos dreef

Scho

straa t

nerw oerd

Scho

Renooiplein

Remmerdenplein

Plankaart Centrum Reigersbos

gegeven dat 5-15% van het totale bvo van de nieuwe ontwikkeling een invulling met economische ruimte is en op de begane grond circa 25-40% van het bvo. De opgave voor Reigersbos komt daarmee neer op circa 5.000 - 15.000 m2 aan bedrijvigheid. Deze bedrijvigheid bestaat uit (productieve) bedrijven met een grootte van gemiddeld 100-300 m2 per eenheid, en uit kleinschalige kantoren. Ook moet er ruimte zijn voor het bestuurskantoor van het schoolbestuur. De kantoren bij de metro staan nu ruim 10 jaar leeg. Deze investeringsnota gaat uit van sloop van de kantoortorens. Voor het (te behouden) kantoorgebouw over het metrospoor gaat het om 2000 m2 vloeroppervlakte met nieuwe mogelijkheden. De kantoren zouden een nieuwe functies kunnen krijgen als hedendaags werkgebouw voor kleine ateliers of kantoren, duidelijker herkenbaar door de gevel aan te pakken en transparanter te maken. Ook kan onderzocht kunnen worden om de plint meer open en uitnodigend te maken, met bijvoorbeeld een grand-café met terras aan de winkelstraat. Een gedeeltelijke invulling met sociale woningen voor jongeren behoort tot de mogelijkheden. Reigersbos is in het gemeentelijk hotelbeleid een van de ‘nee, tenzij’ locaties. Dat betekent dat een hotel onder strikte voorwaarden van het beleid een optie is.

Een concept waarin een hotel een duidelijke betekenis heeft voor de buurt, zoals bijvoorbeeld een combinatie van logies en werkruimtes, is daar een voorbeeld van. Vooral voor het markante gebouw over de metro zou dat een mooie invulling zijn.

2.3 Hoofdopzet blok A

2.3.1 Een verbeterd centrum In de hoofdopzet van het stedenbouwkundig plan kunnen circa 800 nieuwe woningen in het centrumgebied worden toegevoegd, verdeeld over beide zijden van de dreef. Alle kavels rondom de metrohalte worden bebouwd. Het belangrijkste voorstel is het maken van een plein met de metrouitgang en met nieuwe winkels en horeca in het hart van Centrum Reigersbos. Het plein is het nieuwe hart van de wijk en krijgt een levendige invulling met terrassen, bomen en bankjes. Over het plein komt een mooie en veilige verbinding voor voetgangers. Ov-reizigers kunnen over het plein comfortabel overstappen van de metro naar de (nieuwe) bushalten en andersom. Daarnaast wordt het bestaande pleintje rondom de kerk groener ingericht met ruimte voor terassen.

blok B

blok C

blok E blok D

blok G-toren

In het zuidelijk deel van het plangebied blijft het rustig en groen. Naast woningbouw wordt het openbare (school)plein, bij de Tamboerijn, het gezondheidscentrum en het kinderdagverblijf, groter en groener en komt hier een nieuwe informele sportvoorziening. Door de aanwezigheid van de singel is er een mooie kans om een aantrekkelijke oever te maken die natuurvriendelijk is. De nieuwe gebouwen aan het winkelcentrum hebben voorzieningen en bedrijfsruimten op de begane grond en woningen op de verdiepingen. De meeste auto’s staan in de toekomst in parkeergarages binnen de nieuwe blokken en uit het zicht op straat. Om ruimte te maken voor het nieuwe plein, is het noodzakelijk dat een van de twee bestaande kantoortorentjes wordt gesloopt. Op de plek van de andere toren wordt

blok F blok G

blok H

blok I Nieuwe blokken Investeringsnota Centrum Reigersbos 25

Vogelvlucht plein naast de metrohalte

een nieuwe woontoren gebouwd met voorzieningen in de plint. De ruimten rondom de bestaande fietspaden van Ruiseveenpad en Snellerwaardgracht worden vernieuwd, met ook nieuwe functies in de plint van de (bestaande) bebouwing. Dat zorgt voor extra levendigheid en (vooral ’s avonds) voor sociale veiligheid voor fietsers op deze routes. Het Renkumhof en Rhenenhof krijgen een functie als buurtparkje, waaraan ook woningen worden gebouwd. Ook de groenstrook ten oosten van De Drie Stromen Kerk wordt beter uitgerust om als buurtpark te functioneren. Hier komt ruimte voor extra informele sport.

de omgeving zorgt voor korte en logische loop-, fiets- en autoroutes. De aanzet voor zo’n structuur is al aanwezig, al zijn de fietstunneltjes en de aanloopstraten en steegjes van het winkelcentrum veelal gesloten en onaantrekkelijk. De nieuwe bebouwing en openbare ruimte dienen daarom op een goede manier aan te sluiten, zodat er een heldere en fijnmazige structuur ontstaat in en rondom het winkelcentrum en het metrostation. Het centrumgebied dient goed en logisch bereikbaar te zijn vanuit verschillende delen van de wijk. In het fijnmazige grid liggen een aantal belangrijke hoofdroutes voor voetganger, fiets en auto: •

2.3.3 Centrum als kloppend hart van Gaasperdam Het winkelcentrum Reigersbos heeft de potentie om verder uit te groeien naar hét levendige en herkenbare centrum van Gaasperdam; wonen, winkelen en ontmoeten in een prettig verblijfsklimaat. Meer woningen en bewoners dragen bij aan het versterken van het voorzieningenniveau van winkels, scholen en zorgfuncties. Ook biedt het een oplossing voor de huidige en dreigende leegstand in het winkelcentrum en draagt het bij aan het rendabel houden van de metrolijn. Om van Centrum Reigerbos een levendige buurt te maken, met goede voorzieningen en ruimte voor arbeidsplaatsen, wordt circa 15% van het nieuwe programma als ‘niet-wonen’ functies gerealiseerd.

2.3.4 Fijnmazige hoofdstructuur Centrum Reigerbos heeft al een centrale ligging in de wijk, maar een fijnmazige verknoping met

•

•

•

De fietsroute vanuit de winkelstraat, als onderdeel van de recreatieve dagroute voor fietsers door Centraal Park Gaasperdam en het Nelson Mandelapark naar het Anton de Komplein (noord-zuid). De oost-west georiënteerde fietsroutes langs de koppen van het winkelcentrum. Dit zijn potentieel veilige avondroutes door Gaasperdam naar de centra van Gein, Holendrecht en de Amsterdamse Poort. De oost-west routes aan weerszijden van metrostation Reigerbos, die zorgen dat de metrohalte goed verbonden is met het winkelcentrum en de buurt. De Reigerbosdreef als auto-ontsluiting.

2.3.5. Verbeteren van de pleinen In het centrumgebied wordt ruimte gemaakt voor een extra plein, naast opwaardering van het bestaande plein rondom De Drie Stromenkerk en het vergroten van het zuidelijke plein aan basisschool De Tamboerijn, het gezondheidscentrum en het kinderdagverblijf. Het huidige centrum van Reigersbos

heeft nog weinig plekken met een combinatie van openbare functies (zoals horeca of een buurthuis) en een goede verblijfsplek in de openbare ruimte, zoals een aantrekkelijk plein. Plein in het hart Naast de metrohalte wordt een nieuw hart van het winkelcentrum gemaakt. Om dat te kunnen doen moet een van de kantoortorens gesloopt worden. De andere kantoortoren kan eveneens gesloopt worden, om plaats te maken voor een markant nieuw gebouw dat een meer stedelijk gevoel aan het plein geeft. Er ontstaat dan ruimte voor een groen plein met verblijfsmogelijkheden en aan de randen ruimte voor bijvoorbeeld terrassen. Het plein zorgt voor een goede verbinding met de bushalte aan de Reigersbosdreef en zorgt voor een aangename entree van het winkelcentrum. Plein rondom De Drie Stromenkerk Het bestaande pleintje rondom de Driestromenkerk wordt vernieuwd, een deel van de verharding wordt vervangen door groen en er komt ruimte om te zitten onder de bomen en er komt ruimte voor een terras voor eventuele horeca in de plint op de hoek van de winkelstraat. Zuidelijke plein bij de school Het openbare (school)plein bij de Tamboerijn, het gezondheidscentrum en het kinderdagverblijf blijft rustig en groen, maar wordt groter en krijgt een nieuw informele sportvoorziening.

Door de aanwezigheid van de singel is er een mooie kans om een aantrekkelijke oever te maken met grastrappen om op te zitten en tevens ruimte om deze oever natuurvriendelijk te maken met ruimte voor ecologie.

Investeringsnota Centrum Reigersbos 27

Impressie bushalten Reigersbosdreef

Impressie Snellewaardgracht

2.3.6. Twee buurtparkjes Ondanks het vele groen in Reigerbos zijn er in Centrum Reigerbos weinig plantsoenen en pleinen die prettig zijn om in te verblijven. Bewoners kiezen vaker voor een wandeling in de Hoge Dijk of het Gaasperpark. Recreatieve looprondjes en groene verblijfsplekken in en rondom het centrumgebied zijn een welkome aanvulling dichter bij huis. De winkelstraat en pleinen, de groenstroken aan de fietspaden en de Reigerbosdreef kunnen daartoe beter ingericht worden, bijvoorbeeld met gevarieerde beplanting, zitgelegenheden en sport en spel aanleidingen. De Reigersbosdreef krijgt een relatief breed profiel met veel ruimte voor groen en een laanbeplanting.

Er zijn meerdere locaties die specifiek ingericht worden als buurtpark, met mogelijkheden voor verblijven, ontmoeten en sport- en spel. Het gaat daarbij onder andere om het groen langs de fietspaden: • de groenstrook aan het Puifluikpad, tussen het pleintje bij de kerk en de ecologische groenstrook (tussen Gein en Reigersbos) • en de waterverbinding (Snellewaardgracht) tussen de winkelstraat en het schoolplein. Daarnaast om de bestaande hoven (Renkumhof en Rhenenhof) direct aan de westzijde van de Reigersbosdreef. De nieuwe bebouwing ligt daarmee niet aan een dreef, maar aan een parkachtige omgeving. De huidige groene ruimtes van de Rhenerhof en Renkumhof kunnen beter ingericht worden zodat ze samen als één buurtpark aanvoelen. De bosschages langs de dreef kunnen diverser en iets opener waardoor er een meer ruimtelijke relatie vanuit de omgeving ontstaat met de Reigersbosdreef. Voor de beplanting is dit een kans om een aantrekkelijkere onderbegroeiing te realiseren, die een rijker beeld oplevert, maar ook aantrekkelijker is voor o.a. insecten, vogels en kleine zoogdieren.

2.3.7. Metro, bus en fiets koppelen (HUB)

Principekaart - buurtparken

De overstap van metro op bus en van openbaar vervoer op fiets wordt verbeterd. De bushaltes en de metrohalte liggen nu op een flinke afstand van elkaar. Vooral vanuit de halte aan het zuidelijke deel van de Reigerbosdreef kost het veel tijd om over te stappen op de metro. Ten tweede liggen de bushaltes nu anoniem aan de dreef, achter bosschages en op afstand van de woningen, waardoor het niet veilig en prettig is om naar de bushalte te lopen.

Principekaart - metro, bus en fiets koppelen

Impressie plein bij de kerk

Door de bushaltes dichter bij de metro te leggen, worden zij beter gekoppeld aan het metrostation. De loopafstand wordt zo verkleind, de overstaptijd verminderd en mensen worden gemotiveerd om openbaar vervoer te gebruiken. Door woningen aan de dreef toe te voegen, komen de halten beter in het zicht te liggen en worden de looproutes tussen de metro en bus sociaal veiliger. Naast de overstap van de metro op de bus, kan ook de overstap van metro of bus op de fiets verbeterd worden door (extra) fietsnietjes te plaatsen bij de ingang van het metrostation. De beschreven ingrepen zorgen gezamenlijk voor een metro-, bus- en fietshub en dragen bij aan het verminderen van het autogebruik en het bevorderen van duurzame mobiliteit.

2.3.8. Hoge dreef: auto en fiets gescheiden Het gescheiden verkeerssysteem met verhoogde autodreven heeft voordelen, maar ook nadelen. De anonieme ruimtes langs de dreven zijn niet levendig en in de avonduren niet veilig. Dat geldt ook voor de fiets- en voetgangerstunneltjes die onder de dreven door lopen en voor de fietspaden langs de blinde gevels van de koppen van het winkelcentrum. Deze ruimtelijke problemen lossen we op door de anonieme parkeervelden te bebouwen. De Reigersbosdreef wordt ontwikkeld tot een straat met woonadressen en ter hoogte van het winkelcentrum met bedrijvigheid. Zo ontstaan ook voorkanten van gebouwen aan de dreef en aan fietspaden. Voor de projectnota is door de TU Delft een space syntaxonderzoek uitgevoerd In zo’n studie wordt onderzocht met welke ruimtelijke ingrepen een

gebied beter gaat functioneren; bijvoorbeeld op welke plekken veel bezoekers kunnen komen en horeca kansrijk is. In het space syntaxonderzoek voor Reigersbos wordt geadviseerd om de dreef te verlagen. De reden daarvoor is dat zo een straat ontstaat waar functies aan kunnen komen en het centrum zo vergroot vergroot wordt. Dat is vooral belangrijk voor het deel ten noorden van de metrolijn. De verlaging van de dreef is onderzocht, maar wordt als een te dure ingreep beschouwd. Bovendien functioneert het systeem van gescheiden auto- en langzaam verkeer op zichzelf goed. De dreef blijft daarom op hoogte. Wel is gekeken hoe parallel aan de dreef aan de centrumzijde een aantrekkelijker route voor vooral langzaam verkeer kan worden gemaakt. Ter hoogte van het winkelcentrum wordt een ventweg aangelegd, naast het talud van de dreef. Met deze ventweg langs de nieuwe bebouwing wordt op een andere manier dan met het verlagen van de dreef, gevolg gegeven aan het advies uit het space syntax onderzoek. De fietstunnels blijven behouden, maar worden opgeknapt.

LEGENDA Pleinen levendigheid

rust

Straten dagelijks leven levendigheid

rust

2.4 Inpassing en inrichting 2.4.1 Relatie openbare ruimte en functies Het huidige centrum van Reigersbos heeft nog weinig plekken met een combinatie van openbare functies (zoals horeca of een buurthuis) en een goede verblijfsplek in de openbare ruimte, zoals een plein. Bij de metrohalte, het kerkpleintje en de fietsstraten langs het winkelcentrum liggen kansen om straten en pleinen van het dagelijks leven te maken, met functies die voor meer levendigheid zorgen in de openbare ruimte. Principekaart - pleinen en straten van het dagelijks leven Investeringsnota Centrum Reigersbos 31

Vogelvlucht plein bij de kerk 32 Investeringsnota Centrum Reigersbos

Rust, reuring en levendigheid Verschillende functies hebben specifieke vestigingsen locatievoorwaarden. We gaan daarbij uit van ‘levendigheid’ in de winkelstraat en op de pleinen, ‘reuring’ aan de Reigerbosdreef en ‘rust’ aan de randen van het centrumgebied. Zo is voor een grand-café een levendige plek met ruimte voor terrassen op de zon wenselijk en voor productieve bedrijven een locatie die goed is ontsloten vanuit de wijkwegen vanwege de bevoorrading. Sommige van de maatschappelijke voorzieningen, bijvoorbeeld cultuur of een jongerencentrum, horen op de plekken met de meeste levendigheid. Andere, zoals een basisschool, passen juist het beste op een luwe plek. Levendige pleinen en fietstraten Voorkomen moet worden dat er in het centrum van Reigersbos grotere stille stukken ontstaan die ’s avonds uitgestorven zijn. Omdat auto’s en fietsers/voetgangers van elkaar gescheiden zijn, is sociale veiligheid voor voetgangers en fietsers extra belangrijk. Bedrijven zijn ’s avonds verlaten. Zij staan vooral langs de dreven, waar het geen probleem is als het ’s avonds stil is. Met uitzondering van het blok direct ten noorden van de metrohalte, in verband met de routing door het winkelcentrum en de sociale veiligheid van bushaltes. Horeca en avondfuncties komen op de plekken waar de (doorgaande) routes voor fietsers en voetgangers zijn. Dus aan de doorgaande fietsroutes en de pleinen.

Met specifieke aandacht voor de hoeken van de winkelstraat en de hoeken waar de dreven de fietstoutes kruisen. Langs de fietsstraten van de dreef naar de winkelstraat zijn nu nog dichte gevels van bergingen en supermarkten. De arcade aan het plein bij de kerk is

donker. Daarom wordt voorgesteld om de bergingen en supermarktplint aan deze straten te transformeren naar kleinschalige (winkel)ruimten. De mogelijkheid daarvoor kan gecreëerd worden door de bergingen en supermarkten in de nieuwe bebouwing op te nemen. Daarnaast zou de donkere arcade verbeterd kunnen worden, door de trappenhuizen te verplaatsen en eventueel de winkelplint naar voren te zetten.

LEGENDA wonen detaihandel / supermarkt horeca cultuur maatschappelijk dienstverlening/leisure werken: productief en kantoor gebouwd parkeren

2.4.2 Inpassing niet-wonen programma Voor de inpassing van een deel van het niet-wonen voorzieningen zijn verschillende opties denkbaar. De plekken voor nieuwe detailhandel zijn constant; het gaat immers grotendeels om uitbreiding van de supermarkt(en) en om wat kleinere winkels die in het weefsel van het winkelcentrum moeten worden opgenomen.De bedrijven en kantoorachtige functies zijn aan de Reigersbosdreef te vinden. De variatie zit in het horeca- en het cultuurprogramma, in de locatie voor het jongerencentrum en voor een deel van de werkfuncties. Het nieuwe plein langs de metrobaan en de entrees van de winkelstraat vormen de meest aangewezen locaties voor horeca. In blok H is een nieuwe cultuurvoorziening op het zuidplein bij de school opgenomen, zodat er makkelijk een wisselwerking tussen onderwijs en cultuur kan ontstaan. Bij het zuidplein is in blok I ruimte voor maatschappelijk programma, waaronder een broedplaats en jongerencentrum. Een broedplaats kan, afhankelijk van de invulling, ook ’s avonds een publieksfunctie kan krijgen. Bij een cultuurprogramma aan de zuidzijde moet er een mogelijkheid zijn voor tenminste een deel van het horecaprogramma aan

Principekaart - functies begane grond Investeringsnota Centrum Reigersbos 33

de zuidzijde (Snellerwaardgracht), bij voorkeur met mogelijkheden voor een terras aan het water. Aandachtspunt daarbij is, dat de basisschool in de luwte moet blijven en dus duidelijk gescheiden van eventuele horeca. Die functies vragen om twee verschillende ruimtelijke sferen. De cultuurvoorziening met eventuele horeca krijgt daarom aan de oostzijde van het zuidplein een plek. Echter, ook een optie is dat het zuidplein een plein met buurtvoorzieningen blijft, met name met onderwijs en zorg. Het cultuurprogramma, de broedplaats en het jongerencentrum kunnen dan neerstrijken in bijvoorbeeld blok C. De levendigheid zit daarmee vooral aan de noordzijde van het centrum. Een uitdaging voor het plan is, dat de woningbouw waarschijnlijk vooruitloopt op (een deel van) het nietwonenprogramma, zoals cultuur en horeca.

2.4.3 Inrichting winkelstraat en pleinen als vebrlijfsgebied De openbare ruimte van de winkelstraat heeft in principe slechts weinig nodig om weer up-to-date te zijn. Kleine ingrepen, zoals het vervangen van de huidige zitbankjes en het bij plaatsen van fietsnietjes, in het bijzonder bij de metro, kunnen al veel bijdragen aan het verbeteren van de verblijfskwaliteit van de winkelstraat en de openbare ruimte rondom het metrostation Reigersbos. Een aandachtspunt vormen de meldingen over gladheid van de huidige bestrating bij natheid. Dit wordt nader onderzocht. Wel zou onderzocht kunnen worden of de inrichting enkele specifieke aanvullingen behoeft. Voorbeelden zijn de locatie en openbare ruimte bij

een jongerencentrum, of de openbare ruimte bij ouderenhuisvesting.

LEGENDA wijkontsluiting buurtontsluiting

Met de nieuwe inrichting van de pleinen op de koppen van de winkelstraat ligt er een kans om de mooie inrichting van de straat voort te zetten. Daarmee worden winkelstraat en pleinen meer een geheel en ontstaat er meer samenhang in het centrum. De pleinen worden meer ingericht als verblijfsgebied en er is meer ruimte voor terrassen. Daarnaast komt op de pleinen meer ruimte voor groen. De pleinen krijgen hiermee een belangrijker functie en vergroten daarmee het verblijfsklimaat van de gehele straat. Amsterdam kent een lange traditie van kunst in de openbare ruimte: beelden, sculpturen, gevelstenen, streetart, te veel om op te noemen. Als centrum van de wijk, waar veel mensen komen, moet in het plangebied zeker aandacht zijn voor nieuwe kunst in de openbare ruimte.

bevoorrading vrachtwagen e.d. bevoorrading bestelbus e.d.

2.5 Verkeer en parkeren 2.5.1. Ontsluiting en bevoorrading Bij de ontwikkeling van nieuwe bebouwing en openbare ruimte dient rekening gehouden te worden met de bereikbaarheid en bevoorrading van de winkels en voorzieningen in het winkelcentrum. De verschillende functies hebben verschillende bevoorradingsbehoeften. Supermarkten worden bevoorraad met vrachtwagens (trekker-oplegger combinatie). Daarbij zijn de laad- en lostijd en de veiligheid van fietsers en voetgangers in het gebied belangrijke criteria. De supermarkten kunnen vanwege de verkeersveiligheid niet vanaf de winkelstraat worden bevoorraad. De bevoorrading van de supermarkten gebeurt daarom vanaf de dreef. Principekaart - auto onsluiting en bevoorrading

34 Investeringsnota Centrum Reigersbos LEGENDA

De winkels en voorzieningen aan de winkelstraat daarentegen kunnen wel vanaf de winkelstraat worden bevoorraad, maar dan met kleinere voertuigen zoals bestelbussen en met het instellen van venstertijden.

•

• De auto ontsluiting wordt aangepast. Langs de oostzijde van de Reigersbosdreef wordt een ventweg gerealiseerd voor de bevoorrading van de supermarkten, productiebedrijven en andere voorzieningen aan de dreef. Bij het Rhenenhof wordt de huidige afrit van de Reigersbosdreef verwijderd. De ontsluiting wordt dan gelegd via het Montfoorthof en Millingenhof. Bij de Schonerwoerdstraat wordt eveneens de huidige afrit van de Schoonhovendreef te vervallen. In de plaats daarvan wordt de ontsluiting gelegd via de Sliedrechtstraat. Voor de nieuw auto ontsluiting worden overzichtelijke en verkeersveilige oversteken gemaakt om het Ruisenveenpad, het Bijlmerpleinpad en Ravenswaaipad te kruisen.

2.5.2. Parkeren op straat Om een goed beeld te krijgen van de bestaande parkeersituatie en de toekomstige parkeersituatie met gebiedsontwikkeling, is een parkeeronderzoek uitgevoerd in het plangebied en de omliggende buurten en is een parkeerbalans opgesteld (zie bijlagen). De parkeerbalans is een rekenkundige vertaalslag van de parkeernormen en het ruimtelijk programma. Bij het opstellen van de parkeerbalans is uitgegaan van de volgende uitgangspunten: • de parkeervraag van alle functies (nieuwbouw en transformatie) dient op eigen terrein te worden

•

opgevangen; de kavels A, B en D beschikken niet over een eigen parkeergarage op eigen terrein. Er gaat hiervoor een nulplafond gelden - er worden geen parkeervergunningen uitgegeven; parkeren door bezoekers van de woningen en parkeren voor maatschappelijke voorzieningen vindt plaats in de openbare ruimte; de parkeernorm voor woningen, bezoekers van bewoners en kantoren zijn conform de Nota Parkeernormen Auto (november 2017). Hierbij is voor sociale huurwoningen en kantoor uitgegaan van het minimum van 0. Voor de overige functies is, omdat Amsterdam hiervoor geen parkeernormen heeft, gebruik gemaakt van CROW-publicatie 381 – Toekomstbestendig parkeren (uitgangspunt: minimum kengetal, zeer sterk stedelijk, schilcentrum). Voor de functies maatschappelijk en cultuur is uitgegaan van de norm voor overige bedrijvigheid (omdat dit een breed scala van mogelijk functies bevat).

De parkeervraag van de nieuwe functies moet volledig op eigen terrein worden gefaciliteerd. Alleen bezoekers van de nieuwe woningen parkeren op maaiveld. Er vindt dus een verplaatsing plaats van parkeren op straat, naar parkeren in gebouwde parkeervoorzieningen. In de huidige situatie zijn er in het plangebied 790 openbare parkeerplaatsen op straat (inclusief de parkeergarage Reewijkplein). In de toekomstige situatie zijn er in het plangebied 375 parkeerplaatsen op straat en 415 parkeerplaatsen op eigen terrein (stalling). Het toekomstig parkeeraanbod in het plangebied zelf is onvoldoende om aan de vraag te voldoen. Als uitgaan wordt van een maximale bezetting van 90% van het beschikbaar

gebouwd parkeren kern bg ca 1250 m2 = ca 41 p.p.

gebouwd parkeren kelder (-1) ca 5700 m2 = ca 190 p.p.

gebouwd parkeren maaiveld niveau ca 2000 m2 = ca 66 p.p.