Document · PDF

PLECK 5.0 en Evaluatie Leidraad duurzaam bouwen en gebiedsontwikkelen

Raadsvergadering 8 november 2023, gemeente amstelveenBij agendapunt: PLECK 5.0 inclusief de Evaluatie Leidraad duurzaam bouwen en gebiedsontwikkelingen26.366 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Het afgelopen jaar is een aantal voorbereidingen getroffen voor doormetingen en reparaties/herinvesteringen aan vloeistofdichte ondergronden van het compostering en veegvuildepot zodat we blijven voldoen aan wetgeving en de voorzieningen duurzaam worden vervangen en gebruikt.

KLIMAATADAPTATIE In het actieplan klimaatadaptatie 2021-2026 staat de doelstelling dat Amstelveen in 2050 klimaat robuust is ingericht op de thema’s watertekort, -overlast, hittestress en waterveiligheid. Om dit te

NATUUR- EN MILIEU EDUCATIE (NME)

Eind 2022 is ook 5 jaarlijks uitgebreide enquête over het aanbod van NME aan de deelnemende scholen gevraagd. Het schooltuinprogramma krijgt een 8,4, de leskisten scoren een 8,7 en de lessen op locatie zelfs een 9,3. Kortom, scores om trots op te zijn.

HOOFDSTUK 5

DE EFFECTEN VAN HET BELEID (MONITOR)

In de monitor kijken we naar de cijfers rondom duurzaamheid, die aangeven hoe duurzaam de stad is en hoe de duurzame stad zich ontwikkeld. De nieuwste statistiek is toegevoegd, soms zijn er nog geen cijfers over 2021 bekend. Aan het eind van dit hoofdstuk staat een lijst met bronnen van de cijfers. De conclusie is evenals vorig jaar in PLECK 4.0 dat de doelstellingen voor de stad als geheel op gebied van CO2 uitstoot en huishoudelijk afval nog niet helemaal volgens de planning gehaald worden. We lopen achter op de doelstellingen om het aardgasverbruik van woningen naar 0 te brengen in 2040, op de doelstelling hernieuwbare elektriciteit en op de doelstelling hernieuwbare warmte. De doelstelling voor de CO2 uitstootvrije organisatie in 2030 is wel op streek, maar dit is pas het eerste jaar dat we die meten. Er zijn ook bovengemiddeld veel laadpalen in Amstelveen.

Nu gaan transities meestal niet in een rechte lijn, maar schoksgewijs. Bijvoorbeeld wanneer een hele straat of buurt in korte tijd van het gas af kan. Maar dat geldt niet voor alle onderwerpen, bijvoorbeeld zonnepanelen op woningen. Op gebied van huishoudelijk afval is ook een (kleine) achterstand te zien. Het elektraverbruik blijven we voortaan monitoren, maar we hebben de doelstelling van daling naar nul eruit gehaald. We gaan immers meer elektra gebruiken naarmate er vaker wordt overgeschakeld van gas naar elektra. Een belangrijker aanwijzing voor de voortgang is het aandeel hernieuwbare elektra. In het eerste deel van de monitor doen we verslag middels de methode van de Prestatieladder voor de CO2 uitstootvrije organisatie. Dit gaat over gemeentelijk vastgoed, elektrificatie gemeentelijk wagenpark en over Amstelveen Sport. Daarnaast worden achtereenvolgens cijfers gepresenteerd over: De energietransitie CO2 uitstoot van de gehele gemeente Huishoudelijk afval

2022 en 3.382 ton in 2021). Hiermee is het streefdoel voor 2022 (-2% uitstoot) behaald. Het streefdoel om in 2026 40% minder uit te stoten loopt niet lineair maar gaat in sprongen, bijvoorbeeld als de routekaart maatschappelijk vastgoed uitgevoerd wordt, wanneer groen gas ingekocht kan worden of het wagenpark wordt geëlektrificeerd. Figuur 1. Van de in totaal 3 duizend ton uitgestoten CO2 is bijna de helft (49%) afkomstig van Gemeentelijke organisatie Amstelveen en de andere helft van Amstelveen Sport B.V. (51%). De CO2-uitstoot van de gemeentelijke organisatie Amstelveen is met 11% gedaald ten opzichte van 2021, dat van Amstelveen Sport B.V. is met 6% gestegen. Dat heeft te maken met meer openingsdagen in 2022 dan in 2021, toen het zwembad tijdelijk gesloten is geweest. Figuur 1: P ercentage CO2-uitstoot gehele organisatie ten opzichte van 2021.

PRESTATIELADDER CO2-UITSTOOT (VASTGOED EN MOBILITEIT) In 2022 werd er 3.279 ton CO2 uitgestoten door de gehele organisatie (Gemeentelijke organisatie Amstelveen en Amstelveen Sport B.V.). De doelstelling is in 2026 60% minder CO2 uitstoten ten opzichte van 2021. In vergelijking met 2021 is 3% minder CO2 uitgestoten door de gehele organisatie (3.279 ton in

Bron: CO2-Prestatieladder (2023).

CO2-FOOTPRINT De grootste uitstootpost is het aardgasverbruik, goed voor meer dan de helft van de uitstoot (58%), gevolgd door brandstofverbruik van het wagenpark (24%) en elektriciteitsverbruik van het gemeentelijk vastgoed (17%). In vergelijking met 2021 is er een kleine verschuiving gaande: het brandstofverbruik van het wagenpark neemt licht af terwijl het elektriciteitsverbruik van het vastgoed is toegenomen. Figuur 2.

De footprint van Amstelveen Sport B.V. bestaat voor het grootste gedeelte uit aardgasverbruik (67%) en een kleiner deel uit elektriciteitsverbruik (33%). Het grootste gedeelte van het aardgasverbruik is terug te herleiden naar het zwembad de Meerkamp (82%). Ten opzichte van 2021 is het aardgasverbruik afgenomen en het elektriciteitsverbruik toegenomen. We onderzoek nog waar dat door veroorzaakt wordt. De toename van elektriciteitsverbruik in de gehele organisatie is te herleiden naar Amstelveen Sport B.V.. Figuur 4.

Figuur 2: C O2-footprint 2021 en 2022 gehele organisatie.

Figuur 4: C O2-footprint 2021 en 2022 Amstelveen Sport B.V..

Bron: CO2-prestatieladder (2023).

De CO2-footprint van Gemeentelijke organisatie Amstelveen laat een ander beeld zien dan de footprint van de gehele organisatie (inclusief Sport). Naast aardgasverbruik (50%) is brandstofverbruik van het wagenpark goed voor een groot deel van de uitstoot (48%). Elektriciteitsverbruik vormt geen uitstoot, omdat deze volledig bestaat uit groene energie. Logischerwijs is de eerdergenoemde toename van elektriciteitsverbruik dan ook niet afkomstig van de Gemeentelijke organisatie Amstelveen. Zowel emissies afkomstig van aardgas, brandstof als zakelijk vervoer zijn afgenomen ten opzichte van 2021. Figuur 3.

Elektrische voertuigen Gemeente Amstelveen Gemeente Amstelveen telt in totaal 106 voertuigen, waarvan de helft elektrisch (52%). Dit is een lichte stijging ten opzichte van vorig jaar toen iets minder dan de helft elektrisch was (44%). Op 1 na zijn alle personenauto’s in bezit van de gemeente elektrisch, de ene auto is een wisselauto die vanwege veiligheid 24 uur per dag inzetbaar moet zijn. Ook is bijna driekwart van de bedrijfsauto’s (72%) en meer dan de helft van de scooters (57%) elektrisch. Vrachtwagens, vaartuigen en motoren zullen uiterlijk 2030 elektrisch zijn. Figuur 5. In vergelijking met vorig jaar is het aandeel elektrische voertuigen licht gestegen (2022: 44%, 2023: 52%). Deze stijging komt voort uit een toename aan elektrische bedrijfsauto’s. Figuur 6.

Figuur 3: C O2-footprint 2021 en 2022 Gemeente Amstelveen.

Bron: CO2-prestatieladder (2023).

Figuur 5: A antal elektrische en niet-elektrische voertuigen in bezit van gemeente Amstelveen.

Bron: Gemeente Amstelveen (2023a). Figuur 6: V erschil percentage elektrische voertuigen in bezit van gemeente 2022 en 2023.

Gemiddeld gasverbruik woningen en per duizend inwoners In 2021 werd in totaal minder aardgas verbruikt in vergelijking met 2016 (99% verbruik ten opzichte van 2016, een daling van 1%). Toch is er meer gas verbruikt dan het streefdoel (79% ten opzichte van 2016) en is het gasverbruik niet gedaald ten opzichte van het voorgaande jaar. In vergelijking met alle gemeenten in de provincie Noord-Holland en Nederland doet Amstelveen het iets beter. Zowel in NoordHolland als Nederland is het gasverbruik ten opzichte van 2016 gestegen (+3%). (Nederland en Noord-Holland zijn niet in de grafiek opgenomen vanwege de leesbaarheid). Figuur 7. Waar in 2020 voor het eerst een daling was te zien in het gasverbruik per inwoner is het verbruik in 2021 ten opzichte van 2020 gestegen (+1%). Sinds 2016 verbruikt Amstelveen per duizend inwoners minder gas in vergelijking met andere gemeenten in Nederland. In vergelijking met de provincie Noord-Holland wordt per duizend inwoners juist meer gas verbruikt in Amstelveen. Ondanks het hogere gasverbruik ten opzichte van andere gemeenten in Noord-Holland is Amstelveen wel bezig met een kleine inhaalslag. In 5 jaar tijd is in Amstelveen 3% minder gas per duizend inwoners verbruikt, in Noord-Holland was dit -1%. Figuur 8.

Bron: Gemeente Amstelveen (2023a).

ENERGIETRANSITIE De doelstelling voor de energietransitie is dat de hele gemeente in 2040 onafhankelijk van fossiele brandstoffen functioneert. In deze paragraaf worden de parameters beschreven die deze doelstelling toetsen. Om de voortgang van de energietransitie te meten, zijn gegevens bekend over: gemiddeld gas- en elektraverbruik van woningen; gas- en elektraverbruik per duizend inwoners; aandeel hernieuwbare elektriciteit en warmte; energielabels van woningen in Amstelveen in 2022 en de ontwikkeling sinds 2019; energielabels van woningen ten opzichte van Nederland; aantal woningen met zonnepanelen.

Figuur 7: P ercentage (aard)gasverbruik (temperatuur gecorrigeerd) in m3 van woningen in gemeente Amstelveen ten opzichte van 2016.

Bron: Klimaatmonitor (2023a).

Figuur 8: O ntwikkeling (aard)gasverbruik (temperatuur gecorrigeerd) per 1000 inwoners in gemeente Amstelveen, Noord-Holland en Nederland van 2010-2021.

Figuur 9: P ercentage elektraverbruik van woningen in gemeente Amstelveen ten opzichte van 2016

Bron: Klimaatmonitor (2023a).

Bron: Klimaatmonitor (2023b).

Gemiddeld elektraverbruik per woning en per duizend inwoners Het elektraverbruik is in vergelijking met 2016 gedaald (95% verbruik ten opzichte van 2016, een daling van 5%). Het verbruik ten opzichte van 2020 is licht gestegen (+2%). Een mogelijke verklaring van de stijging is dat mensen in 2021 meer thuiswerken door de opgelegde coronamaatregelen en dat gasverbruik is omgezet naar elektra (warmte, koken). Figuur 9. Zowel in Noord-Holland als Nederland is het elektraverbruik ten opzichte van 2016 gestegen (+1%). Figuur 10. Het elektraverbruik wordt gemeten omdat we de ontwikkeling in de gaten willen houden. Als er minder gas verbruikt wordt er elektra voor in de plaats gebruikt, maar we willen niet onnodig veel elektra verbruiken. We nemen echter geen streefdoel meer op om op nul elektraverbruik uit te komen.

Figuur 10: O ntwikkeling elektraverbruik (x1.000 kWh) per duizend inwoners in gemeente Amstelveen, Noord-Holland en Nederland van 2010-2021.

Bron: Klimaatmonitor (2023b).

Hernieuwbare elektriciteit en warmte Het elektraverbruik zal in de toekomst niet naar 0% gaan, maar doelstelling is om het gebruik van fossiele stroom naar 0% te krijgen en volledig hernieuwbare stroom te hebben. Zowel het aandeel hernieuwbare elektriciteit als hernieuwbare warmte is (licht) toegenomen. Hernieuwbare elektriciteit is wederom gestegen (+1,6%), maar niet zo hard als de stijging van 2020 op 2019 (+2,6%). Met als resultaat dat 8,2% van de bekende elektriciteit hernieuwbaar is. Helaas is het streefdoel nog niet behaald en is daarmee ook de gewenste inhaalslag nog niet gemaakt. Figuur 11.

Hernieuwbare warmte kent een zeer lichte groei (+0,2%), 2,7% van de warmte in 2021 is hernieuwbaar. Figuur 12. Ondanks de groei liggen beide vormen van hernieuwbare energie achter op het streefdoel. In vergelijking met de provincie Noord-Holland en Nederland loopt Amstelveen achter op het gebied van hernieuwbare elektriciteit en –warmte (hernieuwbare elektriciteit (Figuur 11): Noord-Holland 19,7%, Nederland 33,2% hernieuwbare warmte (Figuur 12): Noord-Holland 7,8%, Nederland 6,6%). Figuur 11: P ercentage bekende hernieuwbare elektriciteit in gem. Amstelveen, Noord-Holland en Nederland.

landelijke percentage: in heel Nederland beschikt ongeveer een kwart van de woningen (26%) over zonnepanelen. De ontwikkeling van het aandeel zonnepanelen is een stijging ten opzichte van voorgaande jaren (+3,2%). Figuur 18. Verhoudingsgewijs telt Amstelveen in vergelijking met Nederland meer meergezinswoningen, appartementen, flats et cetera. Hoe hoger het percentage eengezinswoningen in een gemeente hoe hoger het percentage zonnepanelen, dit kan het verschil tussen Amstelveen en Nederland verklaren. Andere gemeenten met een vergelijkbare verhouding meergezinswoningen hebben, op uitschieters Wageningen (26%) en Zandvoort (8%) na, een vergelijkbaar percentage woningen met zonne panelen. Figuur 14. Figuur 13: P ercentage woningen met zonnepanelen van Amstelveen en Nederland van 2012-2022.

Bron: Klimaatmonitor (2023c).

Figuur 12: P ercentage bekende hernieuwbare warmte in gemeente Amstelveen, Noord-Holland en Nederland.

Bron: Klimaatmonitor (2023f) & CBS (2023).

Figuur 14: P ercentage zonnepanelen op woningen in gemeenten met vergelijkbaar aandeel meergezinswoningen.

Bron: Klimaatmonitor (2023d).

Zonnepanelen In 2022 beschikt 16% van de woningen in Amstelveen over zonnepanelen, in totaal bijna 6.800 van de 42.400 woningen. Dit aandeel loopt achter op het

Bron: Klimaatmonitor (2023f) & CBS (2023).

Energielabels Steeds meer woningen krijgen een geldig energie label: de afgelopen jaren is het percentage onbekende/ongeldige labels met 5% gedaald. Het aandeel woningen met label A tot en met A++++ is in 2022 met 12% gestegen ten opzichte van 2016. Figuur 15. In vergelijking met Nederland is het aandeel energielabels bijna gelijk. Bijna de helft van de woningen heeft een onbekend, geen of ongeldig energielabel. Dit aandeel is iets groter dan het landelijk gemiddelde. Figuur 16.

Laadpalen Amstelveen telt in 2021 1.341 laadpunten, 14,5 per duizend inwoners. Ten opzichte van het Nederlands gemiddelde doet Amstelveen het erg goed; er zijn ongeveer twee keer zoveel laadpunten per inwoner. Figuur 17.

Figuur 17: A antal (semi)publieke laadpunten voor elektrische auto’s per 1.000 inwoners.

Figuur 15: O ntwikkeling energielabels Amstelveense woningen, 2009-2022.

Bron: Klimaatmonitor (2023g).

CO2-UITSTOOT

Bron: Klimaatmonitor (2023e). Figuur 16: V erdeling energielabels in 2022 van Amstelveen en Nederland.

De CO2 uitstoot van Amstelveen stad als geheel wordt in deze paragraaf behandeld. De belangrijkste bron hiervoor is de Klimaatmonitor. We hebben de meest recente cijfers gebruikt, die zijn uit 2021. In Pleck 4.0 is de CO2-uitstoot vergeleken met 1990 vanuit het Energy Transition Model (ETM). Op deze manier kan gekeken worden of de lange termijn doelstelling met betrekking tot CO2-reductie behaald wordt. De cijfers uit het ETM zijn niet geüpdate en daarom niet meegenomen in Pleck 5.0. Ontwikkeling CO2-uitstoot De gebouwde omgeving zorgt voor het grootste aandeel, ongeveer twee derde van de uitstoot. Dit aandeel veranderde de afgelopen jaren vrijwel niet. Daarnaast is de sector verkeer en vervoer (30%) verantwoordelijk voor een groot deel van de uitstoot. De grote daling aan CO2-uitstoot die in 2020 zichtbaar was heeft zich op alle gebieden niet doorgezet, met uitzondering van de landbouw, bosbouw en visserij waar een lichte daling te zien is. Figuur 18.

Bron: Klimaatmonitor (2023e).

Figuur 18: O ntwikkeling CO2-uitstoot hoofdsectoren Amstelveen 2010-2021.

Ontwikkeling CO2-uitstoot woningen De uitstoot die ontstaat door wonen is op te splitsen in aardgas, elektriciteit en stadswarmte. Van deze 3 veroorzaakt aardgas de meeste uitstoot (69%), gevolgd door elektriciteit (27%) en een klein aandeel stadswarmte (4%). Zoals eerder beschreven steeg de uitstoot met betrekking tot wonen in het laatste jaar licht (+2%). Figuur 20. Figuur 20: O ntwikkeling CO2-uitstoot wonen (gebouwde omgeving) Amstelveen 2010-2021. Aardgas en stadswarmte zijn temperatuurgecorrigeerd.

Bron: Klimaatmonitor (2023g). Aantallen aangeduid met een stippellijn zijn gebaseerd op gemiddelden.

Ontwikkeling CO2-uitstoot gebouwde omgeving Zoals eerder beschreven zorgt de gebouwde omgeving voor het grootste deel van de uitstoot. Binnen deze sector hebben woningen het grootste aandeel uitstoot (64% in 2021). Verder bestaat de uitstoot in de sector uit commerciële- (24%) en publieke dienstverlening (12%), met een kleiner aandeel in de uitstoot. De jarenlange daling, die werd veroorzaakt door de daling door financiële sector en handel, heeft in alle sectoren plaatsgemaakt voor een lichte stijging. Figuur 19. In 2022 verwachten we een daling in de CO2-uitstoot. Door de stijgende gasprijzen als gevolg van de oorlog in Oekraïne gaat bij veel inwoners de verwarming een paar graden lager of blijft zelfs uit. Figuur 19: O ntwikkeling CO2-uitstoot gebouwde omgeving Amstelveen 2010-2021.

Bron: Klimaatmonitor (2023i).

GRONDSTOFFEN HUISHOUDELIJK AFVAL Het scheidingspercentage van huishoudelijk afval is in 2022 63%, nagenoeg gelijk aan 2021. Het streefdoel is een afvalscheidingspercentage van 75% in 2026. Figuur 21. Het aantal kilo’s huishoudelijk restafval per inwoner is gedaald ten opzichte van 2021. Figuur 22. De hoeveelheid restafval in 2022 komt uit op 142 kilogram per inwoner, dit is minder dan 2021 toen dit 149 kilogram per inwoner was. Het streefdoel is maximaal 100 kilogram per inwoner per jaar in 2026.

Bron: Klimaatmonitor (2023h). Aantallen aangeduid met een stippellijn zijn gebaseerd op gemiddelden.

Figuur 21: S cheidingspercentage huishoudelijk afval gemeente Amstelveen.

Figuur 22: H uishoudelijk restafval in kilo’s per inwoner.

Bron: Gemeente Amstelveen (2023b).

BRONNENLIJST Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) (2023). Voorraad woningen, eigendom, type verhuurder, bewoner, regio. Geraadpleegd op 21 juni 2023. CO2-prestatieladder (2023). Gemeente Amstelveen. Gemeente Amstelveen. (2023a). Voertuigenbestand gemeente Amstelveen. Amstelveen. Gemeente Amstelveen. (2023b). Afvalstatistiek. Amstelveen. Klimaatmonitor. (2023a). Totaal (aard)gasgebruik woningen. Geraadpleegd van klimaatmonitor.databank.nl op 21 juni 2023. Klimaatmonitor. (2023b). Totaal elektragebruik woningen. Geraadpleegd van klimaat-monitor.databank.nl op 21 juni 2023. Klimaatmonitor. (2023c). Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit. Geraadpleegd van klimaatmonitor.databank.nl op 21 juni 2023. Klimaatmonitor. (2023d). Percentage bekende hernieuwbare warmte. Geraadpleegd van klimaatmonitor.databank.nl op 21 juni 2023. Klimaatmonitor. (2023e). Geldige energielabels woningen. Geraadpleegd van klimaat-monitor.databank.nl op 21 juni 2023. Klimaatmonitor. (2023f). Zonnepanelen woningen. Geraadpleegd van klimaatmonitor.databank.nl op 21 juni 2023. Klimaatmonitor. (2023g). (Semi)publieke laadpunten voor elektrische auto’s. Geraadpleegd van klimaatmonitor.databank.nl op 21 juni 2023. Klimaatmonitor. (2023g). CO2-uitstoot hoofdsectoren. Geraadpleegd van klimaatmonitor.databank.nl op 21 juni 2023. Klimaatmonitor. (2023h). CO2-uitstoot gebouwde omgeving.

Geraadpleegd van klimaatmonitor.databank.nl op 21 juni 2023. Klimaatmonitor. (2023i). CO2-uitstoot woningen. Geraadpleegd van klimaatmonitor.databank.nl op 21 juni 2023.

HOOFDSTUK 6

VOORUIT NAAR 2024 EN VERDER

De gemeente kan en wil in volle vaart vooruit. Er wordt verwachtingsvol naar aankomende wet en regelgeving gekeken, die op dit moment een aantal ontwikkelingen, zoals nieuwe warmtenetten “on hold” lijken te zetten, maar naar verwachting op termijn een versnelling kunnen geven in de ambities. Tegelijk zijn er op dit moment nog voldoende aangrijpingspunten waarop de gemeente verder kan met de verduurzaming. De financiën vanuit het Klimaatakkoord zijn tot en met het jaar 2025 toegezegd. Er is een toezegging gedaan dat er ook daarna middelen komen, maar deze toezegging is nog niet hard. Om de doelstellingen te halen is het naast financiële middelen en zekerheid ook nodig dat we voldoende werknemers vinden en ze aan ons te binden. De formatie van het energieteam moet mee kunnen groeien met de ambities en de toename van de werkzaamheden.

ALGEMEEN EN STRUCTUREEL We blijven komend jaar: samenwerken door de gehele ambtelijke organisatie heen om zo integraal mogelijk beleid te kunnen maken en uitvoeren, aandeelhouder in ROM InWest, werken aan de CO2 uitstootvrije organisatie middels de CO2 Prestatieladder, onderdeel van het Transitieteam duurzaamheid en trekker van Circulair in de MRA ons inzetten om al dan niet samen met Amsterdamse kennisinstellingen en andere partijen nationale en Europese subsidies te verkrijgen voor innovatieve samenwerkingsprojecten de ontwikkelingen en subsidietrajecten op de voet volgen en dragen bij aan de projectplannen van consortia waarmee we deelnemen inzetten op scherp gedefinieerde projecten om reeds aangevraagde projecten alsnog gefinancierd te krijgen oog houden voor relevante en actuele politieke, maatschappelijke en technologische ontwikkelingen en spelen daarop in en passen onze plannen indien nodig aan.

ENERGIETRANSITIE Nieuw beleid In de Transitievisie warmte die in december 2020 is vastgesteld is onderzocht hoe Amstelveen aardgasvrij kan worden. Op dat moment was er nog veel onduidelijkheid over de alternatieven voor aardgas en de haalbaarheid daarvan. De vast gestelde TVW benoemde o.a. gebieden die kansrijk zijn voor collectieve warmte. Om de overstap van aardgas naar een duurzame warmteoplossing te versnellen is het noodzakelijk dat er wordt vastgelegd waar en wanneer aardgas uit gefaseerd wordt en welk alternatief geboden wordt. Ook de Omgevingswet vraagt om aanvullende uitwerking van de huidige Transitievisie warmte. Daarom wordt in Q4 van 2024 gestart met het ontwikkelen van een nieuwe transitievisie warmte. De visie wordt in samenspraak met inwoners en andere stakeholders ontwikkeld. Naar verwachting kan de nieuwe Transitievisie warmte Q3 2025 vastgesteld worden. Per januari 2024 is de Omgevingswet van kracht. In de Analysefase van de omgevingsvisie zijn dit jaar de eerste ruimtelijke consequenties van de energietransitie in kaart gebracht. In het vervolg traject worden deze ruimtelijk consequenties verder uitgewerkt. De Omgevingswet biedt nieuwe mogelijkheden en instrumenten voor het reduceren van energie gebruik. Ook geeft de wet aan welk bevoegd gezag verantwoordelijk is voor vergunningverlening, toezicht en handhaving.

Deze nieuwe mogelijkheden worden in 2024 uitwerkt en waar mogelijk ingezet.

De afgelopen jaren is meer duidelijkheid ontstaan over de kansen en mogelijkheden voor collectieve energiebronnen en warmtenetten. Het Rijk heeft inmiddels besloten dat warmtenetten voor minimaal 51% in publieke handen moeten zijn. In de nieuwe Warmtewet die naar verwachting in 2025 van kracht wordt, moet de uitwerking van dit besluit vastgelegd worden. Een risico met betrekking tot de nieuwe Warmtewet is dat door de val van het kabinet het proces stil komt te liggen. 1 Gebiedsaanpak In 2023 zijn voor de Zeestratenbuurt en Randwijk west buurtenergieplannen gemaakt. Hierbij is gekozen voor een uitgebreid participatief proces. Aan de hand van de evaluatie van dit proces wordt het komende jaar deze buurtaanpak verder uitgebreid naar andere buurten, waarvoor ook energieplannen zullen worden gemaakt. De uitvoering van de energieplannen voor de Zeestratenbuurt en Randwijck-West is/wordt door Energieteams opgestart. Deze buurtenergieteams ondersteunen bewoners uit beide buurten voor in ieder geval de komende twee jaar met de verduurzaming van hun woning. Ze ontzorgen bewoners onder andere met woningverduurzamingsadvies en informatie met betrekking tot subsidies en financieringsmogelijk heden, met als doel de woningen klaar te maken voor de overstap op een aardgasvrije warmtebron.

2 Woningen en inwonersondersteuning Informatie en advies Het Regionaal Energieloket is ook in 2024 de plek waar inwoners terecht kunnen met vragen over het verduurzamen van hun woning. Het loket is telefonisch bereikbaar en heeft een website voor bewoners en voor VvE’s. Daarnaast is er een uitgebreide kennisbank met specifieke informatie die inwoners kunnen raadplegen. Isoleren In lijn met het landelijke Nationale isolatie programma is in 2023 gestart met een meerjaren isolatieprogramma. Het doel is om alle D,E,F,G label koopwoningen in samenwerking met de eigenaren te verduurzamen. Het isolatieprogramma wordt in 2024 voortgezet.

In 2024 worden naar verwachting 4 collectieve inkoop acties georganiseerd. Denk daarbij aan isolatie (onder andere glas en vloer), zonnepanelen en hybride warmtepomp. Voor de F en G label woningen wordt het project ‘adviseur aan huis’ ingezet. In samenwerking met de provincie Noord-Holland wordt een aanpak ontwikkeld om spouwmuren natuurinclusief te kunnen isoleren. Als onderdeel daarvan wordt gewerkt aan een soorten management plan (SMP). Dit ter bescherming van mogelijk aanwezige beschermde soorten zoals vleermuizen. Een recente uitspraak van de Raad van State (juni 2023) over ecologisch onderzoek voor spouwisolatie heeft de noodzaak van een SMP onderschreven. Het opstellen van een SMP is een tijdrovende en kostbare zaak. Het isoleren van spouwmuren zal naar verwachting aanzienlijke vertraging oplopen. Via de G40 en de VNG wordt met het ministerie gesproken over een werkbare oplossing en voldoende middelen om deze vorm te geven. De provincie Noord-Holland gaat hiervoor beleid ontwikkelen. Naar verwachting kan de oplossing gevonden worden in een Soorten management plan (SMP). Het isoleren van de vwoningen zal hierdoor vertraging oplopen. We gaan ook onderzoeken of we de collectieve inkoopacties nog duurzamer kunnen maken door materialen van circulaire herkomst te gebruiken.

Verduurzamen huurwoningen Door Eigen Haard in 2023 en 2024 worden ongeveer 500 woningen met een slecht label verduurzaamd. De gemeente blijft bij Eigen Haard aandringen op het nemen van kleine energiebesparende maatregelen, zodat de energiekosten worden teruggedrongen. In het tweede kwartaal van 2024 gaat de gemeente met Eigen Haard en de Bewonersraad Amstelveen in gesprek over nieuwe prestatieafspraken. Energiearmoede Op 29 juni 2023 heeft de gemeente een extra bedrag van € 652.383 gekregen voor de aanpak energiearmoede. De looptijd wordt verlengd naar 2025. Ook is besloten dat de inwoners met een minimum inkomen in 2023 aanspraak kunnen maken op een extra energietoeslag. De looptijd van het Plan van aanpak energiearmoede Amstelveen 2022-2023 wordt net zoals de looptijd van de middelen verlengd naar 2025.

Naast inkomensondersteuning zullen de fixteams, de Belklus en de energiecoaches inwoners blijven ondersteunen bij het besparen van energie. Na een succesvolle pilot in 2023 zullen de fixteams complexgewijs bij inwoners op bezoek gaan. Dit in samenwerking met bijvoorbeeld Eigen Haard. Uit onderzoek is gebleken dat ongeveer 80 inwoners die een energietoeslag ontvangen in een eigen woning met een slecht label wonen. Deze bewoners worden gericht ondersteund bij het verduurzamen van de woning. Servicepunt VvE’s Als onderdeel van het meerjaren isolatieprogramma worden VvE’s gericht ondersteund bij het verduur zamen van de complexen. Hiervoor stelt de gemeente een subsidie beschikbaar voor energieadviezen en het begeleiden van de besluitvorming binnen een VVE. Ook wordt een of twee informatie avonden voor VvE bestuurders en leden georganiseerd. Voor informatie kunnen de VvE’s terecht bij het regionaal Energieloket. Nieuwere VvE’s die aan de slag willen, bijvoorbeeld met zonnepanelen of warmtepompen, kunnen eveneens gebruik maken van de subsidie regelingen en de mogelijkheid vragen te stellen. 3 Bedrijven en utiliteitsbouw In 2022 is het uitvoeringsplan energiebesparing bedrijven 2022-2025 vastgesteld. Het plan is de lokale uitwerking van het provinciale energie besparingsakkoord. In 2024 wordt de uitvoering van dit plan doorgezet: De Label C aanpak wordt voortgezet.

Voor de kantoren die nog niet voldoen wordt het handhavingstraject opgestart. Met de grote energiegebruikers worden afspraken gemaakt over het voldoen aan de energiebesparingsplicht. Energiescans worden aangeboden. We gaan door met de verduurzaming van bedrijventerrein Bovenkerk.

de ambities uit de Leidraad Duurzaam Bouwen. Per ontwikkeling wordt onderzocht of houtbouw een goede optie kan zijn. 5 Gebiedsontwikkeling en nieuwbouw Leidraad Duurzaam bouwen en gebiedsontwikkelen We gaan de opgedane kennis en de ambities die we hebben uitgesproken meenemen in tenders die de gemeente gaat uitschrijven voor de bouw van woningen. Bij projecten die de gemeente zelf bouwt wordt de kennis toegepast en elk project wordt onderzocht op de mogelijkheden voor houtbouw. In de openbare ruimte wordt bij aanbestedingen duurzaam uitgevraagd. Projecten van derden die we vergunnen proberen we zo duurzaam mogelijk te maken door vroegtijdig met partijen in gesprek te gaan over de Amstelveense ambities. We houden landelijke ontwikkelingen in de gaten om te zien of/wanneer de Amstelveense duurzame ambities worden opgenomen en wetgeving. Energieplan Legmeer In 2023 is een haalbaarheidstudie uitgevoerd naar individuele en collectieve toepassing van Bodem energie voor NieuwLegmeer als duurzame energiebron om de ambitie van energieneutraal te bereiken. De aanbevelingen en conclusies van de haalbaarheidstudie worden vertaald naar de regiefunctie van de gemeente. Samen met de ontwikkelaars en bedrijven wordt invulling gegeven aan de duurzaamheidsambities. Onderdeel daarvan is een onderzoek naar de mogelijkheden van de watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland (WRK) als warmtebron.

Naar verwachting zal een bodemenergieplan vastgesteld worden om de regie op de ondergrond te kunnen voeren en ambities haalbaar te maken. BTAZ Met ingang van 2024 start de eerste fase van ontwikkeling van BTAZ, in samenspraak met netbeheerder Liander worden mogelijkheden voor een slim energiesysteem onderzocht en met potentiële bedrijfsvestigers uitgewerkt.

4 Maatschappelijk vastgoed Er worden nog 231 panelen geplaatst op diverse gebouwen. Het opstellen van een routekaart voor gasloos vastgoed is in 2023 gestart en daarmee gaan we in 2024 door. Nieuwbouw van gemeentelijke gebouwen worden ontworpen met rekenschap van

Omgevingswet Onder de Omgevingswet wordt het Bouwbesluit vervangen door het Besluit bouwwerken leefom geving (Bbl) hierin staan regels over veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en bruikbaarheid van bouwwerken. Naar verwachting krijgen gemeenten ruimere bevoegdheden om nadere duurzaamheids eisen te stellen ten behoeve van duurzame opwek op daken. Besluitvorming hierover houden we in de gaten zodat dit spoedig in de Leidraden duurzaam bouwen en gebiedsontwikkeling BTAZ en Nieuw Legmeer geïmplementeerd kan worden. 6 Energiebronnen en -infrastructuur Energiebronnen In hoofdstuk 4 is toegelicht welke ontwikkelingen spelen ten aanzien van het verduurzamen van energiebronnen. Dit zijn lange trajecten waar in 2024 en verder aan doorgewerkt wordt. Uitbreiding elektriciteitsnetwerk Amstelveen werkt ook in 2024 samen binnen de taskforce energie-infrastructuur Noord-Holland met netbeheerders, gemeenten en Provincie aan 3 in hoofdstuk 4 genoemde sporen om een toekomst bestendige energie-infrastructuur te realiseren. pMIEK In de regio’s Noord-Holland Noord en Noord-Holland Zuid zijn de eerste provinciale Meer-jarenplannen Infrastructuur Klimaat en Energie (pMIEK) vastgesteld. De eerstvolgende stap is het opstellen van een uitvoeringsprogramma.

In de eerste pMIEK zijn 2 projecten in Amstelveen opgenomen als belangrijk voor Amstelveen en regio (uitbreiding Onderstation Langs de Akker, nieuwbouw Onderstation Amstelveen Zuid). Naast de opgestelde pMIEK’s lijst en de daarvoor opgestelde energievisies is het uitvoeringsprogramma het derde product van integraal programmeren. Uitvoeringsprogramma In het Uitvoeringsprogramma worden de benodigde acties voortvloeiend uit de PMIEK(s) 2023 en de onderliggende energievisie(s) uitgewerkt. Dat betreft de uitwerking van projecten in de voorverkenningsen onderzoekagenda, flankerend beleid en aanvullende acties, zodat deze de uitvoering van de projecten

en het proces naar de volgende energievisie en het volgende pMIEK faciliteren. Dit programma vormt de basis voor de uitvoering: het nader onderzoeken van projecten, werken aan ruimtelijke borging in de omgevingsplannen en -visies van gemeenten en provincie, de borging in het nationale MIEK, het verder uitwerken van samenwerkingsafspraken voor de voorbereiding en realisatie van projecten, het uitwerken van flankerend beleid en het agenderen van beleidskwesties op Rijksniveau. Het uitvoeringsprogramma wordt beoogd op hoofdlijnen gereed te zijn in het vierde kwartaal van 2023. Het uitvoeringsprogramma wordt voor de gehele provincie uit gewerkt; er komt dus geen onderscheid meer tussen Noord-Holland Zuid en Noord-Holland Noord. Startnotitie 2.0 In 2025 wordt het volgende pMIEK (pMIEK 2.0) vastgesteld. Ten behoeve van de tweede iteratie pMIEK wordt een bestuurlijke startnotitie opgesteld, waarin proces, aanpak, de rol van gemeenten en de betrokkenheid/rol van stakeholders weergegeven worden. De geleerde lessen van het huidige traject zullen meegenomen worden in de startnotitie. De startnotitie is de basis voor het proces voor het pMIEK 2.0.

We zullen voor Amstelveen samen met netbeheerders Liander en TenneT blijven inzetten op tijdige realisatie van de benodigde uitbreidingen, het monitoren en programmatisch werken zetten we in om vroegtijdige nieuwe uitbreidingsbehoeften te signaleren. Naast de genoemde onderstations zal in 2024 de vernieuwing en uitbreiding van het onderstation Bolwerk (tussen A9 en KLM-gebouw) planologisch verder voorbereid worden. ESAP In 2023 heeft Amstelveen samen met Liander gewerkt aan de ESAP (energie strategie actieplan). Door gezamenlijk te programmeren is vroegtijdig inzichtelijk waar eventuele knelpunten ontstaan en door middel van slim programmeren werken we samen aan voorkomen en oplossen van knelpunten. Dit doen we in afstemming met de regio gemeenten, immers het elektriciteitsnetwerk is gemeentegrens overstijgend. De resultaten uit de ESAP brengen we in de pMIEK en waar nodig zullen deze bestuurlijk voorgelegd worden. Als eerder vermeld is er beperkte capaciteit voor

leveren van elektra door het net, dit benadrukt nog maar eens de noodzaak van versnellen van uitbreidingen én slimmere omgang met energievraag en -aanbod.

aanpak uitgebreid naar de 100 grootste daken. De gemeente kan zonnepanelen niet verplicht stellen. Bij ingang van de Omgevingswet willen we zon op nieuwe daken verplichten.

Toekomstbestendige Middenspannings- en Laagspanningsnetten In 2023 hebben gemeente Amstelveen en Liander de intentieovereenkomst tot samenwerking LS- en MS netten ondertekend. Doel van de samenwerking is efficiënter en effectiever de toekomstbestendige uitbreiding van het midden- en laagspanningssysteem te realiseren. Buurt voor buurt, wijk voor wijk bespreken we welke ontwikkelingen er te voorzien zijn en welke uitbreidingsbehoefte aan MSR-en (middenspanningsruimten) dit met zich meebrengt. We maken afspraken over eisen en wensen en communicatie naar de inwoners, ervaringen die we op doen gebruiken we om samenwerkingsproces blijvend te verbeteren.

Zon op gevel In samenwerking met de provincie is in 2023 het uitnodigingskader zon op gevel opgesteld. In 2024 wordt onderzocht waar concrete projecten gerealiseerd kunnen worden.

Opwek duurzame energie In 2024 wordt de Regionale energiestrategie (RES) herzien. In de RES 2.0 worden de zoekgebieden in de provincie waar nodig herzien. Amstelveen zet met name in op zon op dak en dubbel ruimtegebruik.

Warm Amstelveen Eigen Haard en Eneco werken samen aan het aansluiten van ruim 800 corporatiewoningen op het warmtenet die dan ook aardgasvrij worden gemaakt door de overgang naar inductiekoken. Hiervoor is door Eigen Haard en Eneco een subsidie vanuit het Rijk ontvangen, waarbij de termijnen waarbinnen de projecten moeten worden uitgevoerd als voorwaarden zijn gesteld. Dit project heeft de naam Warm Amstelveen gekregen.

De Omgevingswet geeft naar verwachting per 2025 de mogelijkheid om zonnepanelen te verplichten op daken van nieuwe utiliteitsgebouwen (gebouwen zonder woonbestemming) van meer dan 250 m² en bij ingrijpende renovaties. Amstelveen stelt dan bij voorkeur deze verplichting in. Solar Carports In 2023 zijn bij 5 parkeerterreinen haalbaarheidsstudies uitgevoerd. Aan de hand van deze studies is bepaald of en waar er mogelijkheden zijn om een solar carport te realiseren en wordt de participatie met omwonenden opgestart. Ook wordt middels een marktconsultatie onderzocht of er partijen zijn die geïnteresseerd zijn in de realisatie. Zon op dak In 2023 is een analyse gemaakt van de 50 grootste daken in Amstelveen. De eigenaren van deze daken zijn benaderd. Op 9 van de daken zijn zonnepanelen geïnstalleerd. In 2024 worden deze eigenaren nogmaals benaderd. Ook wordt de analyse en de

Warmte Nieuwe Warmtewet Ontwikkelingen rond de invoering en vaststelling van de Wet collectieve Warmte (Warmtewet 2.0) volgen we onder andere als deelnemer aan de G40. Waar relevant en mogelijk bespreken we met Eneco welke gevolgen dit heeft voor de voortgang van de besprekingen rond de uitbreiding van het warmtenet in Amstelveen Noord.

Gemeente Amstelveen ondersteunt dit project door vroegtijdige afstemming met werkzaamheden in de buitenruimte, actief meedenken ten aanzien van ruimtelijke oplossingen voor bijvoorbeeld warmteoverdrachtstations, afstemmingsoverleggen initiëren met netbeheerders Liander en Stedin. Mogelijkheden aanpalend vastgoed ook op het warmtenet aan te sluiten worden door gemeente en Eneco voortdurend bekeken. Met Eneco is blijvend contact over het uitbreiden van het warmtenet in Amstelveen Noord. Het van kracht worden van de nieuwe Warmtewet is hierbij voorwaarde scheppend voordat definitieve afspraken gemaakt kunnen worden. Op dit moment is de verwachting dat deze nieuwe Wet in 2025 van kracht wordt. Kleinschalige uitbreidingen nabij het bestaande net,

die geen forse investeringen door Eneco in het primaire netwerk vragen, zijn tot die tijd onderwerp van gesprek. Gemeente, Eneco en Eigen Haard onderzoeken nog of verdere uitbreiding van ‘Warm Amstelveen’ naar nabij gelegen particuliere woningen haalbaar kan zijn. Duurzame bronnen Met Waternet wordt contact onderhouden om de inzet van de RWZI en WRK-leidingen ten behoeve van de warmtetransitie mogelijk te maken. Het energieplan NieuwLegmeer is een belangrijke bouwsteen om inzet van aquathermie vanuit de WRK te onderbouwen en uiteindelijk te kunnen realiseren. Juridisch kent het beschikbaar stellen van warmte uit het watersysteem van Waternet nog uitdagingen, gemeente Amstelveen en Waternet zoeken hiervoor naar werkbare oplossingen. Naar verwachting kan in 2024 duidelijkheid komen.

Raadhuis en Oude Dorp De resultaten van het in 2023 uitgevoerde mobiliteitsonderzoek zullen worden vertaald in passende maatregelen op gebied van bereik baarheid en parkeren. Elektrisch laden Elektrisch laden wordt verder uitgebreid, zowel private als publieke laadpalen en snelladen. Hiervoor wordt afgestemd met Liander om netcongestie te voorkomen. 8 Communicatie en participatie Communicatie richt zich komende tijd op het ondersteunen van grote projecten en op doelgroepgerichte acties, zoals bewoners van buurten met veel lage labels. We blijven informeren via sociale media, diverse nieuwsbrieven én we laten mooie voorbeelden zien van bewoners, bedrijven en de gemeentelijke organisatie.

CIRCULAIRE ECONOMIE WKO (Warmte-koude opslag) Bodemenergie is een steeds meer toegepaste techniek om met name gestapelde bouw van warmte en koude te voorzien. De drukte in de ondergrond neemt snel toe en beschikbaarheid voor toekomstige projecten is niet altijd vanzelfsprekend. Mede met het oog op de Omgevingswet en de ontwikkelingen in de A9 zone en het Stadshart is een herziening van de Verordening Bodemenergie en het Interferentiegebied Stadshart wenselijk. Ervaringen vanuit het concept Bodem energieplan Kronenburg-Uilenstede alsmede het energieplan NieuwLegmeer vormen de bouwstenen. Ook de input vanuit de in 2023 opgestarte ondersteuning van wijkinitiatieven rond collectieve warmte wordt meegenomen. Besluitvorming wordt 4e kwartaal 2024 voorzien. 7 Duurzame mobiliteit De gemeentelijke organisatie Vanaf 1 januari 2024 moeten werkgevers (met 100 of meer werknemers) jaarlijks gegevens bijhouden over de mobiliteit van hun werknemers. Het gaat daarbij om woonwerk en zakelijke mobiliteit. Er moet een plan worden gemaakt om deze uitstoot naar beneden te krijgen. In totaal in Nederland gaat het om een reductie van 1,5 Mton in 2030.

Het Grondstoffenplan 2022-2026 Het grondstoffenplan wordt verder uitgevoerd. In de MRA loopt een project om te onderzoeken of het haalbaar is om een luier recyclingfabriek op te richten in de regio. Als dat aan de orde is zullen wij als gemeente onderzoeken of/wat wij bij kunnen dragen aan dit project. Circulair inkopen en aanbesteden We gaan door met Circulair inkopen en aanbesteden. Om te komen naar 50% in 2025 moeten grote stappen worden gezet. Het tempo moet omhoog om de doelstellingen te halen. De hele organisatie heeft hierin een rol en relevante trajecten moet met de circulaire bril op ingestoken worden. Het is nodig dat er kennis van de markt is en een circulair traject voor het eerst uitvoeren kost meer tijd. Voor het laatste kwartaal van 2023 en 2024 zijn 6 trajecten specifiek benoemd als circulaire inkoop trajecten die op basis van eerdere ervaringen verder worden doorontwikkeld. Deze trajecten zullen vanwege de complexere aanpak 2 tot 2,5 jaar in beslag nemen. Door ze nu al aan te wijzen en in te plannen is er voldoende tijd. Het gaat om de levering van houtproducten, kolken en putdeksels, gebakken verhardingsmateriaal, betonnen verhardingsmateriaal, betonnen rioleringsmaterialen en speeltoestellen.

Eind 2023 volgt een nieuwe meting over het percentage circulaire inkopen. Circulair bouwen als onderdeel van de Leidraad duurzaam bouwen en gebiedsontwikkelen wordt verder doorgezet door in tenders van gemeentelijke bouwgrond de juiste eisen op te nemen ten aanzien van circulariteit en duurzaamheid in algemene zin. Wettelijke regelgeving hieromtrent wordt naar verwachting aangepast en gaat dan meer op onze eisen lijken. Als de wetgeving en onze eigen ambities meer naar elkaar toegroeien, neemt de noodzaak om eigen regels te hebben af en kunnen we stoppen met eigen regels. Grondbank Uitvoering van reparaties en herinvesteringen aan vloeistofdichte ondergronden van het compostering en veegvuildepot, zodat we voldoen aan de wet- en regelgeving.

KLIMAATADAPTATIE Met het actieplan klimaatadaptatie 20212026 naderen we in 2024 de helft van de beleidstermijn. Door het intensieve onderzoek van de afgelopen jaren is veel informatie verzameld, de periode 2024-2025 staat in het teken van het verbinden van deze informatie met elkaar en andere beleidsdoelen. Twee hoofdthema’s komen duidelijk naar voren. (Grond)water Te veel of weinig water, zowel onder als boven de grond. In tijden van veel neerslag staat het grondwater hoog maar bij langdurige droogte is maar op een aantal plekken spraken van lage grondwaterstanden. Daarom heeft de gemeente in 2023 een nieuw grondwatermeetnetwerk uitgerold, in het 2024 start de monitoring. Door meer inzicht te krijgen in het gedrag, kan de gemeente bewoners beter adviseren indien zij grondwateroverlast ervaren. We nemen klimaatadaptieve maatregelen om de toenemende regenintensiteit op te vangen middels onder meer de pilot ‘kolkloze straten’, waarbij al het regenwater wordt via de bovengrondse inrichting (wegen, parkeer- en groenvakken) opgevangen, geïnfiltreerd en indien nodig afgevoerd.

Hittestress Om het risico op hittestress te verkleinen is toevoegen van meer groen noodzakelijk. Vanuit het actieplan zijn in 2023 de eerste onderzoeken uitgevoerd naar hittestress op kwetsbare locaties zoals zorginstellingen, school- en speelpleinen. Uit deze onderzoeken zijn ook diverse maatregelen naar voren gekomen. In 2024 wordt via het MPP uitvoering gegeven aan deze opgave. Daarnaast wordt ook in 2024 weer volop ingezet op het vergroenen van de buitenruimte door de actie ‘Groen moet je doen’ en het informeren en enthousiasmeren van bewoners voor het vergroenen van hun eigen percelen. Ook de motie ‘Greenleaf Amstelveen’ zal begin 2024 gerealiseerd zijn en kan bijdragen aan een verdiepend onderzoek naar de bestrijding van hittestress op binnenstedelijke locaties.

NATUUR- EN MILIEUEDUCATIE (NME) In schooljaar 2023/2024 wordt de laatste ronde Afvalscheiden op school gedaan. In de pilot hebben ongeveer 10 scholen meegedaan, het komende schooljaar is er ruimte voor de laatste scholen om mee te doen. De school krijgt kosteloos afvalscheidingsbakken voor in de klas en de algemene ruimtes. Daarnaast wordt er een educatieprogramma voor de hele school aangeboden. De inzameling van het afval kan dan samen met het de huishoudelijke afvalinzameling aangeboden worden. De schooltuinen lijden steeds meer door de aan vhoudende droogtes, dit jaar gaat er gekeken worden naar mogelijkheden tot o.a. bodemverbetering om dit op een duurzame manier op te lossen. Speelboerderij Elsenhove werkt mee aan een proef van biologische bestrijding van vliegeneitjes met rinomijten. NME organiseert elk jaar de Boomfeestdag voor de gemeente Amstelveen. Dit jaar is de gemeente Amstelveen uitgekozen tot gastgemeente voor de Nationale viering van de Boomfeestdag. Het thema is ‘Opgroeien met bomen’.

Om de bomen ook daadwerkelijk in de belevenis wereld van de kinderen te plaatsen, is het idee ontstaan om op 17 schoolpleinen een speciale boom te planten. De leerlingen van de 35 groepen 6 krijgen een eigen ‘Boombox’ en workshop met daarin materialen waarmee ze de boom de komende jaren kunnen blijven volgen. Daarnaast komen er nog eens 150 leerlingen naar de ‘centrale viering’ langs de Sportlaan om hier nog eens ruim 150 bomen te planten. Het educatief aanbod wordt het komende jaar onder de loep genomen. Aan de hand van de SDG’s wordt gekeken of het nog aansluit bij de wens van het onderwijs en het beleid. De gemeente Amstelveen wordt een JOGG gemeente, waarbij er ook meer aandacht komt voor (duurzame) voeding en gezond bewegen. NME en Jeugd en Samenleving willen hier graag een gezamenlijk programma op gaan zetten.

HOOFDSTUK 7

WERKAGENDA’S

In 2024 wordt voortgegaan op het reeds uitgezette pad van het verduurzamen van de stad. We doen er daarbij een schepje bovenop. In de werkagenda’s hanteren we een indeling in 3 werkwijzen:

Doen

Regie voeren

Financiële bijdrage leveren

ALGEMEEN/THEMA OVERSTIJGEND Uitvoering CO2 uitstootvrije organisatie Duurzaam Bouwen en Gebiedsontwikkelen o.a. door opname in tenders Bijdrage leveren aan integrale beleidsontwikkeling; groen, mobiliteit, gezonder leefomgeving, sociaal domein, Omgevingsvisie Samenwerken met kennisinstellingen om EU subsidies te verkrijgen Communicatie duurzaamheid Programma NME (Natuur en Milieu Educatie)

ENERGIETRANSITIE Transitievisie warmte opstellen Energieplannen opstellen Energieteams in werking Uitvoeren Nationaal Isolatie Programma (NIP) Vastgoed gemeente verduurzamen LED verlichting inzetten en goed afstellen bij openbare verlichting Advisering duurzame projecten (w.o. Legmeer, BTAZ) Advisering Energievisie Greenport Soorten management plan (SMP) voorbereiden Nationaal Isolatie Programma (NIP) uitvoeren Herzien Verordening Bodemenergie en Interferentiegebied Stadshart Deelnemen aan ROM Regio BV Elektrificeren gemeentelijk wagenpark

ENERGIETRANSITIE Regionale Energiestrategie Noord-Holland-Zuid 2.0 Regionaal Energie Loket; informatie en advies woningeigenaren Ontwikkelen meerjarig verduurzamingsaanbod voor inwoners Adviseur aan huis voor F en G label woningen Prestatie afspraken woningcorporaties (ook circulariteit en klimaatadap-tatie) Energiearmoede: beleid uitvoeren VVE’s ondersteunen Stimuleren gebruik landelijke energie subsidies en leningen Energietransitie bedrijven (Omgevingsdienst) Energieplannen grote gebiedsontwikkelingen Uitbreiden elektriciteitsnetwerk voorbereiding: drie 150 kv stations Opstarten uitvoering Startmotor (800 woningen Eigenhaard op Warmte-net Stimuleren toepassen duurzame warmte, waaronder op Legmeer, BTAZ, RWZI en WRK Werken aan een toekomstbestendige energie-infrastructuur Stimuleren opwel duurzame energie Elektrisch laden door ontwikkelen i.s.m. Liander Uitvoeringsprogramma pMIEK Subsidieregelingen energiebesparende maatregelen Subsidieregeling verduurzaming sportverenigingen Servicepunt Energietransitie: energieadvies en procesbegeleiding voor collectieven en organisaties Mobiliteit gemeentelijke organisatie administreren

CIRCULAIRE ECONOMIE Implementeren Grondstoffenplan 2022-2026 Uitvoeren circulair inkopen en aanbesteden Circulair inkopen monitoren Circulair bouwen doorontwikkelen middels deelname Cirkelstad Circulair bouwen stimuleren als onderdeel van duurzaam bouwen MRA Green Deals en afspraken op het gebied van textiel, plastic en opdrachtgeven & inkopen uitvoeren MRA ontwikkelingen volgen en onderzoeken of aanhaken mogelijk is

KLIMAATADAPTATIE Projecten binnen het MPP zoals kolkloze straat aan de Ouderkerkerlaan Herinrichten Straat van Makassar en omgeving Groen moet je doen Vergroenen van schoolpleinen Communicatiecampagnes voor bewustwording

Subsidieregeling groen op gebouw

HOOFDSTUK 8

FINANCIËN DUURZAAMHEID

In deze bijlage wordt een overzicht gegeven van de kosten en uitgaven van de duuzaamheids opgaven. Er zijn 3 stromen middelen die aan duurzaamheid worden besteed:

Structureel: middelen die structureel in de begroting van de gemeente staan en aan duurzaamheid worden besteed. Incidenteel: er wordt maximaal gebruik gemaakt van de beschikbare nationale en provinciale regelingen om het verduurzamen te versnellen. Zo worden middelen ingezet van het Nationaal Isolatieprogramma en voor Energiearmoede. Beide zijn SPUK (specifieke) uitkeringen. Dit is incidenteel geld en wordt verdeeld uitgegeven in 2023, 2024 en 2025 (tabel 1).

2. CDOKE middelen: geld uit het klimaatakkoord, bestemd voor uitgaven aan klimaat- en energiebeleid voor de jaren 2023, 2024 en 2025. Het gaat om ongeveer € 1,6 miljoen per jaar en het geld moet voor minimaal 90% worden ingezet voor personeelskosten (tabel 2). 3. Reserve duurzaamheid: eenmalig bedrag van € 15 miljoen voor investeringen in de energietransitie en duurzaamheid. Het geld kan besteed worden aan zaken die de duurzame doelen uit PLECK dienen, te weten Energietransitie, Circulaire economie en Klimaatadaptatie (tabel 3). Tabel 1 Meerjarenbegroting duurzaamheid 2024

Meerjarenraming begroting Duurzaamheid 2024 Omschrijving

Programma

I/S

2023

2024

2025

2026

2027

2028

50.000

195.000

150.000

136.000

360.000

370.000

133.500

140.200

159.800

173.600

-68.000

926.600

810.800

765.800

313.800

79.200

1.005.800

890.000

845.000

313.800

NIP 2022 SPUK NIP 2023 SPUK Energiearmoede restant 1e tranche 2022 naar 2023 SPUK Energiearmoede 2023 SPUK Dialoog met de stad Energietransitie gebouwde omgeving Besparing n.a.v. verduurzaming gemeentelijk vastgoed Totaal energietransitie Het verduurzamen van de eigen organisatie Totaal Overig Totaal Duurzaamheid, exclusief personeel

Tabel 2 CDOKE regeling incidenteel

Te dekken vanuit de regeling CDOKE (INCIDENTEEL) Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

594

1.003

1.226

114

1.653

1.667

# Duurzaamheid en energietransitie

-604

# Warmteregisseur en projectleider warmtekavel

-126

-114

-400

-600

-268

1.003

1.226

114

Geraamde stand per 1 jan Inkomsten CDOKE (het Rijk)

1.638

Uitvoeringsprogramma 2023 (november 2022)

-930

Perspectiefnota 2024 Doorloop vanuit het Uitvoeringsprogramma 2023

Nieuw opgenomen # Uitbreiding formatie energieteam

-114

# Gebiedsaanpak energietransitie; energieteam

Geraamde stand per 31 dec

594

-114

Tabel 3 Reserve duurzaamheid

Reserve duurzaamheid / Enecogelden en gelden klimaatakkoord (x € 000) Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

Geraamde stand per 1 jan

10.039

8.007

6.552

5.647

4.390

120

-50

-325

Dotaties (voeding reserve duurzaamheid): # terugverdieneffect zonnepanelen op daken (PN22) Onttrekkingen (inzet reserve duurzaamheid): # besluitvorming t/m JR 2021

-1.377

-50

# Uitvoeringsprogramma 2023 (november 2022)

-485

-100

# PLECK 4.0 (december 2022)

-150

# Perspectiefnota 2024 Doorloop vanuit Uitvoeringsprogramma 2023 Nieuw opgenomen

-140

-1.100

-650

1.052

-100

Geraamde stand per 31 dec

594

1.003

1.226

114

In totaal is er in 2024 € 3.463.000 gepland om uit te geven. Hierbij moet wel worden aangetekend dat daarvoor deels nog personeel gevonden moet worden. De reserve duurzaamheid laat nog € 4,4 miljoen onbestemd. Voor 2024 worden er geen extra uitgaven vanuit de reserve voorzien.

BIJLAGE 1

E VALUATIE LEIDRAAD DUURZAAM BOUWEN EN GEBIEDSONTWIKKELEN

Wat hebben we de afgelopen twee jaar geleerd?

Amstelveen, November 2023

Samenvatting Eind 2021 is de Leidraad Duurzaam Bouwen en Gebiedsontwikkelen vastgesteld door de gemeenteraad van Amstelveen. De leidraad geeft invulling aan de ambitie om duurzamer te bouwen. Afgelopen twee jaar is onderzocht hoe duurzaam projecten in Amstelveen zijn. De meeste projecten blijken al duurzamer ontwikkeld te worden dan wettelijk vereist is. In het ontwerp (en in sommige projecten al de uitvoering) zijn veel duurzame aspecten meegenomen, met name op het gebied van energie en circulair bouwen. Deze projecten zijn een voorbeeld voor toekomstige projecten.

Bij gemeentelijke vastgoedontwikkelingen (nieuwbouw of renovatie) is er ook steeds meer aandacht voor duurzaamheid. Uit de evaluaties is gebleken dat wanneer de bedoelingen en de insteek goed zijn, dit vaak ook leidt tot de gewenste resultaten. Hierbij geldt wel dat duurzaamheid zo vroeg mogelijk in het ontwerpproces integraal wordt meegenomen en dit gedurende het proces wordt gemonitord. Duurzaam bouwen hoeft niet duurder te zijn dan traditionele bouw, en vraagt om op een andere manier naar de bouw- en gebruikskosten te kijken. Naar verwachting wordt de wetgeving voor duurzaam bouwen aangescherpt en uitgebreid in 2025. Om ons hier op voor te bereiden is het goed om de leidraad (aangepast) voort te zetten. Hiermee wordt voorkomen dat projecten met een langere doorlooptijd tussentijds aangepast moeten worden om aan de nieuwe wetgeving te voldoen. Op deze manier doen we ook verder ervaring op met duurzaam bouwen, de leidraad stimuleert namelijk (kennis over) integrale duur-zaamheid bij ruimtelijke ontwikkelingen.

De huidige wetgeving geeft weinig ruimte om extra bouwvoorschriften te verplichten aan ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid. De komst van de Omgevingswet biedt kansen om onderdelen uit de leidraad te borgen in de instrumenten van de wet, zoals de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Aan de hand van regionale en landelijke ontwikkelingen, eigen inzichten/ervaringen en nieuwe wetgeving kan geëvalueerd worden of de leidraad in stand gehouden moet worden. Naar aanleiding van de ervaringen en inzichten die opgedaan zijn de afgelopen twee jaar (zie hoofdstuk 5), worden aanpassingen aan de leidraad voorgesteld (zie bijlage 1.1). De leidraad blijft een ‘levend document’, dat aangepast kan worden naar aanleiding van nieuwe inzichten.

HOOFDSTUK 1

INLEIDING

De gemeente Amstelveen heeft als doelstelling om als organisatie in 2030 onafhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen en CO2-uitstoot vrij te werken én als stad in 2040 95% minder CO2 uit te stoten ten opzichte van 1990. Dit zijn een van de doelen uit het Plan voor Energie-transitie, Circulaire economie en Klimaatadaptatie (PLECK), dat jaarlijks wordt vastgesteld door de gemeenteraad van Amstelveen. In PLECK staan de lange termijn doelen (ambities) en het jaarlijkse programma om deze doelen te halen. Ook staat in het plan hoe duurzaam Amstelveen op dit moment is. De regio staat voor een enorme opgave om meer woningen te bouwen en tegelijkertijd minder CO2-uitstoot te bewerkstelligen. De bouw is zeer milieu vervuilende sector. Gebouwen en de bouw zijn verantwoordelijk voor 40% van de totale CO2uitstoot wereldwijd. Als we de CO2 doelstellingen willen realiseren, zal de bouw daarin ook mee moeten doen. Enerzijds geldt dat voor de gemeente zelf als opdrachtgever voor gemeentelijk vastgoed en gebiedsin-richting, anderzijds als vergunningverlener die projecten mogelijk maakt. Als we daarbij alleen de landelijke wet- en regelgeving bij hanteren, halen we de gemeentelijke doelstellingen niet. In eerdere versies van PLECK was opgenomen dat circulair bouwen aandacht verdient. Amstelveen is daarop deel gaan nemen aan het Regionaal

Programma Cirkelstad en is gestart met een pilot duurzaam bouwen bij de ontwikkeling van project Middenwaard. Al werkende is de conclusie getrokken dat het alleen circulair maken van de bouw niet logisch was, en dat circulariteit daarom niet als ‘losse’ doelstelling gezien kon worden, maar in samenwerking met ontwikkelingen op het gebied van energie, klimaat, mobiliteit en groen en natuurinclusiviteit. Samen met diverse aangenomen moties van de gemeenteraad eind 2020 om duurzaam en toekomstbestendig ontwikkelen te stimuleren, heeft dit geleid tot het opstellen van een Leidraad voor Duurzaam Bouwen en Gebiedsontwikkelen. Eind 2021 is de Leidraad Duur-zaam Bouwen en Gebiedsontwikkelen tegelijk met PLECK 3.0 door de gemeenteraad vastge-steld. Inmiddels is PLECK 4.0 vastgesteld en wordt deze evaluatie samen met PLECK 5.0 vastgesteld door de gemeenteraad. De hoofstukindeling van voorliggende evaluatie is als volgt: in hoofdstuk 1 wordt het afwegingskader van de leidraad toegelicht. In hoofdstuk 2 worden de relevante (beleids)ontwikkelingen op het gebied van duurzaam bouwen beschreven. In hoofdstuk 3 wordt de toetsing van de verschillende projecten aan de leidraad, en de conclusies die hieruit te trekken zijn, besproken. In hoofdstuk 5 worden de onderdelen van de leidraad geëvalueerd.

In het laatste hoofdstuk, hoofdstuk 6, worden de aanbevelingen gedaan voor het vervolg van de leidraad.

Duurzaam bouwen is een manier van bouwen waarbij: Het milieu zo min mogelijk wordt belast; zowel bij het ontwerp, als tijdens bouw, verbouw, renovatie of sloop, alsook in de gebruiksfase; Een optimale woonkwaliteit wordt gerealiseerd; Het gebouw en de openbare ruimte een lange levensduur hebben.

HOOFDSTUK 2

HET AFWEGINGSKADER

De gemeente Amstelveen heeft ambities op vijf thema’s van duurzaam bouwen. Deze thema’s zijn tot stand gekomen op basis van wet- en regelgeving en beleid en wensen van de gemeenteraad.

De leidraad is opgebouwd uit vier lagen: 1. thema’s: energie, circulair bouwen, klimaatadaptief, groen en ecologie en mobiliteit 2. onderwerpen: geven invulling aan de thema’s 3. Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s): meetbare indicatoren voor de onderwerpen 4. ambities: de eisen en wensen De ambities bestaan uit een basis, midden en hoog niveau. Het basisniveau zijn wettelijke eisen of eisen uit beleid. Aan het basisniveau moet altijd worden voldaan. Boven het basisniveau zijn twee hogere ambitiesniveaus: midden en hoog. Per project wordt er bepaald op welke onderwerpen geëxcelleerd kan worden. Concreet betekent dit dat voor ieder project of gebiedsontwikkeling uitgegaan wordt van het basisniveau en wordt per onderwerp bepaald welk hoger ambitieniveau haalbaar is.

Schematische weergaven van de opbouw van de leidraad in vier lagen

De leidraad is een ‘levend document’, dat aanpasbaar is op basis van voortschrijdend inzicht. Afgelopen twee jaar is ervaring opgedaan met de thema’s, onderwerpen, KPI’s en ambities uit de leidraad. De onderwerpen, KPI’s en ambities worden in hoofdstuk 4 geëvalueerd.

HOOFDSTUK 3

WAT GEBEURT ER OM ONS HEEN?

Het voortschrijdende Europese programma Fit for 55, de Nationale Klimaatwet en het Urgendavonnis leiden tot de ontwikkeling van veel beleid en programma’s over duurzaamheid. Onlangs verschenen programma’s en agenda’s over klimaat, gebouwde omgeving en natuurinclusief. In dit hoofdstuk worden enkele (beleids)programma’s uitgelicht en worden de wettelijke kaders beschreven.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=amstelveen&id=10decff6-195e-448c-bedf-ac9f288d559e