Agendabundel

Naast Moneyways faciliteert Balans ook theatergroep Playback. Theatergroep Playback zet met hun educatieve voorstellingen in op bewustwording van het regelen van financiën en alles wat dit met zich meebrengt. o o

Moneyways voortzetten en onderzoek naar uitbreiding HBO en WO, Q3 2021 Per schooljaar 34 klassen die deelnemen aan Moneyways. Indicator: we verwachten in 2021 bij minimaal 1000 jongeren vanaf 16 jaar bewustzijn te creëren over financiële verantwoordelijkheid.

11

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

5.3.

Vroegsignalering uitbreiden n.a.v. gewijzigde Wgs

Sinds 2013 kent de gemeente Amstelveen “vroeg er op af”. In de bijlage 3 van deze nota is de vroeg er op af aanpak geëvalueerd. Vroeg er op af is een vorm van vroegsignalering van schulden. Vroegsignalering van schulden wordt gerealiseerd door in een zo vroeg mogelijk stadium inwoners met betalingsproblemen in beeld te brengen en thuis te bezoeken. Meerdere partijen werken mee aan de vroegsignalering. Ook wordt gebruik gemaakt van de signalen over mogelijke problematische schulden binnen de gemeentelijke organisatie.

Inwoners wachten gemiddeld 57 jaar voordat zij om hulp vragen bij hun financiën. En dat terwijl snelle hulp bij betalingsproblemen veel ellende en maatschappelijke kosten kan voorkomen. Door deze inwoners in een zo vroeg mogelijk stadium te ondersteunen voordat de schulden problematisch zijn, kan een lichtere vorm van ondersteuning worden ingezet en zijn de maatschappelijke kosten lager. Uit onderzoek in Amsterdam en Alphen aan de Rijn8 blijkt dat naast de maatschappelijke meerwaarde ook de financiële baten van vroegsignalering groter zijn dan de kosten. Verhouding kosten/opbrengsten Wie Gemeente Woningbouwvereniging Maatschappij

Kosten €1 €1 €1

(indirecte) Opbrengsten € 1,65 € 1,24 € 2,46

Dat betekent dat elke euro die de gemeente investeert voor de gemeente op termijn (indirect) €1,65 oplevert. Hierbij kan gedacht worden aan minder kosten jeugdhulp, minder uitkeringslasten en minder langdurige trajecten schuldhulpverlening. Wijziging Wgs per 1 januari 2021 De gemeente wordt per 1 januari 2021 verplicht om een aanbod te doen aan alle inwoners die door schuldeisers met een achterstand worden gemeld bij de gemeente. De gegevensuitwisseling tussen schuldeiser en gemeente moet worden gefaciliteerd en de meldingen moeten worden opgevolgd. Verwachte toename aantal signalen In 2019 zijn 250 signalen van Eigen Haard en het CAK opgevolgd met een huisbezoek in het kader van Vroeg er op af. Vanaf 2021 wijzigt de Wgs en komen daar de signalen van water- en energieleveranciers en zorgverzekeraars bij. Op basis van de inschattingen van het ministerie zijn dat voor Amstelveen 750 extra signalen. Wanneer het aantal signalen mede op basis van de inschatting van het ministerie en mogelijk als gevolg van Corona crisis toeneemt, is er mogelijk extra personele inzet noodzakelijk. 7 8

Leidraad vroegsignalering schulden, september 2018 Leidraad vroegsignalering schulden, september 2018

12

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

In Amsterdam en in Nijmegen is men er in geslaagd om bij 60% van de ontvangen signalen succesvol contact te leggen met de inwoner. Balans streeft een zelfde slagingspercentage na. Voor meer indicatoren en de wijze waarop de gemeenteraad wordt geïnformeerd wordt verwezen naar paragraaf 8.2. Om alle signalen op een juiste manier te kunnen verwerken is een matchingssysteem aangeschaft dat helpt bij het analyseren en bundelen van de signalen, zodat de gemeentelijke organisatie per 1 januari 2021 gereed is de toestroom van signalen in juiste banen te leiden. o o

Wijziging Wgs ten aanzien van vroegsignalering per 1 januari 2021 invoeren, informatie aan de raad Q3 2021 Jaarlijks 1000 signalen met een slagingspercentage van 60%.

Indicator: In 2021 verwachten we ruim 1000 signalen te verwerken van inwoners met betalingsachterstand.

13

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

6. Ontzorgen, ondersteunen en motiveren 6.1.

Multi Disciplinair uitvoeringsoverleg

In bijlage 6 van deze nota is opgenomen over welk instrumentarium Balans schuldhulpverlening beschikt om (curatieve) hulp te kunnen bieden nadat men zich via het Amstelveenloket heeft gemeld. Vaak komt het voor dat het hebben van schulden een onderdeel van een breder probleem is op meerdere leefgebieden. In dat geval wordt er, in overleg met de inwoner, een Multi Disciplinair uitvoeringsoverleg (MDO) georganiseerd omdat er meerdere interne en externe partijen bij betrokken zijn. Door een MDO te organiseren ontstaat er een compleet beeld van de problematiek en worden afspraken gemaakt over de samenwerking en gecoördineerde en efficiënte hulpverlening. Bij een MDO kunnen onder andere de volgende interne en externe teams betrokken zijn:          

Team minimaregelingen Team urgente woonzaken Team terugvordering & Verhaal Team jeugdhulp Team klantmanagers Team werkplein RMC: Regionale Meld- en Coördinatiefunctie m.b.t. schooluitval Team Wmo/begeleiding: Jongerenwerk Sociaal Team

Een MDO is doorgaans altijd met toestemming van de inwoner/het gezin (tenzij de veiligheid in het geding is). 6.2.

Schuldhulpverlening jongeren

Jongeren hebben steeds vaker te maken met schulden. De schulden kunnen een gevolg of een oorzaak zijn van verschillende problemen op diverse leefgebieden. Schulden die zijn ontstaan door onverantwoordelijk gedrag, ’erbij willen horen’ maar ook omdat de maatschappij steeds meer van hen vraagt op het gebied van administratieve vaardigheden. Als daarnaast sprake is van andere problematiek, zoals psychische problemen of een problematische thuissituatie, kunnen de schulden een belemmering zijn om door te leren en/of verder te werken aan een gezonde toekomst met voldoende perspectief.

Balans schuldhulpverlening aan jongeren Financieel zelfredzaam

Financiële afhankelijkheid (bijstand, schulden)

Positieve gezondheid

Gezondheidsproblemen (mentaal of fysiek) of verslaving

Financiële vaardigheden

Geen tot weinig administratieve vaardigheden

Verbeterde sociale cohesie

Problematische thuissituatie

Startkwalificatie of duurzaam werk

Geen toekomstperspectief vanwege geen school of werk

14

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

Balans ondersteunt deze jongeren door een verdere samenwerking op te zetten met het RMC en het Werkplein in het kader van de Sluitende Aanpak Jongeren. In de aanpak staat de toekomst van de jongere centraal. Door naast het oplossen van de schulden in te zetten op het stabiliseren van de thuissituatie en op ondersteuning richting een startkwalificatie of werk, wordt de jongere een perspectief geboden. Er wordt een integrale werkwijze opgezet die gericht is op alle leefgebieden. Daarbij worden jongeren ondersteunt om te werken aan een (financieel) gezonde toekomst door bijvoorbeeld de inzet van het werkplein en het behalen van een startkwalificatie. In 2021 wordt, mede naar aanleiding van de motie ‘Perspectief op een kansrijk leven’, gestart met een pilot om de schulden van de jongeren te saneren en af te kopen. De pilot krijgt de naam Jongeren in Amstelveen Schuldenvrij (JAS).

Het JAS heeft als doel voor jongeren rust te creëren om een opleiding te starten of te hervatten en begeleiding naar (duurzaam) werk of participatie mogelijk te maken. Het gaat om jongeren met een maximale schuld van €15.000. De schulden worden eerst gesaneerd en daarna afgekocht. Het doel is om met minimaal 10 jongeren te starten en dit de komende jaren verder uit te breiden. o o

Start pilot Jongeren in Amstelveen Schuldenvrij (JAS), Q3 2021 Integrale werkwijze jongeren verder uitbreiden en evalueren, Q4 2021

Indicator: In 2021 verwachten we 10 jongeren perspectief te geven op een kansrijk leven en deze pilot verder uit te breiden op basis van “best practices”

15

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

6.3.

Schuldhulpverlening voor ondernemers

De motie ‘Een goede schuldhulpverlening voor zelfstandigen’ roept op om ondernemers toe te laten tot schuldhulpverlening en hen adequate begeleiding te bieden waarbij de regie bij Balans blijft. Ook heeft de ombudsman in het rapport “een open deur het vervolg” opgeroepen de toegang tot schuldhulpverlening te verbreden. Door de coronacrisis is de vraag naar schuldhulpverlening aan ondernemers, waaronder ook zzp’ers, snel toegenomen. Daarom is besloten om per 1 oktober 2020 te starten met het opbouwen van kennis en expertise over dit onderwerp en kunnen ondernemers onder regie van Balans een traject schuldhulpverlening starten. Om snel over de benodigde expertise te kunnen beschikken is de keuze gemaakt om tijdelijk een externe specialist in te schakelen. Tegelijk met het opdoen van theoretische kennis door medewerkers van Balans traint de specialist de schuldhulpverleners van Balans ‘on the job’. Dit wordt in 2021 gecontinueerd en daarna geëvalueerd. Naast de ‘on the job’ training krijgen de schuldhulpverleners een theoretische opleiding.

o

Evaluatie schuldhulpverlening aan ondernemers, Q1 2022

Indicator: In 2020-2021 verwachten we tussen de 50 en 100 ondernemers van advies te voorzien en waar nodig schuldhulpverlening.

16

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

6.4.

Schuldhulpverlening en inzet saneringskredieten

Het verstrekken van een saneringskrediet is één van de technische oplossingen voor het saneren van schulden. Een saneringskrediet wordt over het algemeen ingezet als binnen drie jaar geen verandering van het inkomen verwacht wordt. Een beschrijving van de werkwijze en een overzicht van de meest in het oog springende verschillen met schuldbemiddeling is opgenomen als bijlage 7. De inzet van saneringskredieten door Balans is de afgelopen jaren gestegen van 2 in 2015 naar 20 in 2019. De toegenomen inzet van kredieten en het naar aanleiding van de motie ‘meer inzet van saneringskredieten bij schuldhulpverlening’ maakt het noodzakelijk een duidelijk afwegingskader op te stellen. Hiertoe wordt in 2021 een afwegingskader opgesteld. Dit kader richt zich op de stabiliteit van het inkomen (hoe groot is de kans op een stijging of daling van het inkomen), in hoeverre de motivatie aanwezig is om het gedrag waar nodig aan te passen en op de mogelijke hoogte van de lening in verband met het risico voor de borgstelling. Hoogte van het krediet en landelijk garantiefonds In de huidige werkwijze is het krediet gemaximeerd op €5.000 aangezien de gemeente borg staat voor het saneringskrediet. Door een grens te stellen aan de hoogte van het krediet wordt het risico van wanbetaling voor de gemeente beperkt.

Wanneer het gemaximeerde krediet wordt verhoogd, komen er meer inwoners in aanmerking voor een krediet, maar bestaat er ook een groter risico op wanbetaling en dus een groter beroep op aanspraak op de borgstelling van de gemeente. Landelijke partijen zoals Sociale Banken Nederland (kredietbanken) maar ook energieleveranciers, zorgverzekeraars en de NVVK hebben daarom onlangs een petitie aangeboden aan Kamerleden om een Landelijk Garantiefonds Saneringskredieten op te zetten. Op Prinsjesdag is een landelijk garantiefonds aangekondigd. Een (landelijk) Garantiefonds zou de mogelijkheid kunnen bieden het maximale krediet te verhogen, waardoor meer inwoners in aanmerking kunnen komen voor een saneringskrediet. De ontwikkelingen van een Landelijk Garantiefonds worden nauwgezet gevolgd. Vooruit lopend op dit landelijke fonds richten wij een Lokaal Amstelveen fonds op. Het maximale krediet wordt verhoogd van €5.000 naar €25.000 zodat 90-95% van het klantenbestand waar een krediet een optie is, in aanmerking komt. Voor het Lokale waarborgfonds wordt vanaf 2021 € 50.000 gereserveerd. Landelijk waarborgfonds Op dit moment is nog niet duidelijk wat de voorwaarden zijn om deel te nemen aan het landelijk Garantiefonds en is dus ook nog niet in te schatten wat de kosten zijn om deel te nemen.

Zodra hier meer over bekend is, wordt onderzocht of deelname aan een landelijk Garantiefonds tot de mogelijkheden behoort. Het gereserveerde bedrag van het Lokale waarborgfonds wordt dan ingezet voor het Landelijke waarborgfonds. o o o

Afwegingskader Saneringskredieten, Q2 2021 Instellen van een Lokaal waarborgfonds saneringskredieten, Q2 2021 Deelname Landelijk Garantiefonds afwegen zodra meer informatie beschikbaar is.

Indicator: In 2021 wordt bij alle dossiers gebruik gemaakt van het afwegingskader. We verwachten het aantal schuldregelingen waarbij een krediet wordt aangeboden in 2021 te verdubbelen.

17

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

6.5.

Inkomensbeheer en bewindvoering

Voor inwoners die, tijdelijk of structureel, hun financiën niet kunnen beheren bestaan verschillende vormen van ondersteuning. De meest voorkomende vormen zijn inkomensbeheer en bewindvoering. Balans biedt inkomensbeheer aan inwoners die zich voor schuldhulpverlening melden. De rechtbank kan iemand onder bewindstellen waarbij de verantwoordelijkheid bij de inwoner zelf vrijwel geheel komt te vervallen. Bewindvoering wordt overigens niet alleen ingezet bij inwoners met schulden maar ook bij inwoners die om uiteenlopende redenen niet zelf hun financiën kunnen beheren. Landelijke cijfers tussen 2009 en 2017 laten zien dat het aantal onder bewindgestelden meer dan verdubbeld is9. Deze trend is ook in Amstelveen zichtbaar: De kosten voor bijzondere bijstand met betrekking tot bewindvoering zijn gestegen van €275.000 in 2016 naar €530.000 in 2019. In november 2019 heeft de VNG bestuurlijke uitgangspunten voor de toegang en kwaliteit van de gemeentelijke schuldhulpverlening geformuleerd. De VNG pleit hierin voor een nauwe samenwerking tussen bewindvoerders en schuldhulpverlening. Op 3 september 2020 is het Wetsvoorstel dat toeziet op een wettelijk adviesrecht voor gemeenten bij de procedure rond beschermingsbewind wegens problematische schulden aangenomen. Bewindvoerders moeten gemeenten binnen 2 weken informeren over de start van een nieuw schuldenbewind.

Het wetsvoorstel regelt verder dat gemeenten drie maanden nadat schuldenbewind is ingesteld de rechter mogen adviseren of een inwoner het beste kan worden geholpen door voortzetting van het bewind, of door een lichtere vorm van gemeentelijke ondersteuning. Verder regelt het wetsvoorstel dat schuldenbewind niet meer voor onbepaalde tijd mag worden ingesteld. De groei aan onder bewindgestelden zorgt voor een groei van het aantal bewindvoerders. Alhoewel de kwaliteit door Het Landelijke Kwaliteitsbureau Curatoren, Beschermingsbewindvoerders en Mentoren (CBM) wordt gemonitord zegt deze toets alleen iets over de kwaliteit van het beheren van de financiën, maar zegt het minder over de begeleiding die de inwoner ontvangt. Mede naar aanleiding van de motie ‘regie op Bewindvoering’ en de oproep van de VNG en de recente wetswijziging wordt daarom in Q2 2021 gestart met het opstellen van een convenant. De onderdelen van het convenant richten zich op:  Het bevorderen van de samenwerking tussen Balans en de beroepsgroep van bewindvoerders;  Het zo snel mogelijk onder controle krijgen van de financiële problematiek;  Het bieden van kwalitatief goede ondersteuning (Zo kort als mogelijk en zo lang als nodig) en duurzame uitstroom zijn onderdeel van convenant. o

Convenant bewindvoering, Q3 2021 In 2021 is er met minimaal vijf bewindvoeringskantoren een convenant opgesteld met samenwerkingsafspraken.

9

Platform 31, Rapport samenwerken bij instroom in beschermingsbewind (2017)

18

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

7. Innovatie 7.1.

Nieuwe manieren mogelijk maken

De motie ‘Schuldhulpverlening, nieuwe manieren mogelijk maken’ roept op om nieuwe manieren van hulp bij schulden te overwegen, waardoor het onnodig starten van dure of lange trajecten voorkomen wordt. Het noodfonds voor Balans wat eind maart 2020 is ingesteld, is hierop een variatie. Het was direct duidelijk dat inwoners met een lopend traject schuldhulpverlening hard geraakt konden gaan worden door de coronamaatregelen. Inkomensterugval in combinatie met onvoorziene extra kosten en het wegvallen van direct contact met ondersteuningskanalen zoals het Financieel Café kunnen onverhoopt leiden tot nieuwe schulden. Het noodfonds is bedoeld om een beëindiging van een schuldenregeling vanwege een relatief klein financieel probleem, met alle maatschappelijke gevolgen, te voorkomen. Onderzocht wordt of een dergelijk noodfonds na de coronacrisis ook meerwaarde heeft om onnodige vertraging in trajecten te voorkomen. o

Evaluatie noodfonds Balans, Q4 2021

7.2.

Digitale begeleiding

Er zijn diverse apps beschikbaar die inwoners ondersteunen bij het beheren van hun financiën. Apps kunnen preventief, curatief en in het kader van nazorg worden ingezet. Onderzocht wordt of een app een aanvulling kan zijn op de bestaande dienstverlening. Ter ondersteuning van jongeren en in het kader van nieuwe manieren mogelijk maken gaan we in 2021 het programma De Online SchuldenCoach op maat laten maken voor onze gemeente. Deze digitale begeleiding wordt op maat gemaakt en sluit aan op de lokale sociale kaart. Daarnaast schaffen we een online cursus aan “stap uit je schuld” die de inwoner in zeven stappen op weg helpt naar een oplossing voor de schulden. Verder worden inwoners die niet digitaal vaardig zijn via het werkplein een training geboden in het beheersen van digitale vaardigheden. o o

Implementatie digitale begeleiding, Q2 2021 Evaluatie digitale begeleiding, Q1 2022

In 2021 wordt met de Online Schuldencoach minimaal 50 jongeren een Online training aangeboden. Daarnaast wordt de training aangeboden aan inwoners met een saneringskrediet.

19

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

7.3.

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

In de nota Minimabeleid 2019 is de volgende tekst opgenomen: Verder zal - mede naar aanleiding van de input tijdens het stadsgesprek - onderzocht worden of het mogelijk is om de aanvraagprocedure voor de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen te vereenvoudigen. In 2019 zijn er in Amstelveen 469 verzoeken om kwijtschelding ontvangen. Proces kwijtschelding Inwoners met een laag inkomen, zonder vermogen komen mogelijk in aanmerking voor kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen en waterschapsbelasting. Kwijtschelding wordt aangevraagd door middel van het invullen van een (digitaal) formulier. Niet alle inwoners zijn bekend met de mogelijkheid om kwijtschelding aan te vragen. Ook is het invullen van een formulier soms een ingewikkelde klus. Aanpassingen Er heeft een onderzoek plaatsgevonden of dit proces vereenvoudigd kan worden. Waar mogelijk zijn de benodigde veranderingen reeds in gang gezet. Van de inwoners die voor kwijtschelding in aanmerking komen, ontvangt 75% automatisch kwijtschelding omdat hun situatie niet is veranderd. Van de overige inwoners is de situatie dusdanig veranderd dat het noodzakelijk is om een aanvraag in te dienen. In 2019 is een samenwerking gestart met Waternet op het gebied van kwijtschelding. Deze samenwerking houdt in dat Waternet kwijtschelding verleent op basis van de gegevens van Gemeentebelastingen Amstelland.

De inwoner hoeft dan slechts een keer de benodigde gegevens aan te leveren. Het team Belastingen is op afspraak bereikbaar in het Amstelveenloket om te helpen bij het invullen van de aanvraagformulieren. Een aanvraag indienen kan ook per mail of via digid. Gebleken is dat de informatie niet voor iedereen goed vindbaar was. Zo was de informatie niet toegankelijk via de webpagina van het Amstelveenloket en was niet altijd duidelijk dat ook digitaal gegevens kunnen worden aangeleverd. In 2020 zijn wijzigingen doorgevoerd zodat inwoners makkelijker informatie kunnen vinden over kwijtschelding. o

Aanpassing website met betrekking tot kwijtschelding gemeentelijke belastingen, gereed

7.4.

Pilot GGZ en schulden

Door het starten van een pilot GGZ en schulden wordt onderzocht of door het afkopen van schulden er minder belemmeringen zijn om behandeling van inwoners met een GGZ achtergrond voor te zetten. Daarnaast wordt onderzocht wat de maatschappelijke en financiële baten zijn van het afkopen van schulden. In deze pilot wordt samengewerkt met de Hogeschool van Amsterdam (HvA), lectoraat Armoede Interventies. De pilot is gestart in 2020 en wordt na 1 jaar geëvalueerd. Wanneer blijkt dat het saneren en vervolgens afkopen van schulden de behandeling van inwoners met een GGZ achtergrond versneld volgt een voorstel om de pilot onderdeel te maken van de reguliere schuldhulpverlening. Voor de pilot komen 15 tot 20 inwoners in aanmerking. o

Evaluatie pilot GGZ en schulden Q1 2022 Indicator: In 2021 helpen we ongeveer 20 inwoners met Ggz-problematiek versneld van hun schulden af en onderzoeken we de effecten daarvan op hun gezondheid en welbevinden.

20

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

7.5.

Gezondheid en schulden

Het hebben van schulden heeft volgens onderzoek10 verschillende langdurige gevolgen op de gezondheid van mensen. Kinderen en jongeren die in armoede leven hebben meer lichamelijke en psychische klachten dan hun meer welvarende leeftijdgenoten. Volwassenen die leven met geldzorgen of schulden hebben veelal te maken met chronische stress, ongezonde leefstijl, chronische ziektes, maar ook psychsociale problemen of opvoedproblematiek kan een gevolg zijn. Mensen in een stressvolle schuldensituatie blijken minder gelukkig en kunnen minder goed lange termijn beslissingen maken. In 2021 gaan wij daarom, mede naar aanleiding van de pilot roken en schulden, onderzoeken of er mogelijkheden zijn deze vicieuze cirkel te doorbreken. Mensen met een laag inkomen roken meer, hebben vaker overgewicht en voldoen minder vaak aan de beweegrichtlijn dan mensen met een inkomen boven de lage-inkomensgrens (volksgezondheidenzorg.info). Om mensen met schulden te helpen bij het stoppen met roken is een cursus samengesteld die bestaat uit 10 groepsbijeenkomsten. Deze mensen wordt een aangepaste variant van het programma "Voel je vrij" aangeboden, welke wordt uitgevoerd door speciaal hierin opgeleide trainers. "Voel je vrij"11 is een door het AMC onderzocht12 en goedgekeurd programma, gericht op minima.

Dit actieplan is gebaseerd op dit onderzoek en gaat er van uit dat, wil een interventie bij deze doelgroep effectief zijn, er geen enkele financiële deelname-barrière mag zijn.

Indicator: In 2020-2021 helpen we 10 tot 15 mensen met stoppen met roken.

10

NJI Nederlands Jeugdinstituut , 2018

omschrijving Voel je vrij van het AMC https://interventies.loketgezondleven.nl/leefstijlinterventies/interventies-zoeken/1403240 12 ‘Stoppen met roken voor Amsterdammers met een minimum inkomen, 2017’. 11

21

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

8. Communicatie 8.1.

Richting inwoners

Voor het gehele sociaal domein en in het bijzonder voor schuldhulpverlening is het belangrijk om toegankelijke informatie voorhanden te hebben. Dit is belangrijk omdat inwoners door stress niet altijd openstaan voor veel of ingewikkelde informatie. Dit betekent dat de informatie duidelijk moet zijn en makkelijk vindbaar. Informatie over wat inwoners zelf kunnen doen maar ook informatie over waar inwoners naast Balans terecht kunnen voor laagdrempelige hulp is van essentieel belang. Ook is het van belang dat inwoners weten wat hen te wachten staat in het traject naar een duurzame schuldenvrije toekomst. Om inwoners sneller te bereiken wordt een communicatieplan opgesteld. Het doel van dit plan is om schaamte te doorbreken en de kennis over de mogelijkheden van schuldhulpverlening in Amstelveen te vergroten. In het plan is speciale aandacht voor laaggeletterden, anderstaligen, inwoners die niet digitaal vaardig zijn, ondernemers en jongeren. Samenwerking met netwerkpartners is cruciaal bij het vergroten van het bereik om een mogelijke drempel te verlagen om hulp te vragen bij Balans. Onder andere Participe, Humanitas, de Voedselbank zijn hierbij belangrijke partners. Om de samenwerking tussen de netwerkpartners en Balans te bevorderen wordt aangesloten bij de in de Beleidsnota Minimabeleid 2019 aangekondigde themabijeenkomsten.

o

Communicatieplan Q1 2021

22

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

8.2.

Communicatie gemeenteraad

Jaarlijks wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de behaalde indicatoren en doelstellingen. Er zijn kwantitatieve doelstellingen en kwalitatieve doelstellingen geformuleerd. Voor de kwantitatieve monitoring worden vragen uit de benchmark Schulden & Armoede van Divosa gebruikt. Hieruit volgt een jaarlijkse rapportage waarin onder andere gegevens geregistreerd zijn over de wachten doorlooptijden, vroegsignalering, curatie en nazorg. Naast bovenstaande rapportage ontvangt de gemeenteraad verder een rapportage over de effecten van het beleid. Daarbij staan de resultaten die zijn behaald naar aanleiding van dit beleidsplan centraal en met name de onderdelen uit de hoofdstukken over voorkomen en signaleren van schulden en ontzorgen en ondersteunen.

Paragraaf 3.3. 5.2. 5.3. 6.2. 6.3. 6.4. 6.5. 7.2. 7.4. 7.5.

Indicatoren Vanaf 2021 e.v. 200 aanvragen schuldhulpverlening en klantenbestand van 500 Vanaf 2021 e.v. 1000 jongeren vanaf 16 jaar bewust over financiële verantwoordelijkheid. Vanaf 2021 e.v. 1000 signalen van inwoners met betalingsachterstand. 2021 verwachten we 10 jongeren perspectief te geven op een kansrijk leven en deze pilot verder uit te breiden op basis van “best practices” In 2020-2021 verwachten we tussen de 50 en 100 ondernemers van advies te voorzien en waar nodig schuldhulpverlening te bieden. In 2021 wordt bij alle dossiers gebruik gemaakt van een afwegingskader saneringskredieten. We verwachten het aantal schuldregelingen waarbij een krediet wordt aangeboden in 2021 te verdubbelen. In 2021 is er met minimaal vijf bewindvoeringskantoren een convenant opgesteld met samenwerkingsafspraken. In 2021 wordt met de Online Schuldencoach minimaal 50 jongeren een Online training aangeboden. Daarnaast wordt de training aangeboden aan inwoners met een saneringskrediet. In 2021 helpen we ongeveer 20 inwoners met Ggz-problematiek versneld van hun schulden af en onderzoeken we de effecten daarvan op hun gezondheid en welbevinden. In 2020-2021 helpen we 10 tot 15 mensen met stoppen met roken.

Naast bovenstaande kwantitatieve indicatoren zijn er een aantal kwalitatieve doelstellingen geformuleerd. Doelstelling ten aanzien voorkomen en signaleren van schulden: 1. met minimaal 60% van de inwoners wordt succesvol contact gelegd met betrekking tot ‘Vroeg eropaf’ trajecten in 2021. Dit wordt gemeten door het aantal meldingen betreffende één inwoner als 1 melding te zien. Hiervan wordt in 60% van de gevallen een gesprek gevoerd met de betreffende inwoner. Dit kan vervolgens leiden tot een traject schuldhulpverlening of alleen een informatie- of adviesgesprek. Het percentage van 60% geeft een kwalitatief beeld van de wijze waarop Balans te werk gaat rondom vroegsignalering. Doelstelling ten aanzien van ontzorgen en ondersteunen: 1. Minimaal 70% van de aanvragen leidt tot een advies- of een schuldhulpverleningstraject 2. Minimaal 80% van inwoners in een crisissituatie heeft binnen drie dagen een eerste gesprek.

23

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

Een laag uitval percentage geeft een kwalitatief beeld van de wijze waarop de hulpververlening is vormgegeven. Dit wordt gemeten door:  Het aantal toegekende aanvragen (als % van het totaal aantal aanvragen).  Het aantal crisissituaties waar een oplossing wordt geboden (als % van het totaal aantal crisissituaties). 3. Een andere doelstelling van het beleid is duurzame uitstroom. Duurzame uitstroom wordt bereikt door de oorzaak van de schuldenproblematiek aan te pakken. Dit is meetbaar door de met succes afgesloten schuldhulpverleningstrajecten te meten het meten of de schulden beheersbaar zijn geworden. Omdat er in april 2020 is over gegaan op een nieuw klantvolgsysteem wordt er in 2021 een 0-meting uitgevoerd en kan na de 0-meting definitieve indicatoren worden bepaald. De indicatoren die in de 0-meting betrokken worden zijn:  Aantal gestarte schuldbemiddelingen leidt tot een succesvol afgerond traject;  Aantal klanten dat zich binnen vijf jaar weer meldt voor schuldhulpverlening, ter beperking van de recidive.  Aantal aanmeldingen per doelgroep, ter vergroting van het bereik.

24

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

9. Planning Wat Implementatie nieuwe klantvolgsysteem (Stratech) Start Noodfonds Balans

Wanneer Q2 2020 Q2 2020

Start schuldhulpverlening ondernemers

Q3 2020

Communicatie campagne ondernemers Start pilot “snel-er-vanaf”, GGZ en Schulden Uitvoering onderzoek n.a.v. motie armoedepreventie Start implementatie matchingssysteem vroegsignalering Implementatie nieuwe WGS

Q4 2020 Q4 2020 Q4 2020 Q4 2020 Q4 2020

Communicatieplan schuldhulpverlening Herijking beleidsregels schuldhulpverlening

Q1 2021 Q1 2021

Afwegingskader Saneringskredieten en oprichting Amstelveens waarborgfonds Implementatie digitale begeleiding

Q2 2021 Q2 2021

Wijziging Wgs t.a.v. vroegsignalering invoeren Onderzoek naar uitbreiding HBO en WO m.b.t. Moneyways Convenant bewindvoering Start project JAS n.a.v. motie ‘Perspectief op kansrijk leven’

Q3 2021 Q3 2021 Q3 2021 Q3 2021

Uitvoering cliëntervaringsonderzoek Integrale werkwijze jongeren evalueren Evaluatie noodfonds Balans Evaluatie schuldhulpverlening aan ondernemers

Q4 2021 Q4 2021 Q4 2021 Q4 2021

Evaluatie digitale begeleiding Evaluatie pilot ‘snel-er-vanaf’, GGZ en Schulden

Q1 2022 Q1 2022

Aanpassing website met betrekking tot kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Gereed

Vanaf 2021 jaarlijks een rapportage met betrekking tot resultaten schuldhulpverlening

Jaarlijks

25

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

10.

Meerjarenraming 2020

2023 € 975.000

2024 € 975.000

Meerjarenraming: 2020 2021 2022 2023 Begroting nieuw beleid: 1 Schuldhulpverlening aan € 130.000 € 100.000 € 100.000 ondernemers (extra vte in verband met verwachte toestroom ondernemers). 2 Uitbreiding capaciteit in € 25.000** € 75.000 € 75.000 verband met toename aanvragen als gevolg van Corona en aanzuigende werking 3 Handhaving huidig ni€ 69.000 € 69.000 € 69.000 veau vroegsignalering 4 Uitbreiding vroegsignale€ 175.000 € 175.000 € 175.000 ring in verband met wetwijziging 5 Preventie jongeren scho€ 30.000 € 30.000 € 30.000 ling 6 Algemene communicatie € 25.000 € 25.000 € 25.000 conform communicatieplan in nota 7 Digitale begeleiding voor € 25.000 € 25.000 € 25.000 jongeren en digitaal niet vaardigen 8 Waarborgfonds sane€ 50.000 ringskredieten 9 Pilot JAS € 50.000 € 100.000 € 100.000 10 Motie armoedepreventie: € 20.000 PM PM projectleider voor uitvoering Actieplan Armoedepreventie Totaal: € 599.000 € 599.000 € 599.000 *Nog niet in begroting opgenomen. ** Voor 2021 restant beschikbaar vanuit Coronanoodfonds (zie ook 13).

2024*

Budget t.b.v. formatie dienstverlening

11 12 13 14

Budget via andere financiering Van Ark gelden: Pilot GGZ en schulden Budget digitale transformatie: Matchingssyteem vroegsignalering Corona noodfonds: noodfonds Balans Corona noodfonds: SHV aan ondernemers (inhuur specialist en on the job training)

2021 € 975.000

2022 € 975.000

-

-

-

-

-

2020

2021

2022

2023

2024

€ 85.000

-

-

-

-

€ 25.000

€ 20.000

€ 20.000

€ 20.000

€ 20.000

€ 50.000

-

-

-

-

€ 12.500

€ 137.500

-

-

-

26

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

15

Corona noodfonds: Extra capaciteit in verband met corona

€ 25.000

€ 75.000

-

-

-

Toelichting meerjarenraming: 1. Schuldhulpverlening aan ondernemers: In verband met extra toestroom van ondernemers is er capaciteitsuitbreiding nodig. 2. Uitbreiding capaciteit ivm Corona: Op basis van de verwachtingen zoals omschreven in deze beleidsnota verwachten wij de komende jaren meer inwoners te moeten bedienen als gevolg van Corona en de aanzuigende werking door de uitbreiding van vroegsignalering en communicatie. Voor de periode vanaf 1 oktober 2021 tot 31 december 2021 is hier extra € 25.000 voor nodig. Vanaf 2022 € 75.000. 3. Handhaving huidig niveau vroegsignalering: In het Uitvoeringsplan Vroegsignalering zijn voor 2019 en 2020 incidenteel middelen ter beschikking gesteld voor de uitbreiding van activiteiten op het gebied van vroegsignalering van schulden. Naast signalen van Eigen Haard wordt nu ook op signalen van het CAK geacteerd. Hiervoor was € 69.000 beschikbaar gesteld. Om dit de komende jaren te continueren is dit bedrag in de meerjarenraming opgenomen. 4. Uitbreiding vroegsignalering in verband met wetswijziging: Als gevolg van de wetswijziging per 1 januari 2021 verwachten wij dat een uitbreiding van de capaciteit nodig is met betrekking tot het verwerken van de signalen in het kader van de vroeg signalering, waaronder huisbezoeken. Hiervoor is € 175.000 opgenomen in de meerjarenbegroting. 5.

Preventie jongeren scholing: Dit betreft de financiering van Moneyways. 6. Algemene communicatie conform beleidsplan: In het beleidsplan is een communicatieplan aangekondigd. Hiervoor is €25.000 voor geraamd van 2021 tot en met 2023. 7. Digitale begeleiding voor jongeren en niet digitaal vaardigen: Ter ondersteuning van jongeren en in het kader van nieuwe manieren mogelijk maken gaan we in 2021 het programma De Online SchuldenCoach op maat laten maken voor onze gemeente. Deze digitale begeleiding wordt op maat gemaakt en sluit aan op de lokale sociale kaart. Daarnaast schaffen we een online cursus aan “stap uit je schuld” die de inwoner in zeven stappen op weg helpt naar een oplossing voor de schulden. Verder worden inwoners die niet digitaal vaardig zijn via het werkplein een training geboden in het beheersen van digitale vaardigheden. 8. Het waarborgfonds saneringskredieten is door het Rijk aangekondigd op Prinsjesdag. Vooruitlopend op een waarborgfonds breiden wij de mogelijkheid uit om saneringskredieten in te zetten door het instellen van een Amstelveens waarborgfonds. Het maximale saneringskrediet wordt verhoogd van €5.000 naar €25.000 zodat 90-95% van het klantenbestand waar een krediet een optie voor is in aanmerking komt. Vanaf 2022 verwachten wij een landelijk waarborgfonds.

Het bedrag van het waarborgfonds wordt dan ingezet om deel te kunnen nemen aan het landelie waarborgfonds. 9. Pilot JAS: In de beleidsnota is aangekondigd te starten met de Pilot Jongeren in Amstelveen Schuldenvrij (JAS). In Q3 2021 wordt gestart. 10. De pilot GGZ en schulden wordt gefinancierd vanuit de “van Ark-gelden”. Deze gelden betreffen een overheveling van middelen vanuit 2019. 11. Motie focus op armoedepreventie: Voor de uitvoering van het Actieplan Armoedepreventie wordt voor enkele dagen per week een projectleider aangesteld. De kosten worden ingeschat op een bedrag van € 20.000. 12. Als gevolg van de wetswijziging is een matchingssysteem aangeschaft in 2020. De jaarlijkse kosten zijn geraamd en kunnen gedekt worden uit het digitale transformatiebudget. 13. Het Noodfonds Balans wordt nog geëvalueerd en is nu gefinancierd vanuit de Corona-maatregelen. Afhankelijk daarvan wordt deze voortgezet. 14. Corona noodfonds: Schuldhulpverlening aan ondernemers: Op 7 juli 2020 heeft het college besloten vanuit de Corona-maatregelen in te zetten op hulpverlening aan ondernemers. Door middel van training “on the job” worden consulenten door een specialist opgeleid om ondernemers te kunnen bedienen vanaf 1 oktober 2020 tot 1 oktober 2021. Afhankelijk van de resultaten wordt bij de begroting van 2022 mogelijk voortzetting geadviseerd.

Onderdeel van dit budget is ook communicatie en opleiding medewerkers.

27

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2024, “De toekomst in Balans”

15. Corona noodfonds: Uitbreiding capaciteit vanaf 1 oktober 2020 tot 1 oktober 2021: Op basis van de verwachtingen zoals omschreven in de beleidsnota verwachten wij structureel meer inwoners te moeten bedienen als gevolg van Corona. Inkomsten Het kabinet heeft met gemeenten en andere partijen afspraken gemaakt om de aanpak van schulden en armoede te versterken. Door de coronacrisis krijgen naar verwachting meer mensen te maken met ernstige financiële problemen. Het kabinet stelt € 146 miljoen beschikbaar om onder meer de gemeentelijke schuldhulpverlening toe te rusten voor een grotere toestroom van hulpvragen. Ten tijde van het schrijven van dit beleidsplan is nog niet duidelijk hoeveel extra middelen worden beschikbaar gesteld voor de gemeente Amstelveen.

11.

Bijlagen

28

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Bijlage 1. Overzicht uitwerking aanbevelingen en moties Aanbeveling/motie

Omschrijving

Reactie college d.d. 28 januari 2020

Aanbeveling 1 en 2 RKO

Maak meer gebruik van data ten behoeve van sturing van het proces en zorg ervoor dat gegevens dermate geregistreerd worden dat er aansluiting gezocht kan worden bij de landelijke Benchmark Armoede en Schulden van Divosa. Zet vaker een saneringskrediet in

Zoals in het rapport van BMC is aangegeven, is het team Balans Schuldhulpverlening momenteel bezig met de implementatie van een nieuw registratiesysteem ten behoeve van de uitvoering van schuldhulpverlening. De ingebruikname staat gepland voor 1 april 2020.

Aanbeveling 3 RKO

Motie Meer inzetten op saneringskrediet bij schuldhulpverlening Aanbeveling 4 RKO

Status van uitvoering per 1 juni 2020 Per 1 april 2020 is een nieuw registratiesysteem geïmplementeerd waardoor aangesloten kan worden bij de landelijke Benchmark.

Waar terug te vinden in deze nota. Een uitwerking van de sturingsgegevens t.b.v. de raad is opgenomen in paragraaf 8.2

Een saneringskrediet is naar de mening van het college een mooi en doeltreffend instrument bij het saneren van schulden. Ook in de uitvoering is extra aandacht voor het saneringskrediet. Hierdoor is er een stijgende lijn in het aantal verstrekte kredieten. Wanneer een saneringskrediet de beste oplossing voor de inwoner is, wordt dit ingezet.

Uitwerking opgenomen in dit beleidsplan

Paragraaf 6.4.

Het college kan zich vinden in deze aanbeveling. We zullen de raad voorstellen de toegang te verbreden naar alle zelfstandigen.

Met de uitvoering van schuldhulpverlening aan zelfstandigen is reeds gestart vanwege de coronacrisis. De

Standaard een saneringskrediet inzetten, tenzij…

Schenk meer aandacht aan doelgroepen die nu vaak buiten de boot val-

2

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

len voor een schuldregeling, gericht op ZZP’ ers en studenten Motie ‘ Een goede schuldhulpverlening voor zelfstandigen’

Motie ‘Perspectief op een kansrijk leven’ Aanbeveling 5 RKO

Aanbeveling 6 RKO

Verbreed de toegang tot schuldhulpverlening zodat zelfstandigen onder regie van Balans ondersteunt kunnen worden Een pilot starten waarin toekomstperspectief van jongeren centraal staat Speel als gemeente een verbindende rol met betrekking tot ketenpartners als Participe, Voedselbank etc.

Voer opnieuw een cliëntervaringsonderzoek uit en betrek hierbij niet alleen inwoners die een traject doorlopen of hebben doorlopen, maar ook inwoners die alleen een adviesgesprek hebben gehad en/of inwoners

uitwerking voor de langere termijn is opgenomen in deze nota.

Paragraaf 6.3

Paragraaf 6.3

In Q3 2021 wordt gestart met Jongeren in Amstelveen Schuldenvrij (JAS). Deze aanbeveling wordt door het college onderkend en komt ook terug in de beleidsnota ‘Iedereen doet mee’ met betrekking tot de minimaregelingen. Hierin is opgenomen dat de gemeente periodieke netwerkbijeenkomsten gaat organiseren voor organisaties en instanties die zich bezig houden met inwoners met een laag inkomen en/of schulden. Het college neemt deze aanbeveling ter harte. Begin 2020 wordt een nieuw clientervaringsonderzoek uitgevoerd

Paragraaf 6.2

Paragraaf 8.1

Het cliëntervaringsonderzoek (ceo) is uitgesteld vanwege het Coronavirus. In 2021 gaan we een ceo uitvoeren als zijnde een tussentijdse evaluatie van dit beleidsplan.

Paragraaf 3.5.

3

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Aanbeveling 7 RKO

waarvan de aanvraag is afgewezen. Zorg voor een interne koppeling, zodat inwoners die een laag inkomen hebben niet worden aangeslagen voor de gemeentebelasting.

Aanbeveling 8 RKO

Bereid de dienstverlening van de gemeente uit door bewindvoering in eigen beheer aan te bieden

Motie ‘Regie op bewindvoering’

Leg afspraken met betrekking tot de kwaliteit van bewindvoerders vast in een convenant Voorstellen doen om onnodig lange trajecten te voorkomen en overwegen schulden kwijt te schelden

Motie ‘Schuldhulpverlening, nieuwe manieren mogelijk maken’

Inwoners hebben al de mogelijkheid om, bij een eerste aanvraag voor kwijtschelding, toestemming te geven voor een automatische beoordeling van hun gegevens in de volgende jaren. De komende periode wordt onderzocht of een vereenvoudiging van de aanvraagprocedure mogelijk is. Het college gaat er vanuit dat de rekenkamer hier doelt op beschermingsbewindvoering, een groeiende kostenpost binnen het minimabeleid. In het nieuwe beleid geven we aandacht aan het monitoren van de kwaliteit van bewindvoering.

Het onderzoek is uitgevoerd.

Paragraaf 7.3

In Q3 2021 worden de resultaten rondom het sluiten van een convenant met bewindvoerders met de gemeenteraad gedeeld.

Paragraaf 6.5.

Zie een nadere uitwerking in paragraaf 6.4. en 7.1.

Paragraaf 6.4. en 7.1.

4

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Bijlage 2: Evaluatie beleidsplan Schuldhulpverlening in Balans 2016-2020 Hieronder zijn schematisch de resultaten weergegeven van de actiepunten uit het vorige beleidsplan “schuldhulpverlening in Balans 2016-2020”. Door middel van een vinkje wordt weergegeven wat de status is van het actiepunt gevolgd door een toelichting. Actiepunten beleidsplan 2016 – 2020 Een methodiek ontwikkelen zodat de schuldhulpverlening van Amstelveen vergeleken kan worden met andere gemeenten op basis van cijfers die landelijk worden gehanteerd.

Ten behoeve van een structurele samenwerking met het sociaal team afspraken blijven maken over de afstemming van werkzaamheden, rollen en verantwoordelijkheden. In contact treden met middelbare scholen om de mogelijkheden van preventieprojecten voor scholieren te bespreken.

Handreiking opstellen over de activiteiten en procedures van Balans om de samenwerking met professionals en vrijwilligers verder te verbeteren. Aan het eind van de beleidsperiode 2016-2020 worden de resultaten van de samenwerking met Eigen Haard met de ‘vroeg er op af’- aanpak geevalueerd. Onderzoeken of de preventieve activiteiten met energiebedrijven kunnen worden uitgebreid en met de zorgverzekeraar kunnen worden opgezet.

√

√

√

√

Ook is Your Message Money van Team Alert ingezet op 1 VO college, gericht op leerniveau HAVO. Hierbij wordt ook peer-education toegepast. Er is een handreiking opgesteld waarin een traject schuldhulpverlening wordt uitgelegd. Dit is verspreid onder de netwerkpartners. Zie vroegsignalering paragraaf 5.2.

√ Vroeg er op af is uitgebreid naar het Centraal Administratie Kantoor waar ook de zorgverzekeraars op zijn aangesloten. √

Doelgroepen benaderen die de weg naar de schuldhulpverlening nog niet hebben gevonden.

In april 2020 is een nieuw registratiesysteem geïmplementeerd dat het mogelijk maakt de gemeentelijke cijfers te vergelijken met andere gemeenten (Benchmark Armoede en Schulden). Er zijn korte lijnen tussen de verschillende afdelingen binnen de AA organisatie. De overdracht vindt warm plaats. Dit is gedaan. Op scholen worden trainingen georganiseerd (Moneyways). Ook theatervoorstellingen van theatergroep Playback. Deze slaan aan en zoeken ook de samenwerking met Diversion om dit te koppelen aan Moneyways.

√/-

Energiebedrijven zijn nog niet aangesloten op Vroeg er op af. Met de wetswijziging per 1 januari 2021, zoals omschreven in het onderdeel vroegsignalering wordt hier verder vorm aan gegeven. Uit het rekenkameronderzoek Amstelveen komt naar voren dat we hier nog niet volledig in geslaagd zijn. De komende periode zullen we dan ook de toegang voor zzp’ers en ondernemers verbreden en zullen we

2

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

De schuldhulpverlening opnemen in het interne controleplan. De bestandsontwikkeling zal periodiek worden beoordeeld met het oog op de formatie die voor schuldhulpverlening beschikbaar is.

√

nog meer aandacht hebben voor jongeren. Gereed.

√

Voortdurend proces.

3

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Bijlage 3: Evaluatie Vroeg Er Op Af Vroegsignalering en Eigen Haard De gemeente Amstelveen heeft met Eigen Haard sinds 2013 werkafspraken gemaakt om bij een huurachterstand van 1 tot 3 maanden een melding te doen bij Balans. Naar aanleiding van de resultaten is een convenant gesloten tussen Eigen Haard en Balans waarin de werkafspraken zijn vastgelegd. Voordat Eigen Haard een melding bij de gemeente doet, wordt de inwoner op de hoogte gesteld. Naar aanleiding van de melding gaan twee schuldhulpverleners van Balans op huisbezoek. Tijdens het huisbezoek wordt de oorzaak van de achterstand besproken en wordt gezamenlijk gekeken of verdere schuldhulpverlening noodzakelijk is. Wanneer een inwoner niet thuis is, wordt informatie achtergelaten waarin een tweede huisbezoek wordt aangekondigd. De huisbezoeken vinden zowel overdag als in de avond plaats om zoveel mogelijk inwoners te bereiken. Na een tweede huisbezoek volgt nog een poging telefonisch contact op te nemen met de inwoner. In de jaren dat deze vorm van vroegsignalering is geintroduceerd, zijn alle signalen van Eigen Haard over huurachterstanden onderzocht en is met alle betreffende inwoners getracht contact op te nemen. De werkwijze ziet er schematisch als volgt uit. Melding Planning Ronde 1

Terugmelding Ronde 2

Telefonisch contact Eindmelding

Eigen Haard stuur maandelijks meldingen naar de algemene postbus van Balans. Coördinator screent de meldingen en plant intern welke 2 consulenten van Balans er op af gaan. De consulenten van Balans gaan in tweetallen op huisbezoek en laten bij geen gehoor informatie achter over schuldhulpverlening. De consulten melden intern terug wat de resultaten van het eerste huisbezoek zijn. Het tweetal consulenten gaat een tweede keer (vaak in de avond) op huisbezoek wanneer er in de eerste ronde geen contact is geweest. Na de tweede ronde wordt gepoogd telefonisch contact te zoeken met de inwoner De coördinator meldt de bevindingen terug aan Eigen Haard.

4

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

In onderstaand figuur is aangeven wat de resultaten van VEOA – Eigen Haard waren in 2019.

In 2019 zijn er 135 signalen binnengekomen en zijn de schuldhulpverleners van Balans naar aanleiding van het signaal op huisbezoek gegaan. 26 signalen hebben geleid tot een traject schuldhulpverlening. In 47 gevallen gaf uiteindelijk de inwoner aan dat er geen verdere hulp noodzakelijk was. 7 personen zijn op een andere manier geholpen. In 55 gevallen is er, na een tweede huisbezoek en een poging telefonisch of schriftelijk contact te maken geen contact tot stand gekomen. De invloed van deze interventie kan echter zijn dat inwoners later alsnog de weg naar Balans schuldhulpverlening hebben gevonden danwel zelf afspraken hebben gemaakt met de woningbouw. Deze gegevens zijn niet voorhanden. Landelijk beeld In Amstelveen is naar aanleiding van een signaal met 59% van de gevallen contact geweest met de inwoner. Ter vergelijking in Amsterdam is het percentage 56%13. In Nijmegen14 zijn in een jaar tijd 318 adressen bezocht. Daar is het in 60% van de gevallen gelukt contact te leggen waarvan de helft aangaf hulp te willen ontvangen. Pilot vroeg er op af CAK In Amstelveen is sinds september 2019 gestart met een pilot VEOA - CAK. Het CAK is het Centraal Administratie Kantoor die onder andere de wanbetalersregeling zorgverzekering uitvoert. Wanneer een inwoner 6 maanden zijn zorgverzekering niet heeft betaald wordt een zogenaamde “bestuursrechtelijke” zorgpremie opgelegd.

Door in te loggen op een beveiligde portal kan door Balans gezien worden wie er in de zogenaamde wanbetalersregeling voor de zorgverzekering zit. Ook deze inwoners krijgen 2x een huisbezoek en wordt er door Balans schriftelijke informatie achtergelaten. Balans zet in op het maken van contact, om een inschatting te maken van een (eventueel) passend hulpaanbod. Dit kan gaan om bemiddeling met de schuldeiser (de zorgverzekeraar), een eenmalig advies of het inzetten van een traject schuldhulpverlening.

13 14

Gemeente Amsterdam, jaarverslag schuldhulpverlening 2019 Gemeente Nijmegen, Evaluatie Vroegsignaleringsproject Op de Rit

5

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Sinds september 2019 heeft team Balans 220 CAK meldingen verwerkt. In het 1e kwartaal, is 33% van de inwoners waarbij is ingezet op contact maken ook daadwerkelijk bereikt. Bij één op de vijf inwoners is een vervolgtraject ingezet en het merendeel vond een oplossing na bemiddeling met de schuldeiser of een eenmalig advies. In het 2e kwartaal is bij een tussentijdse evaluatie gebleken, dat het aantal inwoners dat is bereikt is toegenomen van 33% naar 45%. Ook was er een (lichte) stijging zichtbaar in het aantal aanmeldgesprekken dat is voortgekomen uit deze interventie, van één op de vijf naar één op de vier inwoners. Er is hiervoor geen direct oorzaak aan te wijzen. Op basis van kennisdeling op dit onderwerp met andere gemeenten, kan wel worden gesteld dat in meerdere gemeenten het eerste kwartaal niet representatief is gebleken Signalen van energiebedrijven Momenteel ontvangt Balans ook signalen van achterstanden bij energiebedrijven. Dit varieert van € 5 tot vele honderden euro’s. Tot op heden wordt een brief gestuurd naar de adressen met een achterstand van meer dan € 350. In deze brief staat uitleg over schuldhulpverlening en een uitnodiging contact op te nemen indien hulp noodzakelijk is.

6

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Bijlage 4: Preventie Het voorkomen van schulden is beter dan saneren. Daarom is Amstelveen actief in het bieden van preventie van armoede en schulden. Schuldpreventie en armoedebestrijding is een mix van maatregelen, activiteiten en voorzieningen die er op gericht zijn dat mensen financieel vaardig worden en zich zo gedragen dat zij hun financiën op orde houden. Het Amstelveenloket is een belangrijk onderdeel van preventie. Door inwoners de mogelijkheid te bieden om laagdrempelig hulp te zoeken en vragen te stellen worden kleine problemen direct gesignaleerd en waar mogelijk opgelost. Ook minimaregelingen en de Amstelveenpas spelen een rol in het voorkomen van schulden. Voor sommige inwoners is de drempel om naar het Raadhuis toe te komen te hoog. Daarom financiert de gemeente netwerkpartners die in de wijken een preventief aanbod hebben. Financieel café Een van deze netwerkpartners is het Financieel Café. Het café is een samenwerking tussen Participe en Humanitas. Bij het Financieel Café kunnen inwoners van Amstelveen terecht voor diverse vragen die financieel gerelateerd zijn. Men kan bij het financieel café terecht voor onder andere budgettips en adviezen, hulp bij ordenen van de administratie, lezen van brieven en het geven van uitleg over de inhoud.

Ook kan men terecht voor ondersteuning bij het invullen van formulieren zoals kwijtschelding lokale lasten, aanvragen (bijzondere) bijstand, minimavoorzieningen, WMO. De geschoolde vrijwilligers helpen verder bij het maken van een overzicht van inkomsten en uitgaven en daar waar niet te complex het maken van een overzicht van schulden en betalingsafspraken. Doordat inwoners laagdrempelig en anoniem terecht kunnen bij het Financieel Café wordt voorkomen dan inwoners in de schulden raken. Ook kunnen mensen bij het Financieel Café terecht om andere wijkbewoners en lotgenoten te ontmoeten. Men kan met elkaar in gesprek gaan over hoe het is om rond te komen van een laag inkomen en elkaar bruikbare tips geven op het gebied van voordelig en goed eten, goedkope maar leuke uitjes met het gezin en nog veel meer. Humanitas Thuisadministratie Sinds enkele jaren zijn vrijwilligers van Humanitas Amstelland actief op het gebied van thuisadministratie. Onze inwoners kunnen daar geholpen worden om de grip en weer regie te krijgen op hun financiën. Met ondersteuning van een vrijwilliger kan voorkomen worden dat een deelnemer aanspraak moet maken op professionele (schuld)hulpverlening. Ook inwoners die zich melden voor schuldhulpverlening worden door de gemeente actief (en warm) doorverwezen naar Humanitas.

De kwaliteitsmedewerker van Balans staat in nauw contact met de coördinator van Humanitas. Periodiek vindt er overleg en evaluatie plaats. Door Balans zijn in 2019 trainingen georganiseerd aan de vrijwilligers om de werkwijze van Balans maar ook de minimaregelingen goed onder de aandacht te brengen. Training omgaan met geld Inwoners van Amstelveen die moeite hebben met rondkomen en wat meer zicht op hun uitgaven willen hebben kunnen een training Omgaan met geld volgen. Tijdens de training worden er ervaringen gedeeld en staan het tips geven over omgaan met geld centraal. De training gaat onder andere over het ordenen van de financiële administratie, maandbegroting en jaarbegroting. Hierdoor leert de inwoner de inkomsten en uitgaven op een rijtje te krijgen. Waardoor meer weloverwogen beslissingen worden genomen met als doel financiële problemen te voorkomen. Motie “focus op armoedepreventie” Bij de behandeling van de beleidsnota minimabeleid heeft de gemeenteraad de motie ‘Focus op armoedepreventie en perspectief voor minima’ aangenomen. Conform de oproep in de motie wordt in het actieplan armoedepreventie het preventieve armoedebeleid verder ontwikkeld om zo veel mogelijk te

7

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

voorkomen dat inwoners in een situatie van armoede (en schulden) terechtkomen. Daarnaast wordt beoogd armoede terug te dringen. Het uiteindelijke doel is het bieden van perspectief en het versterken van het vermogen van inwoners om mee te kunnen doen aan de samenleving. Een verdere uitwerking van preventie zal dan ook naar aanleiding van deze motie separaat aan de gemeenteraad worden aangeboden.

8

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Bijlage 5: Proces schuldhulpverlening Als een inwoner van de gemeente zich meldt voor schuldhulpverlening heeft de gemeente de wettelijke taak om binnen vier weken het aanmeldgesprek te voeren. De gemeente Amstelveen heeft er voor gekozen om het eerste gesprek binnen één week te laten plaatsvinden. Gaat het om bedreigende schuldensituaties (dreigende huisuitzetting, afsluiting van gas, water of elektra) dan kan het eerste gesprek nog dezelfde dag plaatsvinden. De wet stelt hiervoor een termijn van maximaal drie dagen. Contact met de gemeente Een inwoner meldt zich bij het Amstelveenloket (fysiek, telefonisch of per e-mail) en geeft aan dat er sprake is van financiële problemen. Naar aanleiding van deze melding wordt een aanmeldgesprek gepland met een medewerker van Balans en waar nodig een Multi Disciplinair uitvoeringsoverleg (MDO). In het aanmeldgesprek of naar aanleiding van het MDO worden adviezen gegeven, bijvoorbeeld om een uitkering aan te vragen of hulp bij de thuisadministratie te organiseren. In dit gesprek wordt ook beoordeeld of een schuldhulpverleningstraject moet worden aangevraagd. Aanvraag schuldhulpverlening Vanaf de aanvraag geldt de wettelijke termijn van de Algemene wet bestuursrecht en heeft de gemeente acht weken de tijd om een besluit te nemen op de aanvraag.

Wanneer de gemeente de aanvraag om schuldhulpverlening toekent, ontvangt de aanvrager naast de formele beschikking ook een plan van aanpak waaraan een verwacht tijdspad is toegevoegd. Deze aanvraag kan vervolgens leiden tot het volgende:  Stabilisatiefase Er zijn omstandigheden die een schuldbemiddelingstraject nog niet mogelijk maken waardoor de klant wordt geholpen in de zogenoemde ‘stabilisatiefase’. In deze fase krijgt de klant de opdracht om zaken te regelen die noodzakelijk zijn voor het welslagen van een schuldregeling. Dit heeft bijvoorbeeld betrekking op de situatie dat de klant wel een uitkering heeft maar nog landelijke toeslagen of bijzondere bijstand moet aanvragen. Ook wanneer de schuldensituatie nog onduidelijk is kan geen bemiddelingstraject worden opgestart. Dit laatste kan te maken hebben met betwiste vorderingen of onduidelijkheid over de boedelscheiding. Ook kan deze fase gebruikt worden voor het op orde brengen van de persoonlijke situatie. Denk hierbij aan het niet onder controle hebben van het bestedingspatroon, verslavingsproblemen of een problematische scheiding. Afhankelijk van de zwaarte van de problematiek duurt deze fase 3 tot 6 maanden. De klant krijgt gedurende deze fase wel begeleiding van een schuldhulpverlener maar het is nog niet mogelijk om een schuldregeling op te starten.

 Minnelijk traject Er wordt contact gelegd met schuldeisers om de schulden exact in beeld te krijgen. Er wordt berekend wat de klant naar draagkracht kan aflossen in 36 maanden en dit wordt voorgesteld aan de schuldeisers met het verzoek om het restant kwijt te schelden. Dit kan door middel van een schuldbemiddeling of een saneringskrediet. Een weigerachtige schuldeiser kan worden gedwongen mee te werken door middel van een verzoek tot een dwangakkoord aan de rechtbank. Na uitbetaling van het krediet, of na 36 maanden aflossen bij een schuldbemiddeling, wordt het restant van de schulden kwijtgescholden.  Wettelijke schuldsanering Indien de schuldeisers niet akkoord gaan met de voorgestelde minnelijke regeling, wordt de klant toegeleid naar de wettelijke schuldsanering. Via een juridische procedure wordt de rechter verzocht om de klant toe te laten tot een schuldsanering op basis van de Wet schuldsanering natuurlijke personen (WSNP). In dit geval wordt een WSNP-bewindvoerder toegewezen die zicht houdt op het nakomen van alle verplichtingen. Na 36 maanden wordt alles wat is gespaard verdeeld over de schuldeisers. De restschuld wordt niet meer op de klant ingevorderd. 9

Bijlage bij beleidsnota schuldhulpverlening ‘de toekomst in Balans’.

Bijlage 6: Instrumenten schuldhulpverlening In onderstaand overzicht wordt beschreven hoe de inzet van de instrumenten schuldhulpverlening voor inwoners van Amstelveen is georganiseerd. Instrument Preventie

Inhoud Het ontstaan van schulden voorkomen door het verstrekken van informatie en voorlichting. Het voorkomen van problematische schulden door jongeren een lesprogramma aan te bieden, vroegtijdige signalering van betalingsachterstanden in de vaste lasten.

Adviesgesprek

Aanmeldgesprek

Intake

Moratorium

Stabilisatiefase

Niet alle inwoners hebben een traject schuldhulpverlening bij Balans nodig als er geen sprake is van problematische schulden. Een adviesgesprek is soms voldoende. Gesprek met een medewerker van het loket met specialisme schuldhulpverlening. Tijdens dit gesprek wordt integraal (financieel en (psycho)sociaal) naar het financiële probleem gekeken. Er worden afspraken gemaakt en adviezen meegegeven. Indien nodig kan een aanvraag worden ingediend voor een traject. Gesprek met een vaste consulent van Balans. Voor dit gesprek overlegt de klant alle benodigde stukken en informatie. Er volgt een beschikking met plan van aanpak. Indien er sprake is van een crisissituatie (ontruiming of afsluiting van energie) kan Balans de rechtbank verzoeken om een afkoelingsperiode af te kondigen waarin de ontruiming of afsluiting wordt aangehouden. De fase voorafgaande aan een schuldregeling waarin de klant de opdracht krijgt om zaken te regelen die noodzakelijk zijn voor het welslagen van een schuldregeling.

Wat hebben we in Amstelveen Elke inwoner van Amstelveen kan zich melden bij het Amstelveen loket met vragen over zijn financiële situatie. Het loket verstrekt informatie en advies over financiële aangelegenheden ook als er (nog) geen schulden zijn. Zo nodig kan vanuit het loket voor een inwoner een afspraak worden gemaakt voor een aanmeldgesprek bij Balans. Balans heeft (en ontwikkelt) preventieprojecten voor middelbare scholen waarmee de leerlingen leren om te gaan met geld. Met de meest voorkomende samenwerkingspartners zijn werkafspraken gemaakt over signalering en doorverwijzing. Tijdens een of meerdere gesprekken wordt advies gegeven over financiële zaken (inkomen, betalingsachterstanden, achteruitgang in inkomen), ondersteuning en eventueel doorverwijzing. Na een doorverwijzing, melding bij het loket of na een directe (telefonische) melding wordt een afspraak gemaakt voor het aanmeldgesprek.