Omgevingsvisie Amersfoort 2030-2040 Gezond Samenleven
Tekst van het document
mende recreatiedruk op het water vraagt om voor-
ne en blauwe netwerken (in kwaliteit en kwantiteit) en
zieningen langs het water, bijvoorbeeld om zwerfafval
de wandel- en fietsroutes. We sluiten hiermee aan op
De Eem
te voorkomen. Ondanks dat er veel behoefte is aan
de hiervoor genoemde opgaven vanuit biodiversiteit.
Naast de functie als vaarweg voor de beroepsvaart,
zwemwater, is de waterkwaliteit van het oppervlakte-
wordt de Eem steeds intensiever gebruikt voor de
water onvoldoende te garanderen. Ook in de Eem is
Om ervoor te zorgen dat we ook in de toekomst nog
recreatievaart en vindt er recreatie op de oevers
het om veiligheidsredenen verboden om in de nabij-
voldoende en bereikbaar groen hebben, hanteren we
35
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
2
een index van 75 m2 groen per woning op wijkniveau
versterken. Zo willen we de missende schakel in de
Er wonen meer dieren dan mensen in onze stad. Wij
als richtlijn voor de hoeveelheid openbaar groen
(groene) cirkel van de rijksmonumentale
willen meer rekening houden met dieren en ervoor
binnen de bebouwde kom (bermen, bomen, gras-
verdedigings- en plantsoengordel rond de
zorgen dat Amersfoort ook voor hen een prettige
veldjes, houtwallen, water, onverharde paden, sport-
binnenstad herstellen, geïnspireerd op de
plek is. We werken dit verder uit in een omgevings-
velden en parken vallen hieronder). De Stichting
historische structuur en tijdlagen.
programma voor dierenwelzijn. Vertrekpunt hiervoor is de wet Dieren waarin de intrinsieke waarde van
Natuur en Milieu heeft een onderzoek gedaan naar
3 4 5 6
dieren centraal staat.
UITVOERING BIJLAGEN
de verstening in de openbare ruimte in verschillende
Vooral voor ouderen, jongeren en mensen met een
steden in Nederland. Ze hebben onderzocht hoeveel
beperking speelt de afstand tot groen een grote rol.
buurten in een stad minder dan 75 m2 groen heb-
We anticiperen in de openbare ruimte op de toena-
Wanneer wij plannen ontwikkelen voor ruimtelijke
ben en minder dan 1 ha aaneengesloten groen. Uit
me van méér en langer mobiel blijvende ouderen en
ingrepen of werkzaamheden, beoordelen we voor-
de resultaten van die analyse blijkt dat Amersfoort
houden rekening met mensen met een beperking. Zo
af of er mogelijke nadelige consequenties voor be-
voor de gehele gemeente binnen de bebouwde kom
leggen we op verschillende plekken in de stad vei-
schermde inheemse soorten zijn. Daarbij geldt altijd
85 m2 groen per woning heeft. Daarin zijn er grote
lige beweeg- en wandelroutes aan met bankjes om
de zorgplicht van de Wet natuurbescherming.
verschillen per buurt te zien. Van de 70 buurten in
uit te rusten en elkaar te ontmoeten, duidelijk her-
Dit betekent dat met of zonder ontheffing de werk-
Amersfoort hebben er 40 buurten minder dan 75 m2
kenbare ankerpunten in de omgeving en paden die
zaamheden altijd zorgvuldig dienen te worden uitge-
groen. Voor een aantal bestaande buurten en wijken
voor iedereen toegankelijk en veilig zijn. De openbare
voerd. Vanuit ecologisch perspectief is er aandacht
ligt er een ontwikkelopgave om meer ruimte voor
ruimte heeft ook een belangrijke functie voor bui-
voor soortenbescherming via bijvoorbeeld de be-
ontmoeten, groen en actieve mobiliteit te zoeken.
ten spelen. We zetten in op een goede spreiding van
scherming van broedende vogels, vleermuizen en
groene, veilige en toegankelijke formele en informele
overstekende dieren. Een voorbeeld zijn rustplekken
Bij (her)inrichting van het groen willen we de histori-
speelplekken voor kinderen, jongeren en begeleiders
voor dieren waar we (recreatie) druk van mensen
sche inrichtingselementen behouden, herstellen of
met en zonder beperking.
willen tegengaan.
36
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
3. Een gezonde leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten
WHO-advieswaarden uit 2021 en de uitstoot van
wikkelopgave een stad met een duurzame mobiliteit
roet fors terug te dringen. Amersfoort heeft het
draagt hieraan bij.
Schone Lucht Akkoord ondertekend met de ambitie om in 2030 50% gezondheidswinst te realiseren
Ook dieren willen we beschermen tegen te veel ge-
ten opzichte van 2016. Het stoken van hout door
luid. Daarnaast streven we ernaar dat licht zo min
consumenten is ongezond en kan tot negatieve ge-
mogelijk schadelijk of hinderlijk is voor mens en dier.
Om een prettige, gezonde en inclusieve omgeving
zondheidseffecten leiden. Daarom wil de gemeente
Geurhinder willen we zoveel mogelijk voorkomen en
te bereiken en te behouden zijn er gezondheidsbe-
houtstook ontmoedigen.
verminderen.
dig die onze fysieke leefomgeving beschermen op
We willen het percentage Amersfoorters dat hinder
We willen de risico’s rond opslag en transport van
het gebied van bodem, water, lucht, geluid, licht, geur
ondervindt van weg- en spoorweglawaai laten afne-
gevaarlijke stoffen zoveel mogelijk terugdringen. Door
en t.a.v. het risico vanwege opslag of transport van
men. Bij nieuwe woningen en andere geluidgevoelige
het nemen van maatregelen bij een risicobron kun-
gevaarlijke stoffen.
functies streven we ernaar dat de geluidbelasting
nen de risico’s voor de omgeving het meest effectief
richting de WHO-advieswaarden gaat. Waar wordt
worden aangepakt. Afstand houden tussen risico-
We werken aan een bodemkwaliteit die past bij een
gebouwd langs drukke wegen is dit moeilijk. Met
bronnen en functies die beschermd moeten worden, is
gezonde leefomgeving. Plekken waar verontreini-
een slim ontwerp zorgen we voor een stille achterzij-
de meest eenvoudige manier om de veiligheid te ver-
ging zit, maken we schoon of we nemen risico’s weg.
de en afscherming voor achterliggende woningen.
groten. We houden hierbij rekening met de wettelijke
Grond die vrijkomt bij ontwikkelingen gebruiken we
Bij bestaande woningen en andere geluidgevoelige
aandachtsgebieden voor brand, explosie en gifwolken.
zoveel mogelijk weer in de stad.
functies willen we de geluidbelasting waar mogelijk
3a. Gezondheidsbeschermende maatregelen in de leefomgeving
2 3 4 5 6
schermende maatregelen en milieuregelgeving no-
UITVOERING BIJLAGEN
reduceren, zodat die richting de WHO-advieswaar-
Wij willen meer rekening houden met dieren en er-
Ook willen we de luchtkwaliteit verder verbete-
den gaat. Slaapverstoring is hierbij een belangrijk
voor zorgen dat Amersfoort ook voor hen een pret-
ren. Hierbij is het de ambitie om te voldoen aan de
aandachtspunt; dat willen we voorkomen. De ont-
tige plek is. Aan het rampenbestrijdingsplan worden
37
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
2 3 4
en mentale gezondheid hebben ook te maken met
pak zorgen we dat rustige gebieden rustig blijven. In
bestaanszekerheid, meedoen, bewegen, dagelijks
gemengde gebieden en op bedrijventerreinen mag
Waar nodig en mogelijk beperken we de dichtheden
functioneren, zingeving en kwaliteit van leven. En wat
er wat meer geluid aanwezig zijn.
van personen in de omgeving van een risicobron. Dat
iemand daarin nodig heeft, is voor iedereen anders.
geldt zeker voor kwetsbare groepen. Stapeling van
We zorgen voor een prettige, gezonde en inclusieve
Doordat de komende decennia meer woningen en in
risico’s van verschillende bronnen willen we voor-
omgeving. Een juiste inrichting van de leefomgeving
hogere dichtheden in de bestaande stad gebouwd
komen. We houden hier bij gebiedsontwikkelingen
en inrichting van de openbare ruimte die uitnodigt tot
gaan worden, neemt de behoefte aan een goede
rekening mee. Functies voor kwetsbare of gevoeli-
bewegen en helpt om een gezonde leefstijl te stimu-
inrichting van de openbare ruimte met een goede
ge groepen realiseren we bij voorkeur niet op zwaar
leren. Zo vinden we het stimuleren van een rookvrije
toegankelijkheid voor iedereen toe. Klimaatverande-
milieubelaste locaties. Zo realiseren we bijvoorbeeld
omgeving belangrijk. Naast een groene omgeving die
ring leidt tot hogere temperaturen, waardoor ver-
geen nieuwe scholen en kinderdagverblijven binnen
uitnodigt om naar buiten te gaan, te gaan sporten en
blijven in de buitenruimte aangenamer is. Dit vraagt
100 meter van autosnelwegen.
spelen, stimuleren we gezond eten en zetten we in op
om meer buitenruimte. Bij nieuwe ontwikkelingen
een gezonde voedselomgeving. Daarom gaan wij on-
richten we ons op meer openbare ruimte om te ver-
Ons beleid voor geluid, lucht en externe veiligheid
derzoeken of het mogelijk is om nieuwe fastfoodlo-
blijven, om elkaar te ontmoeten, voor groen, water,
en houtstook werken we verder uit in omgevingspro-
caties te beperken en te weren in en uit de nabijheid
spelen en voor gezond bewegen. Dit doen we door
gramma’s.
van scholen en gezond voedsel makkelijker beschik-
minder ruimte aan de auto te geven. Ook in bestaan-
baar te maken. Gezondheidsbevordering via de leef-
de wijken gaan we op zoek naar meer ruimte voor
omgeving wordt met voorrang toegepast in wijken en
ontmoeten, groen en actieve mobiliteit. We werken
buurten met gezondheidsachterstanden, met name
aan een verbindend netwerk voor planten en dieren,
voor kwetsbare groepen. Ook besteden we meer
gezond bewegen, sporten en recreëren voor alle
We gaan uit van positieve gezondheid. Positieve ge-
aandacht aan verkoeling en rust- en bezinningsplek-
doelgroepen. Ook op en bij het water er is behoefte
zondheid is een bredere kijk op gezondheid. Fysieke
ken. Door te werken met een gebiedsgerichte aan-
om te recreëren. We sluiten aan bij de maatschappe-
maatregelen voor dieren toegevoegd.
5 6 UITVOERING
3b. De inrichting van de stad nodigt uit tot bewegen en ontmoeten
BIJLAGEN
38
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
lijke behoeften en stemmen dit af op de natuurlijke
gebruiker en beheerder van het cultuurlandschap.
gebiedsgerichte keuzes te maken, verbeteren we de
mogelijkheden.
Ook in de toekomst zal het agrarische gebruik de bo-
natuurlijke en recreatieve kwaliteiten van het lande-
ventoon blijven voeren. Voor een toekomstbestendig
lijk gebied (zoals in het bekenlandschap Stoutenburg
landelijk gebied wordt van onze agrarisch onderne-
en zuidelijk deel van Hoogland-west) en zetten we in
mers gevraagd om meer extensief en natuurinclusief
op natuurinclusieve landbouw. Waar mogelijk stimu-
te werken en een bijdrage te leveren aan andere
leren we het gebruik van korte ketens voor de voed-
Het landelijk gebied rondom Amersfoort heeft over
(groen-blauwe) diensten. In het landelijk gebied
selproductie en stadslandbouw. Voor het landelijk
het algemeen hoge landschappelijke, natuur- en cul-
zetten wij in op 10% groen blauwe dooradering o.a.
gebied worden verschillende gebiedsuitwerkingen
tuurhistorische waarden. We zetten in op het behou-
door het toevoegen van landschapselementen (met
opgesteld, deze zullen meer duidelijkheid geven
den en versterken van de diverse waarden die het
ecologische kwaliteit) die passen bij het agrarisch
over het toekomstperspectief. In opdracht van het
landelijk gebied rijk is. Daarnaast heeft het landelijk
cultuurlandschap. Door de groei van de stad neemt
rijk werkt de provincie Utrecht de water, klimaat en
gebied rondom Amersfoort en in de regio een be-
ook de behoefte aan recreatieve voorzieningen in en
natuuropgaven verder uit in het Utrechts Program-
langrijke recreatieve waarde als uitloopgebied voor
om de stad toe. Daarom zoeken we in het landelijk
ma Landelijk Gebied (UPLG). Daarnaast werken we
de inwoners van Amersfoort.
gebied ook naar meer mogelijkheden voor extensie-
in regionaal verband aan een Handelingsperspectief
ve vormen van recreatie zoals wandel- en fietspaden.
voor het buitengebied. Voor de Heuvelrugzone is de
Voor een toekomstbestendig landelijk gebied is een
Met partners in de regio en provincie Utrecht werken
visie Gezond Groen ons vertrekpunt en voor Hoog-
verbetering van de water-, bodem- en natuurkwa-
we aan het programma “Groen Groeit Mee” om te
land West stellen we een omgevingsprogramma op.
liteit noodzakelijk. Dit vraagt om een duidelijk toe-
zorgen voor voldoende, robuust recreatief groen in
komstperspectief en om keuzes en het slim benutten
de Regio Amersfoort en Utrecht door bijvoorbeeld
Heuvelrug en defensie
van koppelkansen. De landbouw is voor grote delen
de ontwikkeling van een toegankelijk en beleefbaar
Het gebied van de Utrechtse Heuvelrug tussen
van het Amersfoortse buitengebied de belangrijkste
agrarisch natuurlandschap Zuidelijke Eemvallei. Door
Amersfoort-Soest-Leusden-Zeist is een kwetsbaar
4. 2 3 4 5 6
Een gezonde en gevarieerde leefomgeving in het landelijk gebied
UITVOERING BIJLAGEN
39
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
2 3 4
gebied en vraagt extra aandacht. De toekomstbe-
drukt de continuïteit van het oneindige bomendak
Metropoolpoorten Amersfoort Centraal en Amers-
stendigheid, kwaliteit en leefbaarheid staan onder
of aaneengesloten bomendak op de Amersfoortse
foort Schothorst en de Heuvelrugzone inclusief de
druk. Verdroging en verzuring (stikstof) van het ge-
Heuvelrug. Het concept ‘infinity forest’ biedt ook
Defensie-opgaven nader uitgewerkt worden. . Voor
bied leggen beperkingen op aan het gebruik voor
ruimte voor natuur-inclusieve verstedelijking langs
het gebiedsonderzoek is het gebiedskompas dat in
mens, plant en dier. Daarnaast leidt de voorgenomen
de Wegh der Weegen. In de Visie Gezond Groen
het kader van de Gebiedssamenwerking Utrechtse
verstedelijking tot een toenemende druk op de be-
voor de Heuvelrugzone is verder uitgewerkt hoe wij
Heuvelrug van A tot Z is opgesteld is een gezamen-
staande infrastructuur, natuur en cultuurhistorie en
het concept van ‘infinity forest’ willen verwezenlij-
lijk vertrekpunt en geeft duidelijkheid over gedeelde
vraagt de energietransitie om ruimte. Het concen-
ken onder andere door het (aan)planten van bomen.
waarden en opgaven. De bestaande gebiedssamen-
treren van logistieke en operationele eenheden van
Hiermee kan ook een bijdrage geleverd worden aan
werking in het kader van A tot Z continueren wij.
Defensie in en rond Soesterberg speelt ook in de
de bossenstrategie. Kernrandzones
Heuvelrug. De fasering, omvang en impact hiervan
5 6 UITVOERING
moet nog duidelijk worden. Dit heeft ook gevolgen
Samen met provincie, waterschappen en omliggen-
De kernrandzones vormen de overgangsgebieden
voor de in Amersfoort gelegen Bernhardkazerne en
de gemeenten en Defensie willen we gebiedsgericht
tussen de stad en het landelijk gebied en zullen in-
het oefenterreinen (zoals de Vlasakker).
invulling geven aan de plannen in samenhang met
tensiever gebruikt gaan worden. Veel kernrandzo-
de (grote) ruimtelijke opgaven op de Utrechtse Heu-
nes bevatten een mix aan functies, zoals woningen,
Zoals opgenomen in de visie Gezond Groen voor de
velrug. We starten daartoe een Gebiedsonderzoek
(agrarische) bedrijven, sportvelden en begraafplaat-
Heuvelrug zetten we in op het behoud en verster-
Spoor- en Heuvelrugzone en Heuvelrug van A tot Z.
sen. Een betere inrichting van de kernrandzones kan voor bewoners waarde toevoegen (zoals meer
king van de groene identiteit en het natuurnetwerk
BIJLAGEN
op de Amersfoortse Heuvelrug door middel van het
In het concept-ontwikkelperspectief NOVEX
ruimte voor bewegen) en doorlopende groenblau-
concept ‘infinity forest’ dat doorloopt tot in het stad-
Utrecht-Amersfoort is dit gebiedsonderzoek aange-
we structuren tussen de stad en het landelijk gebied
centrum van Amersfoort. Het ‘infinity forest’ bena-
kondigd waarin de Amersfoortse opgaven voor de
kunnen als ecologische verbindingszones fungeren.
40
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
Hierbij nemen we ook het opheffen of minderen van
GEBIEDSACCENTEN
barrières door (spoor)wegen voor fauna mee. Welke
Groen en water
functies passend zijn in de op de kaart aangeduide
— Een aantal wijken ten noorden van het Valleikanaal kunnen onder extreme omstandigheden gevoelig zijn voor overstromingen vanuit de Eem en randmeren of vanuit de Gelderse vallei. — Meer ruimte voor groen in de wijk. Ontwikkelopgave voor o.a. Soesterkwartier, Kattenbroek, Schothorst Noord en in Amersfoort Zuid (Vermeer- en Leusderkwartier). — Recreatieve groengebieden (o.a. Over de Laak en Hoogland West) recreatief aantrekkelijk en veilig maken voor (hard)lopers en fietsers — Instandhouding en verbetering groengordel in het Soesterkwartier — Behoud en bescherming van historische waarden van groen en water. We willen in de toekomst de beken, de Eem, het Valleikanaal, de Grebbelinie – met de bijbehorende inundatiegebieden, keerkades en sluizen – en de grachtenstructuur herkenbaar houden en inpassen in de ruimtelijke inrichting.
kernrandzones werken we gebiedsgericht verder uit.
2 3 4 5
Landelijk gebied
6 UITVOERING
— Inzetten op gebiedsgerichte keuzes voor landbouw, natuur, energie, landschap en/of recreatie in het buitengebied, waar dit nodig is. Inzetten op functiemenging waar het kan. —V erbeteren recreatieve structuur/verbindingen tussen stad en landelijk gebied. Betere scheiding recreatief en landbouw verkeer. — Openhouden ‘wespentaille’ (ecologische open zone tussen Amersfoort en Bunschoten) — Behoud en ontwikkeling naar een vitale en natuurinclusieve landbouw in combinatie met weidevogelbeheer in open Eempoldergebied Hoogland-west.
BIJLAGEN
41
— Samenwerken aan een agrarisch natuurlandschap met ruimte voor extensieve vormen van recreatie in de Zuidelijke Eemvallei regionaal landschapspark met de gemeenten Soest en Baarn. — In het vallei-gebied (zuidelijk deel Hoogland-west - ten zuiden van Zeldertseweg en het buitengebied oostelijk van Amersfoort) inzetten op functiemenging: recreatie, natuurinclusieve landbouw, natuur, landschap, energie. Oostelijk van Amersfoort tevens voldoende ruimte voor waterberging bieden in het bekenlandschap i.c.m. natuurontwikkeling. In ieder geval een zone langs de beken vrijhouden voor biodiversiteit d.m.v. natuurvriendelijke oevers. — Betere benutting van de Eem en de Male Wetering voor recreatie en ecologie. — Zoekgebied voor een zwemplas op maximaal 10 km van het centrum van Amersfoort (ca.10 ha) Heuvelrugzone: — Rode ontwikkelingen met behoud van groene kwaliteiten: waaronder intensivering defensie en op aantal plekken woningbouw langs de Weg der Weghen; — Versterken groene, ecologische en recreatieve verbindingen: inzetten kwaliteit- en kwantiteitsverbetering van het bos. — Vergroten bekendheid en beleving van de Utrechtseweg/ ‘Weg der Weeghen’ (na Stichtse Rotonde N237) samen met de buurgemeentes, de provincie Utrecht de stichting Weg der Weeghen. Over de Laak: — overgangsgebied met ruimte voor natuur, energie, landschap recreatie
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40
ARKEMHEEN
INTRODUCTIE
ONTWIKKELRICHTING 1 EEMLAND
GEZOND SAMENLEVEN
EEN GROENE STAD IN EEN GROENE OMGEVING DIE WATER OMARMT GROENKAART
ONTWIKKELRICHTINGEN
1
2 3 4 5 2
GELDERSE VA LLE I
6 3 UITVOERING
UTRECHTSE HEUVELRUG
belangrijkste gebiedsaccenten 1
BIJLAGEN
2 3
0 km
1
2
42
vitale en natuurinclusieve landbouw in combinatie met weidevogelbeheer in open Eempoldergebied Hoogland-west behoud groene kwaliteiten Heuvelrugzone bekendheid en beleving Weg de Weegen
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE
ONTWIKKELRICHTING 1
EEMLAND EN ARKEMHEEN
GEZOND SAMENLEVEN
EEN GROENE STAD IN EEN GROENE OMGEVING DIE WATER OMARMT WATERKAART
ONTWIKKELRICHTINGEN
1
2
1
3 1
Valleikanaal/Eem: thermische energie uit oppervlaktewater (TEO) als duurzame warmtevoorziening
4
1
5 GELDERSE VA LLE I
6 UITVOERING
UTRECHTSE HEUVELRUG belangrijkste gebiedsaccenten 1
BIJLAGEN
0 km
1
2
43
een aantal wijken ten noorden van het Valleikanaal kunnen onder extreme omstandigheden gevoelig zijn voor overstromingen vanuit de Eem en randmeren of vanuit de Gelderse vallei.
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN
“Het gaat ook om inclusiviteit van de openbare ruimte, is die toegankelijk en bereikbaar voor iedereen, jong en oud en voor mensen met een beperking.”
ONTWIKKELRICHTINGEN
— uit samenvatting participatie omgevingsvisie, 2021
2 3 4 5 6 UITVOERING BIJLAGEN
44
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE
2
GEZOND SAMENLEVEN
EEN DUURZAME CO2-NEUTRALE STAD
ONTWIKKELRICHTINGEN
PRINCIPE: WE KIEZEN VOOR HERNIEUWBARE ENERGIE EN MATERIALEN Gezond samenleven betekent dat wij overstappen op duurzame energie. We gaan uit van een inclusieve aanpak waarbij niemand zich uitgesloten voelt en iedereen kan meedoen in de energietransitie. Wij trekken samen met inwoners, organisaties en ondernemers op. Wij informeren over de veranderingen, gaan in gesprek en helpen waar nodig om stappen te zetten in de energietransitie. In 2050 stoten wij geen schadelijke broeikasgassen meer uit omdat wij fossiele brandstoffen hebben vervangen voor hernieuwbare bronnen. Denk hierbij aan
2
zon, wind of water. We worden zo snel mogelijk energieneutraal. Ons tussendoel is 55 procent minder CO2 uitstoot in 2030. Warmte, koeling en energie is voor iedereen betaalbaar
3 4
en beschikbaar. Deze wordt zoveel mogelijk lokaal opgewekt en wij gebruiken zo min mogelijk grondstoffen. Dat betekent dat we voldoende hernieuwbare elektriciteit opwekken en woon- en werkgebieden duurzaam verwarmen. We geven ruimte aan een nieuw en robuust energienetwerk met energieopslaglocaties. Inwoners, organisaties en bedrijven maken op een slimme manier gebruik van het energienetwerk door de momenten waarop ze gebruik
5
maken van het netwerk (gebruik en terug levering) op elkaar afstemmen. Opgewekte energie die tijdelijk niet nodig is, wordt in de omgeving opgeslagen en/of gedeeld met elkaar. We
6
stimuleren lokale energievoorzieningen met betrokkenheid en zeggenschap van bewoners in de directe omgeving. Een duurzame stad betekent ook dat we transformeren naar een circu-
UITVOERING
laire economie. Dat wil zeggen dat we minder grondstoffen gebruiken en vooral grondstoffen die steeds weer aan te vullen zijn. Producten gebruiken we langer en gebruikte grondstoffen winnen we terug door middel van inzameling zodat we deze weer in kunnen zetten voor nieuwe producten. Zo worden we een stad met een zo klein mogelijke voetafdruk. In 2050
BIJLAGEN
is Amersfoort erin geslaagd al deze ontwikkelingen landschappelijk zorgvuldig in te passen met zo min mogelijk hinder of overlast voor mensen en dieren. 45
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
DOELEN
TOELICHTING OP DE DOELEN
Dit doen wij door in onze aanpakken zoveel mogelijk 1. Energietransitie draagt bij aan een gezonde toekomst voor iedereen
1. Energietransitie draagt bij aan een gezonde toekomst voor iedereen
om te isoleren en energie te besparen
2
b. Alle energie duurzaam opwekken en slim gebruiken c. Woningen en bedrijven stap voor stap duurzaam en betaalbaar verwarmen
4 2.
Duurzame CO₂ -neutrale bouw
5 6
aan te sluiten bij de leefwereld van inwoners. De energietransitie is meer dan een technische verandering. We kiezen voor een brede benadering die sociaal en
a. We helpen inwoners, organisaties en bedrijven
3
begrip is voor de veranderingen die op ons afkomen.
De gemeente Amersfoort kiest voor een inclusieve
inclusief is. Waarbij er ook aandacht is voor andere
energiestrategie die voor iedereen in Amersfoort een
zaken die spelen in de omgeving van inwoners.
gezonde toekomst biedt. We bieden ruimte aan duurzame energieopwekking. We zetten in op energiebe-
Wij willen de zeggenschap van inwoners over hoe
sparing door inwoners, organisaties en bedrijven met
de energietransitie vorm krijgt in de eigen omgeving
slechte energie-labels versneld te helpen om te isole-
vergroten en ervoor zorgen dat inwoners mee kunnen
ren en energie te besparen. Bij het nemen van maat-
profiteren van de opbrengsten van het opwekken van
regelen houden wij rekening met mensen, natuur, het
energie en warmte. We zoeken hiervoor de dialoog
UITVOERING
3.
Circulaire economie: het sluiten van kringlopen
landschap en de cultuurhistorische waarden van de
met de samenleving. Uitgangspunt is dat we samen
a.
Gebiedsontwikkeling
(binnen)stad. Samenwerking tussen alle betrokken
met inwoners, ondernemers, organisaties en mede-
b.
Circulair produceren en consumeren
partijen en bewoners is belangrijk om te komen tot
overheden optrekken. Dit komt in alle doelen herken-
een slimme, efficiënte en integrale inrichting van ons
baar terug. De energietransitie is een complexe ver-
toekomstig energiesysteem.
andering die veel gaat betekenen voor het alledaagse
c. Inzameling huishoudelijk afval en goede kwaliteit van grondstofstromen
leven. We kiezen voor een rol als regisseur om bedrij-
BIJLAGEN
“Liever zonnepanelen op het dak dan in de wei.”
We gaan uit van een inclusieve aanpak. Dat betekent
ven, organisaties en inwoners te begeleiden bij het
dat wij in alles wat wij doen extra aandacht hebben dat
zetten van concrete stappen. Om zo ervoor te zorgen
— uit analyse participatie omgevingsvisie
iedereen ook echt kan meedoen en er zoveel mogelijk
dat iedereen een bijdrage kan leveren aan de energie-
46
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
transitie. De energiestrategie geven wij concreet vorm
drag. Isoleren is voor veel mensen ook een impact-
We vinden het belangrijk dat inwoners zo veel moge-
op de volgende wijze:
volle maatregel. Niet iedereen weet direct waar te
lijk woonlastenneutraal kunnen verduurzamen, dat we
beginnen en wat ze zelf kunnen doen. Wij informeren
isoleren met aandacht voor mens en dier en dat mate-
bewoners over de mogelijkheden en kijken hoe ze
rialen hernieuwbaar of biobased zijn. Circa zes procent
ondernemers om woningen en gebouwen te
bijvoorbeeld kunnen aansluiten bij natuurlijke mo-
van het totaal aantal gebouwen in Amersfoort heeft
isoleren en energie te besparen.
menten zoals een verhuizing of verbouwing. Goed
een monumentale status of beschermd stadsgezicht.
geïsoleerde woningen en gebouwen zijn comfortabel
Wij stimuleren de verduurzaming van deze gebouwen
en goed voorbereid op de overgang naar aardgasvrij.
waarbij wij de cultuurhistorische waarden zo goed mo-
Veel Amersfoorters genieten van een goed geïsoleerd
gelijk behouden en bij voorkeur versterken.
a. Wij helpen inwoners, organisaties en
2
b. We gaan alle energie duurzaam opwekken en
3 4
slim gebruiken c. We gaan stap voor stap alle woningen en bedrijven duurzaam en betaalbaar verwarmen
huis en zien dat ook terug in de energierekening. Maar dat geldt nog lang niet voor iedereen.
slim gebruiken
1a. Wij helpen inwoners, organisaties en
5
1b. Alle energie duurzaam opwekken en
ondernemers om te isoleren en energie
De Amersfoortse energietransitie is inclusief: ieder-
te besparen
een kan meedoen. Daarom zorgen we, waar dit no-
Een groeiende stad als Amersfoort heeft een grote
dig is, voor laagdrempelige financiële regelingen en
vraag naar energie. Meer dan we binnen onze eigen
Energie besparen is een belangrijke voorwaarde voor
praktische ondersteuning op maat aan bewoners, on-
gemeentegrenzen kunnen opwekken. Alle vormen
succes. Energie die we niet gebruiken hoeven we niet
dernemers en (maatschappelijke) organisaties. Naast
van duurzame energie en alle geschikte locaties moe-
duurzaam op te wekken en zo houden wij er allemaal
de individuele gebouweigenaren bieden we ook hulp
ten we dan ook zo goed mogelijk benutten. We willen
een lagere energierekening aan over. We vinden het
aan bewonerscollectieven, verenigingen van eigena-
zonne-energie zoveel mogelijk opwekken op de da-
belangrijk dat iedereen in de stad mogelijkheden
ren, bedrijventerreinen en maatschappelijk vastgoed.
ken in de stad, maar dat levert niet voor iedereen en
krijgt om energie te besparen. Dat is ook al mogelijk
Ook hebben we extra oog voor inwoners met een
jaarrond voldoende hernieuwbare energie op. Daar-
door kleine maatregelen en aanpassingen in ons ge-
kleine portemonnee.
om zoeken we ook naar andere geschikte locaties
6 UITVOERING BIJLAGEN
47
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
2 3 4 5 6
voor grootschalige opwek van zon- en windenergie.
ten (waaronder o.a. geluid en slagschaduw) op mens
een robuust en toekomstbestendig energiesysteem in
In de regio zetten we in op kansrijke locaties langs
en natuur. Ook zoeken wij naar mogelijkheden om
de stad (bijvoorbeeld extra middenspanningsruimtes
treinsporen, weginfrastructuur en waar mogelijk op
omwonenden op het moment dat windmolens ge-
en opslag van energie). We willen voorkomen dat de
bedrijfs- en defensieterreinen. We ontzien daarbij de
plaatst zijn ook invloed te geven op het functioneren
ruimte die in de stad nodig is voor de energietransitie
natuur en houden rekening met historische waarden.
van windmolens en/of om ze mee te laten delen in de
en infrastructuur die nodig is voor de verduurzaming
We gebruiken het beleidskader zonnevelden om het
opbrengst. Prioritaire (zoek)locaties voor het realiseren
van de warmte ten koste gaat van andere belangrijke
grootschalig toepassen van zonnepanelen in te pas-
van windmolens zijn Isselt, Poort van Amersfoort/De
ambities (vergroening, klimaatadaptie, ontmoeting,
sen in het landschap.
Hoef, spoor ter hoogte van Vlasakker en de A28.
bewegen) in de openbare ruimte. We streven er daarom naar om zoveel mogelijk waar het kan deze voor-
In de regionale energiestrategie is de benodigde op-
De energietransitie heeft veel impact op onze ruim-
zieningen ondergronds of inpandig te integreren in de
wek van duurzame elektriciteit als opgave voor de re-
te, zowel bovengronds als ondergronds. De ruimte
(nieuwbouw)plannen.
gio Amersfoort concreet gemaakt tot 2030. De kans-
binnen onze gemeente is schaars en willen wij zo slim
rijke gebieden - en gebieden waar onder voorwaarden
mogelijk gebruiken. Een windturbine heeft minder
Samenwerking tussen alle betrokken partijen
mogelijkheden zijn -zijn op de kaart aangegeven. De
grondoppervlak nodig dan een zonnepark met dezelf-
en bewoners is belangrijk om te komen tot een slim-
regionale ambitie is om in 2030 0,5 terawattuur elek-
de energieopbrengst. Daarentegen is de impact op
me, efficiënte en integrale inrichting van ons toe-
triciteit duurzaam op te wekken.
het landschap groter.
komstig energiesysteem. We kiezen voor de ont-
UITVOERING
wikkeling van een energiesysteem dat betrouwbaar
BIJLAGEN
Bij de realisatie van windmolens en/of zonnevelden
Het energiesysteem van de toekomst vraagt om een
is, toekomstbestendig en rekening kan houden met
kijken wij altijd of energieproductie gecombineerd kan
andere inrichting waarbij het distribueren van energie
wisselend gebruik als gevolg van onder andere de
worden met andere functies en houden wij rekening
steeds meer decentraal wordt georganiseerd, Er gaat
seizoenen. Een systeem dat flexibel is en zorgt voor
met specifieke kenmerken van het gebied. Bij de rea-
veel aandacht uit naar energiemanagement op straat,
voldoende balans in vraag en aanbod. Energieop-
lisatie van windmolens is er veel aandacht voor effec-
buurt en wijkniveau. Dit vraagt om extra ruimte voor
slag speelt hierin een belangrijke rol. Innovatie om
48
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN
3 4 5 6
Dit rijksbrede programma beschrijft hoe we de druk op het stroomnet te verlagen stimuleren wij.
Alle woningen en gebouwen moeten duurzame
Naast het nodige versterken van het net proberen wij
warmte krijgen. De gemeente heeft regie op hoe
in overleg met inwoners en ondernemers het opwek-
dit in de stad gerealiseerd wordt. De transitie naar
ken en gebruiken van stroom beter op elkaar af te
aardgasvrij moet uitvoerbaar zijn, dit betekent dat
stemmen. Opgewekte energie die tijdelijk niet nodig
iedere warmteoplossing betaalbaar moet zijn, on-
is wordt in de omgeving opgeslagen en/of gedeeld
geacht of een gebouweigenaar kiest voor een in-
met elkaar.
dividuele of een collectieve warmteoplossing. We kiezen daarom voor betrouwbare en duurzame
Flexibiliteit kan bijvoorbeeld ook zitten in andere
technische oplossingen die gebruik maken van lo-
keuzes voor de warmtetransitie van de gebouwde
kale energiebronnen.
omgeving. Waar een volledig elektrische verwarming
UITVOERING
eerst de meest logische keuze was voor een gebied,
In de Transitievisie Warmte is een eerste richting
kan de problematiek van het elektriciteitsnetwerk
gegeven aan de wijze waarop we gebieden in de
(netcongestie) ertoe leiden dat een collectieve warm-
stad duurzaam willen verwarmen. We zetten in op
tevoorziening een efficiëntere keuze is. Richting het
drie hoofdtechnieken: volledig elektrisch, een duur-
energiesysteem van de toekomst ontstaan er ook
zaam warmtenet of een combinatie met groen gas.
nieuwe kansen door het benutten van de momenten
We kiezen voor een aanpak waarbij we op verschil-
van overproductie van hernieuwbare energie voor
lende schaalniveaus (straat, buurt of wijk) samen
waterstofproductie of warmtelevering.
met bewoners een plan kunnen maken om van
BIJLAGEN
het gas af te komen, energie te besparen, en CO2 1c. Woningen en bedrijven stap voor stap duurzaam en betaalbaar verwarmen
neutraal te worden. We ondersteunen initiatieven uit de stad die zelf een alternatief voor het gebruik 49
onze economie kunnen veranderen naar een duurzame, volledig circulaire economie in 2050. Het programma bevat vijf transitieagenda’s om zuiniger en slimmer met grondstoffen, producten en diensten om te gaan. De vijf transitieagenda’s zijn: Circulaire Bouweconomie, Maakindustrie, Consumptiegoederen, Kunststoffen en Biomassa & Voedsel. In 2050 wil Nederland volledig circulair zijn. — We gebruiken minder grondstoffen — We gebruiken vaker grondstoffen die steeds weer aan te vullen zijn — We gebruiken producten langer — We winnen de gebruikte grondstoffen weer terug om in te zetten voor nieuwe producten
Bron: NPCE
ONTWIKKELRICHTINGEN
2
Nederland Circulair in 2050
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
van aardgas willen realiseren. De komende jaren ma-
betaalbaar mogelijk doen. Dat betekent zo min mo-
materialen, zijn deze voor meer generaties aantrek-
ken de stap van planvorming naar uitvoering, dit gaan
gelijk uitputting van grondstoffen, gebruik maken
kelijk en ook in de toekomst geschikt te maken voor
inwoners merken in de stad.
van biobased grondstoffen en een zo laag mogelijke
andere functies. Om het verschil te maken hebben
CO2-uitstoot. Daarom gaat Amersfoort een stapje
we alle specialisten in de bouwketen nodig. Met
Bij het afwegen welke aardgasvrije oplossing de beste
verder dan landelijke regelgeving door aan te sluiten
elkaar investeren we in de ontwikkeling van de beste
is speelt ruimtelijke kwaliteit ook een rol. Individuele
bij prestaties die in de praktijk al haalbaar zijn, zoals
aanpak om circulaire kansen te pakken. We leggen
warmtepompen kunnen bijvoorbeeld geluidsoverlast
een betere milieuprestatie (MPG). Bovendien maken
de lat graag hoog.
veroorzaken, waardoor een collectief warmtenet een
we de CO2-impact van het bouwen inzichtelijk om te
beter alternatief kan zijn. Voor optimale, eerlijke en be-
voorkomen dat we al in 2027 ons CO2-budget hebben
trouwbare collectieve warmtenetwerken en warmte-
opgemaakt. Grondstoffen moeten in de keten van de
opslagmogelijkheden leggen we de manier waarop we
bouw zo veel mogelijk behouden blijven door circulair
dit graag zien vast. De gemeente heeft hier ook een rol
te ontwerpen, ontwikkelen, (ver)bouwen en slopen.
Met het sluiten van kringlopen wordt bedoeld dat
te vervullen die wij graag oppakken. De financiering in
Om duurzaam en circulair bouwen aan te jagen heeft
het materiaal van producten, nadat het is gebruikt,
de ontwikkeling van verschillende typen stadswarm-
Amersfoort het Convenant Toekomstbestendige
opnieuw als grondstof wordt gebruikt. Dat is nodig
tesystemen vraagt nog wel om nader onderzoek.
Woningbouw ondertekend. We willen voldoen aan de
vanuit het oogpunt van grondstoffenschaarste en
principes van het convenant: voor nieuwe ontwikkelin-
verschraling van biodiversiteit, CO2-uitstoot bij de
gen werken we toe naar het ambitieniveau goud.
productie en vervuiling bij de verwerking. De kring-
2 3 4 5 6 UITVOERING
2. Circulaire en CO2 -neutrale bouw
3. Circulaire economie: het sluiten van kringlopen
loop kan op twee manieren worden bereikt: door BIJLAGEN
Amersfoort groeit. De komende tien jaar komen er
Door kantoren en huizen aanpasbaar en flexibel te
grondstoffen die afgebroken kunnen worden, terug
duizenden woningen bij. Dat willen we zo circulair en
bouwen met hernieuwbare en tweedehands bouw-
te geven aan de natuur (biologische kringloop) of
50
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
2 3 4 5 6
door het hergebruiken van het product, onderdelen
3a.
Circulariteit bij nieuwe ontwikkelingen
nieuwe samenwerkingen, logistiek en experimenteerruimte met regelgeving. En om nieuwe plekken en
of gebruikte materialen (technische kringloop).
UITVOERING
De circulaire economie zal merkbare invloed hebben
ruimte in de stad en regio voor bedrijven. Bijvoorbeeld
Ons doel is maximale CO2-reductie door alle
op onze omgeving. Van iedereen die iets wil bouwen
bedrijven die demonteren, repareren, lokaal maken of
grondstoffen in de biologische en technische kring-
of ontwikkelen, verwachten we een heldere visie op
tijdelijk materiaal opslaan. Het optimaliseren, facilite-
loop te houden. Dat betekent het afbouwen van het
circulariteit en uitwerking daarvan. We werken aan
ren en stimuleren van de diensten en functies rond de
gebruik van primaire grondstoffen en een zo hoog-
verschillende instrumenten om dit proces te onder-
circulair maakeconomie en -industrie vinden wij be-
waardig mogelijk hergebruik van afvalstoffen. Door
steunen. In het omgevingsbeleid leggen we - waar
langrijk. Op onze bedrijventerreinen, beginnend met
kringlopen te vertragen, te verkleinen en te sluiten
mogelijk - prestaties vast die het hergebruik van
Vinkenhoef en Isselt, gaan we daar ruimte voor bieden.
willen we in Amersfoort in 2030 de helft minder pri-
grondstoffen en het gebruik van duurzame bouwma-
We focussen daarbij op het optimaliseren van de infra-
maire grondstoffen gebruiken. We stimuleren de
terialen moeten aanjagen. Is de gemeente grondei-
structuur voor inzameling, opslag, bewerking en her-
kringloopgedachte bij de maakindustrie, gebieds-
genaar? Dan geven we het goede voorbeeld. ‘Cir-
gebruik van grondstoffen. Daarnaast maken we ruimte
ontwikkeling en de bouw. In 2050 mogen er geen
culariteit van het bouwprogramma’ en de ‘mate van
voor circulaire maakindustrie via ateliers en verkoop.
grondstoffen meer verloren gaan. Ondernemers en
milieu-impact’ zijn bij verkoop dan onderdeel van de
inwoners zijn de belangrijkste spelers bij het reali-
beoordeling. We werken toe naar een 100 procent
seren van een circulaire economie. We sturen dan
CO2-neutrale inrichting van en een 100 procent cir-
ook op ieders actieve participatie. Zo worden we een
culaire openbare ruimte. Wij doen actief mee aan
afvalloze stad.
landelijke initiatieven zoals: Conceptueel en Biobased
De gemeente heeft een zorgplicht voor de inzameling
bouwen en Het Nieuwe Normaal. Onze deelname
en verwerking van het huishoudelijk afval en grond-
Ons beleid voor een circulaire economie en voor in-
geeft ons inzicht in de haalbaarheid van plannen, bo-
stofstromen. Om toe te werken naar een afvalloze
zameling van huishoudelijk afval en grondstoffen en
venwettelijke prestaties en andere indicatoren.
stad is het nodig dat we grondstoffen in de kringloop
3b.
Circulair produceren en consumeren
loop terugbrengen. Het goed scheiden en inzamelen
BIJLAGEN
van grondstoffen is in dit proces een cruciale stap.
van beleidsregels, voorschriften en maatregelen voor het omgevingsplan.
goede kwaliteit van grondstofstromen
houden en afval zo hoogwaardig mogelijk in de kring-
zwerfafval werken we verder uit in (deel)omgevingsprogramma’s. Daarnaast verkennen we ook de inzet
3c. Inzameling huishoudelijk afval en
Het (lokaal) sluiten van grondstofketens vraagt om 51
Juist de goede kwaliteit van deelstromen staat mo-
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
menteel onder druk doordat deelstromen vervuild raken. De komende jaren ligt de focus daarom op het nog beter scheiden van restafval en het verbeteren van de kwaliteit van deelstromen/grondstofstromen. Daarnaast vinden we het belangrijk dat inwoners goed zijn voorgelicht en zich bewust zijn van hun invloed op de kwaliteit van deze grondstofstofstromen. Op deze wijze leveren we een waardevolle bijdrage
2
aan het Rijksbeleid VANG (van afval naar grondstof).
3 4 5 6 UITVOERING
GEBIEDSACCENTEN
BIJLAGEN
— Ruimte voor tussenstation TenneT/Stedin (ca. 5 hectare) zoekgebied in buitengebied Amersfoort Noord of bij Isselt — Opstellen wijktransitieplannen Warmte voor alle wijken te beginnen met Schothorst Zuid, Nieuwland en Vathorst — Concrete windlocaties: Isselt (maximaal 2). Poort van Amersfoort/De Hoef: 3 windmolens, langs spoor ter hoogte van Vlasakker en ‘Energiehub A28’
52
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE
ONTWIKKELRICHTING 2
EEN DUURZAME CO2-NEUTRALE STAD
GEZOND SAMENLEVEN
1 ONTWIKKELRICHTINGEN
3
2
2
Valleikanaal/Eem: thermische energie uit oppervlaktewater (TEO) als duurzame warmtevoorziening
3 4 5
4
6 UITVOERING
belangrijkste gebiedsaccenten zoekgebied tussenstation TenneT/Stedin in het buitengebied Amersfoort Noord of bij Isselt concrete windlocaties/zoekgebieden: 1
2
BIJLAGEN
5
3 4 5
0 km
1
2
53
Isselt (maximaal twee windmolens). Poort van Amersfoort (max. 2 windmolens) Vlasakker langs de A28
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE
GEZOND SAMENLEVEN
ONTWIKKELRICHTINGEN
2
3
4
5
6
UITVOERING
BIJLAGEN
54
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE
3
GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
EEN STAD MET EEN DUURZAME MOBILITEIT PRINCIPE: WE KIEZEN VOOR DUURZAME EN ACTIEVE MOBILITEIT MET MEER RUIMTE VOOR FIETSERS EN VOETGANGERS Amersfoort is in de toekomst een bereikbare en leefbare stad die actieve mobiliteit (lopen en fietsen) en openbaar vervoer omarmt. Nabijheid is het sleutel-
2
woord. Door verschillende functies compact en gemengd te bouwen langs levensaders en op centraal gelegen, goed toegankelijke ontmoetingsplekken,
3
in de directe nabijheid van voorzieningen en openbaar vervoersknooppunten, stimuleren we actieve mobiliteit en het gebruik van openbaar vervoer. We beper-
4
ken zo de noodzaak van verplaatsingen met de auto. Om de stad bereikbaar en leefbaar te houden, staat de auto niet langer centraal bij de inrichting van de ruim-
5
te, maar gaan we eerst uit van de voetganger en vervolgens de fietser, openbaar vervoer, daarna MaaS en deelmobiliteit. Als laatste het gebruik van de privé-auto. Om deze omslag te bereiken, zetten we ook parkeerregulering in. Dit leidt samen
6
tot een beter leefklimaat en een lagere parkeerbehoefte, waardoor meer ruimte UITVOERING
ontstaat voor groen en klimaatadaptatie en meer ruimte om te verblijven en gezond te bewegen. Door de fietsers meer ruimte te bieden en het doorgaande autoverkeer door het centrum en door de wijken zoveel mogelijk te beperken, wordt ingezet op de verandering in de keuze van vervoerswijze. Het verstedelij-
BIJLAGEN
kingsconcept van levensaders en ontmoetingsplekken draagt hier ook aan bij.
55
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
DOELEN
TOELICHTING OP DE DOELEN
Hiervoor moet structureel meer worden geïnvesteerd in de stedelijke bereikbaarheid, de kwaliteit van de
2 3 4
verbindingen en gedragsverandering. De ruimte om
mobiliteit omarmt
1. Een bereikbare stad die actieve mobiliteit omarmt
Transitie naar emissieloze mobiliteit
Bij de keuzes die Amersfoorters maken om zich te ver-
In de toekomst zetten we in op het weren van door-
plaatsen, willen wij dat wandelen, fietsen en het open-
gaand verkeer door het centrum en de wijken en
3. Versterken landelijke en
baar vervoer de meest voor de hand liggende keuze is.
stellen we de voetganger en de fietser meer centraal.
regionale bereikbaarheid
Om dit te bereiken stimuleren we deze vervoerswijzen
Dit vraagt om een verandering in de verkeersstruc-
door hiervoor meer ruimte te reserveren bij de inrich-
tuur voor de auto. Doorgaand verkeer wordt in de
ting van de openbare ruimte (bijvoorbeeld door meer
toekomst via gewenste routes via ontsluitingswegen
voetgangersbruggen, bredere fietspaden of de aan-
om de stad heen geleid. De Stadsring als doorgaan-
leg van busbanen). Het minder aantrekkelijk maken
de weg gebruiken is niet meer mogelijk. Het centrum
van het gebruik van de (privé)auto en een verschui-
en de wijken blijven dan voor bezoekers, onderne-
ving van de keuze voor een vervoerswijze (‘modal
mers en inwoners goed bereikbaar. De nadruk bij de
shift’). De levensaders (zoals beschreven in hoofdstuk
mobiliteitsopgave ligt niet op het verkorten van de
2) sluiten aan bij dit uitgangspunt. Als we niets doen
reisduur, maar op de ruimtelijke kwaliteit en het ver-
dan zal met de groei van het aantal Amersfoorters ook
beteren van de leefbaarheid. Een verandering van
de automobiliteit toenemen, dit willen we voorkomen.
de verkeersstructuur vraagt ook om een visie op hoe
1. Een bereikbare stad die actieve
2.
5 6 UITVOERING BIJLAGEN
“Ik wandel veel en het is soms heel lastig een plek te vinden om even te zitten of te pauzeren. Er zijn te weinig banken in het groen en buitengebieden. Soms denk ik wel: Oh, ik wou dat ik hier koffie kon drinken.” — uit analyse participatie omgevingsvisie
56
meer infrastructuur aan te leggen is beperkt.
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
2 3 4 5 6 UITVOERING BIJLAGEN
om te gaan met bezoekers van en werknemers van
fietsroutes (zoals de Laan der Hoven) die de wijken
Bij het ontwerp en de inrichting van wegen, fiets-
buiten de stad die per auto komen. We willen deze
met elkaar en de stad met de regio verbinden, zorgen
en voetpaden wordt uitgegaan van de ‘menselijke
groep in de toekomst laten parkeren op multimodale
ervoor dat de (elektrische) fiets ook voor de wat lan-
maat’ en de visie Duurzaam Veilig Wegverkeer.
transferiums en hubs aan de rand van de stad. Vanaf
gere afstanden een aantrekkelijk vervoermiddel is.
Een slachtoffervrij verkeerssysteem is de ultieme
deze locaties kunnen zij vervolgens met deelmobili-
De trein en de bus vormen goede opties voor langere
ambitie. Waar mogelijk wordt op wegen waar nu 50
teit of hoogwaardig OV verder de stad in reizen. Voor
afstanden. Snelle en hoogfrequente buslijnen ver-
km/u gereden mag worden en waar ook fietsers op
het OV en de hulpdiensten blijft de Stadsring een
binden (het centrum van) Amersfoort en het station
de rijbaan rijden, de snelheid teruggebracht naar
essentiële route.
Amersfoort Centraal met de regio. Een voorbeeld
30 km/u. Een verlaging van de snelheid voorkomt
hiervan is het versterken van de HOV-as (Hoogwaar-
ongevallen tussen fietsers en auto’s en beperkt
Sommige keuzes veroorzaken ongewild vervoers-
dig Openbaar Vervoer) tussen Amersfoort en Utrecht
de impact als desondanks toch een ongeval
armoede bij mensen. Daarom formuleren we hier
Sciencepark. Deze bussen bedienen ook de wijken in
plaatsvindt. Daarnaast draagt een snelheidsverlaging,
als uitgangspunt dat Amersfoorters tegen redelijke
Amersfoort via zogenaamde ‘superhaltes’ die een
afhankelijk van de gekozen weginrichting, ook bij
kosten – in termen van geld, tijd en moeite - de ver-
mobiliteitshub vormen naar de wijken. Door het bie-
aan een verbetering van de geluidskwaliteit. Ook
voersbewegingen moeten kunnen maken die nodig
den van aantrekkelijke routes en voorzieningen is de
op fietspaden heeft veiligheid onze aandacht.
zijn voor volwaardig meedoen in de samenleving.
(deel)fiets en/of lopen een gezonde manier om van en
Door de toename van verschillende manieren van
Naast wonen en dagelijkse voorzieningen binnen
naar het station of een bushalte te gaan. Aandachts-
vervoermodaliteiten op fietspaden en een toename
loop- en fietsafstand, aantrekkelijk openbaar vervoer
punt op deze routes zijn de uiteenlopende snelheden
van het aantal fietsers is een breed fietspad van
en toegang tot MaaS- en deelmobiliteitsconcepten
van de verschillende vormen van fietsen die er
belang. Daarom is het uitgangspunt bij nieuwe
is er aandacht voor de betaalbaarheid hiervan. Door-
gebruik van maken.
fietspaden een minimale breedte van 4 meter. 57
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
2 3 4 5 6
Omdat we inzetten op actieve mobiliteit, willen we
fout parkeren staat al jarenlang boven in de top
aan loop- en fietsroutes is het de verwachting
dat Amersfoort ook voetgangersvriendelijk is. Hier-
3 van belangrijkste ergernissen van de inwoners
dat het autogebruik/-bezit nog lager zal zijn. Op
voor is een goed netwerk van veilige en aantrekke-
van Amersfoort. Vooral bij de verdichting van
ontwikkellocaties waar deze voorwaarden aanwezig
lijke looproutes en het opheffen van barrières nodig.
de stad rondom de knooppunten moet worden
zijn of gecreëerd kunnen worden, zoals in Langs
Dit werken we verder uit in een omgevingsprogram-
voorkomen dat de parkeerdruk in de omliggende
Eem en Spoor en Hoefkwartier, kiezen we daarom
ma Lopen en vertalen we in normeringen in het
wijken toeneemt. Om die reden zetten we
voor een lage parkeernorm. De ruimte die hiermee
handboek inrichting openbare ruimte (HIOR).
parkeerregulering in om ‘gebiedsvreemde’
wordt vrijgespeeld, kunnen we inzetten om andere
parkeerders in wijken te weren. Het invoeren van
ambities te verwezenlijken.
UITVOERING BIJLAGEN
Parkeerregulering en deelmobiliteit
parkeerregulering in een groter gebied biedt
Lopen, fietsen of het OV zijn niet altijd en voor ieder-
kansen voor het verminderen van de parkeerdruk
De omgevingsvisie vervangt het Verkeer- en
een de meest passende wijze om te reizen. In die ge-
en het leefbaarder maken van de wijken. Daarnaast
vervoersplan. De hierin opgenomen wegen-
vallen waarbij toch een auto nodig is, stimuleren we
maken we met parkeerregulering het hebben
categorisering voor de auto nemen we over met de
concepten als deelmobiliteit. Als deelmobiliteit een
van meerdere auto’s onaantrekkelijker. Hiermee
kanttekening dat we de snelheid en inrichting van
aantrekkelijker alternatief vormt voor de eigen auto
stimuleren we een transitie naar minder autogebruik.
gebieds- en wijkontsluitingswegen, waar mogelijk,
zal de behoefte om zelf een (of meerdere) auto(‘s) te
Op plekken met hoogwaardig openbaar vervoer,
willen aanpassen naar 30 km/u. De wijze waarop we in
bezitten afnemen en is er uiteindelijk minder ruimte
met parkeerregulering en waar voorzieningen
Amersfoort concreet invulling geven aan de verschil-
nodig voor geparkeerde auto’s.
dichtbij zijn, is het autogebruik/-bezit aantoonbaar
lende mobiliteitsambities werken we de komende tijd
lager. Als we dat combineren met een aantrekkelijk
verder uit in verschillende (deel)omgevings-
aanbod van deelmobiliteit en een goed netwerk
programma’s voor Mobiliteit.
Een tekort aan parkeerplaatsen en overlast door
58
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
2.
Transitie naar emissieloze mobiliteit
HOOFDSTRUCTUUR AUTO 2030 (WEGENCATEGORISERING)
De meest emissieloze vormen van mobiliteit zijn lopen en fietsen. Maar vaak is het gebruik van een auto of vrachtwagen voor het vervoer van personen en/of
2
goederen noodzakelijk. Om schoner (elektrisch) rijden te stimuleren is een dekkend netwerk van oplaadpun-
3 4
ten noodzakelijk. We zorgen daarom dat aanbieders
Zie ook de inrichtingstabel in de bijlage
de mogelijkheid hebben laadinfrastructuur en snellaadstations aan te leggen. Om te voorkomen dat er hinder ontstaat, vraagt dit om een goede inpassing in de openbare ruimte. Ook zetten we in op logistieke
5
hubs voor de ‘last mile’ goederenvervoer en bouwhubs. Met de aanleg van waterstoftankstations willen
6
we het gebruik van door waterstof gedreven voer-/ werktuigen stimuleren. Bij zowel snellaadstations als
UITVOERING
bij waterstoftankstations houden we rekening met de externe veiligheid. De bevoorrading van de gehele stad wordt emissieloos. Hiervoor worden nul-emissie
BIJLAGEN
zones ingevoerd. Als eerste wordt het winkelgebied in
en zero emissie particulier personenvervoer (inclusief
1990, conform het Klimaatakkoord. Dit draagt ook bij
de binnenstad van Amersfoort grotendeels uitstoot-
benzinebrommers). De hele mobiliteitstransitie moet
aan een verbetering van de luchtkwaliteit en aan een
vrij bevoorraad. Ook stimuleren we zero emissie-taxi's
bijdragen aan de 49% CO2-reductie in 2030 t.o.v.
vermindering van stikstofuitstoot.
59
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
3. Versterken landelijke en regionale bereikbaarheid
Wij willen zo min mogelijk transport van gevaarlijke stoffen door de stad; niet over de weg en niet over het spoor. Hierover gaan we met het Rijk in overleg. Water
2 3 4
Amersfoort ligt in het midden van Nederland. De
zien we als een duurzaam en milieuvriendelijk alterna-
bereikbaarheid met het openbaar vervoer en de auto
tief voor goederenvervoer over de weg. Daarom hou-
is uitstekend. Ook voor de fietser wordt gewerkt aan
den we de mogelijkheid van goederenvervoer over
goede, snelle en aantrekkelijke verbindingen met de
de Eem nadrukkelijk open en kijken we naar mogelijk-
regio. De positie van Amersfoort in de zeshoek Am-
heden om dat te stimuleren. Bijvoorbeeld door over-
sterdam, Zwolle, Arnhem-Nijmegen, Eindhoven-Bre-
slaglocaties en watergebonden bedrijvigheid langs de
da, Den Haag-Rotterdam, Apeldoorn-Deventer willen
Eem. De mogelijkheden hangen samen met de toe-
we verder versterken. Op de verbindende assen tus-
komstvisie voor de ontwikkeling van Isselt - Midden.
sen de Randstad, het noorden, oosten en zuiden van
5
het land is een verdere kwaliteitsverbetering belangrijk. Station Amersfoort Centraal vormt de ruggen-
6
graat voor het regionale en landelijke OV-systeem en is samen met station Amersfoort Schothorst één van
UITVOERING
de bouwstenen voor het verstedelijkingsprincipe van nabijheid door wonen en werken op centraal gelegen OV-knopen. Wij werken daarom strategisch samen met partijen op de A1- en A28-corridor. Dit vraagt om
BIJLAGEN
maatwerk en om samenhangende strategieën op het gebied van OV, auto, én fiets. 60
GEBIEDSACCENTEN
— Autoluw maken Stadsring en herstellen groene singel om de binnenstad en verbeteren verbinding tussen Stationsgebied en binnenstad. —U itbreiden parkeerreguleringsgebieden — De bereikbaarheid en toegankelijkheid van de perrons vragen om een herinrichting van het station en de voorpleinen met de fietsenstallingen. — Spoorzone (Langs Eem en Spoor en Hoefkwartier): parkeernorm 0,2 en gebruik van deelmobiliteit bij het bouwen van woningen. Een goed ingericht OV-knooppunt bij Station Schothorst is randvoorwaardelijk. — Nieuwe ontsluiting inclusief HOV-verbinding voor Vathorst Bovenduist. — Bovenduist: toepassen van lage parkeernorm en gebruik van deelmobiliteit in combinatie met goede openbaar vervoer ontsluiting. — Realiseren langzaam verkeer verbinding over het spoor tussen De Berg en het Soesterkwartier. — I nvoeren zero-emissie zone voor bevoorrading — Verbeteren oversteekmogelijkheden voor voetgangers en fietsers bij de spoorwegovergang van de Barchman Wuytierslaan en de Stichtse Rotonde.
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE
ONTWIKKELRICHTING 3
EEN STAD MET EEN DUURZAME MOBILITEIT
GEZOND SAMENLEVEN
2
ONTWIKKELRICHTINGEN
2
5 4
3
6 1 3
4 5 belangrijkste gebiedsaccenten afkomstig uit het Bestuurlijk OverlegMeerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport (BO-MIRT)
6 UITVOERING
1 2 3
BIJLAGEN
4 5 6 0 km
1
2
61
ombouw rotonde De Nieuwe Poort ontsluiting Bovenduist afwaardering Stadsring en herinrichting, verbeteren fiets- en OV-infrastructuur (Nieuwe Poort—Stationsstraat) verbeteren radiaal Amsterdamseweg i.v.m. ontsluiting Spoorzone ongelijkvloerse oplossing voetganger/fietser/auto Holkerweg herinrichting radiaal Noordewierweg
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
2 3 4 5 6 UITVOERING
“De Stadsring houdt de binnenstad gevangen en gesloten. Deze barrière zou moeten worden weggenomen zodat de binnenstad als gezellig centrum verder kan groeien.”
BIJLAGEN
— uit samenvatting participatie omgevingsvisie, 2021 62
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE
4
GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
EEN INCLUSIEVE EN AANTREKKELIJKE STAD OM IN TE WONEN PRINCIPE: AMERSFOORT BIEDT EEN THUIS VOOR IEDEREEN EN WE KIEZEN VOOR GEZOND GROEIEN MET VOLDOENDE DIVERSITEIT
2
Gezond samenleven betekent dat alle mensen een thuis hebben en zich thuis voelen. Dat geldt voor bestaande inwoners en het grote
3
aantal woningzoekenden. De stad groeit zodat iedereen een thuis kan hebben. Prettig wonen – je thuis voelen – gaat naast het hebben van een toegankelijke, betaalbare en passende woning ook over een gezonde en
4
inclusieve leefomgeving en hoe mensen samenleven. Veel verschillende mensen kunnen hier naast en met elkaar leven, waarbij iedereen zichzelf
5
kan zijn en zich verbonden kan voelen.
6 UITVOERING BIJLAGEN
63
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
DOELEN
TOELICHTING OP DE DOELEN
den. Op beeldbepalende locaties in de stad zetten we in op een hogere architectonische kwaliteit.
2
1.
Gezond groeien en leefbare wijken
1. Gezond groeien en leefbare wijken Wij willen mensen een passende en toegankelijke wo-
3 4
2. Passende ouderenhuisvesting en wonen met zorg 3.
Een thuis voor iedereen
5 6 UITVOERING BIJLAGEN
“Ik woon nu nog bij mijn ouders thuis, samen met mijn man en het eerste kindje is onderweg. Maar voor sociale huurwoningen kom ik niet in aanmerking en betaalbare koopwoningen zijn er ook niet voor mij.” — uit analyse participatie omgevingsvisie
We denken twee generaties vooruit. De kinderen van
ning en woonomgeving bieden. Tegelijkertijd willen
nu zijn de starters en gezinsvormers van morgen en
we ons buitengebied zo open en groen mogelijk hou-
door de vergrijzing neemt het aantal ouderen toe.
den en daarom vooral bouwen in de bestaande stad.
Deels wonen mensen in de toekomst nog hetzelf-
Dat vraagt iets van zowel bestaande inwoners als wo-
de als nu, deels wonen mensen anders. Amersfoort
ningzoekenden. Bij inbreiding is het niet mogelijk om
zal nog meer te bieden hebben dan het nu al heeft.
de woonbehoeften van alle mensen te faciliteren en
We groeien niet alleen in aantallen maar vooral in
op plekken waar (veel) gebouwd wordt, zal de buurt
kwaliteit: door meer diversiteit en flexibiliteit aan te
veranderen. Door in te zetten op groen, goede voor-
brengen in hoe mensen hier kunnen wonen en door
zieningen, prioriteit voor voetganger en fietser, na-
gezonder samenleven te stimuleren. Er komt meer
tuurinclusief bouwen en een aantrekkelijke, inclusieve
ruimte voor stedelijk leven in een compacte stad en
openbare ruimte zorgen wij ervoor dat het wonen in
tegelijkertijd koesteren we de inclusiviteit en aantrek-
de stad prettig is voor mens en dier. We kiezen voor:
kelijkheid die Amersfoort nu al heeft. We zorgen dat
1. Nieuwbouw van voldoende woningen: minimaal
de leefbaarheid en kwaliteiten van onze bestaande wijken behouden blijven en waar nodig versterkt wor64
1.000 woningen per jaar toevoegen 2. Bouwen aan een compacte stad: inbreiden bo-
OMGEVINGSVISIE AMERSFOORT 2030-40 INTRODUCTIE GEZOND SAMENLEVEN ONTWIKKELRICHTINGEN
ven uitbreiden
Wijkperspectieven: Liendert en Soesterkwartier
In Liendert worden naar verhouding veel
Sommige wijken of buurten verdienen extra
door woningcorporaties. We streven naar een
aandacht om de woon- en leefkwaliteit op peil
gezonde mix van verschillende typen bewoners en
Voldoende woningen
te houden. Voor Liendert en Soesterkwartier
huishoudens. Voor Liendert betekent dit dat we bij
Tot 2040 moeten er ongeveer 1.000 woningen per
zijn er wijkperspectieven waarin de opgaven
nieuwe plannen voorzichtig zijn met het toevoegen
jaar toegevoegd worden om in de vraag van mensen
integraal zijn beschreven. Door middel van een
van nog meer sociale huur en juist bouwen voor
naar woonruimte te voorzien. Diverse behoeftebere-
uitvoeringsprogramma wordt de komende jaren
midden en hogere inkomens willen stimuleren
keningen laten zien dat de bestaande voorraad onvol-
geïnvesteerd in projecten die de wijk inclusiever,
met (betaalbare) koopwoningen. Soesterkwartier
doende in deze vraag kan voorzien. Nieuwbouw vult
toegankelijker, gezonder, groener en leefbaarder
grenst aan meerdere grote ontwikkellocaties van
de tekorten in de bestaande woningvoorraad aan.
maken. De wijkperspectieven Soesterkwartier
Langs Eem en Spoor en daar willen we vooral dat
en Liendert zijn gemaakt in een proces van
‘oud en nieuw’ elkaar gaan versterken. Dit geldt
Compacte stad
cocreatie, met mensen uit de wijk en mensen
niet alleen voor voorzieningen, maar ook voor
We kiezen voor inbreiden boven uitbreiden en zo
van de gemeente. Gezamenlijk hebben zij veel
woningbouw. Bijvoorbeeld als ouderen verhuizen
compact mogelijk bouwen nabij OV-knooppunten.
energie gestoken in het betrekken van zoveel
komt er ruimte voor jonge gezinsvormers en die
Ongeveer driekwart van de woningbouw tot 2040
mogelijk inwoners, ondernemers, professionals en