Bijlage 11 Vooronderzoek ontplofbare oorlogsresten
Tekst van het document
1941-1942
1241 - Stukken betreffende de identificatie van een op de algemene begraafplaats te Hoofddorp begraven onbekende Nederlandse militair.
1941-1942
1243 - Stukken betreffende de identificatie van in het jaar 1943 in de gemeente gesneuvelde militairen.
1943-1944
1244 - Rapport van de wachtmeester der Koninklijke Marechaussee, brigade Badhoevedorp, betreffende opgave van neergeschoten Amerikaanse en Engelse vliegtuigen in de buurt van het vliegveld Schiphol.
1944
1272 - Stukken betreffende het opgraven en vervoeren van lijken van gesneuvelde militairen in de gemeente.
1940
1441 - Mededelingen van de gemeentelijke luchtbeschermingsdienst.
1939-1940
1442 - Stukken betreffende de organisatie en uitvoering van werkzaamheden door de gemeentelijke luchtbeschermingsdienst.
1939-1945
1446 - Register bevattende processen-verbaal van gemelde luchtgevechten, luchtaanvallen, bomontploffingen, bombardementen, beschietingen en gevonden projectielen en munitie.
1943-1945
1962002-VO-03
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Pagina 31 van 89
Gemeentearchief Haarlemmermeer 1910-1945. Toegang 7001
Periode
1449 - Stukken betreffende de aangifte en opruiming van mijnenvelden in de gemeente.
1945
1641 - Rapporten van de gemeenteveldwachters aan de burgemeester, betreffende vliegtuigongevallen binnen de gemeente. Met bijbehorende correspondentie.
1924-1940
1829 Opruiming verdedigingswerken
1946-1948
2139 - Alfabetisch register op persoonsnamen met vermelding van de aard van de geleden schade als gevolg van oorlogshandelingen.
1940-1945
2144-2154 - Stukken betreffende herstel of herbouw van door oorlogsgeweld getroffen gebouwd onroerend goed in de gemeente.
1942-1946
2155 - Lijsten met opgave van beschadigde panden in Badhoevedorp als gevolg van het bombardement op 3 november 1943.
1943
2156 - Formulieren met verzoeken om financiële tegemoetkoming voor herstel of herbouw van door oorlogsgeweld getroffen gebouwd onroerend goed in de gemeente.
1944
2157 - Brief van de burgemeester van Haarlemmermeer aan de Algemeen Gemachtigde voor de Wederopbouw in Den Haag betreffende herstel en herbouw van door oorlogsgeweld getroffen onroerende goederen, 13 sept. 1944.
1944
2160 - Rapport van politie agent A.J.S. Miggelbrink, betreffende beschieting van in de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder varende schepen, met boordwapens vanuit Engelse jachtvliegtuigen, ingevolge waarvan 2 personen werden gedood, 12 april 1943.
1943
2930 - Stukken betreffende het opruimen van versperringen en tankgrachten in de gemeente. Met bijbehorend kaartje.
1945
2935 - Stukken betreffende de taak van de Nederlandse politie en van ambtenaren bij het landen van geallieerde vliegtuigen.
1940
2936 - Stukken betreffende het afsluiten van de toegangswegen en een gedeelte van de Ringvaart nabij de luchthaven Schiphol op last van de Duitse militaire autoriteiten.
1941
2998 - Stukken betreffende door Nederlandse militairen in de Ringvaart geworpen voorraden munitie.
1940
2.5.1
Luchtbeschermingsdienst, aangetroffen/geruimde OO en oorlogsschade
De Luchtbeschermingsdienst was tijdens de Tweede Wereldoorlog onder andere verantwoordelijk voor het geven van luchtalarm bij bombardementen, het controleren van verduisteringsmaatregelen en het opnemen van schade na uitgevoerde bombardementen en vliegtuigbeschietingen. Er zijn in het gemeentearchief documenten van de Luchtbeschermingsdienst aanwezig. In het onderstaande overzicht zijn gegevens met betrekking tot de Luchtbeschermingsdienst, aangetroffen/geruimde OO en oorlogsschade opgenomen. De vetgedrukte vermeldingen hebben betrekking op de omgeving van het onderzoeksgebied. Datum
Gebeurtenis (Bron: gemeentearchief Haarlemmermeer)
14 mei 1940
Nederlandse militairen dumpen munitieartikelen vanaf het viaduct over de Ringvaart, gelegen nabij de Nieuwemeerdijk, in het water. Enige zwemmer schijnen handgranaten en mitrailleurkogels naar boven te hebben gebracht, maar dumpten deze weer in het water. (Inv. nr. 2998)
1962002-VO-03
Relevant
Nee
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Motivatie
Documentcode
Het water bij de brug over de Ringvaart bevindt zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied.
GA-03947001-29986/7
Pagina 32 van 89
Gebeurtenis (Bron: gemeentearchief Haarlemmermeer)
Datum
3 november 1943
3 november 1943
Er ontstond schade ten gevolge van een bomaanval aan de Nieuwemeerdijk 156, 213, 218, 219, 220, 239, 268, 403, 404, 406, 459, 460 en 461. (Inv. nr. 2139)
Er ontstond glas- en dakpannenschade aan de panden aan de Sloterweg 53, 177, 243, 245, 335 en 393. (Inv. nr. 2139)
Relevant
Motivatie
Documentcode
Mogelijk
Het bombardement waar de schade door ontstond, vond plaats nabij het onderzoeksgebied. Het is niet uit te sluiten dat er bommen, of blindgangers binnen het onderzoeksgebied terecht zijn gekomen.
GA-03947001-213944, 63, 67, 77, 78, 79, 80, 93, 106, 109, 110, 113, 120 en 229
Mogelijk
Het bombardement waar de schade door ontstond, vond plaats nabij het onderzoeksgebied. Het is niet uit te sluiten dat er bommen, of blindgangers binnen het onderzoeksgebied terecht zijn gekomen.
GA-03947001-213944, 63, 67, 77, 78, 79, 80, 93, 106, 109, 110, 113, 120 en 229
2.6
NIEUWSBERICHTEN
2.6.1
AVG bedrijfsarchief, internet en Koninklijke Bibliotheek
De collectie OO gerelateerde nieuwsberichten in het AVG bedrijfsarchief, alsmede het internet en de oude krantencollectie van de Koninklijke Bibliotheek te ’s-Gravenhage zijn geraadpleegd. Er zijn geen berichten gevonden die betrekking hebben op het onderzoeksgebied.
2.7
EXPLOSIEVEN OPRUIMINGS DIENST DEFENSIE (EODD)
2.7.1
Collectie ruimrapporten
De EODD houdt sinds 1970 meldingen van aangetroffen OO bij. Deze meldingen zijn tot 1992 als melding opdracht en ruim rapport (MORA) en na 1992 als uitvoeringsopdracht (UO) gearchiveerd. AVG heeft het overzicht van relevante MORA’s en UO’s van de gemeente Haarlemmermeer en Badhoevedorp opgevraagd. Er zijn in dit overzicht geen relevante meldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied geregistreerd.
2.7.2
Collectie mijnenkaarten
De collectie mijnenveldkaarten van de EODD is in kader van dit vooronderzoek geraadpleegd. Dit geldt ook voor de collectie mijnenveld leg- en ruimrapporten. Er lagen geen gedocumenteerde mijnenvelden of op mijnen verdachte gebieden in het onderzoeksgebied.
2.8
NEDERLANDS INSTITUUT VOOR MILITAIRE HISTORIE (NIMH)
Het NIMH in Den Haag beheert collecties over de geschiedenis van de Nederlandse krijgsmacht in binnen- en buitenland vanaf de Tachtigjarige Oorlog tot heden. In dit archief is een
1962002-VO-03
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Pagina 33 van 89
groot aantal collecties met betrekking tot de Koninklijke Luchtmacht, Landmacht en Marine ondergebracht.
2.8.1
Collectie Duitse verdedigingswerken
De collectie ‘Duitse verdedigingswerken en inundaties van Nederlands grondgebied in de oorlog / rapporten van militaire aard vanuit bezet Nederland aan Bureau Inlichtingen Londen’, ook wel bekend als de 575-serie, is opgebouwd uit inlichtingenrapporten, plattegronden en verordeningen van zowel de Duitse bezettingsmacht als van het verzet / Bureau Inlichtingen te Londen. Deze zes meter lange collectie bestaat onder andere uit inlichtingen van de illegaliteit, kaarten van inundaties, gegevens betreffende Duitse mijnenvelden, Britse en Duitse kaarten, telegrammen en Duitse voorschriften. De volgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: Collectie ‘Duitse verdedigingswerken en inundaties van Nederlands grondgebied in de oorlog / rapporten van militaire aard vanuit bezet Nederland aan Bureau Inlichtingen Londen’. Toegang 575
Inventarisnummer
G.T. 88 - Dienst der publieke werken Amsterdam, afdeling gereedmaken terreinen. Duitse bunkers, schuilplaatsen, schuttersputten enz. (1:100.000) Verdedigingswerken in gemeente Amsterdam en naaste omgeving. Springputten in dijken, tankhindernissen in de Haarlemmermeer, Sloten, Spaarndam en Spaarnwoude.
17
Datum: 24-06-1944; Omschrijving: Kaart betreffende de voortgang van de bouw van verdedigingswerken op Schiphol, afkomstig van Kommando des Flughafenbereichs 2/III. Lw. Befestigungs Abschnitt I/VI en gericht aan Festungspionierstab 15 te Utrecht, ten behoeve van Führeratlas; Schaal/code/blz.: 1:25.000.
88
E/1815/45 E/1816/45; Omschrijving: verslag rapport inundaties.
143
155 Vlaggen – Voorbereidende vernielingen ringdijk Haarlemmermeerpolder.
203
E/1266/45 - Rapport inzake inundatiën en het dras zetten van poldergebieden in de prov. Zuid-Holland en Haarlemmermeer (Bron R.R. 25-1-1945) bijl. schets Kaarten.
287
E/1530/45 - Informatie inzake vliegvelden te Eelde, Teuge, Loosdrecht, Soesterberg, Havelte en Schiphol, toestand jan. 1945.
305
E/2127/45 - Inlichtingen betr. bezetting van Badhoevedorp en Sloten, kledingnood Duitse 'Weermacht te Utrecht, opslagplaats raket te Zeist, raketwapen te Heino, beveiliging van startbanen te Soesterberg, veld versterkingen bij Schiphol, verdedigingswerken bij Slooterweg, Zaltbommel en Utrecht, munitiedepot te Den Helder, bombardementen op Utrecht, sperrgebiet Arnhem, vlammenwerpers te Rijksdorp, bunkers te Delft, Russische krijgsgevangenen, toestand jan. en febr. 1945.
321
GB/1439/44 - Troepenverplaatsingen te Amsterdam en Schiphol.-Evacuatie van bewoners van de kuststreek.
342
Arbeidsinzet Schiphol.
343
GB/6182/44 - Onteigeningen rond Schiphol.
392
GB/6278/44 - Bombardement vliegveld Schiphol en opslag torpedo-achtige projectielen met stabilisatievlakken.
394
GB/6596/44 - Defensie: tankgracht en versperringen te Haarlem; versterkingen te Bilthoven, Roermond en Zwolle. Transport: rapport vervoer per spoor in Nederland. Depots: opslag benzine en voedsel in Deventer en Amsterdam. Luchtmacht: vliegveld Twente en Schiphol.
399
GB/6605/44 - Versterkingen in de Haarlemmermeer.
402
GB/6867/44 - Algemene berichten geheel Nederland: -De Spinolaschans ten Z. van Terheyden (N.-Br.) ontruimt-Vliegveld Schiphol.
404
1962002-VO-03
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Pagina 34 van 89
Collectie ‘Duitse verdedigingswerken en inundaties van Nederlands grondgebied in de oorlog / rapporten van militaire aard vanuit bezet Nederland aan Bureau Inlichtingen Londen’. Toegang 575
Inventarisnummer
GB/6900/44 - Luchtmacht: de vliegvelden: Schiphol, Bronse, Rheine-Linge.
406
GB/7089/44 - Troepentransport artillerie in de Haarlemmermeer.
409
GB/7354/44 - Schiphol. -beschieting Amsterdam. -vervoer gevangenen.
415
GB/106/44 – Vliegveld Schiphol.
425
GB/119/44 - Administratie: verplaatsing Bureau Schiphol.
427
NE/16/182 - AMSTERDAM, Luchtafweer, Kazernes, Fokker, Hembrug en Industrie.
488
GB/6450/44 - Rapport over kustverdediging en opdracht van Organisation Todt aan 23 betonfabrieken.
496
De onderzoeksresultaten zijn in de onderstaande tabel samengevat: Datum
Gebeurtenis (bron: NIMH, collectie 575)
12 april 1944
De bewaking van het vliegveld Schiphol en de omliggende versterkingen is thans overgelaten aan de Landwacht en de NSB. De luchtafweerkanonnen zijn echter door de Duitse militairen meegenomen. (inventarisnr. 342)
5 april 1945
Op het vliegveld Schiphol worden, onder militair toezicht, door Nederlandse arbeiders veldversterkingen aangelegd. Het betreft hier zogenaamde Splitterschutz fur Kraftfarzeuge. Langs de Colijnweg van de Ringvaart tot Amstelveen op een onderlinge afstand van 30 meter. Op de Schipholweg, die loopt van de Ringvaart naar de Slooterweg, wordt gewerkt aan een tankval van 7 km lengte, die zal lopen tot voorbij Amstelveen. (inventarisnr. 321)
2.8.2
Relevant
Motivatie
Mogelijk
Deze vermelding kan betekenen dat de luchtafweerkanonnen in en nabij het onderzoeksgebied niet meer in gebruik zijn geweest aan het einde van de oorlog.
Nee
De tankgracht waarop wordt gedoeld ligt binnen het oorspronkelijke onderzoeksgebied, maar is niet verdacht verklaard door T&A.
Beeldbank NIMH
De beeldbank van het NIMH bevat een groeiende collectie foto’s en andere afbeeldingen uit de collectie van het NIMH, onder andere van de meidagen van 1940. Er is hier gezocht op plaatsnaam. Er zijn geen relevante afbeeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.
2.9
PROVINCIAAL ARCHIEF / MILITAIR GEZAG
2.9.1
Militair Gezag
Het Militair Gezag was verantwoordelijk voor het dagelijks bestuur van de bevrijde delen van Nederland. In dit archief zijn doorgaans per provincie gegevens over in gemeenten aanwezige OO ondergebracht.
1962002-VO-03
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Pagina 35 van 89
Militair Gezag Noord-Holland: Het archief van het Militair Gezag van de provincie Noord-Holland bevindt zich bij het NoordHollands Archief te Haarlem. De volgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: Toegang 245. Archief van de Provinciaal Militaire Commissaris van Noord-Holland. Noord-Hollands Archief Haarlem
Datum
Doos 14, map 108. Bruggen en mijnenopruiming – algemene correspondentie
1945
Doos 19, map 149. Algemene correspondentie. Mijnen in de kuststrook – gelegde en geruimde – opgaven
1945
Toegang 245. A.M.C. Noord-Holland. Noord-Hollands Archief Haarlem
Datum
Doos 28, map 200. Opgaven van en correspondentie over springladingen, mijnen en munitie
1945
Toegang 245. D.M.C. Amsterdam. Noord-Hollands Archief Haarlem
Datum
Doos 73, map 94B. Rapporten van het Bureau Inlichtingen benevens fotokopieën van verdedigingsstellingen gezonden naar Engeland, september ’44 – Febr. ‘45
1945
Toegang 245. D.M.C. Haarlem. Noord-Hollands Archief Haarlem
Datum
Doos 96, map 91. Rapport en correspondentie inzake beschadigingen aan watergemalen en waterkeringen
Onbekend
Doos 96 map 96. Opgave van en correspondentie inzake ruiming van mijnenvelden en versperringen
Onbekend
Toegang 245. D.M.C. Hoorn. Noord-Hollands Archief Haarlem
Datum
Doos 138, map 1. Rapport betreffende het doorsteken van de Wieringermeerdijk d.d. 20 april 1945
1945
Doos 138, map 9. Circulaires en correspondentie betreffende graven gesneuvelde geallieerde militairen, 1945
1945
Doos 140, map 41. Mijnen – opgaven van mijnenvelden, bommen enz., correspondentie inzake de opruiming van mijnen enz, en het vrijgeven van wegen en terreinen na de opruiming
Onbekend
Doos 142, map 73. Enkele gegevens betreffende doorsteken Wieringermeerdijk, correspondentie inzake onderhoud van asfaltwegen
Onbekend
Toegang 245. D.M.C. Hoorn. Noord-Hollands Archief Haarlem
Datum
Doos 138, map 1. Rapport betreffende het doorsteken van de Wieringermeerdijk d.d. 20 april 1945
1945
Doos 138, map 9. Circulaires en correspondentie betreffende graven gesneuvelde geallieerde militairen, 1945
1945
Doos 140, map 41. Mijnen – opgaven van mijnenvelden, bommen enz., correspondentie inzake de opruiming van mijnen enz, en het vrijgeven van wegen en terreinen na de opruiming
Onbekend
Doos 142, map 73. Enkele gegevens betreffende doorsteken Wieringermeerdijk, correspondentie inzake onderhoud van asfaltwegen
Onbekend
Toegang 245. D.M.C. Zaandam. Noord-Hollands Archief Haarlem
Datum
Doos 148, map 4. Correspondentie betreffende graven van geallieerde militairen
Onbekend
Doos 150, map 39. Circulaires en ingekomen brief mijnenvelden
Onbekend
1962002-VO-03
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Pagina 36 van 89
Toegang 245. D.M.C. Alkmaar. Noord-Hollands Archief Haarlem
Doos/map
Geen relevante gegevens aangetroffen
--
Toegang 245. D.M.C. Den Helder. Noord-Hollands Archief Haarlem
Doos/map
Doos 112, map 1. Ingekomen correspondentie betr. o.a. mijnenvelden
Onbekend
Doos 112, map 112. Beschrijving in voorbereiding
Onbekend
Er is één resultaat in de onderstaande tabel samengevat: Datum
Gebeurtenis (bron: Noord-Hollands Archief, toegang 245)
5 juli 1945
Er zouden explosieven aanwezig zijn nabij de brug bij de Ringvaart voor de zogenaamde Haagseweg. Deze explosieven zouden door Duitsers onder de brug zijn gedumpt. Eén van de explosieven is door een visser uit het water gehaald.
Relevant
Nee
Motivatie Het water bij de brug over de Ringvaart bevindt zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied.
2.10 NATIONAAL ARCHIEF 2.10.1 Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen In het archief van de Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen, periode 19371946, zijn meldingen en processen-verbaal van gemeenten over geallieerde luchtactiviteiten opgenomen. Het betreft gegevens betreffende de luchtoorlog. De in dit archief aanwezige bronnen bevatten informatie over onder andere bombardementen, noodafworpen en vliegtuigbeschietingen. Het navolgende inventarisnummer is geraadpleegd. 2.04.53.15. Archief van het Ministerie van Binnenlandse Zaken: Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen, 1937-1946. Nationaal Archief ‘s-Gravenhage Meldingen en processen -verbaal ontvangen van gemeenten over geallieerde Luchtactiviteiten.
Inventarisnummer
75
Provincie Noord-Holland
Er zijn bij het Nationaal Archief geen vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.
2.11 SEMI-STATISCH INFORMATIEBEHEER MINISTERIE VAN DEFENSIE (SIB) Het SIB in Rijswijk beheert de archieven van het Ministerie van Defensie voordat deze aan het Nationaal Archief worden overgedragen. In dit archief zijn bronnen met betrekking tot naoorlogse OO-ruimingen door de Mijn- en Munitie Opruimingsdienst en de Mijn Opruimings Dienst ondergebracht. Het betreft documenten uit de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog: een periode waarin er nog grote aantallen OO in Nederland aanwezig waren.
1962002-VO-03
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Pagina 37 van 89
2.11.1 Archief Mijn- en Munitie Opruimings Dienst (MMOD) 1945-1947 De MMOD en de MOD waren na de Tweede Wereldoorlog in Nederland verantwoordelijk voor het opruimen van mijnen en achtergelaten OO. In het voorjaar van 1945 werden twee bataljons mijnenruimers opgericht onder de naam Mijn Opruimings Dienst (MOD). In maart 1946 werd deze dienst gereorganiseerd en werd de naam veranderd in de Mijn- en Munitie Opruimings Dienst (MMOD). Het archief bestaat uit meldingen, kaarten, plattegronden en ruimrapporten betreffende locaties binnen Nederlandse gemeenten waar OO aanwezig waren. Er is één resultaat in de onderstaande tabel samengevat: Datum
Gebeurtenis (bron: SIB, archief Mijn-, Munitie Opruimingsdienst)
30 juni 1945
Er werd een springlading aangetroffen onder of nabij de brug over het water van de Ringvaart, vóór de zogenaamde Haagseweg. Deze springlading is gedetoneerd op het terrein van het Rijkskledingmagazijn.
Relevant
Nee
Motivatie
Documentcode
Het water bij de brug over de Ringvaart bevindt zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied.
SSA-MMOD0394-46-Haarlemmermeer-3
2.12 NEDERLANDS INSTITUUT VOOR OORLOGSDOCUMENTATIE (NIOD) Het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies houdt zich bezig met de bestudering van de Eerste en Tweede Wereldoorlog, de Holocaust en hedendaagse genociden. In het archief te Amsterdam is onder andere een grote collectie met foto’s uit de Tweede Wereldoorlog ondergebracht.
2.12.1 Collecties Departement van Justitie en Generalkommissariat für das Sicherheitswesen Bij het NIOD zijn de onderstaande twee collecties geraadpleegd: ◼ Collectie Departement van Justitie (toegangsnummer 216k) ◼ Collectie Generalkommissariat für das Sicherheitswesen – Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West (toegangsnummer 077) Het betreft de volgende inventarisnummers: Collectie Departement van Justitie (toegangsnummer 216k), NIOD
Inventarisnummer
Rapporten van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten, politiekorpsen en de Marechaussee inzake het geven van het sein luchtalarm, het neerstorten van vliegtuigen en vliegtuigonderdelen en de vondst van niet-ontplofte explosieven, 23 juni 1943 – 28 april 1944.
180
Processen-verbaal van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten, politie en Marechaussee met betrekking tot vijandelijke vliegtuigen, bomaanvallen en ontploffingen in verschillende gemeenten.
181-185
Meldingen van verschillende gemeenten betreffende ongevallen, beschietingen, bombardementen en het afwerpen van (lege) benzinetanks door vliegtuigen.
186
Telexberichten inzake meldingen van neergestorte geallieerde bommenwerpers, 20 – 24 februari 1944.
328
1962002-VO-03
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Pagina 38 van 89
Inventarisnummer
Collectie Departement van Justitie (toegangsnummer 216k), NIOD Stukken betreffende het melden van schade door bombardementen en beschietingen uit vliegtuigen, 24 februari 1944 – 31 maart 1945.
329
Stukken betreffende het opstellen van processen-verbaal inzake bombardementen en beschietingen in verschillende gemeenten, 28 september 1944 – 31 maart 1945.
331
Proces-verbaal van de luchtbeschermingsleider inzake schade door luchtaanvallen door de geallieerden en afweergeschut van de Duitsers, 3 februari 1944.
477
Stukken betreffende het instellen van een onderzoek naar de gevolgen van luchtaanvallen, 8 oktober 1944 – 6 februari 1945.
493
Stukken betreffende het instellen van een onderzoek inzake het bombardement op 14 oktober, 17 oktober 1944.
624
Rapporten van de onderluitenant van de Marechaussee F. Meems inzake het vinden van benzinetanks, die uit een vliegtuig waren geworpen, alsmede de inslag van een granaat, 20 januari – 20 maart 1944.
642
Collectie Generalkommissariat für das Sicherheitswesen – Höhere SS- und Polizeiführer NordWest (toegangsnummer 077), NIOD
Inventarisnummer
Berichtgevingen betreffende neergekomen vliegtuigen, 1943.
1759
Er is één onderzoeksresultaat in de onderstaande tabel samengevat: Datum
Gebeurtenis (bron: NIOD, collecties 216k en 077)
30 juli 1943
Er werden omstreeks 11.15 uur bommen afgeworpen, waardoor schade ontstond aan de Nieuwemeerdijk 12, 61 en 281. (Inventaris nr. 183)
Relevant
Nee
Motivatie Deze locaties bevinden zich buiten de begrenzing van het onderzoeksgebied.
2.12.2 Beeldbank Tweede Wereldoorlog Foto’s uit de Tweede Wereldoorlog, afkomstig van Nederlandse oorlogs- en verzetsmusea, herinneringscentra en het NIOD zijn bijeengebracht in de databank Beeldbank WO2. Er is hier gezocht op plaatsnaam. Er zijn bij de Beeldbank Tweede Wereldoorlog geen relevante foto’s met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.
2.13 OORLOG IN BLIK Oorlog in Blik is een samenwerkingsplatform van erfgoedinstellingen met audiovisuele collecties over de Tweede Wereldoorlog. Er is hier gezocht op plaatsnaam. Er zijn geen relevante films met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.
2.14 THE NATIONAL ARCHIVES LONDEN The National Archives in Kew (Londen) is het officiële nationale archief van het Verenigd Koninkrijk. Er liggen hier gevechtsverslagen van Britse eenheden die op Nederlands grondgebied strijd hebben geleverd. In The National Archives zijn, afgezien van deze War Diaries, ook o.a. de logboeken van geallieerde luchtmachteenheden ondergebracht.
1962002-VO-03
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Pagina 39 van 89
2.14.1 Daily Logs Vliegtuigen van de 2nd Tactical Air Force (2nd TAF) gaven tactische luchtsteun aan geallieerde gevechtseenheden. De geallieerde duikbommenwerpers vielen o.a. vijandelijke stellingen, tanks, treinen en hoofdkwartieren aan. De volgende Daily Logs van de 2nd Tactical Air Force zijn geraadpleegd: Daily Logs 2nd Tactical Air Force. The National Archives Londen
Inventarisnummer
2nd Tactical Air Force: Daily Log: Sept.-Oct. 1944
Air 37/715
2nd Tactical Air Force: Daily Log: Nov.-Dec. 1944
Air 37/716
2nd Tactical Air Force: Daily Log: Jan.-Feb. 1945
Air 37/717
2nd Tactical Air Force: Daily Log: Mar.-May. 1945
Air 37/718
Er zijn geen relevante Daily Log vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.
2.14.2 War Diaries Bij the National Archives Londen zijn tevens War Diaries geraadpleegd. De volgende bronnen zijn geraadpleegd. Het onderzoeksgebied is na de Duitse capitulatie bevrijd. Zodoende zijn er geen relevante War Diaries met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.
2.14.3 Interpretation Reports Bij the National Archives Londen zijn zogenaamde Interpretation Reports aanwezig van de Bomb Groups die bij het bombardement op Schiphol/Amsterdam van 3 november 1943 actief waren. Via de firma WarDocs heeft AVG enkele inventarisnummers geraadpleegd. Het betreft de volgende inventarisnummers: Interpretation Reports. The National Archives Londen
Inventarisnummer
Mission 92A-D: Amsterdam/Schiphol airfield, 3 november 1943: Interpretation Report SA.645, 5 november 1943 Mission 92A-D: Amsterdam/Schiphol airfield, 3 november 1943: Appendix to Interpretation Report SA.645, 5 november 1943
AIR 40/943
Mission 92A-D: Amsterdam/Schiphol airfield, 3 november 1943: Interpretation Report K.1806, 6 november 1943 Mission 92A-D: Amsterdam/Schiphol airfield, 3 november 1943: Summary of Mission No. 93
De onderzoeksresultaten zijn in paragraaf 2.21 samengevat op basis van het werk van de firma WarDocs (zie bijlage 6.7).
2.15 THE NATIONAL ARCHIVES AND RECORDS ADMINISTRATION (NARA) The National Archives in Washington D.C. is het officiële nationale archief van de Verenigde Staten. In dit archief liggen de gevechtsverslagen van Amerikaanse eenheden die op Nederlands grondgebied strijd hebben geleverd. In The National Archives zijn tevens logboeken van
1962002-VO-03
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Pagina 40 van 89
geallieerde luchtmachteenheden ondergebracht. Er zijn bij NARA geen relevante inventarisnummers met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.
2.16 IMPERIAL WAR MUSEUMS De Imperial War Museums beschikken over een grote collectie foto’s en films van Nederland in de Tweede Wereldoorlog, waaronder opnames die tijdens bombardementen werden gemaakt. Er zijn geen relevante foto’s of films aangetroffen met betrekking tot het onderzoeksgebied.
2.17 BUNDESARCHIV-MILITÄRARCHIV FREIBURG In het Bundesarchiv-Militärarchiv zijn de gevechtsverslagen van Duitse eenheden die in mei 1940 en in 1944-1945 strijd op Nederlands grondgebied hebben geleverd ondergebracht. Dit betreft bronnen met betrekking tot zowel het Heer, de Luftwaffe als de Kriegsmarine. De volgende bronnen zijn bij het Bundesarchiv-Militärarchiv in Freiburg geraadpleegd: Bundesarchiv-Militärarchiv Freiburg.
Inventarisnummer
Luftlageberichte Luftwaffenführungsstab 10 mei 1940 t/m 9 januari 1941
RL/2/II/205 t/m 226
Luftlageberichte Luftwaffenführungsstab 1 augustus 1940 t/m 10 november 1940
RM7/344 t/m 353
De onderzoeksresultaten zijn in de onderstaande tabel samengevat: Datum
Gebeurtenis (bron: RL/2/II/220)
17 november 1940
Abwurf in Nordwestecke des Lagers. 1 Materialschuppen auseinandergerissen, drei weitere Gebäude leicht beschädigt.
Relevant
Nee
Motivatie Deze vermelding is te globaal om te bepalen of hij betrekking heeft op het onderzoeksgebied.
2.18 LIBRARY AND ARCHIVES CANADA 2.18.1 Collectie Defence Overprints Library and Archives Canada beschikt over een collectie zgn. Defence Overprints. Dit zijn geallieerde stafkaarten waarop, op basis van o.a. geanalyseerde luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog, Duitse militaire objecten werden ingetekend. Er zijn bij Library and Archives Canada één relevante Defence Overprint en één relevante Defence Overlay van het onderzoeksgebied gevonden. De waargenomen militaire objecten binnen het onderzoeksgebied zijn meegenomen tijdens het beoordelen van de luchtfoto’s. Het betreft onder andere prikkeldraadversperringen, wapenopstellingen, geschutopstellingen en loopgraven. Op de volgende pagina zijn de Defence Overprint en de Defence Overlay weergegeven die voor het onderzoeksgebied van toepassing zijn.
1962002-VO-03
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Pagina 41 van 89
DEFENCE OVERPRINT
US Map Service, Kadaster
LEGENDA Onderzoeksgebied
Deze DFO is gebaseerd op de stafkaarten 359 Hoofdorp en 360 Ouderkerk.
0
0,25
0,5
1
1,5 Kilometer
2.19 AIR FORCE HISTORICAL RESEARCH AGENCY (AFRHA) Ter plaatse van het Air Force Historical Research Agency te Maxwell, Alabama, bevinden zich Mission Reports van verschillende Amerikaanse luchteenheden. AVG heeft via de firma WarDocs de onderstaande relevante documenten ontvangen: Air Force Historical Research Agency
Inventarisnummer
AFHRA Alabama, 323rd Bomb Group: Amsterdam/Schiphol, 3 november 1943
83185
AFHRA Alabama, 323rd Bomb Group: Amsterdam/Schiphol, 3 november 1943
83184
AFHRA Alabama, 386th Bomb Group: Mission Folder Amsterdam/Schiphol, 3 november 1943
86603
AFHRA Alabama, 386th Bomb Group: Mission Folder Amsterdam/Schiphol, 3 november 1943
86602
AFHRA Alabama, 387th Bomb Group: Mission Report Amsterdam/Schiphol, 3 november 1943
87696
AFHRA Alabama, 387th Bomb Group: Mission Report Amsterdam/Schiphol, 3 november 1943
87701
De onderzoeksresultaten zijn in paragraaf 2.21 samengevat op basis van het werk van de firma WarDocs (zie bijlage 6.7).
2.20 LUCHTFOTO’S 2.20.1 Geraadpleegde luchtfoto’s De volgende luchtfotoarchieven zijn geraadpleegd: ◼ Archief van de Afdeling Speciale Collecties van de Wageningen Universiteitsbibliotheek. Dit archief bevat ruim 94.000 luchtverkenningsfoto’s die zijn gemaakt door de Royal Air Force (RAF) en United States Army Air Forces (USAAF) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er zijn relevante luchtfoto’s van het onderzoeksgebied aanwezig. ◼ Archief van het Kadaster te Zwolle. Dit archief bevat circa 110.000 luchtverkenningsfoto’s uit de oorlogsperiode, gemaakt door de RAF en USAAF. Het archief bestaat ook deels uit voor- en naoorlogse luchtfoto’s (in 1939 en 1940 zijn bijvoorbeeld de Grebbelinie en de Nieuwe Hollandse Waterlinie in beeld gebracht). Er zijn relevante luchtfoto’s van het onderzoeksgebied aanwezig. ◼ Het archief van de Luftbildatenbank te Estenfeld (Duitsland). De Luftbilddatenbank beschikt over 500.000 eigen luchtfoto’s en raadpleegt daarnaast archieven in Nederland, de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Canada. Er zijn relevante luchtfoto’s van het onderzoeksgebied aanwezig. De bestelde luchtfoto’s worden in hoofdstuk drie in de chronologietabel per luchtfotoarchief besproken. Datzelfde geldt voor de analyseresultaten.
De luchtfoto’s zijn als categorie A, B of C gekwalificeerd.4 Dat betekent dat de verkrijgbare luchtfoto’s mogelijk een kwalitatieve beperking hebben voor wat betreft de luchtfoto-interpretatie.
4 A = goed, B = matig, C = slecht
1962002-VO-03
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Pagina 43 van 89
Een belangrijk selectiecriterium voor de luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog is de opnamedatum. De voorkeur ging primair uit naar luchtfoto’s die zo kort mogelijk voor en na de belangrijkste gevechtshandelingen zijn gemaakt. Er is daarnaast rekening gehouden met de kwaliteit van de luchtfoto’s, alsmede de schaal. Er kan naar aanleiding van de luchtfotoanalyse worden geconcludeerd dat er sporen van gevechtshandelingen in of nabijhet onderzoeksgebied zichtbaar zijn. Dit wordt verder uitgewerkt in de chronologietabel in hoofdstuk 3. Op de pagina’s 41 en 42 zijn twee kaarten met daarop de waargenomen uitwerkingen van oorlogshandelingen en de waargenomen militaire objecten weergegeven. Op pagina 43 is een collage met daarop de luchtfotodekking weergegeven en op pagina 44 is een kaart met de contouren van de gebruikte luchtfoto’s weergegeven.
1962002-VO-03
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Pagina 44 van 89
LUCHTFOTOANALYSE - RAASDORP SLOTEN I
III
II
II III I LEGENDA Onderzoeksgebied
(
Krater >2 meter
Verdedigingswerk
(
Geschutstelling
(
Wapenopstelling
Afbeelding I & II - d.d. 24 februari 1944 - J-418-3369 Afbeelding III - d.d. 21 februari 1944 - J-92-4085
© 2009 OpenStreetMap
0
75
150
300
450 Meter
±
LUCHTFOTOANALYSE 2 - RAASDORP SLOTEN Luchtfoto's: 26 februari 1945 - 106G-4546-4324 & 4325
LEGENDA Onderzoeksgebied
© 2009 OpenStreetMap
(
Geschutstelling
(
Wapenopstelling Verdedigingswerk
0
50
100
200
300 Meter
±
LUCHTFOTOCOLLAGE
AMSTERDAM
BADHOEVEDORP
AMSTELVEEN Schiphol
LEGENDA Onderzoeksgebied
0
0,5
1
2 Kilometer
GEANALYSEERDE LUCHTFOTO'S J-4
18
/3
37
-2
-1 9
44
41 19 3
2 72
2-
/0
-4-1945
5
/ 7021 / 12
6G 10
106G-4 803 / 4 099 / 1
44
4-3-19 45
1-1
-19
106G-4546 / 4325 / 26-2-1945
US7GR-96 / 7016
/ 13-4-1945
85
/4
40
46
21 -119 44
/2
4 02
/3
5/
369-BS-7029-21 / 115 / 19-6-1945
43 -19 -11
5
4 19
31-
1 -5
D-878 / 4044 / 26-7-1943
106G-4546 / 4324 / 26-2-1945
/
44
19
08
2/
18
9
36
24
-2
/4
J-0 9
26
24 83
(5 -n
ov -
43
Sc h
45
/ 26-7-1943
/ 12-4-19
4 J-
/3
/5
3
6 / 7021
-7-1943
/A
/
D-878 / 4054
US7GR9
22
7 H-
/1
ol
1
3 00
94
-1
iph
41
054 / 26
US7GR-96 / 7016
1
3 2-
ch
19
9S
106G
D-878 / 4
16-2173 / 1056 / 12-5-1945
6/
-322
3-
19 Sch 43 ipho l/5 -11 -19 4
2-
/5 -1 1-
/1
624 9
1
1944
-10-
/5 4001
45 / 12-4-19 6 / 7023 US7GR9 106G-5146 / 4022 / 31-3-1945
03
3-3-1945
24
1 / 3269 /
/0
/ A2
2
106G-462
iph ol)
72
92
D-878 / 4044 / 26-7-1943
/ 13-4-1945
5
US7GR96 / 7023 / 12-4-194
J-0
56 / 12
-4-1945 / 7021 / 12
US7GR96
H-
-5-194
4
73 / 10
94
26
-1
16-21
-2
/A
24
/ 21-1-1944
6/
US7GR96
J-092 / 4085
37
D-878 / 4044 / 26-7-1943
/3
B08 5
J-4 18
US7GR-96 / 7016
US7GR-96 / 7016 / 13-4-1945
41
7
41 19
/1
3-
5-
3-
2/1
19
41
1 03 /0
1 03
24
H-
2 72 H-
/0
/1
6/
/ 13-4-1945
Esri Nederland, Community Map Contributors
LEGENDA Onderzoeksgebied
Geanalyseerde luchtfoto's
Aan de binnenkant van de contouren van de luchtfoto's zijn respectievelijk het sortienummer, het nummer van de luchtfoto en de datum van de opname van de desbetreffende luchtfoto weergegeven.
0 0,250,5
1
1,5
2
2,5 Kilometer
2.20.2 Luchtfoto-interpretatie huidige situatie Het onderzoeksgebied is in de huidige situatie geanalyseerd met behulp van Google Maps, Google Earth en Bing Maps. Uit een vergelijking van deze luchtfoto’s met de in de voorgaande paragrafen besproken exemplaren blijkt het volgende: ◼ Badhoevedorp is gegroeid waardoor ruilverkaveling en bebouwing ter plaatse van het onderzoeksgebied heeft plaatsgevonden. ◼ De A4 is aangelegd. ◼ De A9 is aangelegd. ◼ Knooppunt Badhoevedorp die de A9 en de A4 verbindt is aangelegd. ◼ De Bosbaan is verbreed waardoor de oever zich tegenwoordig binnen de begrenzing van het onderzoeksgebied bevindt. Op de volgende twee pagina’s zijn door middel van kaarten van verschillende jaartallen de veranderingen in het onderzoeksgebied weergegeven.
1962002-VO-03
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Pagina 49 van 89
NAOORLOGSE VERANDERINGEN
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1945
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1960
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1980
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TOP250 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 2021
LEGENDA
Onderzoeksgebied
0 250500
1.000 1.500 2.000 Meter
NAOORLOGSE VERANDERINGEN
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1945
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1960
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1980
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TOP250 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 2020
LEGENDA
Onderzoeksgebied
0
250
500
1.000
1.500
2.000 Meter
2.21 WARDOCS AVG heeft via de firma WarDocs Mission Reports van het Ninth Air Force over het bombardement van 3 november 1943 ontvangen uit the National Archives Londen en het Air Force Historical Research Agency te Maxwell, Alabama. Op basis van deze bronnen heeft WarDocs voor AVG een onderzoek uitgevoerd met betrekking tot de omgeving van het onderzoeksgebied (zie bijlage 6.7). Met betrekking tot de aan te treffen typen afwerpmunitie kan worden vastgesteld dat op 3 november 1943 uitsluitend 1000 lb. general purpose (G.P.) brisantbommen werden afgeworpen. 66 toestellen van het Ninth Air Force wierpen 259 van dergelijke bommen af om 15.52 uur. Dit bombardement werd uitgevoerd door Martin B-26 Marauders, vanaf een hoogte van 10000 tot 11000 voet (ca. 3050 tot 3350 meter). De toestellen van de 386th en 323rd Bomb Group hadden een individuele bommenlast van 4 x 1000 lb. GP brisantbommen en deze bommen waren uitgerust met neusontstekers met een vertragingstijd van 1/10 e seconde en staartontstekers met een vertragingstijd van 1/100e seconde. Uit de bronnen (foto’s en Mission Reports) met betrekking tot het bombardement dat door 387th Bomb Group werd uitgevoerd is gebleken dat de individuele bommenladingen van de 387th Bomb Group niet in de bronnen zijn opgenomen.
De bommen kwamen verspreid neer, waarbij de 386th en 323rd Bomb Groups hun lading (gedeeltelijk) ter plaatse van het onderzoeksgebied rondom de Nieuwemeerdijk en op het voormalige radiozendstation ter hoogte van de Ringvaart en de Nieuwemeerdijk te Badhoevedorp dropten, terwijl de lading van de 387th Bomb Group ten oosten van de Sloterweg terecht kwam. De afworp van de 387th Bomb Group bleek zijn doel met ca. 2500 tot 3500 meter te hebben gemist. Niet alle bronnen zijn even accuraat gebleken. Zo zijn er op een van de bomb plots van de afworp van de 323rd en 386th Bomb Groups tientallen zogenaamde ‘bomb bursts’ (bommenreeksen) ingetekend ten westen van de brug over de Ringvaart. Tijdens de luchtfotoanalyse zijn hier geen bomkraters waargenomen. WarDocs heeft aangegeven dat er uit de bronnen geen verklaring is gebleken voor de 6 ingetekende bominslagen afkomstig van de 323rd Bomb Group die ter hoogte van de Nieuwemeerdijk te zien zijn op de kaart op pagina 51. Op de volgende pagina’s zijn drie kaarten weergegeven met daarop de locaties van de ingeslagen bommen. Het betreft respectievelijk een kaart van de 323rd Bomb Group, een kaart van de 386th Bomb Group en een kaart van de 387th Bomb Group. Het betreft getekende kaartjes en zogenaamde strike foto’s die tijdens het bombardement zijn genomen.
1962002-VO-03
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Pagina 52 van 89
BOMB PLOT - 323RD BOMB GROUP
Esri Nederland, Jan Willem van Aalst - www.imergis.nl
LEGENDA Onderzoeksgebied
Op deze kaart is een luchtfoto van januari 1944 te zien met daaroverheen een tekening met daarop de inslaglocaties van 6 bommen van de 323rd Bomb Group.
0
100
200
400
600 Meter
BOMB PLOT - 386TH BOMB GROUP
Esri Nederland, Jan Willem van Aalst - www.imergis.nl
LEGENDA Onderzoeksgebied
0
100
200
400
600 Meter
STRIKE PHOTO - 387TH BOMB GROUP
Esri Nederland, Jan Willem van Aalst - www.imergis.nl
LEGENDA Onderzoeksgebied
0
100 200
400
600 Meter
3 CHRONOLOGIE RELEVANTE GEBEURTENISSEN 3.1
INLEIDING EN CHRONOLOGIETABEL
AVG heeft op basis van de gegevens in hoofdstuk 2 een overzicht van relevante gebeurtenissen opgesteld, die tijdens en na de Tweede Wereldoorlog hebben plaatsgevonden. Hierbij is gebruik gemaakt van alle op het moment van opstellen beschikbare bronnen. Deze gegevens zijn in chronologische volgorde in een tabel verwerkt. De in deze tabel verwerkte nummering correspondeert met de in de feitenkaart verwerkte feiten en in de bodembelastingkaart afgebakende verdachte gebieden (indien van toepassing).
1962002-VO-03
NUON Diemen – Raasdorp Sloten
Pagina 56 van 89
HISTORISCH FEIT Begindatum
Einddatum
Tijdstip
10‐05‐1940
10‐05‐1940
15‐05‐1940
Gebeurtenis Luchtaanval
04.00 uur
LOCATIE
Nationaliteit/h Organisatie erkomst Duits
Group/Wing
Luftwaffe
Squadron/Jagdgeschwa Plaatsnaam der Badhoevedorp
Locatie Nieuwemeerdijk
OMSCHRIJVING FEIT
AFBAKENINGSANALYSE
Bron
Naam/nummer
Omschrijving feit
Kwaliteit
Literatuur
G.J. Kuipers, De slag om de Haarlemmermeer, p. 7
Woonhuizen aan de Nieuwemeerdijk bij Schiphol werden met de grond gelijk gemaakt door een Duits bombardement.
1 Indicatief
Niet verdacht. Deze vermelding is te globaal om te bepalen of het een vermelding met betrekking tot het onderzoeksgebied betreft.
2 Indicatief
Niet verdacht. Eversteijn is als bron op zich niet voldoende betrouwbaar om een verdacht gebied op af te bakenen. Er zijn op de luchtfoto's geen bomkraters waargenomen ter plaatse van de gebombardeerde locaties.
3 Indicatief
Niet verdacht. Deze vermelding is te globaal om te bepalen of het een vermelding met betrekking tot het onderzoeksgebied betreft.
Luchtaanval
Duits
Luftwaffe
8.KG 4 "General Wever" Badhoevedorp
Spaarnwouderdwarsweg
Literatuur
T. Eversteijn, Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 ‐ 5 mei 1945
Schiphol werd om 04.00 uur van een hoogte van ongeveer 30 (sic.) meter met ca. 600 bommen door 80 Heinkels He III van het 8./KG 4 “General Wever” en Junkers Ju 87 van het 9./KG 4 “General Wever”. Getroffen werden de Hangars A t/m D, de Fokkerloods, het ketelhuis van de centrale verwarming, de kazerne, de KLM kantine bij de hoofdingang van het vliegpark, de militaire hangar II, de noordwestelijke en zuidwestelijke begrenzing van het landingsterrein, de Spaarnwouderdwarsweg, de munitieopslagplaatsen nabij de Schipholbrug langs de Ringvaart tegenover de luchthaven, het huizencomplex bij de oostelijke hoek van het vliegpark, verschillende toestellen, de militaire hangar I, Slagerij van Iperen, de woning van Ir. Osinga, de tuin van T. Vooges (alle gelegen aan de Ringvaart), woningen aan de Nieuwe Meerdijk en woningen aan de Plesmanlaan 1‐3, 2‐4, 5‐7, 9‐11, 13‐ 15, 14‐16, 17‐19, 18‐20 en 22‐24.
Luchtaanval
Duits
Luftwaffe
Badhoevedorp
Schipholweg, voormalige Spaarnwouderweg
Literatuur
R. van der Meer, Badhoevedorp tijdens de oorlog 1939‐1950, p. 12
Er werd een Nederlandse militaire post gebombardeerd langs de Schipholweg (de voormalige Spaarnwouderweg).
Afwijking
GIS FKnrs.
Hoofdsoort(en)
Type/gewicht
Totaal
Beschouwing luchtfoto
Conclusie met motivatie
Horizontale afbakening
Verticale afbakening
GIS BBKnrs.
12‐03‐1941
Luchtfoto
Luchtfotocollectie
NCAP, H‐722‐31
C
5 m.
‐
Deze luchtfoto dekt het onderzoeksgebied vanaf knooppunt Badhoevedorp tot en met knooppunt Raasdorp. Er zijn geen relevante militaire objecten, of uitwerkingen van oorlogshandelingen in, of nabij het onderzoeksgebied waargenomen.
15‐03‐1941
Luchtfoto
Luchtfotocollectie
NCAP, B‐085‐417
A
5 m.
‐
Deze luchtfoto dekt het onderzoeksgebied ter plaatse van Knooppunt Raasdorp. Er zijn op deze luchtfoto geen relevante waarnemingen met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog gedaan in of nabij het onderzoeksgebied.
‐
Deze luchtfoto dekt het onderzoeksgebied aan de noordoostelijke zijde van het huidige knooppunt Badhoevedorp en ter plaatse van de Bosbaan. Op deze luchtfoto zijn geen militaire objecten, of uitwerkingen van oorlogshandelingen in, of nabij het onderzoeksgebied ter plaatse van knooppunt Badhoevedorp waargenomen.
Niet verdacht. Deze luchtfoto heeft gediend als een zogenaamde 'nul‐situatie' voor het bombardement ter plaatse van de Nieuwemeerdijk op 3 november 1943. Hier zijn geen kraters op waargenomen.
De WSCS‐OCE schrijft voor de een verdedigingswerk Verdacht. Aan de westzijde van de Bosbaan zijn gedurende de verdacht is op de mogelijke aanwezigheid van gedumpte Tweede Wereldoorlog steeds meer geschutstellingen munitie. Daarbij is gebied binnen de contouren van het Het terrein ter plaatse van het verdachte geplaatst. Uiteindelijk is er een verdedigingswerk ontstaan dat verdedigingswerk verdacht. Daaraan is een extra marge gebied, is verdacht tot 2 meter minus het zich gedeeltelijk binnen de begrenzing van het van 5 meter toegevoegd vanwege de mogelijke afwijking maaiveld van de Tweede Wereldoorlog. onderzoeksgebied bevond. die is ontstaan tijdens het positioneren van de luchtfoto's.
B1
26‐07‐1943
Luchtfoto
Luchtfotocollectie
Kadaster, D‐878‐4044
A
5 m.
26‐07‐1943
Luchtfoto
Luchtfotocollectie
Kadaster, D‐878‐4044
B
5 m.
4
Deze luchtfoto dekt het onderzoeksgebied aan de noordoostelijke zijde van het huidige knooppunt Badhoevedorp en ter plaatse van de Bosbaan. Op deze luchtfoto zijn meerdere geschutstellingen waargenomen ten westen, ten noordwesten en ten noorden van de Bosbaan.
26‐07‐1943
Luchtfoto
Luchtfotocollectie
Kadaster, D‐878‐4054
B
5 m.
‐
Deze luchtfoto dekt het onderzoeksgebied ter plaatse van knooppunt Badhoevedorp en de Schipholweg aldaar. Op deze luchtfoto zijn geen militaire objecten, of uitwerkingen van oorlogshandelingen in, of nabij het onderzoeksgebied waargenomen.
03‐11‐1943
Luchtaanval
Amerikaans
USAAF
386e Bomb Group
Badhoevedorp
Nieuwemeerdijk
Literatuur
H.T.B. Rebel, Luchtoorlog boven Badhoevedorp, p. 26
Er zijn bommen neergekomen van de 386e Bomb Group om 15.52 uur. Ongeveer 23 woningen zijn verwoest en no. 242, de boerderij van Boogaard, werd ook verwoest. Ter plaatse van de locatie aan de Nieuwemeerdijk, de overkant van de Ringvaart, werden ook blindgangers aangetroffen.
5
Verdacht. Dit bombardement heeft een groot aantal kraters tot gevolg gehad tussen ten noorden, maar vooral ten zuiden van de Nieuwemeerdijk, tussen de Nieuwemeerdijk en de Koekoekslaan.
Zie voor de afbakening de luchtfotoanalyse van de luchtfoto's van 24 februari 1944.
Zie voor de afbakening de luchtfotoanalyse van de luchtfoto's van 24 februari 1944.
B2
03‐11‐1943
Luchtaanval
Amerikaans
USAAF
386e Bomb Group
Badhoevedorp
Nieuwemeerdijk
Literatuur
C. Lücke, De Haarlemmermeer in oorlogstijd, p. 84
Er kwamen bommen neer op de Nieuwemeerdijk te Badhoevedorp. Waarschijnlijk waren deze bommen afkomstig van noodafworpen. Er ontstonden 27 bomtrechters met een doorsnede van 10‐15 en 20 meter. Vier bomtrechters werden waargenomen voor een totaal verwoeste woning.
5
Verdacht. Dit bombardement heeft een groot aantal kraters tot gevolg gehad tussen ten noorden, maar vooral ten zuiden van de Nieuwemeerdijk, tussen de Nieuwemeerdijk en de Koekoekslaan.
Zie voor de afbakening de luchtfotoanalyse van de luchtfoto's van 24 februari 1944.
Zie voor de afbakening de luchtfotoanalyse van de luchtfoto's van 24 februari 1944.
B2
03‐11‐1943
Luchtaanval
Amerikaans
USAAF
386e Bomb Group
Badhoevedorp
Nieuwemeerdijk
Literatuur
A. Korthals Altes, Luchtgevaar, p. 179‐180
Op 3 november 1943 vielen 72 Marauders, die ondersteund werden door 130 Spitfires Schiphol aan en werden 240 bommen afgeworpen van ongeveer 3500 meter. Hierbij werden slachtoffers gemaakt aan onder andere de Nieuwe Meerdijk.
5
Verdacht. Dit bombardement heeft een groot aantal kraters tot gevolg gehad tussen ten noorden, maar vooral ten zuiden van de Nieuwemeerdijk, tussen de Nieuwemeerdijk en de Koekoekslaan.
Zie voor de afbakening de luchtfotoanalyse van de luchtfoto's van 24 februari 1944.
Zie voor de afbakening de luchtfotoanalyse van de luchtfoto's van 24 februari 1944.
B2
03‐11‐1943
Luchtaanval
Amerikaans
USAAF
387e Bomb Group
Badhoevedorp
Sloterweg 326
Literatuur
H.T.B. Rebel, Luchtoorlog boven Badhoevedorp, p. 27
Er zijn 31 geallieerde bommen neergekomen die afkomstig waren van B‐26 Marauders van de 387e Bomb Group. Zij kwamen neer op het land van boer J.P. Bus ter plaatse van de Sloterweg 326.
6
Niet verdacht. Dit bombardement heeft een groot aantal kraters tot gevolg gehad ten oosten van de Sloterweg 326. Deze kraters bevinden zich dusdanig ver van het onderzoeksgebied dat een afbakening geen verdacht gebied binnen het onderzoeksgebied tot gevolg zou hebben.
Archieven
Gemeentearchief Haarlemmermeer, toegang 7001, inv. nr. 2139
Er ontstond glas‐ en dakpannenschade aan de panden aan de Sloterweg 53, 177, 243, 245, 335 en 393.
6
Niet verdacht. Dit bombardement heeft een groot aantal kraters tot gevolg gehad ten oosten van de Sloterweg 326. Deze kraters bevinden zich dusdanig ver van het onderzoeksgebied dat een afbakening geen verdacht gebied binnen het onderzoeksgebied tot gevolg zou hebben.
Zie voor de afbakening de luchtfotoanalyse van de luchtfoto's van 24 februari 1944.
Zie voor de afbakening de luchtfotoanalyse van de luchtfoto's van 24 februari 1944.
B2
B2
03‐11‐1943
Schadevermelding
Badhoevedorp
Sloterweg 53, 177, 243, 245, 335 en 393
03‐11‐1943
Schadevermelding
Badhoevedorp
Nieuwemeerdijk 156, 213, 218, 219, 220, 239, 268, 403, 404, 406, 459, 460 en 461
Archieven
Gemeentearchief Haarlemmermeer, toegang 7001, inv. nr. 2139
Er ontstond schade ten gevolge van een bomaanval aan de Nieuwemeerdijk 156, 213, 218, 219, 220, 239, 268, 403, 404, 406, 459, 460 en 461.
5
Verdacht. Dit bombardement heeft een groot aantal kraters tot gevolg gehad tussen ten noorden, maar vooral ten zuiden van de Nieuwemeerdijk, tussen de Nieuwemeerdijk en de Koekoekslaan.
03‐11‐1943
Luchtaanval
Amerikaans
USAAF
387e Bomb Group
Badhoevedorp
Sloterweg 290
Literatuur
H.T.B. Rebel, Luchtoorlog boven Badhoevedorp, p. 27
Er zijn 21 geallieerde bommen neergekomen die afkomstig waren van B‐26 Marauders van de 387e Bomb Group. Zij kwamen onder andere neer aan de Sloterweg 290 op het land van landbouwer D. Uithol.
6
Niet verdacht. Dit bombardement heeft een groot aantal kraters tot gevolg gehad ten oosten van de Sloterweg 290. Deze kraters bevinden zich dusdanig ver van het onderzoeksgebied dat een afbakening geen verdacht gebied binnen het onderzoeksgebied tot gevolg zou hebben.
03‐11‐1943
Luchtaanval
Amerikaans
USAAF
387e Bomb Group
Badhoevedorp
Sloterweg, t.h.v. huidige Schipholspoortunnel
Archieven
The National Archives Londen, AIR 40/943
Op een strike photo van de 387e Bomb Group zijn meerdere inslagen te zien tussen de Sloterweg, het vliegveld en de Schipholweg. Het doelwit van dit bombardement was het vliegveld Schiphol. Het doelwit werd volgens een van de geraadpleegde documenten ruim 2500 tot 3500 meter gemist.
6
Niet verdacht. Dit bombardement heeft een groot aantal kraters tot gevolg gehad ten oosten van de Sloterweg. Deze kraters bevinden zich dusdanig ver van het onderzoeksgebied dat een afbakening geen verdacht gebied binnen het onderzoeksgebied tot gevolg zou hebben.
5 11
FK5 ‐ Verdacht. Dit bombardement heeft een groot aantal FK5 ‐ Zie voor de afbakening de luchtfotoanalyse van de kraters tot gevolg gehad tussen ten noorden, maar vooral ten luchtfoto's van 24 februari 1944. zuiden van de Nieuwemeerdijk, tussen de Nieuwemeerdijk en FK11 ‐ De afbakening van de inslagen ter plaatsen van Zie voor de afbakening de luchtfotoanalyse van de Koekoekslaan. het voormalige radiozendstation is hetzelfde als die van de luchtfoto's van 24 februari 1944. FK11 ‐ Het voormalige radiozendstation dat zich ten westen de rest van het bombardement. Zie voor deze van de huidige A4 bevond en ten noorden van de brug over de afbakening de luchtfotoanalyse van de luchtfoto's van Ringvaart werd getroffen tijdens dit bombardement. 24 februari 1944.
6
Verdacht. Dit bombardement heeft een groot aantal kraters tot gevolg gehad ten oosten van de Sloterweg 326.
03‐11‐1943
Luchtaanval
Amerikaans
05‐11‐1943
Luchtaanval
Geallieerd
21‐01‐1944
1962002-VO-03
Luchtfoto
USAAF
323e en 386e Bomb Group
Badhoevedorp
Nieuwe Meerdijk
Archieven
The National Archives Londen, AIR 40/943
Op een strike photo van de 386e en de 323e Bomb Groups zijn meerdere inslagen te zien rondom de brug ten zuiden van de Nieuwemeerdijk, tussen de Nieuwemeerdijk en de Koekoekslaan. Op verschillende situatietekeningen is te zien dat er door bovengenoemde Bomb Groups tientallen bommen zijn afgeworpen. Uit deze luchtfoto is bovendien gebleken dat er bommen terecht zijn gekomen op het radiozendstation dat zich ten noorden van de Nieuwemeerdijk bevond en ten westen van de provinciale weg.
Badhoevedorp
Sloterweg 326
Literatuur
C. Lücke, De Haarlemmermeer in oorlogstijd, p. 85
Er kwamen bommen neer ter plaatse van de Sloterweg 326 te Badhoevedorp. Er ontstonden 31 bomtrechters met een doorsnede van 20‐25 meter en met een diepte van 3 á 4 meter.
Luchtfotocollectie
Luftbilddatenbank, L‐92‐4085
B
NUON Diemen - Raasdorp Sloten
5 m.
5
Deze luchtfoto dekt het onderzoeksgebied aan de Aan de hand van een krateranalyse heeft AVG een noordoostelijke zijde van het huidige knooppunt gemiddelde onderlinge afstand van gemiddeld 102 Badhoevedorp en ter plaatse van de Bosbaan. In en ten Verdacht. Er zijn drie kraters waargenomen aan de noordzijde meter berekend. Deze afstand is geprojecteerd aan zuiden/zuidoosten van het onderzoeksgebied zijn in totaal 37 van de Ringvaart, waarvan er twee zich binnen het weerszijden van de waargenomen bomkraters. Op deze bomkraters waargenomen. Deze bomkraters zijn afkomstig van onderzoeksgebied bevonden. AVG heeft via een manier is het verdachte gebied bepaald. Daaraan is een het bombardement van 3 november 1943 toen B‐26 luchtfotoanalyse bepaald dat deze drie kraters zijn ontstaan extra marge van 5 meter toegevoegd vanwege de Marauders een grote hoeveelheid 1000 lbs. bommen als gevolg van het bombardement van 3 november 1943. mogelijke afwijking die is ontstaan tijdens het afwierpen op Schiphol die neerkwamen tussen de huidige positioneren van de luchtfoto's. Nieuwemeerdijk en de Koekoekslaan.
Uit het gemeentebrede vooronderzoek van Haarlemmermeer is gebleken dat afwerpmunitie van 250 t/m 1000 lbs. tot dieper dan 6 meter onder het maaiveld uit de Tweede Wereldoorlog kan worden aangetroffen. Bij het DINO‐loket zijn sondeergegevens aanwezig die aangeven dat de harde laag van 10MPa, waar zware afwerpmunitie niet doorheen komt bij een dikte van minimaal één meter, zich bevindt op een diepte van 10 tot 15 meter ‐ het maaiveld.
B2
HISTORISCH FEIT Begindatum
Einddatum
24‐02‐1944
Tijdstip
Gebeurtenis
Nationaliteit/h Organisatie erkomst
LOCATIE Group/Wing
Squadron/Jagdgeschwa Plaatsnaam der
Locatie
Luchtfoto
OMSCHRIJVING FEIT Bron
Luchtfotocollectie
Naam/nummer
AFBAKENINGSANALYSE
Omschrijving feit
Kwaliteit
Kadaster, J‐418‐3369
Afwijking
A
5 m.
GIS FKnrs.
Hoofdsoort(en)
Type/gewicht
Totaal
Beschouwing luchtfoto
6 10
Deze luchtfoto dekt het onderzoeksgebied ter plaatse van het huidige knooppunt Badhoevedorp. Er zijn meer dan 50 kraters waargenomen ten zuiden van het onderzoeksgebied. FK6 ‐ Het grootste gedeelte van deze bomkraters is afkomstig van het bombardement van 3 november 1943 toen B‐26 Marauders een grote hoeveelheid bommen afwierpen op Schiphol die onder meer neerkwamen ten oosten van de huidige Sloterweg 290 en 326 te Badhoevedorp. FK10 ‐ Enkele andere bomkraters zijn reeds aanwezig op de strike photo van 3 november 1944 en de verwachting is dat deze bomkraters van een eerder bombardement afkomstig zijn.
Conclusie met motivatie
Verdacht. FK10 ‐ Drie van de waargenomen kraters, die het dichtst bij het onderzoeksgebied liggen, hebben een dusdanige onderlinge afstand dat AVG heeft bepaald dat ze afkomstig zijn van hetzelfde toestel. Niet verdacht. FK6 ‐ Deze kraters bevinden zich dusdanig ver van het onderzoeksgebied af, dat een afbakening geen verdacht gebied binnen het onderzoeksgebied tot gevolg zou hebben.
Horizontale afbakening
Verticale afbakening
Aan de hand van een krateranalyse heeft AVG een gemiddelde onderlinge afstand van gemiddeld 152 meter berekend. Deze afstand is geprojecteerde aan weerszijden van de waargenomen bomkraters. Op deze manier is het verdachte gebied bepaald. Daaraan is een extra marge van 5 meter toegevoegd vanwege de mogelijke afwijking die is ontstaan tijdens het positioneren van de luchtfoto's.
Uit het gemeentebrede vooronderzoek van Haarlemmermeer is gebleken dat afwerpmunitie van 250 t/m 1000 lbs. tot dieper dan 6 meter onder het maaiveld uit de Tweede Wereldoorlog kan worden aangetroffen. Bij het DINO‐loket zijn sondeergegevens aanwezig die aangeven dat de harde laag van 10MPa, waar zware afwerpmunitie niet doorheen komt bij een dikte van minimaal één meter, zich bevindt op een diepte van 7 tot 10 meter ‐ het maaiveld.
24‐02‐1944
Luchtfoto
Luchtfotocollectie
Kadaster, J‐418‐3369
A
5 m.
7 8
Deze luchtfoto dekt het onderzoeksgebied ter plaatse van het huidige knooppunt Badhoevedorp. Er zijn twee verdedigingswerken waargenomen. Eén kleiner verdedigingswerk dat is aangelegd ter hogte van de huidige Schipholweg, en één groot verdedigingswerk dat zich bevond aan de noordzijde van de Schipholweg ter hoogte van de huidige Haamstedestraat, Oudheusdenstraat, Groenezoom en naastgelegen straten.
24‐02‐1944
Luchtfoto
Luchtfotocollectie
Kadaster, J‐418‐3376
A
5 m.
‐
Deze luchtfoto dekt een klein deel van het onderzoeksgebied ter plaatse van knooppunt Raasdorp. Er zijn geen militaire objecten of uitwerkingen van oorlogshandelingen waargenomen in of nabij het onderzoeksgebied.
26‐02‐1944
Luchtfoto
Luchtfotocollectie
Luftbilddatenbank, 106G‐4546‐4324 & 4325
A
5 m.
4 9
Verdacht. Aan de westzijde van de Bosbaan zijn gedurende de Deze luchtfoto dekt het onderzoeksgebied ter plaatse van de Tweede Wereldoorlog steeds meer geschutstellingen Bosbaan. Er zijn ten opzichte van de luchtfoto van 26 juli 1943 Zie voor de afbakening de luchtfotoanalyse van de geplaatst. Uiteindelijk is er een verdedigingswerk ontstaan dat meerdere geschutstellingen (FK4), loopgraven en CE‐opslagen luchtfoto's van 26 juli 1943. zich gedeeltelijk binnen de begrenzing van het te velde (FK9) bijgekomen. onderzoeksgebied bevond.
03‐03‐1945
Luchtfoto
Luchtfotocollectie
Luftbilddatenbank, 106G‐4621‐3269
A
5 m.
‐
Deze luchtfoto dekt het onderzoeksgebied ter plaatse van de Sloterweg, de Schipholweg en de westzijde van knooppunt Badhoevedorp. Er zijn ten opzichte van eerdere luchtfoto's geen nieuwe militaire objecten of uitwerkingen van oorlogshandelingen waargenomen.
31‐03‐1945
Luchtfoto
Luchtfotocollectie
Luftbilddatenbank, 106G‐5146‐4022
A
5 m.
‐
De luchtfoto dekt het onderzoeksgebied ter plaatse van knooppunt Badhoevedorp en ter plaatse van de Ringvaart en de Nieuwemeerdijk. Er zijn geen militaire objecten of uitwerkingen van oorlogshandelingen waargenomen die niet eerder op andere luchtfoto's zijn waargenomen.
12‐04‐1945
Luchtfoto
Luchtfotocollectie
Wageningen, US7‐GR96‐7021 & 7023
C
15 m.
‐
Deze luchtfoto's dekken het onderzoeksgebied ter plaatse van de Bosbaan en vanaf de Schipholweg bij Lijnden tot en met de Ringvaart ter hoogte van de Nieuwemeerdijk. Er zijn geen militaire objecten of uitwerkingen van oorlogshandelingen waargenomen die niet eerder op andere luchtfoto's zijn waargenomen.
12‐05‐1945
Luchtfoto
Luchtfotocollectie
Wageningen, 16‐2173‐1056
C
10 m.
‐
Deze luchtfoto dekt het onderzoeksgebied vanaf de Ringvaart tot en met de begrenzing van het onderzoeksgebied ter hoogte van knooppunt Raasdorp. Er zijn geen militaire objecten of uitwerkingen van oorlogshandelingen waargenomen die niet eerder op andere luchtfoto's zijn waargenomen.
12‐04‐1944
1962002-VO-03
Geschutstellingen
Duits
Schiphol
Schiphol
Archieven
NIMH, collectie 575, inv. nr. 342
De bewaking van het vliegveld Schiphol en de omliggende versterkingen is thans overgelaten aan de Landwacht en de NSB. De luchtafweerkanonnen zijn echter door de Duitse militairen meegenomen.
NUON Diemen - Raasdorp Sloten
‐
De WSCS‐OCE schrijft voor de een verdedigingswerk Verdacht. Er zijn meerdere geschutstellingen waargenomen, verdacht is op de mogelijke aanwezigheid van gedumpte alsook CE‐opslagen te Velde. De vele bombardementen die ter munitie. Daarbij is gebied binnen de contouren van het Het terrein ter plaatse van het verdachte plaatse van Schiphol hebben plaatsgevonden zorgen ervoor verdedigingswerk verdacht. Daaraan is een extra marge gebied, is verdacht tot 2 meter minus het dat deze geschutstellingen actief zullen zijn gebruikt ter van 5 meter toegevoegd vanwege de mogelijke afwijking maaiveld van de Tweede Wereldoorlog. verdediging van het vliegveld. die is ontstaan tijdens het positioneren van de luchtfoto's.
Niet verdacht. Uit de luchtfotoanalyse van na april 1944 is inderdaad gebleken dat veel locaties waar geschutstellingen kunnen worden opgesteld niet langer in gebruik zijn rondom Schiphol. Deze vermelding leidt echter niet direct tot een verdacht gebied.
Zie voor de afbakening de luchtfotoanalyse van de luchtfoto's van 26 juli 1943.
GIS BBKnrs.
B3
B4 B5
B1
4 BEOORDELING BRONNENMATERIAAL 4.1 ◼ ◼ ◼
◼
◼ ◼ ◼ ◼
INDICATIES VOOR EXPLOSIEVEN IN HET ONDERZOEKSGEBIED Er is in de meidagen van 1940 geen sprake geweest van grondgevechten in het onderzoeksgebied. Voorafgaand aan de bevrijding door de geallieerden was er geen sprake van grondgevechten in het onderzoeksgebied. In het onderzoeksgebied waren militaire objecten aanwezig. Er zijn meerdere geschutstellingen, wapenopstellingen, militaire loopgraven, onderkomens en OO opslagen te velde waargenomen nabij het knooppunt Badhoevedorp. Deze militaire objecten zijn als verdedigingswerken weergegeven. Aan de westelijke zijde van de Bosbaan te Amstelveen zijn meerder geschutstellingen van uiteenlopende grootten waargenomen. Er zijn geen militaire vliegtuigen in het onderzoeksgebied gecrasht, of de vermeldingen zijn niet specifiek genoeg om te bepalen of zij binnen het onderzoeksgebied zijn neergekomen. Ter plaatse van het onderzoeksgebied is sprake geweest van bombardementen. Het onderzoeksgebied heeft geleden onder gevechtshandelingen. Er zijn in het verleden OO in het onderzoeksgebied geruimd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn langs de Nieuwemeerdijk blindgangers aangetroffen en verwijderd. Er is na de Tweede Wereldoorlog sprake geweest van naoorlogse bodemingrepen in het onderzoeksgebied (contra-indicaties). OO zijn ten gevolge van deze bodemingrepen verwijderd c.q. binnen het onderzoeksgebied verplaatst.
Op basis van de beschikbare feiten zijn er voldoende indicaties beschikbaar waaruit blijkt dat er mogelijk OO in het onderzoeksgebied aanwezig zijn.
4.2 ◼
◼
◼
LEEMTEN IN KENNIS BRONNENMATERIAAL Bij een historisch onderzoek kan nooit een volledig overzicht van alle bronnen worden verkregen. Er is bij dit onderzoek gebruik gemaakt van een bronnenselectie. Getuigen die meer kunnen vertellen over munitiedumpingen, vliegtuigcrashes en bombardementen kunnen ondertussen zijn overleden. Luchtfoto’s van de Royal Air Force geven doorgaans een betrouwbare indicatie betreffende de vraag of er mogelijk OO in het onderzoeksgebied aanwezig zijn. Luchtfoto’s geven altijd een momentopname weer. Er kunnen voor, na en tussen verschillende opnamedata OO in het onderzoeksgebied zijn terechtgekomen. Het is, vanwege getroffen camouflagemaatregelen, maar zeer de vraag of alle geschutopstellingen etc. op luchtfoto’s kunnen worden teruggevonden. De ruimrapporten van de EOD kennen hun beperkingen voor wat betreft de nauwkeurigheid van de vindplaatsbeschrijvingen. Het is niet altijd mogelijk om exact aan te geven waar de OO werden aangetroffen. Deze munitie is bovendien geruimd. Dergelijke beperkingen zijn er ook bij andere geraadpleegde bronnen, zoals bijvoorbeeld documenten uit de gemeentearchieven. Er kan alleen een OO verdacht gebied worden afgebakend met behulp van concrete locatiebeschrijvingen.