Eindrapport- onderzoek sportbeleid Amstelveen

3

De weg wijzen: > De gemeente wil zorgdragen voor overzicht van het aanbod en een heldere route naar het aanbod.

Accommodaties Het doel is het zorgdragen voor voldoende sport- en beweegaanbod voor kwetsbare groepen. 1 Verzorgen van voldoende sport- en beweegaanbod waaraan inwoners tegen lage kosten kunnen deelnemen. 2 Meer sport- en beweegaanbod dat goed aansluit bij de behoefte en beleving van kinderen en jongeren met een migratieachtergrond. 3 Alternatief voor GALM-aanpak om inwoners ouder dan 55 jaar te bereiken. GALM wordt positief gewaardeerd maar heeft een te laag bereik, daarom is een alternatief nodig. GALM is ontwikkeld als een bewegingsstimuleringsmethode om ouderen die onvoldoende lichamelijk actief zijn te activeren om meer te gaan bewegen. Tabel 4.2 Deel II: reconstructie vertaling beleid naar uitvoering voor kwetsbare doelgroepen.

Pagina 25

6.3 De financiële middelen Hoe zijn de beleidsdoelen vertaald naar de benodigde financiële middelen? Samenvattend antwoord op de deelvraag De gemeente voorziet voor uitvoering van het sportbeleid en -activering en sportaccommodaties in de Perspectiefnota 2024 een investering van in totaal circa €31 mln. voor accommodaties en in de programmabegroting voor het jaar 2023 een saldo structurele lasten-baten van -€6,8 mln. In de programmabegroting 2023 is in totaal €403 K aan subsidies begroot. Daarvan is ongeveer de helft bestemd voor Amstelveense verenigingen voor het nemen van maatregelen ter verduurzaming van sportaccommodaties. In 2022 is dat budget nauwelijks benut. De andere helft is bestemd voor sportstimulering en projectmatige activiteiten. Ook daar zien we dat in 2022 het budget nauwelijks is benut. Voor de uitvoering van het Lokaal Sportakkoord heeft de gemeente een budget voor de jaren 2020 t/m 2022, dat wordt gefinancierd vanuit de rijksoverheid. Dat budget is bestemd voor de organisatie en de concrete uitvoering van projecten. Lokale partners kunnen aanspraak maken op dat laatste budget door aanvragen in te dienen voor projecten waarbij er sprake moet zijn van samenwerking tussen minimaal twee organisaties, waarbij één organisatie een Amstelveense sportaanbieder is. Ook hier zien we dat het beschikbare budget voor projecten matig wordt benut.

Investeringen Uitgangspunt is dat bij nieuwe investeringen, zoals nieuwbouw of uitbreiding van een sportaccommodatie, de raad een besluit neemt voor het verstrekken van een krediet. Investeringen worden zoveel als mogelijk opgenomen in de Perspectiefnota. Een voorbeeld is de Perspectiefnota 2024 dat een meest actueel beeld geeft: > De gemeente voorziet de komende jaren een investering in zwembad De Meerkamp ten behoeve van uitbreiding van zwemwater. De oorspronkelijke businesscase betrof een investering van €12 mln. Door toegenomen prijsontwikkelingen komt het bedrag uiteindelijk uit op bijna €19 mln. Hiertoe is een kredietbesluit aan de raad voorgelegd. > Daarnaast bevat de Perspectiefnota 2024 een aanvullende jaarlijkse structurele exploitatiebijdrage van €675 K voor de jaren 2026 en 2027 aan AmstelveenSport, ten behoeve van de uitbreiding van het zwemwater (de zogeheten ‘hogere bijdrage door onrendabele investering’), een structurele bijdrage voor uitbreiding van de personele capaciteit van €126 K vanaf 2024 en een incidentele compensatie voor hogere energielasten van €385 K voor het jaar 2024. Investering Bedrag in € mln.

Bron: Perspectiefnota 2024 Onrendabele investeringen Binnensporthal Keizer Karel College 11,40 Zwembad De Meerkamp 18,90 Rendabele investeringen Denksportcentrum in combinatie met zwembad De Meerkamp (zie noot) 1,97 Kantoren AmstelveenSport in combinatie met zwembad De Meerkamp 2,58 Gezondheidscentrum in combinatie met zwembad De Meerkamp 3,50 Noot: De raad heeft inmiddels besloten dat plaatsing van het denksportcentrum boven het zwembad om financiële redenen geen doorgang kan vinden. Bron: raadsbesluit 21 juni 2023. Tabel 6.3 Deel II: investeringen nieuwbouw of uitbreiding accommodaties.

Pagina 26

Structureel In de programmabegroting valt het sportbeleid en de -accommodaties onder programma 2 ‘Onderwijs & Ontplooiing’. De hoofddoelen en actuele beleidsontwikkelingen worden in de programmabegroting nog eens weergegeven: > Sport in Amstelveen nog beter bereikbaar te maken voor alle Amstelveners; > Elke inwoner van Amstelveen moet kunnen sporten en bewegen, ongeacht fysieke of cognitieve mogelijkheden, leeftijd, sekse, herkomst of inkomen; > Ondersteuning van topsport(talenten) in onze gemeente en een podium bieden als rolmodel en inspiratie voor Amstelveners. De programmabegroting geeft zicht op de jaarlijkse structurele lasten en baten die gemoeid zijn met het sportbeleid en de -accommodaties, zie de onderstaande tabel. Uit de tabel blijkt dat de gemeente jaarlijks structureel circa €6,8 mln. uitgeeft aan het faciliteren en stimuleren van sporten en bewegen. Dat is circa 27% van wat de gemeente jaarlijks structureel uitgeeft aan het programma Onderwijs & Ontplooiing. De gemeente besteedt dit bedrag aan de uitvoering van de sport- en beweegnota, het Lokaal Sportakkoord, de verduurzamen sportaccommodaties en zet de Brede Regeling Combinatiefuncties voort. Verder is de gemeente eigenaar van zwembaden en sportaccommodaties. De gemeente investeert in nieuwe accommodaties of uitbreidingen en draagt de kapitaallasten.

De gemeente verhuurt deze accommodaties aan AmstelveenSport die vervolgens de accommodaties (deels) op eigen risico, met een exploitatiebijdrage van de gemeente (€4,2 mln. in 2022), exploiteert en onderhoudt. Hiertoe hebben de gemeente en AmstelveenSport een exploitatieovereenkomst gesloten. Daarnaast geeft de programmabegroting en het jaarverslag zicht op de subsidieregelingen. In het volgende hoofdstuk (paragraaf 7.1) gaan we daar verder op in. Daaruit blijkt dat in 2022 een groot deel niet is benut, voornamelijk omdat sportverenigingen nog geen gebruik hebben gemaakt van de subsidieregeling voor verduurzaming van sportaccommodaties. Ook worden de subsidieregeling voor brede sportstimulering nauwelijks benut (Jeugdsportstimulering en breedte- en sportevenementen). Programma Bron: Jaar 2023 uit de Programmabegroting 2023 Programma Onderwijs & Ontplooiing

Lasten in € mln. 29,9

Baten in € mln. 4,5

Sport Totaal 8,6 1,8 Sportbeleid en -activering 4,8 0 Sportaccommodaties 3,8 1,8 Tabel 6.4 Deel II: structurele jaarlijkse uitgaven ten behoeve van sporten en bewegen.

Saldo in € mln. -25,3 -6,8 -4,8 -2,0

Pagina 27

7

De uitvoering In dit hoofdstuk worden de deelvragen 3 tot en met 7 beantwoord in de verschillende paragrafen. Elke paragraaf starten we met een samenvattend antwoord op de deelvraag waarna een verdere verdieping volgt. ONDERZOEKSVRAGEN 3 Welke inspanningen, subsidies of andersoortige bijdragen, zijn er door de gemeente Amstelveen geleverd ten behoeve van de realisatie van het sportbeleid? 4 Hoe is daarbij samengewerkt met partners uit de lokale samenleving en wat is de bijdrage van deze partners? In het bijzonder: > Welke afspraken zijn er met Amstelveen Sport en wat zijn de uitvoeringsprestaties van dit sportbedrijf? > Hoe wordt Amstelveen Sport gefinancierd en wat is daarbij de bijdrage van de gemeente? 5 Hoe ervaren sportaanbieders de samenwerking met de gemeente en met Amstelveen Sport in het bijzonder? 6 Zijn er knelpunten in de uitvoering van het sportbeleid en zo ja, welke zijn dit? > In het bijzonder ten aanzien van de toegankelijkheid van sport voor mensen die een belemmering (hebben) ervaren om te sporten en te bewegen.

7. 1 De inspanningen van de gemeente Welke inspanningen, subsidies of andersoortige bijdragen, zijn er door de gemeente Amstelveen geleverd ten behoeve van de realisatie van het sportbeleid? Samenvattend antwoord op de deelvraag. Zoals eerder genoemd heeft de gemeente een sportbeleid ontwikkeld en vastgesteld, evenals een strategisch meerjarenplan voor de sportaccommodaties. Hiertoe heeft de gemeente onderzoek laten uitvoeren door een extern bureau om de match tussen vraag en aanbod in beeld te krijgen alsmede toekomstige ontwikkelingen die daarop van invloed zijn, zoals de langere termijn bevolkingsgroei van Amstelveen. Als laatste is het beleid van de gemeente, zoals beschreven in de sportnota, vertaald naar een Lokaal Sportakkoord met lokale partners. De gemeente heeft verder financiële middelen ter beschikking gesteld voor het uitvoeren van het beleid. Het gaat daarbij om investeringen in accommodaties, structurele middelen voor de uitvoering en subsidies (zie voorgaande paragraaf 6.3). Voor ouders met een laag inkomen bestaat de Amstelveenpas, waarmee zij een financiële bijdrage van de gemeente kunnen vragen om hun kinderen te laten sporten en te bewegen, zie het onderstaande kader.

De gemeente heeft gelden aangevraagd en ontvangen in het kader van De Brede Regeling Combinatiefuncties en financiert daarmee de inzet van verschillende functionarissen zoals buurtsportcoaches, cultuurcoaches, coördinator Sport en preventie, beweegcoaches et cetera. Integraal werken De ambities en doelen van het sportbeleid zijn binnen de beleidsdomeinen Jeugdhulp en Wmo nog niet voldoende bekend. Binnen de jeugdhulpverlening wordt er niet actief gewerkt met deze doelen. Binnen de uitvoering van de Wmo worden hooguit incidenteel tips gegeven aan cliënten over sporten en bewegen, maar de doelgroep wordt niet vanuit preventie actief hierover benaderd. Sporten en bewegen kan in contacten wel aan de orde komen maar dan moet daar wel een concrete hulpvraag aan ten grondslag liggen. Het is ook niet bekend bij de uitvoerders binnen de Wmo wat

Pagina 28

AmstelveenSport kan bieden aan ouderen. AmstelveenSport maakt dit ook niet actief kenbaar aan de uitvoering rondom Jeugdhulp of de Wmo. Verder zijn er vanuit deze werkvelden geen actieve en warme contacten met sportaanbieders. De gemeente ontvangt gelden in het kader van De Brede Regeling Combinatiefuncties. Dit is een regeling van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Doel van de regeling is het versterken van de toeleiding naar sport-, beweeg- en cultuuraanbod, zodat meer mensen actief betrokken raken en daarmee gezonder, actiever en fitter worden. Het gaat hierbij ook om kwetsbare groepen die achterblijven in sport-, beweeg- en cultuurdeelname. De regeling bouwt voort op het Nationaal Sportakkoord. De regeling is ondergebracht in de brede specifieke uitkering vanuit het rijk (SPUK). Als onderdeel van de SPUK kunnen gemeenten een budget aanvragen voor sport-, beweeg- en cultuurstimulering. Het budget is bestemd voor de inzet van zes functionarissen: profielen: buurtsportcoach, cultuurcoach, combinatiefunctionaris onderwijs, clubkadercoach, beweegcoach en coördinator Sport en Preventie. De Amstelveenpas Ouders met een laag inkomen kunnen gebruik maken van de Amstelveenpas in het geval zij financiële ondersteuning nodig hebben, onder andere om hun kinderen te laten sporten en te bewegen, zie het kader.

Voor volwassenen is deze regeling nog niet in te zetten voor sport. Momenteel ligt er wel een nieuwe minimumnota voor aan de raad ter besluitvorming waarin sportaanbod wordt gerealiseerd voor volwassenen en gekoppeld aan de Amstelveenpas.5 Daarnaast is er een zwemregeling voor volwassenen.

De Amstelveenpas De Amstelveenpas is een regeling voor kinderen tussen 4 en 18 jaar. Als ouders van deze kinderen een laag inkomen hebben kunnen zij een vergoeding krijgen voor de kosten voor sport, zwemles, culturele activiteiten, school en huiswerkbegeleiding, computer en internet. De vergoeding voor sport en culturele activiteiten (clubgeld, lessen en sportspullen) is €375,- per 12 maanden per kind. Daaraan zijn de volgende voorwaarden gesteld: • De ouders en kinderen wonen in de gemeente Amstelveen; • Ouders zijn Nederlander of hebben een geldige verblijfsvergunning; • Er wordt gekeken naar het netto maandinkomen inclusief vakantiegeld. Het inkomen is niet hoger dan 130% van de inkomensnorm bijzondere bijstand en minimaregeling. • Ouders hebben weinig of geen vermogen.

Ouders kunnen een aanvraag doen voor een Amstelveenpas door een formulier te downloaden van de gemeentelijke website.6 Ook kunnen zij bij het Amstelveenloket terecht voor vragen over inkomensondersteuning, welzijn en zorg. Dat kan fysiek maar ook digitaal. Medewerkers informeren de ouders dan over verschillende mogelijkheden, waaronder de Amstelveenpas. Uit gesprekken in het kader van dit onderzoek blijkt dat dit gebeurt naar aanleiding van een vraag van de desbetreffende inwoner. Doelgroepen worden niet vanuit preventie actief geïnformeerd.7 Als laatste is informatie over de Amstelveenpas ook te

5 Bron: ambtelijke verificatie conceptrapport van bevindingen 6 Bron: https://www.amstelveen.nl/home/publicatie/aanvraagformulier-amstelveenpas 7 Bron: interviews

Pagina 29

vinden op een webpagina van de gemeentelijke website, zie het screenshot. Daar ligt de nadruk echter op culturele en sociale activiteiten; een financiële bijdrage voor sport wordt niet expliciet onder de aandacht gebracht. Subsidieregelingen De programmabegroting en het jaarverslag geeft zicht op de subsidieregelingen. In het volgende hoofdstuk (paragraaf 5.1) gaan we daar verder op in. Daaruit blijkt dat in 2022 een groot deel niet is benut, voornamelijk omdat sportverenigingen nog geen gebruik hebben gemaakt van de subsidieregeling voor verduurzaming van sportaccommodaties. Ook worden de subsidieregeling voor brede sportstimulering nauwelijks benut (Jeugdsportstimulering en breedte- en sportevenementen). Subsidies Sportbeleid & activering Bron: Jaren 2022 en 2023 uit de Programmabegroting 2023 en het Jaarverslag 2022.

Begroot 2022 in € 1.000

Benut 2022 in € 1.000

Begroot 2023 in € 1.000

Totaal

423

227

403

Subsidieregeling Jeugdsportstimulering

Sportservice NoordHolland

Breedte- en topsportevenementen

Verduurzaming

RKAVIC en Hockeyvereniging HIC AmstelveenSport

Beschikbaar voor Amstelveense sportverenigingen voor verlaging contributie voor jeugdleden. Doel is brede sportdeelname jeugd stimuleren. Beschikbaar voor Sportservice Noord-Holland. Activiteiten ter ondersteuning van gehandicapte sporters en sportverenigingen en ter promotie van aangepaste sport. Beschikbaar voor Amstelveense aanvragers: • In het kader van sportstimulering. • Projectmatige activiteiten ten behoeve van breedtesport. Beschikbaar voor Amstelveense sportverenigingen ten behoeve van duurzaamheidsmaatregelen op de sportaccommodaties. Beschikbaar voor de voetbalclub en hockeyclub ten behoeve van onderhoud aan de velden. Uitvoeringskosten van projecten uit het Lokaal Sportakkoord. Zie paragraaf 7.2 voor een nadere toelichting.

32

13

33

21

21

22

53

11

56

14

11

15

200

12

200

73

65

77

30

94

0

Tabel 7.1 Deel II: subsidies ten behoeve van sporten en bewegen.

De doelgroep voor aangepaste sporten is klein. Vanwege deze kleine schaalgrootte is het dan ook moeilijk om daar meer structureel lokaal aanbod voor in te richten. Daarom subsidieert Amstelveen in regioverband het Samenwerkingsverband Aangepast Sporten. Uitvoering vindt plaats door Team Sportservice Noord Holland die adviseert, kennis deelt en informeert over aangepast sporten. Verder heeft de gemeente Amstelveen geen specifieke regelingen voor aangepaste sporten. Wel worden incidenteel subsidies verstrekt rondom een bijzondere gebeurtenis, bijvoorbeeld als een

Pagina 30

vereniging met een bepaalde doelgroep mee mag doen met landelijke, Europese of wereldkampioenschappen. De sportverenigingen kunnen ook gebruik maken van landelijke regelingen. Zo is er de BOSAregeling. Deze regeling is beschikbaar sinds 2019. Op investeringen in accommodaties kan subsidie worden verkregen: 20% over de totale investering inclusief BTW. Voor investeringen in rolstoeltoegankelijkheid, klimaatadaptie of verduurzaming is 10% subsidie te verkrijgen, dus 30% in totaal. De gemeente Amstelveen heeft hierop een aanvullende regeling en vult tot een derde van de investering aan. Verplichte zwemlessen op de scholen zijn er niet meer. Wel kunnen kinderen van ouders met een laag inkomen gratis het zwemdiploma halen.

7.2 Samenwerking met maatschappelijke partners uit de lokale samenleving Hoe is samengewerkt met partners uit de lokale samenleving en wat is de bijdrage van deze partners? Samenvattend antwoord op de deelvraag De gemeente Amstelveen heeft met sportaanbieders, zorg- en welzijnsinstellingen en scholen een Lokaal Sportakkoord afgesloten. Het Lokaal Sportakkoord richt zich mede op doelgroepen die bestaan uit mensen die een belemmering ervaren om te sporten. Dat ligt in lijn met de beleidsdoelen uit de sportnota van de gemeente. Lokale partners kunnen in het kader van het Lokaal Sportakkoord een projectbudget aanvragen voor projecten die een bijdrage leveren aan de realisatie van de beleidsdoelen. Er moet dan wel sprake zijn van samenwerking tussen minimaal twee organisaties, waarbij één organisatie een Amstelveense sportaanbieder is. Tot op heden zijn budgetaanvragen voor tien projecten toegekend. Met AmstelveenSport heeft de gemeente een exploitatieovereenkomst afgesloten. De gemeente is eigenaar van zwembaden en sportaccommodaties en investeert in nieuwe accommodaties of uitbreidingen en draagt de kapitaallasten. De gemeente verhuurt de accommodaties die in eigendom zijn van de gemeente, aan AmstelveenSport die vervolgens de accommodaties exploiteert en onderhoudt.

AmstelveenSport betaalt hiervoor huur aan de gemeente en ontvangt een exploitatiebijdrage van de gemeente (€4.2 mln. in 2022). Lokaal Sportakkoord De rijksoverheid heeft de gemeenten gevraagd een eigen lokaal sportakkoord op te stellen, waarin lokale partners zoals sportaanbieders, zorg- en welzijnsinstellingen en scholen afspraken maken over activiteiten en projecten en wie daaraan een bijdrage kan en wil leveren. Ook de gemeente Amstelveen heeft een Lokaal Sportakkoord afgesloten. Voor de uitvoering heeft de rijksoverheid aan Amstelveen een budget van €50 K ter beschikking gesteld per jaar 2020 t/m 2022, in totaal dus €150 K.8 Uit de verantwoording van AmstelveenSport blijkt dat er voor de uitvoering van het Lokaal Sportakkoord voor die jaren €200 K subsidies beschikbaar is gesteld, zie bijlage 1. Daarnaast heeft de gemeente voor het haar 2022 een extra budget van €44,3 K toegekend. Hiermee is een totaal budget beschikbaar van €244,3 K voor de jaren 2020 t/m 2022 voor de uitvoering van het Lokaal Sportakkoord.9

8 Bron: Lokaal Sportakkoord Amstelveen 9 Bron: verantwoording uitvoeringsbudget Sportakkoord Amstelveen door AmstelveenSport, 23 januari 2023.

Pagina 31

Met dit budget financiert de gemeente, via AmstelveenSport, de algemene organisatieactiviteiten (zoals de inzet van een coördinator voor projecten en PR & Communicatie) en concrete projecten voor de realisatie van de ambities van het Lokaal Sportakkoord. Uit de tabel van bijlage 1 blijkt dit budget als volgt benut voor de periode 2020-2022: > De kosten voor algemene activiteiten bedroegen €71,6 K en daarmee 29% van het budget; > De kosten voor projecten om ambities van het Lokaal Sportakkoord te realiseren bedroegen €165,5 K, dat is circa 68% van het budget; > Ongeveer 3% van het budget is niet benut. Het Lokaal Sportakkoord richt zich op vier doelgroepen waarvan de eerste drie doelgroepen bestaan uit mensen die een belemmering ervaren om te sporten: mensen met een beperking, mensen in armoede en ouderen. Dat ligt in lijn met de beleidsdoelen uit de sportnota van de gemeente. Lokale partners kunnen een budget aanvragen voor projecten, waarbij er sprake moet zijn van samenwerking tussen minimaal twee organisaties. Daarbij moet één organisatie een Amstelveense sportaanbieder zijn. Daarnaast dient de aanvrager te zorgen voor cofinanciering door middel van een financiële bijdrage of een bijdrage in natura (diensten/ goederen). Bijlage 1 bevat een overzicht van de aanvragen die tot op heden zijn gedaan en toegekend.

Deze zijn, naast het verantwoordingsoverzicht van AmstelveenSport, ook te vinden op de website van het Lokaal Sportakkoord Amstelveen. Uit tabel 1 blijkt dat 21% van het budget is uitgegeven aan projecten in het kader van ‘inclusief sporten en bewegen’. Deze projecten zijn gericht op de doelgroep mensen die een belemmering ervaren om te sporten en bewegen. Een kernteam toetst en beoordeelt de aanvragen. Het kernteam bestaat uit de coördinator Sportakkoord Amstelveen en vertegenwoordigers van sport- en beweegaanbieders, welzijnsorganisaties, onderwijs en de gemeente. Regievoering en het stimuleren van samenwerking Het opbouwen van een robuuste samenwerking tussen sportaanbieders kost veel inspanning. Vanuit de gemeentelijke organisatie was daartoe de personele capaciteit beperkt. Sinds kort is er dan ook een functionaris aangetrokken die de verbinding moet gaan leggen met de uitvoerders van het sportbeleid en hiertoe een netwerk opbouwt en relaties legt.10 Als het gaat om het stimuleren van samenwerking zit de uitdaging vooral in sporten en bewegen verbreden van naar andere beleidsterreinen, zoals de gezondheidsnota en armoedebeleid. De beweging die de gemeente wil maken is om via AmstelveenSport de samenwerking tot stand te brengen.

Daar zijn al voorbeelden van zoals ‘Bewegen op recept’: doorverwijzing vanuit de huisartsen naar de beweegcoaches van AmstelveenSport die vervolgens ook de verbinding kunnen leggen naar sportaanbieders. Het kernteam is een vertegenwoordiging van het Amstelveense sport- en beweeglandschap, bestaande uit afvaardigingen van sport- en beweegorganisaties, onderwijs, zorg, welzijn en de gemeente. De leden van het kernteam zijn vanuit hun passie en/of werk betrokken bij het realiseren van de ambitie om voor alle Amstelveners een leven lang optimaal en passend sport en bewegen in Amstelveen mogelijk te maken. De leden van het kernteam zijn de coördinator Sportakkoord Amstelveen en afgevaardigden van de gemeente Amstelveen, sportverenigingen, welzijnsorganisaties en onderwijs. Hoofdtaken van het kernteam zijn: > Aansturing op de vier ambities en realisatie van de doelen; > Bewaken en monitoren van het uitvoeringsbudget dat gekoppeld is aan het Sportakkoord; > Voortgang bewaken van werkgroepen, initiatieven en activiteiten die gekoppeld zijn aan het Sportakkoord;

10 Bron: interviews

Pagina 32

>

Ondersteuning bieden aan sport- en beweegaanbieders met betrekking tot verbindingen leggen met mogelijke samenwerkende organisaties.

AmstelveenSport De gemeente is eigenaar van zwembaden en sportaccommodaties. De gemeente investeert in nieuwe accommodaties of uitbreidingen en draagt de kapitaallasten. De gemeente verhuurt deze accommodaties aan AmstelveenSport die vervolgens de accommodaties (deels) op eigen risico, met een exploitatiebijdrage van de gemeente (€4,2 mln. in 2022), exploiteert en onderhoudt. Hiertoe hebben de gemeente en AmstelveenSport een exploitatieovereenkomst gesloten. Per 16 mei 2019 is Sportbedrijf Amstelveen omgezet van een stichting naar een besloten vennootschap AmstelveenSport BV, met als enig aandeelhouder de gemeente Amstelveen. Het geplaatste en gestorte aandelenkapitaal bedraagt €196 K. Door de omzetting naar een besloten vennootschap heeft AmstelveenSport meer ruimte om een consistent langetermijnbeleid te voeren en vanuit ondernemerschap verschillende inkomstenbronnen te ontwikkelen, dit binnen de kaders die de aandeelhouder stelt. Voorheen was er namelijk sprake van een subsidierelatie met de gemeente. Hierdoor moest elk jaar weer een subsidie worden aangevraagd en het was steevast de vraag hoeveel subsidie zou worden toegekend.

AmstelveenSport heeft op hoofdlijnen de volgende drie kerndoelen: 1 De (commerciële) exploitatie van de zwembaden en accommodaties en faciliteiten voor sporten en bewegen; 2 Het in opdracht uitvoeren van het sport- en beweegbeleid van de gemeente Amstelveen; 3 Het verrichten van werkzaamheden en verlenen van diensten (zoals adviezen) op het gebied van sporten en bewegen, waaronder het organiseren van evenementen. In lijn met deze drie kerndoelen is de rapportage van AmstelveenSport opgebouwd langs drie sporen: zwembad, sportstimulering en facilitair. Op de website is van AmstelveenSport is het jaarverslag te vinden. Het doel van de gemeente is om de meer kwetsbare doelgroepen te bereiken. AmstelveenSport zet hier geen een apart uitvoeringsprogramma op. AmstelveenSport probeert in alle gevallen inclusief te handelen. AmstelveenSport werkt samen met verenigingen en organiseert ook samen met de verenigingen. Bij alle evenementen worden alle doelgroepen integraal meegenomen. Zo draagt AmstelveenSport er zorg voor dat lokale sportevenementen toegankelijk zijn voor iedereen, met of zonder een beperking. Voorbeelden zijn: > De Lentemarathon, daarin zit de mogelijkheid voor aangepaste sporters om mee te doen. > ‘Amstelveen on Wheels’. Een groot evenement waarbij mensen kunnen spinnen, fietsen, skelteren en skateboarden en kennis kunnen maken met diverse sporten.

Ook is er een rollatorloop en zijn er driewielers, zodat iedereen, van jong tot oud, mee kan doen. > ‘Amstelveen Beach’. Een groot beachsportfestival voor jong en oud. Tijdens dit evenement kunnen mensen ook via ‘Sport Experience’ kennis maken met het gehele sportaanbod in Amstelveen. > ‘Doortrappen Fietstocht Noorddamcentrum’. Doortrappen Nederland, AmstelveenSport, Stichting Bovenkerk, Gemeente Amstelveen en Fietsmaatje Amstelveen gaan samenwerken om heel Amstelveen op de fiets te krijgen. Daarnaast zijn er specifieke activiteiten die laagdrempelig zijn. Op de website van AmstelveenSport zijn deze verder te vinden, zoals ‘Buitengym bij de Marne’ en ‘Multisport Plus’ voor kinderen met overgewicht. Een goed voorbeeld van een wijkgerichte aanpak is de Buitenspeelbus van AmstelveenSport, hoewel niet specifiek gericht op een kwetsbare doelgroep. De Buitenspeelbus gaat de wijk in. De Buitenspeelbus teams rijden in de zomervakantie met de bussen door

Pagina 33

Amstelveen en blijven een week lang op één plek staan. Elke bus heeft verschillende sport -en spelmaterialen bij zich. Denk hierbij aan materialen voor straathockey, voetbal, volleybal, tennis, skaten, frisbee, ook space scooters, stepjes/waveboards et cetera. In sommige wijken zijn er ook extra activiteiten, zoals clinics van verschillende verenigingen. De Buitenspeelbus is voor ieder kind dat het leuk vindt om buiten te spelen, zelfstandig of samen met andere kinderen. Naast samenwerking met sportaanbieders zijn er ook zogeheten ‘cross-overs’ met scholen en welzijnsorganisaties. Zo worden op alle lagere scholen MQ-testen afgenomen om de motorische vaardigheden van kinderen te meten. In Nederland is geconstateerd dat 28% van de kinderen motorisch onvaardig is. In Amstelveen is AmstelveenSport vorig jaar begonnen met het afnemen van de MQ scan op een deel van de basisscholen. Uit de voorlopige resultaten blijkt dat ook in Amstelveen 21% van de kinderen motorisch onvaardig is, waarvan 8% ruim onder het basisvaardigheidsniveau zit. Op basis van de resultaten uit de MQ-test kan heel gericht worden gezocht naar een passende sport voor het kind. Daarnaast worden verenigingen regelmatig gevraagd om aan de scholen hun sport te laten zien, bijvoorbeeld door het organiseren van schooltoernooien en sportdagen.

AmstelveenSport heeft de laatste jaren eenmaal een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd maar dat was in de periode van corona, dus lastig om uit te voeren; het geeft geen representatief beeld. Uniek Sporten Uniek Sporten is een online community dat vraag en aanbod van gehandicaptensport samenbrengt. Belangrijke partners zijn onder andere Fondsgehandicapten Sport, het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en NOC*NSF. Uniek Sporten helpt mensen met een beperking of chronische ziekte bij het vinden van een passende sport. Dat kan online via ‘sportzoeken’ maar er kan ook persoonlijk sportadvies door sportcoaches worden gegeven. De gemeente Amstelveen werkt samen met Uniek Sporten in het kader van uitleen van aangepaste sportmiddelen. Participe Participe staat ter dienst van alle Amstelveners, maar de praktijk leert dat met name ouderen zich aansluiten. Participe maakt deel uit van het kernteam van het Lokaal Sportakkoord en zet zich in voor senioren. Voor deze doelgroep organiseert Participe activiteiten en cursussen, zoals de cursus ‘Meer bewegen voor ouderen’ voor 65-plussers. Driekwart van de mensen die deelnemen aan ‘Meer bewegen voor ouderen’ bestaat uit 65-plussers. Op dit moment gymmen er 825 mensen via Participe. Elk jaar wordt de cursus ‘Meer bewegen voor ouderen’ onder aandacht gebracht in het Amstelveens nieuwsblad.

Verder wordt er door Participe geadverteerd op de website. Er bestaat een pagina met het cursusaanbod en andere activiteiten. Participe werkt ook samen met AmstelveenSport. In de wijkteams van Participe zijn ook mensen van AmstelveenSport aanwezig. De samenwerking met sportaanbieders is echter nog incidenteel. Het blijkt in de praktijk lastig om als welzijnsorganisatie bij een sportvereniging aan te sluiten. Sporten en welzijn zijn nog twee verschillende werelden terwijl hier wel kansen liggen.11 Momenteel staan er wel wat projecten in de steigers. Bijvoorbeeld met een hockeyclub die iets voor de kwetsbare mensen in de wijk wil doen. De scholen Scholen binnen Amstelveen zien sporten en bewegen als een belangrijk onderdeel voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Naast de wettelijke verplichting om sportlessen aan te

11 Bron: interviews

Pagina 34

bieden worden er ook allerlei andere sportactiviteiten georganiseerd, mede in samenwerking met andere scholen, jongerenwerkers en sportaanbieders.12 Zo worden er sportdagen georganiseerd en zijn jongeren verplicht om daaraan mee te doen. Het helpt jongeren om zich te oriënteren op verschillende sporten waarna zij een goede keuze kunnen maken welke sport zij zouden willen beoefenen. De sportdagen en -activiteiten zijn breed ingestoken en richten zich niet in het bijzonder op kwetsbare jongeren en ook AmstelveenSport speelt daarbij geen rol. Wel wordt met AmstelveenSport samengewerkt in het kader van het Topsporttalentprogramma. Scholen werken daaraan mee door talenten de ruimte te bieden tijd te besteden aan hun sport, door aanpassing van lestijden of het geven van verlof voor een toernooi in het buitenland. In gesprekken met scholen wordt aangegeven dat om de kwetsbare jongeren te bereiken het nodig is om goed aan te sluiten bij de leefwereld van deze jongeren. Het moet laagdrempelig zijn willen deze jongeren zich committeren, er moet sprake zijn van een intrinsieke motivatie om te sporten en ze moeten zich competent voelen om dat te doen. Een belangrijke stap zou kunnen zijn om al in het basisonderwijs, als onderdeel van de sportlessen, ook zwemlessen aan te bieden. Er zijn namelijk scholen waar leerlingen nog geen zwemdiploma hebben en dus baat hebben bij zwemlessen.

Daarmee kunnen ook verschillende doelen worden bereikt: het leert jongeren zwemmen en dat biedt veiligheid, het haalt jongeren uit een sociaal isolement omdat het in groepsverband is en het kan een bijdrage leveren aan het zelfvertrouwen. De school Pantha Rhei biedt schoolzwemmen aan, maar dat wordt verder niet financieel ondersteund door de gemeente of gefaciliteerd AmstelveenSport.13 De Bloeiwijzer is de openbare school voor speciaal basisonderwijs in Amstelveen. De Bloeiwijzer is een fusieschool van de twee scholen SBO Wending en SBO De Schakel. Hier komen kinderen die extra ondersteuning nodig hebben omdat zij leer-, gedrags- of ontwikkelproblemen hebben. De Bloeiwijzer wil deze kinderen, waarvoor het niet als vanzelfsprekend gaat, een podium geven waar zij zich kunnen ontplooien en ontwikkelen. Hierbij is sporten en bewegen een van de belangrijke onderdelen. De Bloeiwijzer heeft een eigen moderne gymzaal. Hiertoe is de oude gymzaal opgeknapt en vergroot en de nieuwe gymzaal is in juni 2022 geopend. Dit is mogelijk gemaakt door samenwerking met de gemeente en daarbij heeft de gemeente ook voortvarend gehandeld. De realisatie van de nieuwe gymzaal is relatief snel verlopen.14 Het sportbedrijf AmstelveenSport speelt in het geval van De Bloeiwijzer verder geen direct zichtbare rol om de kwetsbare doelgroep te stimuleren om te sporten.

Het beeld is dat AmstelveenSport een algemeen programma heeft dat is gericht in de breedte op alle inwoners van Amstelveen, dus niet op de specifieke doelgroep van kinderen en jongeren die een belemmering ervaren om te sporten en zich niet aansluiten bij een sportvereniging. Hiertoe ondernemen de sportaanbieders in Amstelveen overigens wel zelf initiatieven en er is daarbij ook samenwerking met De Bloeiwijzer. Door directe samenwerking tussen scholen en verenigingen komt er concreet van de grond. Zo werkt De Bloeiwijzer samen met een Taekwondovereniging. Deze vereniging komt elke maandagochtend les geven in de gymzaal; de school betaalt hier zelf voor. Ook een judovereniging verzorgt op vrijdagen judolessen. Er is volgens de scholen waarmee is gesproken nog veel te winst te behalen rondom de doelgroep kwetsbare jongeren. De doelgroep kan op een slimmere manier worden bereikt door meer

12 Bron: interviews 13 Bron: interviews 14 Bron: interviews

Pagina 35

wijkgericht te organiseren, dus meer in nabijheid van de doelgroep. Door op wijkniveau contact te leggen met de kwetsbare doelgroepen en verbindingen te leggen met verenigingen, scholen maar ook met instellingen op terreinen zoals welzijn, zorg en cultuur. Vanuit de gemeente gebeurt dat wel via het jongerenwerk maar dat leidt in de ogen van De Bloeiwijzer vooralsnog tot losse en/of eenmalige projecten. Er is een programmatische samenhangende aanpak nodig met een lange adem, waarin allerlei partijen een bijdrage leveren. Scholen kunnen goed onderdeel zijn van een programmatische aanpak. Een voorbeeld is de problematiek van thuiszittende jongeren. Deze jongeren gaan niet naar school en raken steeds verder in een isolement en hun ontwikkeling stagneert. Met het project Warm Hart voor Thuiszitters onderneemt De Bloeiwijzer nu actie en vraagt ook clubs en verenigingen om mee te helpen. Een degelijk project kan in samenhang worden gebracht met andere projecten via een overkoepelend programma waarin allerlei partijen samenwerken. Dit vraagt volgens De Bloeiwijzer wel om een regisserende en faciliterende rol van de gemeente.

7.3 Ervaringen van sportaanbieders Hoe ervaren sportaanbieders de samenwerking met de gemeente en met Amstelveen Sport in het bijzonder? Samenvattend antwoord op de deelvraag Voor het onderzoek is ook met een aantal sportaanbieders en -clubs gesproken (commerciële en niet-commerciële). Daarbij is voornamelijk ingestoken op de kwetsbare doelgroepen die belemmeringen ervaren om te sporten en op de vraag in hoeverre er met de gemeente, AmstelveenSport, andere verenigingen en scholen wordt samengewerkt. Het algemene beeld is dat sportaanbieders en -clubs veelal op eigen initiatief en zonder hulp van de gemeente of AmstelveenSport de sport toegankelijk maken voor mensen die een beperking ervaren om te kunnen sporten. Wel biedt AmstelveenSport de mogelijkheid om aan te sluiten bij evenementen en zo het aanbod voor deze doelgroep onder de aandacht te brengen. Het aanvragen van subsidies bij de gemeente vinden de verenigingen lastig terwijl zij wel hulp kunnen gebruiken, vooral als het gaat om het vervoer van mensen met een beperking naar de trainingen en wedstrijden. Voor mensen met een laag inkomen proberen de verenigingen in eerste instantie zelf oplossingen te bedenken en aan te sluiten bij landelijke fondsen. Chung Do Kwan Chung Do Kwan is in het bezit van het officieel erkende FIGHT RIGHT keurmerk, verstrekt door het Nederlands Instituut voor Vechtsport en Maatschappij (NIVM).

Dat is een keurmerk dat wordt verstrekt als er sprake is van een club waarbij vechtsport op een veilige en verantwoorde wijze wordt gegeven, binnen een goed pedagogisch klimaat en waar maatschappelijke betrokkenheid een belangrijke plek heeft. Ook is de school een erkend SBB leerbedrijf, waardoor zij scholieren en studenten kan faciliteren in een stageplek.15 De hoofdinstructeur van Chung Do Kwan is verbonden aan de Stichting Special Needs Nederland, waar hij oprichter en algemeen directeur van is. Deze stichting richt zich op kinderen en volwassenen met een autismespectrumstoornis, kinderen en volwassen met het syndroom van Down, dementerende en verwarde senioren, maar ook kinderen die te maken krijgen met rouw en verlies waardoor ze dreigen vast te lopen. In 2019 verwierven Chung Do Kwan en Stichting Special Needs Nederland internationale bekendheid door met de Nationale G-sport sectie van het Special Needs Taekwondo naar Nieuw Zeeland af te reizen.

15 Bron: interviews

Pagina 36

De doelstelling van de Stichting Special Needs Nederland is om kwetsbare doelgroepen een podium en platform te bieden binnen de vechtsport. Met deze stichting biedt Chung Do Kwan aangepaste lessen voor deze doelgroep. De school is ook aangesloten bij het Jeugdfonds Sport & Cultuur dat bestemd is voor gezinnen met weinig financiële middelen. Ook is er een samenwerking met de gemeente, middels deelname aan de regelingen van de Amstelveenpas kunnen mensen met korting komen sporten, en dat doen zij ook bij Chung Do Kwan. Hockeyvereniging Myra Hockeyvereniging Myra heeft al 23 jaar een gehandicaptenteam (G-team) voor mensen met een verstandelijke beperking. Myra heeft verder geen aanbod voor mensen met een fysieke beperking, omdat men geen opgeleide personen hiervoor heeft. Het G-team bestaat uit 45 leden, de jongste is 7 jaar en de oudste is 36 jaar. Sommige leden zijn al 23 jaar lid en komen naast Amstelveen uit de regio. Al jaren lang zijn de trainingen voor dit team op zaterdagochtend. Het G-team bestaat uit mensen met een geestelijke beperking , in verschillende gradaties en is bedoeld voor jong tot oud. Het vraagt van trainers veel om deze groep training te geven, niet alle trainers kunnen dat.

Daarnaast zijn er gesprekken met de portefeuillehouder sociale zaken van de gemeente over hoe Myra als vereniging mensen met een laag inkomen kan bereiken en wat men voor vluchtelingen kan betekenen. Zo heeft Myra sportkleding verzamelend en training gegeven aan jongeren bij een vluchtelingenopvang. Het promoten van het G-team gebeurt via mond op mond reclame en via zorginstellingen. De gemeente of AmstelveenSport speelt daarbij geen rol. Verder promoot Myra het sporten door hockeyles te geven op scholen waar niet veel gehockeyd wordt, door op de sportmarkt te staan (georganiseerd door AmstelveenSport) en door bij mensen die het financieel moeilijker hebben aan te geven dat er regelingen zijn. Sinds een aantal jaar rijdt er een Beweegbus door Amstelveen met buurtsportcoaches van AmstelveenSport om bijvoorbeeld op pleintjes met inwoners te sporten. In samenwerking met de hockeybond heeft Myra twee jaar geleden hockeymaterialen geleverd aan de bus. Myra wil ook graag samenwerken met de voetbalvereniging door een combinatieaanbod te bieden. Kinderen kunnen dan een jaar lang beide sporten beoefenen zonder direct al te kiezen voor een sport. De gemeente had een subsidie voor vervoer voor volwassen G-leden om te reizen naar toernooien en dergelijke. Echter deze subsidie moest aangevraagd worden vòòr oktober van een jaar voor het volgende jaar.

Het probleem is dan echter dat op dat moment Myra nog niet weet hoeveel leden naar toernooien gaan en waar de wedstrijden plaats zullen vinden. Ook het aanvragen van financiële hulp van de gemeente voor het organiseren van bijzondere evenementen is moeilijk. Vaak kan Myra net niet voldoen aan alle voorwaarden die gesteld worden aan de subsidies. Het is ook voor Myra ingewikkeld om erachter te komen welke voorwaarden er allemaal een rol spelen en hoe daaraan voldaan kan worden. Daarnaast is het probleem dat bij het bereiken van de 18+ leeftijd allerlei voorzieningen van de gemeente stoppen. Vooral het vervoer naar en van de vereniging wordt dan een probleem want er zijn niet altijd voldoende mensen beschikbaar die kunnen en willen rijden. Een tip die Myra verder wil meegeven is dat welzijnsorganisaties en huisartsen nog onvoldoende bekend zijn met de mogelijkheden van sportaanbieders. De gemeente zou de informatievoorziening richting deze partijen kunnen verbeteren. Voetbalvereniging RODA ‘23 Sportvereniging RODA ‘23 heeft al meer dan 25 jaar een G-team, voornamelijk voor mensen met een verstandelijke beperking. Het G-team bestaat uit 18 leden in de leeftijd tussen 23 en 70 jaar. RODA ’23 is trots op dit team en velen zijn al jaren lid, soms wel 20 jaar. De meeste leden zijn aangemeld via de begeleiding in begeleid wonen voorzieningen. De meesten wonen namelijk in zo’n

Pagina 37

voorziening of zelfstandig met ambulante hulp. Van het jongste lid, dat nog thuis woont, is bekend dat ouders zelf op internet hebben gezocht naar een G-voetbalgroep. De coördinator van het Gteam heeft, samen met haar man, affiniteit met mensen met een beperking. Zij doen de groep ook samen. Ook is er een vader van een lid ‘achterwachttrainer’. Als er een keer geen trainer beschikbaar is, traint de groep zelf. Dat gaat voor een keer prima, ze weten precies wat ze moeten doen. Dan wordt wel aan de club gevraagd: ‘Hou een oogje in het zeil’. Eerst had de vereniging twee teams, nu nog één team. Voorheen kwamen er voor de vereniging veel mensen vanuit buurgemeentes voor de G-teams. Waarschijnlijk hebben die mensen nu andere opties dichterbij huis gekregen. Momenteel onderneemt de vereniging geen acties om het team uit te breiden, omdat men dit niet kan bemensen. Het team zit vol en actief begeleiden van een G-team neemt veel tijd in beslag en vraagt ook expertise over de doelgroep. In het verleden was er ook een subsidie beschikbaar vanuit de gemeente om vervoer te regelen voor mensen uit het G-team. Deze subsidie bestaat niet meer en de vereniging betaald het vervoer nu uit eigen middelen. Een samenwerking met de gemeente om te helpen bij bemensing of de financiën is volgens de vereniging welkom.

Het G-team kost de vereniging namelijk veel geld en men betaalt de extra kosten nu uit de algemene middelen, contributie en sponsering. RODA ’23 is op de hoogte van het Sportakkoord, maar heeft tot dit jaar geen aanspraak gemaakt op gelden uit dit akkoord omdat het niet duidelijk was hoe dit te doen. Dit jaar wil RODA ‘23 wel aanspraak doen op de gelden die komen uit het Sportakkoord omdat het nu wel duidelijker is geworden. RODA ‘23 geeft ook aan niet volledig op de hoogte zijn van de doelen van het sportbeleid aangaande inwoners die drempels ervaren om te sporten/bewegen. Hier komt weinig informatie over vanuit de gemeente. RODA ‘23 heeft een financieel contactpersoon voor personen die een financiële drempel ervaren om te sporten door een laag inkomen. Dit is niet een initiatief vanuit de gemeente, maar vanuit de KNVB en ING. Ook kunnen personen zich melden bij het Jeugdsportfonds. In de praktijk melden personen met financiële drempels om te sporten/bewegen zich weinig tot niet. De gemeente kan hier volgens RODA ’23 een actievere rol in nemen. Wanneer mensen met financiële drempels om te sporten en bewegen zich melden bij de vereniging, geeft de verenging aan dat ze er samen uit zullen komen om die drempel weg te halen. Maar de vereniging moet dan wel weten om wie dit gaat.

De vereniging heeft verder contact met Fonds Gehandicaptensport (nationale organisatie) om toernooien of evenementen te kunnen organiseren/bekostigen. Vorig jaar is er ook een crowdfunding gedaan door de vereniging voor het G-team. Daarmee is geld opgehaald, waarmee Rugbyclub ARC De vereniging heeft een LHBTI+club (regenboogcommunity) binnen de vereniging. Er is een groot team, dat op social media actief is om nieuwe leden te werven. Op de website wordt ook naar de LHBTI+club verwezen, zodat duidelijk is dat men als niet-hetero welkom is. De vereniging zelf promoot dit niet actief, maar promoot wel de rugby in het algemeen en geeft aan dat iedereen welkom is. De gemeente heeft verder geen actieve rol bij de LHBTI+club. Rugbyclub ARC geeft aan dat er geen extra promotie is bij ouderen of personen met een lichamelijke beperking. Rugby is een sport waarbij namelijk veel begeleiding nodig kan zijn. Momenteel heeft ARC niet de capaciteit en ruimte om dit veilig aan te bieden aan deze doelgroepen. Wanneer leden aangeven geen contributie te kunnen betalen, zijn er mogelijkheden om iets te regelen binnen de club, denk hierbij aan het verrichten van extra vrijwilligerswerk om zo de

Pagina 38

contributie te laten vervallen, of betaling in termijnen. De Amstelveenpas wordt niet onder aandacht gebracht door de sportvereniging bij de leden. De vereniging heeft samengewerkt met AmstelveenSport. Dit was op het gebied van inclusie, namelijk de pilot Inclusiviteit in samenwerking met de John Blankensteijn Foundation. Verdere samenwerking betreft vooral het openstellen van het clubhuis voor gebruik voor verschillende sportdagen van nabijgelegen scholen en andere bijeenkomsten. Verder heeft de vereniging geen samenwerkingen met andere organisaties om inwoners te activeren tot sport en bewegen. ARC geeft aan dat het vinden van subsidies en het aanvragen daarvan niet makkelijk is. Denk bijvoorbeeld aan een website met een weergave wat de subsidies zijn die aangevraagd kunnen worden en hoe dat kan. Het aanvragen van subsidies is vaak niet eenvoudig door de lange formulieren die hiervoor ingevuld moeten worden. Hier zou ook naar gekeken kunnen worden door de gemeente. Bridgevereniging Brivea De doelgroep van de vereniging zijn ouderen. De huidige groep bestaat uit 65-plussers, waarvan de meesten zelfs 80-plus zijn. Het bestuur bestaat ook uit ‘ouderen’. De bridgeclub geeft aan dat het daardoor lastig is jongere mensen te bereiken. De club heeft wel jongere leden nodig. De bridgeclub heeft energie gestoken in mensen te motiveren om te komen bridgen.

Zo is aan het project ‘Kwik Bridge’ meegedaan. Dit is een vereenvoudigde spelvorm van bridge voor jong en oud, om snel kennis te kunnen maken met het bridgen. De bridgeclub gaat verder met activiteiten te bedenken om zo mensen te betrekken. Men adverteert veel in lokale kranten, maar helaas nog met te weinig resultaat. Als blijkt dat leden de contributie niet kunnen betalen, kunnen ze een regeling treffen met de bridgeclub (in termijn betalen of contributiegeld laten vervallen). De gemeente speelt hier geen rol in. De bridgevereniging regelt dit zelf met de leden. De bridgeclub wilde graag aanwezig zijn bij de sportweek om het bridgen te demonsteren. De bridgeclub had hiervoor een tafel gehuurd via AmstelveenSport maar dat is niet gelukt; de club heeft hier verder niets meer over gehoord. De bridgeclub geeft aan dat het van belang is dat de gemeente meer aandacht geeft aan mensen die naar de bridgeclub willen komen die een lichamelijk beperking hebben, bijvoorbeeld mensen die slecht ter been zijn. Momenteel organiseert de bridgeclub zelf het vervoer, maar wellicht dat de gemeente kan helpen door bijvoorbeeld een buurtbus in te zetten. Zo kunnen mensen naar de bridgeclub (blijven) komen. Karate-Do Buitenveldert Karate-Do Buitenveldert is wekelijks direct betrokken bij mensen die een belemmering hebben om te kunnen sporten.

Voorbeelden zijn: > Een 50-plusser uit Amstelveen die jaren geleden een hersenbloeding heeft gehad (NAH) en traint bij de sportschool. Deze man kwam zelf vragen of hij mocht komen sporten bij KarateDo, met alle beperkingen die de nasleep van de hersenbloeding met zich meebrengt. De sportschool is trots en tevreden dat deze man bij hen sport, men geniet daar echt van . > Er zijn diverse jeugdleden die bij Karate-Do sporten waarvan de ouders minder inkomsten hebben; zij kunnen sporten vanwege het bestaan van het jeugdsportfonds van de gemeente Amsterdam. > Er is ook eens een lid aangemeld via het Leger des Heils. Momenteel heeft Karate-Do Buitenveldert voornamelijk contact met gemeente Amsterdam, en niet met gemeente Amstelveen. Er is wel contact met AmstelveenSport. Al jaren levert Karate-Do een

Pagina 39

bijdrage door demonstraties en dergelijke te verzorgen. Maar er is geen contact over mensen uit specifieke doelgroepen die Karate-Do graag zou willen helpen. De eigenaar van Karate-Do Buitenveldert is bondscoach van het nationale team. Er is hierin ook een categorie ‘verstandelijk gehandicapten’ en onlangs heeft een Nederlandse karateka (wonend in Den Haag) met een verstandelijke beperking een bronzen medaille behaald op het EK in Spanje. De eigenaar zou zijn ervaring met het werken met verstandelijk beperkten graag meenemen naar Amstelveen en dat verder uitbouwen. Daar is samenwerking voor nodig vanuit langetermijnbeleid. LTC Startbaan De tennisvereniging LTC Startbaan ligt op het Park Startbaan dat een onderdeel is van een groene strook (de zogeheten ‘groene long’) van Amstelveen. In deze strook zijn allerlei sportaanbieders gesitueerd. Hierdoor zijn er veel onderlinge connecties tussen de verenigingen. De tennisvereniging biedt verschillende activiteiten voor mensen die een belemmering kunnen ervaren om te sporten: > Rolstoeltennis is mogelijk in de vorm van een clinic om kennis te maken met tennis. Structureel verzorgen van rolstoeltennis ligt wat moeilijker omdat gravelbanen zijn hiervoor niet geschikt zijn. > De tennisvereniging verzorgt ‘Oldstar tennis’. Dit is een initiatief van de KNLTB. De tennisvereniging is hiermee in 2021 gestart.

In de zomer wordt buiten gespeeld en in de winter binnen. Het aantal deelnemers is dit jaar circa 25 ouderen. Iedere donderdagochtend worden er lessen gegeven door een trainer met een speciale opleiding en gespeeld met een voor ouderen aangepaste spelvorm. Zo kan er op een gezonde manier worden gesport met kleinere kans op blessures. De oudste deelnemer is 92 jaar. Oldstar tennis is goed voor de lichamelijke gezondheid, de oog-handcoördinatie en het heeft ook een sociale component. Na de training drinken de deelnemers een bakje koffie en praten met elkaar over allerlei onderwerpen. > De tennisvereniging heeft contact met de gemeente, Participe en vluchtelingenorganisaties. In het verleden is er een speciaal programma van zes weken opgezet om Oekraïense jeugd kennis te laten maken met tennis. Dit werd financieel en organisatorisch ondersteund door de gemeente. Mensen met een kleine beurs kunnen financieel worden geholpen met de Amstelveenpas maar ook via het Jeugdsportfonds. Voor dat laatste krijgt de tennisvereniging sporadisch aanvragen. In het geval dat mensen het lidmaatschap niet kunnen betalen wil de vereniging altijd meedenken. Oldstar tennis is door de tennisvereniging op eigen initiatief gestart en gefaciliteerd door de KNLTB. De gemeente of AmstelveenSport spelen een zeer beperkte rol.

De gemeente heeft wel een subsidieregeling Stimulering Jeugdsport en een subsidieregeling voor het organiseren van evenementen. De tennisvereniging maakt gebruik van deze regelingen. LTC Starbaan werkt niet samen met AmstelveenSport als het gaat om het aanbieden van sport voor mensen die een belemmering ervaren om te sporten. AmstelveenSport richt zich hoofdzakelijk op de accommodatietechnische kant en de organisatie van gemeentebrede evenementen. In de ogen van LTC Startbaan zou AmstelveenSport in dat licht wel een rol kunnen spelen in het behouden van de verschillende sportfaciliteiten en accommodaties zoals die aanwezig zijn in de ‘groene strook’. Er loopt namelijk een discussie rondom bebouwing midden in de groene strook.

7.4 Ervaringen van inwoners Wat is de ervaring van inwoners in het kader van mensen die een belemmering ervaren om te sporten?

Pagina 40

Samenvattend antwoord In het kader van dit onderzoek is gesproken met een (beperkt) aantal ouders van sportende kinderen met een beperking en volwassenen die sporten met hun beperking. In de gesprekken geven zij aan tevreden te zijn over het aanbod van de sportaanbieders. Tegelijkertijd hebben zij ook zorgen over: > Het vervoer van en naar trainingen en wedstrijden; > De informatie en toeleiding voor ouders met kinderen met een beperking is beperkt. Ouders vinden nu hun weg door eigen ervaringen of tips van anderen. Dat is een hele zoektocht en het zou helpen als er een platform is waar informatie, kennis en ervaringen worden uitgewisseld. > Het wordt als een gemis ervaren dat verplichte zwemlessen op scholen is afgeschaft. > Het begeleiden van teams van mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking vraagt specifieke kennis, vaardigheden en ervaring van trainers en coördinatoren. Het aantal mensen dat dit kan doen is beperkt en er zijn dan ook zorgen over de continuïteit. Ouders van een kinderen die lid zijn van een G-team Ouders raken op verschillende manieren bekend met het bestaan van het G-team bij een sportvereniging: > De andere kinderen waren al lid van de sportclub dus er was al een verbinding. De club bleek ook een G-team te hebben dus de keuze was snel geregeld.

> De vader of moeder was zelf al lid van de vereniging of was vroeger lid en wist daardoor dat er een G-team was. > De vader of moeder kreeg een tip van een andere ouder met een kind met een beperking. > De ouders gaan zelf actief op zoek: wat past bij mijn kind en welke vereniging kan dat bieden? Ouders zijn zeer tevreden over de begeleiding. Een goede coördinator en trainer is van cruciaal belang en zij zijn daar tevreden over. Ouders waarderen het ook zeer dat reguliere jeugdleden ook als trainer komen bij de G-groep en die jeugdleden mogen van de ouders wel een betere vergoeding krijgen. Zij vinden dat de gemeente en de clubs deze jeugdleden moeten koesteren. Wel maken ouders zich zorgen over de continuïteit. Het aantal trainers die mensen met een beperking kunnen begeleiden is namelijk schaars. De gemeente kan in de ogen van de ouder veel actiever de ouders van kinderen met een beperking opzoeken. Bijvoorbeeld door ook samen te werken met de scholen voor speciaal basisonderwijs en via deze scholen kinderen met een beperking met verschillende sporten kennis te laten maken door sportaanbieders met een hiertoe passend aanbod te introduceren. Er zijn namelijk ook ouders die vanuit zichzelf sporten niet hoog op de agenda hebben staan. Zeker voor kinderen met een beperking is het fysiek, sociaal en voor hun totale mentale ontwikkeling belangrijk dat ze gaan sporten.

Daarnaast draagt het ook bij aan een inclusievere samenleving. Ouders geven ook aan dat het lidmaatschap van een G-team meer is dan enkel trainen. Er worden namelijk extra activiteiten voor de G-groep georganiseerd zoals bijvoorbeeld een muziekavond voor de reguliere jeugdleden en de G-teamleden. Dat is goed voor de cohesie en samenhang in de vereniging. Daarnaast gaat het G-team elk jaar met elkaar naar een landelijk G-hockeytoernooi. Tips die ouders willen meegeven aan de gemeente zijn: > Zet zwemmen voor kinderen met een handicap bovenaan. “Kunnen zwemmen is belangrijk voor iedereen in dit land.” > Zorg voor een overzichtelijk platform om de ouders van de doelgroep te informeren. > Informeer de ouders van kinderen met een beperking proactief over (sport)mogelijkheden voor hun kind. “Je hebt als ouders van een kind met een beperking sowieso al contact met de gemeente, dus dan kan je sportmogelijkheden/sportadressen voor deze specifieke groep toch meegeven?”.

Pagina 41

>

> >

>

Informeer ouders met bijvoorbeeld een lijst welke specifieke (sport)mogelijkheden er zijn voor hun kinderen (voor -18 jaar, maar ook +18 jaar). Kijk daarbij ook naar omliggende gemeenten zoals Amsterdam, Haarlemmermeer en Aalsmeer. De gemeente organiseert wel promotiedagen voor sporten, maar daar komen niet veel mensen op af. Misschien meer promoten? Misschien op een andere manier sport promoten? Faciliteer een plek voor ouders van kinderen met een beperking waar zij vragen kunnen stellen en elkaar kunnen informeren. Bijvoorbeeld een café of Facebookpagina. Want ouders voelen zich vaak alleen met hun vragen en vanwege de versnippering van hulp en voorzieningen is het echt veel zoeken voor ouders om op de juiste plek aankomen. Sportmogelijkheden voor hun kinderen vallen daar ook onder. Misschien is voor sommige sporten schaalvergroting (centraler maken) goed, omdat je toch met een specifieke doelgroep te maken hebt.

Vechtsporters met een beperking Een inwoner die een beroerte heeft gehad en een intensief revalidatietraject achter de rug heeft met spraaklessen en fysiotherapie. Toen hij/zij aan de betere hand was ging hij weer eens met zijn/haar zoon naar zijn oude karateschool om te kijken en kreeg een voorstel weer eens te komen trainen. Hij/zij heeft een vaste sparringpartner gekregen en gaat beetje bij beetje vooruit. Ook doet hij/zij oefeningen thuis met hulp van online karate instructiefilmpjes en ziet nu karate als een sport die iedereen kan beoefenen, op eigen tempo en passend bij de eigen mogelijkheden. Hij/zij heeft geen kennis van het beleid van de gemeente met betrekking tot sporten voor mensen met een beperking. Hij/zij heeft ook geen informatie van de gemeente ontvangen of hulp gekregen. Een andere vechtsporter met een beperking is door een sportdag en via proeflessen in aanraking gekomen met de sport. De hoofdtrainer heeft hem/haar verder geholpen en is er ook steeds bij als hij/zij een training krijgt. Hij/zij wil iedereen aanraden om te komen trainen, ook degenen die dat nog niet willen en op de dagbesteding blijven.

7.5 Knelpunten Zijn er knelpunten in de uitvoering van het sportbeleid en zo ja, welke zijn dit? > In het bijzonder ten aanzien van de toegankelijkheid van sport voor mensen die een belemmering (hebben) ervaren om te sporten en te bewegen. Samenvattend antwoord op de deelvraag Tijdens gesprekken in het kader van dit onderzoek zijn verschillende knelpunten/suggesties meegegeven hoe inwoners met een beperking nog beter te stimuleren en te faciliteren om te gaan sporten. Grotendeels zijn deze al benoemd in de voorgaande paragrafen. Hieronder geven we een overzicht waarbij genoemde knelpunten/suggesties zijn verdeeld over verschillende onderwerpen. Knelpunten en suggesties Suggesties/knelpunten Samenwerking en regievoering Integraal werken: • Het zou helpen als er meer zicht is bij de werkvelden Jeugdhulp en Wmo op het aanbod van sport en bewegen voor kwetsbare doelgroepen.

Pagina 42

•

De samenwerking tussen welzijnsorganisaties en sportaanbieders is nog incidenteel van aard en kan verder worden geïntensiveerd. • Het is belangrijk om bij ruimtelijke ontwikkeling ook ruimte te claimen voor sporten en bewegen. De ruimte binnen het grondgebied van Amstelveen is namelijk schaars: “Het is vechten voor elke m² die beschikbaar komt voor woningbouw”. Wijkgericht werken: • Een meer wijkgerichte aanpak is nodig, waarbij activiteiten meer in samenhang worden uitgevoerd door een programmatische aanpak van projecten. Probeer eenmalige projecten en acties om te buigen naar een duurzaam programma voor de langere termijn. Wijkteams en buurtsportcoaches kunnen hierbij een rol spelen. Uitvoeringskracht: • Het is voor vrijwilligers van sportaanbieders niet makkelijk om met aanvragen aan te sluiten op de gelden die beschikbaar zijn vanuit het Lokaal Sportakkoord. Er is te weinig bekend over het aanvraagproces, onduidelijkheid over wat er ingediend moet worden en het vraagt veel inspanning om een aanvraag te doen. • Het begeleiden van teams van mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking vraagt specifieke kennis, vaardigheden en ervaring van trainers en coördinatoren. Het aantal mensen die dit kunnen doen is beperkt en er zijn dan ook zorgen over de continuïteit.

• Om aan te sluiten op het Lokaal Sportakkoord is het nodig om projecten en activiteiten in samenwerking te ontwikkelen en uit te voeren. Dit vraag om een behoorlijke inspanning van het bestuur en vrijwilligers van sportaanbieders maar de personele capaciteit en -ruimte is beperkt. Verlagen van de toegangsdrempels •

De informatie en de toeleiding vanuit de gemeente en AmstelveenSport is nog te beperkt. Ouders van kinderen met een beperking, of de volwassenen met een beperking, vinden hun weg door eigen ervaringen of tips van anderen. Het is veelal een zoektocht en het zou helpen als er een platform is waar informatie, kennis en ervaringen worden uitgewisseld en waar vraag en aanbod makkelijker bij elkaar komen. • Probleem is het vervoer van mensen van en naar de trainingen en wedstrijden. Sportaanbieders betalen dit nu zelf en krijgen geen ondersteuning van de gemeente. Accommodaties en aanbod •