Beleidskader Inclusieve Stad

regionale economie en de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, en het

‘huishoudboekje’, voldoende middelen om sociaal te kunnen meedoen, toegang

verkleinen van de kwalitatieve mismatch tussen vraag en aanbod op de

hebben tot onderwijs en zorg, en geen zorgen over financiën. Het hebben van

arbeidsmarkt.

een passende werkplek met een eerlijk salaris of op een andere manier kunnen

• De toenemende flexibilisering en verandering (technologie, en intensivering)

bijdragen aan de maatschappij vormt een belangrijke basis voor een inclusieve

van de aard van arbeid, die vraagt om een doorlopende om- en bijscholing

samenleving.

van werknemers.

Rijk, gemeenten, werkgevers en inwoners werken samen, zodat:

• De financiering van de bestaanszekerheid, schuldhulpverlening en participatie

• iedereen voldoende inkomen heeft om van rond te komen; • de vaste lasten in verhouding staan tot de inkomsten;

staat onder druk, terwijl we wel verwachten dat de vraag toeneemt. • Het tegengaan van laaggeletterdheid (inclusief beperkte digitale

• mensen in staat zijn gezonde financiële keuzes te maken, en; • wanneer dit (tijdelijk) niet lukt, er ondersteuning wordt geboden om het

vaardigheden), en de regie op de inburgering van nieuwkomers. • Isolatie en gebrek aan persoonlijk contact door de pandemie en toenemende

(financiële) leven weer op de rit te krijgen en te houden. Bestaanszekerheid is sterk verbonden met participatie en werk, omdat ze elkaar

digitalisering (kloof voor inwoners met gebrek aan digitale vaardigheden) • De complexer wordende samenleving, en de kans op financiële problemen

alle drie beïnvloeden. Wie participeert, heeft betere kansen op de arbeidsmarkt en

van inwoners die dit veroorzaakt.

vice versa. Bestaanszekerheid in al z’n facetten is betekenisvol voor participatie: minder onzekerheid, draagt bij aan meer doenvermogen, groter welzijn, minder

De hoofdlijnen voor onze inzet zijn:

zorg, hogere arbeidstevredenheid en productiviteit. Participatie is betekenisvol voor bestaanszekerheid: de beste weg uit armoede is werk, voldoening, zelfvertrouwen,

Op jonge leeftijd leggen we een goede basis

zingeving, er toe doen, een sociaal netwerk, werkomgeving is vindplaats voor

Een solide basis op jonge leeftijd uit zich ook in andere aspecten van het

armoede en schulden. Bestaanszekerheid en Participatie dragen bij aan het welzijn

leven, zoals positieve gezondheid en welzijn. Voor kinderen is het van belang

van mensen en leiden tot minder zorgkosten.

dat zij voldoende kansen blijven krijgen om zich te ontwikkelen, zodat

‘Haalbare doelen stellen. Laagdrempelig starten. Bijvoorbeeld met vrijwilligerswerk of dagbesteding.’ 29

1

Onze aanpak

we armoede en isolatie ook op latere leeftijd zoveel mogelijk voorkomen. We investeren in de participatie van kinderen uit arme gezinnen op met name onderwijs gerelateerde zaken (zoals huiswerkbegeleiding, en allerlei benodigdheden voor school) en op sport en cultuur (deelname aan sportclubs of culturele activiteiten).

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

2 Iedereen doet (duurzaam) mee naar vermogen

‘Een zinvolle dagbesteding,

We streven er naar dat zoveel mogelijk mensen regulier werk hebben of zelfstandig ondernemer zijn. Wie dat (nog) niet kan, maakt stappen in die

wat dan ook, is een medicijn.’

richting of als dat niet mogelijk is, participeert op een andere manier in onze maatschappij. We kijken vooral naar de mogelijkheden die mensen hebben. Onze ondersteuning is gericht op duurzame inzetbaarheid. We werken stress sensitief om rekening te kunnen houden met een beperkt

Het gaat om voorlichting over opleidingen in de sectoren van de toekomst,

doenvermogen van mensen. We nemen belemmeringen weg door mensen

ondersteuning van kwetsbare jongeren in de overstap van opleiding naar

toe te rusten op alle leefgebieden, zoals voldoende inkomen, aanpak

werk, en de ondersteuning van ondernemers die het moeilijk hebben.

van schulden, laaggeletterdheid en aandacht voor (fysieke en mentale) gezondheid. Bij werkloosheid wordt een afweging gemaakt tussen re-integratie op korte termijn of investeren in om- of bijscholing.

5 Naast preventie zorgen we voor een financieel vangnet met ruimte voor passende ondersteuning Waar mogelijk investeren we preventief door mensen met bestaanszekerheid

3 Meer mensen beschikken over voldoende basisvaardigheden, onze dienstverle-

meer kansen te geven op werk, participatie en een betere gezondheid met

ning houdt rekening met inwoners die hier ondersteuning bij nodig hebben

minder zorgkosten. We kijken daarbij niet alleen naar inkomen, maar ook

Door de basisvaardigheden van Amersfoorters die laaggeletterd zijn, te

naar het beheersen van uitgaven. Bijvoorbeeld bij woonlasten, energie en

versterken willen we bijdragen aan hun eigen regie op het leven en deelname

duurzaamheid.

aan onze maatschappij, om inkomens- en gezondheidsproblemen te voorkomen. Tegelijkertijd willen we zorgen dat onze dienstverlening en die van andere organisaties rekening houdt met laaggeletterdheid.

6 We pakken problematische schulden aan We zetten zoveel mogelijk in op preventie en vroegsignalering, om inwoners met financiële problemen sneller en beter te helpen met een lichtere vorm

4 We streven naar een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en

van ondersteuning. Hierdoor ontstaat ruimte voor meer maatwerk en

tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt

aandacht bij curatieve trajecten. We volgen ontwikkelingen van digitale

We werken binnen de arbeidsmarktregio Amersfoort met werkgevers- en

hulpmiddelen die de soms complexe dienstverlening aan inwoners simpeler

werknemersorganisaties, onderwijsinstellingen, UWV en gemeenten zowel

en sneller kunnen maken.

vanuit werk en inkomen-perspectief als economisch perspectief aan het

30

terugdringen van de kwalitatieve mismatch tussen vraag en aanbod op de

Lees hier de uitgebreide toelichting op het thema Bestaanszekerheid & Participatie

arbeidsmarkt. En we werken samen met de aangrenzende arbeidsmarkregio’s.

in hoofdstuk 4.

Onze aanpak

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

2.4.3 Ontwikkelen & opgroeien

‘Wat ik wil verbeteren voor de Amersfoortse jeugd? Gelijke kansen.’

Opgroeien in Nederland en Amersfoort is een voorrecht. Dat blijkt elke keer weer uit internationaal onderzoek. De Nederlandse jeugd is over het algemeen gelukkig en staat positief in het leven. Ze hebben een goede band met hun ouders en ervaren minder problemen dan generatie-

opvoedvaardigheden van ouders/verzorgers. • Het verbeteren van de (keten)samenwerking in regio, stad en wijk om

genoten in andere landen8,9. Die sterke basis willen wij benutten om kinderen, jongeren en jongvolwassenen (tot en met 23 jaar) de kansen en

passende zorg en ondersteuning te bieden. • Het organiseren van oplossingen voor problemen en het versterken van

mogelijkheden te bieden om prettig, gezond en veilig op te groeien, hun

vaardigheden om goed te kunnen opgroeien, als onderdeel van het dagelijkse

eigen talenten te ontwikkelen en economisch zelfstandig te worden.

leven (thuis, op school, bij verenigingen etc.). • Meer kinderen in de eigen wijk naar school en opvang.

Niet voor iedereen is die sterke basis een vanzelfsprekendheid. Omdat er thuis of in de directe omgeving van alles speelt dat een onbezorgde jeugd en/of

We zetten ons in om ervoor te zorgen dat alle jongeren in Amersfoort gezond,

ontwikkeling in de weg staat. Het zorgt ervoor dat deze kinderen vaak een (grote)

veilig en kansrijk opgroeien. Met als doel dat zij actief kunnen meedoen aan de

achterstand krijgen. Ook werken achterstanden bij ouders (participatie,

samenleving, grip op hun leven hebben en betekenis aan hun leven kunnen

opleidingsniveau etc.) door in het schooladvies dat kinderen krijgen en vergroot

geven. We stimuleren lichamelijke en mentale gezondheid. Alle jeugd moet zich

het de kans op schooluitval. Het inzetten op gelijke kansen voor alle kinderen in

veilig voelen; thuis, op school, in de wijk, in de stad en in de digitale omgeving; en

Amersfoort blijft daarom een belangrijk speerpunt, ook in de nadere uitwerking

we moeten voorkomen dat zij in de criminaliteit terecht komen. En ongeacht

van dit thema in het Uitvoeringsprogramma Jeugd & Onderwijs.

achtergrond of beperking, krijgt de jeugd alle kansen om zich te ontwikkelen en hun talenten te ontplooien; in het gezin, in hun schoolcarrière, op de

Samen met ouders, opvoeders, scholen en professionals staan wij voor de

arbeidsmarkt, in vrijetijdsbesteding met sport, cultuur of andere activiteiten.

uitdaging om in de wijk, op de scholen, kinderopvang en thuis vragen en problemen rond ontwikkelen en opgroeien passend en effectief aan te pakken.

Inchley, J., et al. (2016). Growing up unequal: gender and socioeconomic differences in

De grootste uitdagingen in de komende jaren zijn:

young people’s health and well-being. Health behaviour in schoolaged children (hbsc)

• Het vergroten van gelijke kansen voor alle kinderen en jongeren in Amersfoort.

study: international report from the 2013/2014 survey. Copenhagen: World Health

• Het versterken van de basis. Zorgen voor een omgeving waarin jongeren zich

Organization (Health policy for children and adolescents, nr. 7).

optimaal kunnen ontwikkelen. • Vergroten van sociale en emotionele vaardigheden van jongeren en

31

8

Onze aanpak

9

Unicef (2020). Worlds of Influence: Understanding what shapes child well-being in rich countries. Florence: Unicef.

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

We bouwen voort op de basis die in de afgelopen jaren is gelegd met programma’s die in de afgelopen jaren succesvol zijn gebleken (zoals ABC, aanpak voortijdig schoolverlaten, kansrijke start, stevig ouderschap, persoonsgerichte aanpak etc.). De hoofdlijnen voor onze inzet zijn: 1

Zorgen voor een sterke basis Een sterke basis wordt gelegd in de directe omgeving van de jeugdige. Voorlichting en - waar nodig - ondersteuning aan opvoeders en beroepsopvoeders over het gewone opgroeien en opvoeden, een positief pedagogisch klimaat, over wat kinderen en jongeren nodig hebben en hoe volwassenen elkaar daarin kunnen ondersteunen. Door het versterken van beschermende factoren10 kan tegenwicht worden geboden aan risico’s en problemen; deze factoren maken kinderen en jongeren weerbaar. Voorbeelden van beschermende factoren zijn sociale binding (in gezin, vriendengroep, school, wijk), constructieve tijdsbesteding als sport, cultuur of andere activiteiten, en schoolmotivatie. De inzet op beschermende factoren

heeft vooral effect als er sprake is van een gedegen en samenhangende

is in Amersfoort al bekend van het IJslands model. Voor ouders van de

aanpak. Hiervoor kiezen wij een wijkgerichte aanpak, waarin verschillende

leeftijdsgroep 12+ zijn er minder vanzelfsprekende plekken om opvoedvragen

domeinen rondom kinderen en jongeren met elkaar samenwerken. Data en

te bespreken. We hechten waarde aan de bijdrage die kinderen kunnen

kennis over de belangrijkste problemen en behoeften vormen de basis voor

leveren; daarom praten we met hen en niet over hen.

die samenwerking (zie paragraaf 3.4 over wijkgericht werken).

2 Versterken van preventie en vergroten laagdrempelig aanbod

Daarnaast zorgen we voor een laagdrempelig ondersteuningsaanbod om

Versterking van preventie en vergroten van laagdrempelig aanbod kunnen

ouders te ondersteunen met normale opvoedvragen, waarmee we voorkomen

ertoe leiden dat minder jeugdigen een beroep doen op jeugdzorg. Preventie

dat deze uitgroeien tot opvoedproblemen. Via het consultatiebureau, de kinderopvang en school; in de wijk en stedelijk; digitaal en fysiek. Met het

10 https://www.nji.nl/nl/Kennis/Publicaties/NJi-Publicaties/Top-tien

32

Onze aanpak

jongerenwerk bereiken we de jongeren zelf op de plekken waar zij zijn.

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

3 Hulp en ondersteuning zoveel mogelijk onderdeel van de eigen omgeving

begeleid. Alle ouders krijgen te maken met twijfels en onzekerheden en

Samen met pedagogische medewerkers en leerkrachten bieden wij vooral

kunnen behoefte hebben aan informatie, advies en ondersteuning.

hulp en ondersteuning op de plekken waar kinderen, jongeren en opvoeders

Iedere fase kent zijn eigen vraagstukken en betrokkenheid van specifieke

komen. Bijvoorbeeld op het consultatiebureau, de kinderopvang, de school

partners. Alle jongeren zijn gebaat bij een doorgaande lijn, bij de overgang

en de huisartsenpraktijk. Waar mogelijk gebeurt dat aan groepen kinderen

van de kinderopvang naar basisschool naar voortgezet onderwijs en naar de

en ouders.

arbeidsmarkt. Goede samenwerking en organisatie van deze stappen maakt

Vaste gezichten in de samenwerking tussen scholen, kinderopvang,

dat er minder kinderen uit het zicht verdwijnen of uitvallen.

wijkteams en specialistische jeugdzorg op de plekken waar de kinderen en ouders zijn. Dat maakt ondersteuning toegankelijker voor ouders en

Lees hier de uitgebreide toelichting op het thema Ontwikkelen & Opgroeien in

is effectiever voor de kinderen. We sluiten aan bij de wijkgerichte aanpak

hoofdstuk 4.

om meer samenhang en afstemming te creëren (zie paragraaf 3.4 over wijkgericht werken). Kinderen die ernstig belemmerd worden in hun ontwikkeling, door een combinatie van opvoedings- of gezinsproblematiek, psychische problemen en/of een verstandelijke beperking, kunnen zoveel mogelijk nabij of in een

Een mooi voorbeeld van een

schoolse setting onderwijs volgen. Als kinderen tijdelijk niet naar school

doorgaande lijn is ABC:

kunnen, zorgen we ervoor dat zij zoveel mogelijk in Amersfoort naar

Amersfoortse Brede Combinatie.

specialistische hulp en onderwijsinstellingen verwezen worden.

Daarin bieden kinderopvang, onderwijs, sociaal werk en andere

4 Meer aandacht voor een doorgaande lijn: overstappen tussen de verschillende

organisaties activiteiten aan voor

ontwikkelingsfasen.

de ontwikkeling van kinderen. In

Iedere jeugdige krijgt in een min of meer vaste volgorde te maken met

Amersfoort zijn veertien ABC’s die

onderwerpen die bij de verschillende ontwikkelingsfasen horen: van voor

door de gemeente worden

de geboorte (zwangerschap) tot 23 jaar. Het niet goed doorlopen van een

gefinancierd. De gemeente blijft investeren in deze wijze van

bepaalde fase kan gevolgen hebben voor latere ontwikkelingsopgaven,

samenwerking. Ook Integrale Kindercentra kunnen bijdragen aan een

waardoor de ontwikkeling kan stagneren of ontsporen. De ‘normale’

doorgaande lijn.

ontwikkeling die ‘normale’ problemen met zich meebrengt, wordt goed

33

Onze aanpak

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

2.4.4 Ouder worden

Wij willen dat ouderen zelfstandig kunnen blijven wonen als ze dat willen én dat ze daarbij zoveel mogelijk zelf de regie hebben over hun leven en het zorgproces.

Hoewel Amersfoort in verhouding minder ouderen kent dan veel andere

Ouderen die dat nodig hebben, krijgen goed bereikbare, toegankelijke en

gemeenten, stijgt het aandeel ouderen hier sterker dan landelijk. Daarnaast

kostenefficiënte ondersteuning en zorg, die zoveel mogelijk aansluit op hun

wonen ouderen steeds langer zelfstandig. Daarmee groeit ook de vraag naar

persoonlijke (thuis)situatie, mogelijkheden en sociale netwerk.

ondersteuning en zorg voor thuiswonende ouderen. Het is belangrijk niet alleen aandacht te hebben voor kwetsbare ouderen, maar De ambitie is dat ouderen zo lang mogelijk meedoen en bijdragen aan de

ook voor vitale ouderen voor wie het doen van vrijwilligerswerk voor zingeving

samenleving. Voor veel vitale ouderen is het belangrijk om een volwaardige

en daginvulling zorgt. Samen met (en soms als) mantelzorgers spelen zij een

bijdrage aan de samenleving te leveren, zich gestimuleerd en gewaardeerd te

waardevolle rol bij het mogelijk maken dat mensen langer zelfstandig kunnen

voelen. Hun inzet is van grote waarde voor de leefbaarheid in de stad,

blijven wonen.

bijvoorbeeld in vrijwilligerswerk. Daarvoor hebben zij reële mogelijkheden nodig die aansluiten bij hun persoonlijke wensen, behoeften en capaciteiten11.

De hoofdlijnen voor onze inzet zijn:

Met vereende krachten blijven we ouderen die minder vitaal zijn, ondersteunen

1

Ouderen blijven meedoen en zijn onderdeel van vitale (en digitale) netwerken

om goed voor zichzelf en voor elkaar te zorgen. Het stimuleren van een sterk en

We zorgen dat ouderen dankzij (digitale) ondersteuning of zorg voldoende in

gevarieerd sociaal netwerk is daarbij essentieel, ook om vereenzaming te

staat zijn om het zelf te kunnen. (Vrijwillige) levenscoaches kunnen ouderen

voorkomen12 . Blijvende aandacht voor de mantelzorgers is van groot belang. Zij

tijdig coachen in het behoud van een gezonde leefstijl, het anticiperen op

zijn van onschatbare maatschappelijke waarde en het aantal mantelzorgers

langer zelfstandig wonen en het vergroten van hun digitale vaardigheden.

neemt in verhouding tot het groeiende aantal cliënten de komende tijd verder af.

Daarmee willen we ook eenzaamheid zoveel mogelijk voorkomen. We willen dat mensen hulp kunnen en durven vragen aan mensen uit hun

Om de middelen voor de zorg voor de meest kwetsbare ouderen op peil te kunnen houden, is het nodig om bij overige ouderen zelfredzaamheid te bevorderen en te zorgen voor ondersteuning en zorg dichtbij in de wijk. Kwetsbaarheid kan voortkomen uit laaggeletterdheid, verstandelijke beperkingen of een migratieachtergrond. Maar ook uit lichamelijke of psychische problemen of beperkte sociale vaardigheden. Zodoende is passende ondersteuning nodig die erop gericht is de kwaliteit van leven zoveel mogelijk te bevorderen13.

34

Onze aanpak

11 Parafrase uit: Raad Volksgezondheid en Samenleving (2020). De derde levensfase: het geschenk van de eeuw. Den Haag. 12 Citaat uit: Commissie Toekomst zorg thuiswonende ouderen (2020). Oud en zelfstandig in 2030 Een reisadvies. Den Haag. 13 Parafrase uit: Raad Volksgezondheid en Samenleving (2020). De derde levensfase: het geschenk van de eeuw. Den Haag.

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

omgeving, of uit het netwerk van vrijwilligers, waarbij ook de verbinding tussen jong en oud belangrijk is. 2 Mensen kunnen zoveel mogelijk in de eigen wijk blijven wonen als zij

‘Goed luisteren naar mantelzorgers naast cliënten zelf.’ We versterken de bewustwording rondom dementie en verkennen samen

ouder worden

met onze formele en informele partners uit het regionale Netwerk

Om dit mogelijk te maken bieden we op verschillende gebieden

DementieD2 de mogelijkheden om inwoners met dementie en hun naasten

ondersteuning: vitaliteit, meedoen, ontmoeting, wonen en dementie.

zo goed mogelijk te ondersteunen.

We stimuleren mensen om gezond en fit te blijven door deel te (blijven) nemen aan het reguliere verenigingsleven of andere activiteiten in de buurt

3 Mensen kunnen ouder worden in een veilige en toegankelijke omgeving met

of wijk (sociale basisinfrastructuur).

een gevarieerd en integraal zorg- en dienstenaanbod in de wijk

In de inclusieve stad zijn de dagactiviteiten zo toegankelijk mogelijk,

Hierbij hanteren we het leidende principe ‘Ondersteuning en zorg dichtbij’

doordat we deze verschuiven naar de lokale algemene voorziening in de

en kunnen mensen gebruik maken van wijkgerichte netwerken van

sociale basisinfrastructuur. Dit versterken we met een goede wijkgerichte

professionals: sociaal werk, wijkteams, huisartsen en wijkverpleegkundigen.

samenwerking rondom deze cliënten, bijvoorbeeld met wijkverpleging of

Kwetsbare inwoners die de ondersteuning niet zelfstandig kunnen vinden,

andere hulpverlening. Ook kijken we naar de mogelijkheden van slimme

leiden we actief toe via bijvoorbeeld maatjes. Ook vrijwilligersinitiatieven in

technologie.

de wijken, zoals Burenhulp, hebben hierin een belangrijke rol.

Voldoende en passende woningen voor ouderen zijn nog steeds een knelpunt

In de wijkgerichte samenwerking speelt ook het medische domein

en houden doorstroming op de woningmarkt tegen. De woonvormen waarop

een belangrijke rol. De professionals in de wijken, zorgaanbieders en

we inzetten, moeten mensen in staat stellen zoveel mogelijk zelfstandig te

zorgverzekeraar versterken de onderlinge samenwerking om een stevige

wonen, moeten uitnodigen om als inwoners naar elkaar om te kijken, het

basis voor inwoners te creëren in de eerste lijn in de wijk. Voor inwoners met

mantelzorgpotentieel te benutten en wonen en zorg te scheiden. Wonen

een chronische ondersteuningsvraag en een blijvend tekort aan regie op het

in (semi-)collectieve woonvormen, ontmoetingsplekken en gezamenlijke

eigen leven is een goede overgang nodig van ondersteuning op basis van de

activiteiten zorgen voor sociale cohesie en bevorderen onderlinge hulp op

Wmo/Zorgverzekeringswet (Zvw) naar die van de Wet langdurige zorg (Wlz).

basis van wederkerigheid.

Mantelzorgers worden ontzorgd en er komt meer zekerheid voor zorg in de toekomst voor het geval mantelzorgers minder of niet beschikbaar zijn.

Uitvoering vindt plaats als onderdeel van het programma/statement Wonen en Zorg ‘Amersfoort een thuis voor iedereen’ (maart 2018).

35

Onze aanpak

Lees hier de uitgebreide toelichting op het thema Ouder worden in hoofdstuk 4

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

2.4.5 Psychische kwetsbaarheid

beperkte groep is sprake van een ernstig gevaarrisico. Landelijk wordt hiervoor gewerkt aan de ketenveldnorm levensloop beveiligde zorg. Dit vraagt nauwe

Iedereen kan een bepaalde periode psychisch kwetsbaar zijn. Door zorg en

samenwerking tussen GGZ, gemeenten en veiligheidsketen, vaak via het Zorg- en

ondersteuning zo in te richten dat iedereen die dat nodig heeft, er een beroep op

Veiligheidshuis.

kan doen, voorkomen we dat mensen steeds verder in de problemen raken. Door zorg en ondersteuning waar mogelijk te richten op stappen naar herstel zorgen

Onze ambitie voor de komende zes jaar is dat we ondersteuning van mensen

we dat mensen zoveel als mogelijk blijven participeren. Voor mensen met een

met een psychische kwetsbaarheid sluitend organiseren: een keten die goed

psychische kwetsbaarheid die langdurig intensieve zorg en ondersteuning nodig

samenwerkt zodat er geen gaten vallen in de ondersteuning. We volgen hierbij

hebben, is extra aandacht nodig om te voorkomen dat zij in armoede moeten

de lokale leidende principes voor de Inclusieve Stad en de landelijke

leven of geïsoleerd raken.

bouwstenen, en we werken in samenhang met de domeinen wonen, leefomgeving en de veiligheid:

Deze mensen vallen soms onder verschillende wettelijke kaders. Voor het bieden van passende ondersteuning en zorg - vanuit het leidende principe ‘één huishouden, één plan’ - is daarom goede samenwerking nodig tussen de uitvoerders van deze wetten.

• We luisteren goed naar mensen met een psychische kwetsbaarheid en hun naasten. • Mensen met een psychische kwetsbaarheid hebben een preventieve levensstructuur: passend onderdak, inkomen, een sociaal netwerk en een zinvolle daginvulling.

Er is landelijk veel aandacht voor ‘verward gedrag’. Lang niet iedereen met psychische problemen raakt verward. En verward gedrag kan ook andere

• We bieden in samenhang met de GGZ zorg en ondersteuning die nodig is en afgestemd op de behoefte, zo snel als nodig is en zo dichtbij mogelijk.

oorzaken hebben, zoals somatische aandoeningen, dementie of gebruik van

• Mensen waarover zorgen zijn, die geen hulp willen, geen hulpvraag stellen of

(verdovende) middelen. Vanuit cliëntenperspectief wordt inmiddels niet meer

de weg naar hulp niet weten te vinden, zoeken we actief op en proberen we

gesproken over ‘verward gedrag’ maar ‘onbegrepen gedrag’. Mensen die

te motiveren. Met als doel dat zij ook de zorg en ondersteuning krijgen die

onbegrepen gedrag vertonen, doen dat vaak tijdelijk en zijn ook lang niet altijd

nodig is.

gevaarlijk. Voor omstanders kan het wel beangstigend of vervelend zijn.

• Mensen met een psychische kwetsbaarheid hebben woonvaardigheden voor de vorm van wonen waar zij wonen.

Onbegrepen gedrag kan leiden tot onveilige situaties, voor mensen zelf of hun omgeving. In die situaties is naast goede samenwerking tussen de uitvoerders van wetten gericht op zorg en ondersteuning, ook goede samenwerking nodig met partners in de veiligheidsketen zoals politie, justitie en reclassering. Bij een

36

Onze aanpak

• Door inzet op bovenstaande punten voorkomen we zoveel mogelijk uitval en terugval. • We werken aan een prettige manier van samenleven in de wijken en voorkomen zoveel mogelijk overlast.

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

• We werken waar nodig samen met de veiligheidsketen volgens ‘één huishouden, één plan’. • Naasten krijgen de ondersteuning die nodig is zo dichtbij mogelijk.

ambulante GGZ of specialisme licht verstandelijke beperking) en met 24/7 bereikbaarheid en beschikbaarheid hoeven minder mensen te wonen in voorzieningen voor beschermd wonen.

• Mensen die zich zorgen maken over anderen, weten waar zij hun zorgen kunnen bespreken. • Omwonenden krijgen de ondersteuning die nodig is.

We zetten in op het voorkomen dat mensen in de opvang terecht komen en als ze daar toch gebruik van moeten maken, op het zo snel mogelijk laten doorstromen naar een passende woonvorm. We bieden passende hulp aan

De hoofdlijnen voor de inzet zijn:

mensen met een verslaving, psychiatrie en verstandelijke beperking. We scheiden wonen en zorg meer, zodat mensen niet hoeven te verhuizen als zij

1

Passende ondersteuning (continuüm OMNV beter passend maken)

andere hulp nodig hebben.

Met een steviger ambulant aanbod (in samenwerking met onder andere de

Doordecentralisatie Beschermd wonen

Landelijk is in 2019 afgesproken in tien jaar tijd tot een gefaseerde invoering

In 2015 is het advies van de commissie ‘Toekomst Beschermd Wonen’

van het objectieve verdeelmodel voor beschermd wonen te komen en in die

(commissie Dannenberg) uitgekomen. Dat advies is om - vanuit de

tijd ook de doordecentralisatie op dit onderdeel voor elkaar te krijgen. Dat

herstelgedachte - mensen die beschermd wonen, zoveel mogelijk in hun

betekent dat gemeenten geleidelijk overstappen van de huidige historische

eigen omgeving te begeleiden en ondersteunen en daarvoor verschillende

verdeling over centrumgemeenten naar een volledig objectieve verdeling over

woonvarianten (met herstelgerichte ondersteuning) vorm te geven. Dit

alle gemeenten. Vooruitlopend op de doordecentralisatie hebben we in de

om intramurale voorzieningen waar mogelijk af te bouwen en ambulante

regio Amersfoort eind 2019 en begin 2020 afspraken gemaakt die nu worden

alternatieven (wonen en zorg) op te zetten.

geïmplementeerd: • het toekomstig zorglandschap;

Naast de inhoudelijke visie is ook de ontwikkeling van een nieuw

• evenwichtige spreiding van voorzieningen en uitstroom;

verdeelmodel van financiële middelen onderdeel van dat advies. Het

• afbouw van intramurale voorzieningen waar mogelijk en opbouw van

voorstel is de middelen te verdelen over alle gemeenten in plaats van alleen de centrumgemeenten. Daarnaast is ook aangegeven te kiezen voor een andere verdeelmethode; een verdeling afgestemd op de ‘vraag’ (op basis van

ambulante alternatieven; • governance- en financieringsafspraken waaronder een passend financieel model voor de regio op basis van solidariteit en verevening.

objectieve criteria) in plaats van het ‘aanbod’ (historisch gegroeide verdeling).

37

Onze aanpak

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

2 Continuïteit op alle levensgebieden bij overgangen Bij de overgang van de ene vorm van zorg en ondersteuning naar de andere, is

zorg in te zetten. Ook als iedereen zijn uiterste best doet is helaas het gedwongen kader op den duur niet te voorkomen.

het belangrijk dat er warm overgedragen wordt en dat de inwoner er zo min mogelijk ‘last’ van ondervindt. Waar dat kan, zijn inwoners zelf betrokken of

We hebben en maken goede afspraken over de samenwerking bij de overgang

verantwoordelijk om de overgang goed te laten verlopen.

tussen verschillende vormen van ondersteuning of fasen. We maken ze dusdanig concreet dat ze goede opvolging kunnen krijgen in de praktijk.

Behalve de overgangen tussen verschillende wettelijke kaders (Zvw, Wmo en Wlz) geldt ook de overgang tussen gedwongen en vrijwillige zorg. De

3 Inzet op selectieve preventie

meest complexe situaties zijn die waarin mensen geen zorg meer vragen of

Voor alle mensen met een psychische kwetsbaarheid is een preventieve

accepteren, de omgeving zich ernstig zorgen maakt, maar de situatie nog niet

levensstructuur van belang; als basis voor herstel en om terugval te

dusdanig ernstig is dat wordt voldaan aan de voorwaarden om gedwongen

voorkomen. Het sociaal netwerk en de versterking ervan is belangrijk, net als

Maatschappelijke opvang Sinds 2009 is het aantal dak- en thuislozen in Nederland verdubbeld, blijkt

nachtopvang, afneemt en zo snel mogelijk doorstroomt naar een passende

uit onderzoek van CBS. Dat merken we ook in de regio Amersfoort. Bij de

woonplek.

opvanglocaties klopt een toenemend aantal mensen aan waardoor er niet

Er blijven altijd mensen die toch opvang nodig hebben. Zij kunnen

voor iedereen direct plek is. Het uitgangspunt is dat niemand in de regio

aankloppen bij de opvang. Deze groep inwoners begeleiden we zo snel

Amersfoort op straat hoeft te slapen. In Amersfoort zetten we in op passende

mogelijk naar een passende, vaak rustigere plek. Op die manier kunnen zij

ondersteuning gericht op groei en versterken van de zelfredzaamheid,

sneller aan herstel werken. Voor de een is daar veel begeleiding bij nodig, voor

participatie en herstel.

de ander nauwelijks en ligt het accent op een tijdelijke woonplek.

In een brede aanpak van dak- en thuisloosheid voorkomen we zoveel als

Om de doelen voor de maatschappelijke opvang waar te maken werken

mogelijk dat mensen het dak boven hun hoofd kwijt raken. Preventie is

verschillende partijen vanuit verschillende beleidsterreinen met elkaar

gericht op het vroegtijdig signaleren van schuldenproblematiek. We werken

samen: zorgaanbieders, de cliëntenraad van Kwintes, de straatadvocaat

aan andere vormen van opvang en aan uitstroommogelijkheden voor mensen

en de straatpastor, woningcorporaties, IndeBuurt033, Stichting Wijkteams

die tijdelijk een beroep op de opvang hebben moeten doen. Dit moet er mede

Amersfoort, Stadsring51, regiogemeenten, onderwijsinstellingen, enz.

toe leiden dat het aantal mensen dat (langdurig) een beroep doet op de

38

Onze aanpak

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

bestaanszekerheid en een zinvolle invulling van de dag met (betaald) werk.

is vaak langdurig en onvoorspelbaar. Bovendien ervaren mantelzorgers veel

Ook veldwerkers hebben een belangrijke signalerende functie. Met de inzet

onbegrip. Psychische problemen zijn niet zichtbaar en er is sprake van een

van bemoeizorg en een outreachende aanpak proberen we mensen toe te

zeker taboe en onbegrip in de samenleving. We werken aan erkenning en

leiden naar hulp.

ondersteuning van deze mantelzorgers.

4 Ondersteuning van naasten

5 Ondersteuning van de omgeving

Mantelzorg voor mensen met psychische of psychiatrische problemen wordt

Veel mensen met een psychiatrische aandoening ervaren uitsluiting en

als zwaar ervaren, het zwaarst van alle mantelzorgers (Ypsilon, 2019). De zorg

negatieve beeldvorming in hun omgeving. We investeren in het creëren van begrip en het nuanceren van beeldvorming. Tegelijk zorgen we ervoor dat mensen die te maken krijgen met onbegrepen gedrag of overlast ervaren, zich

Afspraken worden gemaakt over continuïteit op alle levensgebieden bij:

gehoord en gesteund voelen.

• Uitstroom uit de intramurale GGZ naar ambulante GGZ en Wmo-voorzieningen. • Toeleiding van bemoeizorg naar reguliere ondersteuning.

6 Voorkomen huisuitzetting

• Forensische zorg naar vrijwillige zorg en ondersteuning.

Samenwerking met de woningcorporatie(s), wijkteams, schuldhulpverlening

• Beschermd wonen naar minder beschermde vormen van wonen.

en de GGD op het gebied van vroeg signaleren, aanpakken van huurachter-

• Verblijf in de maatschappelijke opvang naar wonen in de wijk.

standen en de uiterste inspanning om een huisuitzetting te voorkomen. Ook

• GGZ en Wmo naar de Wlz.

de straatadvocaat van Indebuurt033 levert hier een bijdrage aan.

• Specialistische of maatwerkvoorzieningen naar generalistische vormen van zorg, welzijn en ondersteuning.

7 Verslaving

• Professionele ondersteuning naar meer informele vormen van ondersteuning

Gericht op preventie: vroegsignalering en tijdige doorverwijzing om

• Overgang van gedwongen GGZ naar vrijwillige GGZ en Wmo.

(overmatig) gebruik van alcohol, drugs, gamen en gokken te voorkomen,

• Voorkomen dat iemand op straat komt. Denk aan schuldhulpverlening en

met name gericht op kwetsbare groepen (zoals LVB, lage SES). Daarnaast

financiële zorgverlening, het voorkomen van huisuitzetting en ambulante

worden individuele preventieve interventies ingezet bij personen die risicovol

begeleiding thuis.

gebruiken en klachten ontwikkelen.

• Het versnellen van uitstroom naar een stabiele woonplek. Het gebrek aan beschikbare en betaalbare huurwoningen zit daarbij in de weg. Daarnaast

Lees hier de uitgebreide toelichting op het thema Psychische kwetsbaarheid in

zijn er andere woonconcepten nodig die afgestemd zijn op individuele

hoofdstuk 4.

situaties. Goede voorbeelden daarvan zijn ‘gemengd wonen’ en Housing First.

39

Onze aanpak

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

2.4.6 Samenleven in diversiteit Amersfoort staat als centrumstad in Nederland historisch bekend als knooppunt waar mensen van allerlei achtergronden bij elkaar kwamen en zich vestigden.

‘Op de eerste plaats gesprekken blijven voeren. Nu meer dan anders. De polarisatie neemt nu alleen maar toe.’

Een stad die daardoor al lange tijd met diversiteit te maken heeft en hier de vruchten van plukt en de uitdagingen van kent. We kennen in Amersfoort ook veel verbondenheid. Op religieus vlak en door het grote aantal gezinnen en

• De diversiteit in onze stad is sterk gegroeid en groeit de komende jaren verder;

families in de stad. Dat zien we ook in de grote inzet bij vrijwilligersorganisaties.

• Diversiteit is niet alleen een feit maar ook een toegevoegde waarde • Als we een inclusieve stad en gelijke behandeling voor iedereen nastreven (zie

We leven in Amersfoort dus over het algemeen op een vreedzame en verbonden manier samen. Dat doen we echter vooral met de mensen uit de eigen groep.

Artikel 1 grondwet) is het nodig hier handvatten bij te ontwikkelen; • Er is sprake van sterke verbondenheid en betrokkenheid binnen de

Tegelijk zijn de verschillen tussen mensen op sommige plekken groter dan

verschillende groepen in de Amersfoortse samenleving maar nog niet altijd

honderd jaar geleden. Het lukt niet altijd om ook verbonden samen te leven met

tussen deze verschillende groepen;

groepen die anders zijn. Anders in termen van leeftijd, beperking, etniciteit, seksuele voorkeur of religie. Dus terwijl we goed zijn in binden met mensen uit

• Er zijn grote verschillen in hoeverre Amersfoorters in contact komen met andersdenkenden en/of anderslevenden en hier mee leren omgaan.

de eigen groep, is het overbruggen van verschillen lastiger. Omdat deze verbindingen minder automatisch ontstaan en kwetsbaarder zijn. De uitdaging

Wij willen de komende jaren het samenleven in diversiteit in onze stad

van overbrugging zien we op dit moment met name in de wijken waar grotere

versterken door in te zetten op overbruggen: de verbondenheid tussen

diversiteit is.

Amersfoorters met verschillende achtergronden en ervaringen vergroten14. We willen dat doen door diversiteit ‘op de agenda’ te zetten bij zoveel mogelijk

Diversiteit gaat over ons allemaal en dat besef groeit ook in de samenleving met

professionals en inwoners, zodat de hele samenleving meewerkt aan inclusie en

de toenemende aandacht voor diversiteit en aanverwante onderwerpen. Het

integratie. Inclusie is een houding waarbij we het verschil in de ander positief

investeren in het gezamenlijke ‘Wij-Amersfoort’-gevoel, waarvan diversiteit

waarderen en daar gelijke mogelijkheden en behandeling aan verbinden.

expliciet onderdeel is, past binnen de ontwikkeling van de stad en de inwoners.

Integratie is het proces waarin we in de samenleving leren van het verschil met

Het goed kunnen samenleven in diversiteit is een gezamenlijke opgave. Wij-

de ander en dichter naar elkaar toegroeien.

Amersfoort staat of valt met de moeite die wij allemaal doen om bruggen te bouwen.

14 Zie ook dit artikel waarin meer over binden en overbruggen, en het belang van inzet op overbrugging, wordt uitgelegd

40

Onze aanpak

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

De hoofdlijnen voor onze inzet zijn: 1

Normen stellen door eigen voorbeeld en kaders

De gemeente houdt zich als ambassadeur zelf de spiegel voor en geeft het

‘Het is nodig om elkaar te ontmoeten en te leren kennen. Gelegenheden hiervoor bieden.’

voorbeeld. • Werkgever: onder de loep nemen van onze wervings- en selectiestrategieën. • Medewerkers: verbeteren of ontwikkelen van kennis, vaardigheden en

• Begrijpen: onderling en wederzijds begrip creëren. Informatie over de

attitudes die nodig zijn om intern en extern te werken aan inclusie en

maatschappij aan nieuwkomers en begeleiding bij spanningen tussen

integratie. Bijvoorbeeld communiceren in begrijpelijke taal.

groepen vanwege botsende waarden of belangen. Tegengaan van

• Met de stad: een duidelijker signaal afgeven via inkoop of subsidie richting al onze partners. Voorwaarden voor inclusie en integratie in de juridische kaders.

discriminatie en polarisatie. • Samendoen: Iedereen moet kunnen meedoen, niet alleen met je eigen groep maar ook de groepen Amersfoorters onderling. Daarvoor zijn nodig:

2 Aan inclusie en integratie werken op elk maatschappelijk terrein

vermogen om mee te kunnen doen, bereidheid om mee te laten doen. Specifieke aandacht voor de arbeidsmarkt vanwege het belang van

2a Basisinzet gericht op inclusie en integratie door alle inwoners Inclusie kent drie lagen doelen: kennen, waarderen en steunen. Integratie kent de

bestaanszekerheid. 2b Extra inzet voor ondersteuning en versterking van groepen

drie lagen: ontmoeten, begrijpen en samendoen. Op alle beleidsterreinen zetten we in op deze doelen.

Inzet op integratie voor nieuwkomers

• Kennen: Kennis en bewustwording over diversiteit aan personen, achtergronden, ervaringen en waarden. • Waarderen: diversiteit op waarde schatten, waarderen wat diversiteit ons brengt • Steunen: omzien naar elkaar, opkomen voor jezelf of een ander, de stad

We zorgen ervoor dat nieuwe Amersfoorters worden toegerust om mee te kunnen doen, de samenleving te leren kennen en andere Amersfoorters te ontmoeten. Dit gebeurt met de hulp van de vele informele en formele initiatieven in de stad om nieuwkomers de stad en haar inwoners te leren kennen.

toegankelijk maken. • Ontmoeten: in de wijken en buurten, op het werk, in de stad. Woonwijken

41

De nieuwe Wet Inburgering (verwachte ingangsdatum 01/07/2021) vereist ook om

(woningbouw), ontmoetingsplekken, inclusief arbeidsmarktbeleid en

de komende jaren integraler te werken en als gemeente actief regie op het

onderwijs.

inburgeringsbeleid te voeren. Belangrijke aspecten om een betekenisvol bestaan te

Onze aanpak

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

‘Een divers gezelschap zorgt voor verschillende invalshoeken.’

2.4.7 Samenwerking met andere domeinen 2.4.7.1 Zorg en Veiligheid Vanuit verschillende thema’s uit dit beleidskader is samenwerking met partners

leiden en regie op eigen leven te houden bestaan onder meer uit: de taal leren,

uit het veiligheidsdomein belangrijk. In het Integraal Veiligheidsprogramma

deelnemen aan verenigingsleven, leren over het onderwijssysteem, buurtgenoten

2020-2022 (IVP) wordt beschreven hoe we samenwerken aan veiligheid en zorg.

leren kennen en meedoen via (betaald) werk.

Het doel is de zorg voor kwetsbare mensen te verbeteren en daaraan gerelateerde veiligheidsproblematiek terug te dringen. Hiermee sluit het

In samenwerking met de regio Amersfoort werken we aan een flexibele invulling

programma aan bij de doelen uit dit beleidskader voor een inclusieve stad. Ook is

van de opvang van asielzoekers voor de toekomst, om rekening te houden met

aandacht voor ondermijnende activiteiten in bijvoorbeeld de zorg en het

wisselende instroom.

voorkomen en terugdringen van zorgfraude.

Inzet op inclusie met ervaringsdeskundigen

De thema’s waarop door zorg en veiligheid wordt samengewerkt, zijn: • Persoonsgerichte Aanpak (woonoverlast, criminaliteit, fluïde

Omdat er groepen mensen zijn die maatschappelijke belemmeringen ervaren als

jeugdnetwerkproblematiek)

het gaat om inclusie, maken we jaarlijks samen met hen concrete

• Mensen met onbegrepen gedrag

uitvoeringsagenda’s. Zo spelen we sneller en efficiënter in op wat er leeft en

• Huiselijk geweld en kindermishandeling

kunnen we hen steunen en het met hen samendoen. De belangrijkste kaders zijn:

• Polarisatie en Radicalisering

• Regenboogagenda: veiligheid, weerbaarheid en sociale acceptatie van

• Mensenhandel en (illegale) prostitutie

LHBTIQ+-inwoners bevorderen.

• Zorg- en Veiligheidshuis

• Toegankelijkheidsagenda: gebaseerd op de negen aandachtsgebieden die aansluiten op het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een

Het thema digitale weerbaarheid uit het IVP sluit aan bij ambities in de thema’s

handicap.

Ontwikkelen & Opgroeien en Ouder worden: ervoor zorgen dat inwoners baat

• Anti-discriminatieagenda: ondersteuning van Amersfoorters die discriminatie ervaren. Zoals mensen met een migratie-achtergrond en ouderen.

hebben bij digitalisering (bijvoorbeeld om zo zelfstandig mogelijk te kunnen zijn) en tegelijk veilig zijn door de gevaren te kennen.

Lees hier de uitgebreide toelichting op het thema Samenleven in diversiteit in hoofdstuk 4.

42

Onze aanpak

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

2.4.7.2 Wonen en zorg “Wij vinden het belangrijk dat Amersfoort een stad is die een thuis biedt. Of mensen nu behoefte hebben aan zorg en ondersteuning of niet, iedereen moet hier prettig kunnen wonen en leven.” Dit doen we door inwoners zoveel mogelijk zelfstandig te laten wonen in een voor hen passende woning, en waar nodig met (tijdelijke) ondersteuning en zorg. Met zelfstandigheid bedoelen we zoveel mogelijk in eigen regie, in een woning/ woonvorm die bij hen past, in een vertrouwde omgeving met een netwerk waarin men naar elkaar omkijkt. Dit vraagt om passende woningen, woonvormen, ondersteuning en zorg en samenwerking tussen veel partijen. De woningcorporaties, zorgpartijen, wijkteams, sociaal werk en gemeente zetten zich hier gezamenlijk voor in en hebben dat vastgelegd in het statement ‘huisvesting en zorg’. Op basis van een gezamenlijk op- en vastgesteld uitvoeringsprogramma worden concrete maatregelen en acties uitgevoerd. De hoofdthema’s • Voldoende en divers aanbod aan woningen: aansluitend bij de behoefte van deze inwoners. • Passende zorg en ondersteuning: niet alleen voor de zorgbehoefte, ook ondersteuning bij het zelfstandig wonen en grip op je leven houden. • De inclusieve wijk: samenleven, omzien naar elkaar, je thuis voelen, mensen ontmoeten. Maar ook: ondersteunen bij het omgaan met onbegrepen gedrag en de onrust die daarbij kan horen.

• Gezamenlijk verantwoordelijk: Open netwerkorganisatie met zorgpartijen, corporaties, sociaal werk, gemeente en andere partijen, die ieder een eigen verantwoordelijkheid hebben in de goede huisvesting en zorg van kwetsbare groepen.

43

Onze aanpak

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

Wonen

zo goed mogelijk de match te maken tussen de persoon in kwestie en

• Betaalbare woningen: we zetten in op het verruimen van het aanbod van

de woning/woonomgeving wordt gewerkt via directe bemiddeling.

reguliere sociale huurwoningen en op verschillende woonconcepten. Om snel

Zorgaanbieders, wijkteams en corporaties werken samen aan een goede

meer woonruimte te creëren, realiseren we meer tijdelijke woonruimten en

match van de woning en een goede start met de juiste ondersteuning of zorg.

optimaliseren we het gebruik van de bestaande woningvoorraad. We lobbyen bij het Rijk voor het beperken van huurprijzen en het aanpassen van de

2.4.7.3 Fysieke en sociale omgeving: leefbaarheid in de wijken

kostendelersnorm, zodat het delen van een woonruimte gestimuleerd wordt.

De fysieke en de sociale omgeving hebben veel met elkaar te maken. Bijvoorbeeld

• Betaalbare en passende woningen voor mensen met verschillende behoeften, bijvoorbeeld mensen met een beperking. • Het ontwikkelen van vernieuwende woonprojecten voor ouderen: de juiste

waar het gaat om een gezonde omgeving en luchtkwaliteit, plekken voor ontmoeting, ligging en spreiding van voorzieningen in de stad, nabijheid van groen in de omgeving, wandelroutes, etc. De kwaliteit en inrichting van de

woning op de juiste plek. Tijdig nadenken over ouder worden en hoe je dan

leefomgeving hebben invloed op de kwaliteit van leven en dragen bij aan het

zelfstandig wilt wonen. De behoefte aan passende en meer diverse

voorkomen van problemen. Daarom zijn plekken nodig voor spelen, sport, cultuur

woonvormen waarin je oud kunt worden, neemt de komende jaren fors toe.

en andere sociale activiteiten en vrije tijdsbesteding. Zie ook de publicatie van

Het gaat om onder andere woonvormen die een veilige omgeving en

Wageningen University & Research.

betekenisvolle contacten bieden, waarbij mensen naar elkaar omkijken, en waar nodig zorg en ondersteuning kunnen ontvangen. Zilveren Kruis,

Onze ruimtelijke en maatschappelijke doelen worden goed op elkaar afgestemd

gemeente Amersfoort, woningcorporaties, zorgaanbieders en particuliere

en de onderlinge samenhang blijft een aandachtspunt. Woonomgeving en

investeerders gaan dit gezamenlijk verkennen.

leefbaarheid zijn belangrijke punten waar fysiek en sociaal elkaar raken, want de

• Passende woningen en woonomgeving voor mensen met een (psychische)

samenstelling van woningen in een straat of buurt is van invloed op de

kwetsbaarheid. Door de extramuralisering wonen meer (psychisch) kwetsbare

samenstelling van de wijkbewoners. Op sommige locaties vraagt prettig

mensen in sociale huurwoningen. Zij wonen vaak geconcentreerd in bepaalde

samenleven om meer ondersteuning. Bij nieuwe plannen of projecten is het

complexen of wijken als gevolg van de onevenredige verdeling van sociale

belangrijk om de omgeving in beeld te hebben, zodat kan worden beoordeeld

huurwoningen over de stad. Soms is er weinig draagvlak in een wijk voor

wat er nodig is om de sociale kwaliteit van samenleven te behouden. Dit wordt

huisvesting van mensen met een psychische kwetsbaarheid. Bijvoorbeeld

onderdeel van de wijkgerichte samenwerking.

doordat ervaringen met overlast of incidenten met mensen met onbegrepen gedrag het beeld van buurtbewoners bepalen.

2.4.7.4 Samenwerking met het medische domein: Gezondheidsakkoord Gezondheid, bestaanszekerheid, welbevinden en participatie manifesteren zich

Om bij de uitstroom uit een zorginstelling of maatschappelijke opvang

44

Onze aanpak

op alle levensdomeinen die onderling samenhangen en elkaar beïnvloeden. Door

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

‘Heb bij ruimtelijke ordening aandacht voor meer groen, maak fietsen en wandelen aantrekkelijk, creëer speelplaatsen en ontmoetingsplaatsen.’

2.4.7.5 Economie en bedrijfsleven Het bedrijfsleven - en met name de werkgevers - heeft in meerdere opzichten een belangrijke rol in het leven van inwoners: • Bestaanszekerheid en participatie: de economische visie, die in voorbereiding is, gaat ook over het belang van werken voor de stad en genoeg werk voor “iedereen”. De werkgelegenheid binnen Amersfoort moet aansluiten bij de (toekomstige) beroepsbevolking en bijdragen aan voldoende passend werk voor iedereen, door het behoud of de verwerving van bepaalde typen organisaties.

verbindingen tussen wetten (Wmo, Jeugdwet, participatiewet, Zvw, WLZ, Wet

• Werkgevers in het netwerk van inwoners: voor inwoners die een vraag, zorg of

Publieke Gezondheid) te leggen kunnen we er voor zorgen dat ondersteuning en

andere kwetsbare positie hebben, is de werkgever een belangrijke speler in

zorg toegankelijk, van goede kwaliteit en betaalbaar is en blijft. Dit vraagt

het netwerk. Denk aan mantelzorgers die een reguliere betaalde baan

samenwerking tussen zorgverzekeraar, zorgkantoor en gemeente met de

hebben. Of als iemand schulden krijgt.

relevante samenwerkingspartners en gecontracteerde aanbieders. Met een groot aantal partners sluiten gemeenten in de regio en zorgverzekeraar Zilveren Kruis

• Maatschappelijk betrokken ondernemen: een maatschappelijke bijdrage van het bedrijfsleven aan initiatieven in de stad.

een ‘gezondheidsakkoord’. Het netwerk heeft tot doel geïntegreerde zorg te bieden volgens de volgende principes:

2.4.7.6 Cultuur

• positieve gezondheid als uitgangspunt: van ziekte en zorg, naar gezondheid

De raakvlakken met cultuur en de Cultuurvisie betreffen onder meer onderwijs,

en gedrag; • regie bij de inwoner;

zorg, gezondheid, welzijn, ouderen en jeugd, en bestaan uit: • Cultuuronderwijs: leerlingen ontwikkelen creatieve vaardigheden, ontdekken

• de juiste zorg op de juiste plek;

talenten, werken samen. Dit vindt plaats in kinderdagverblijven, het primair,

• wijkgericht organiseren.

voortgezet en speciaal onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. • Cultuurparticipatie: iedereen kan meedoen, van jong tot oud, ongeacht

45

We richten ons hierbij primair op 3 thema’s:

achtergrond of beperking. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij publieke en

1

particuliere aanbieders van cultuureducatieve activiteiten in de vrije tijd,

Preventie

2 GGZ/psychische kwetsbaarheid

culturele instellingen, kunstenaars en ook in wijken. Ook amateurkunst-

3 Senioren/ouder worden

verenigingen -zoals koren, bands, theater- en dansverenigingen- spelen een

Hiermee geven wij in Amersfoort ook invulling aan de landelijk afgesloten

grote rol bij het verzorgen van ontmoeting, om vitaliteit van inwoners en

hoofdlijnakkoorden.

leefbaarheid in de wijken op peil te houden.

Onze aanpak

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

46

Onze aanpak

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

• Culturele activiteiten in het domein van zorg en welzijn die goed passen

Steenbreek Amersfoort

binnen het concept Positieve Gezondheid: uit de evaluatie van het project Age Friendly Cultural Cities komt naar voren dat ouderen langer vitaal en

Het steenbreeknetwerk is al een aantal jaren actief met als doel

zelfredzaam blijven wanneer kunst en cultuur wordt ingezet in de zorg.

inwoners te stimuleren hun tuinen te ontstenen en vergroenen. Daarbij

Hoewel zorgverleners erg enthousiast zijn over het positieve effect, heeft het

werd duidelijk dat het netwerk mensen met een kleine beurs slecht

merendeel van hen dit nog niet structureel ingebed in hun beleid. Hier liggen

bereikte. Om manieren te vinden om deze groep te betrekken is een

kansen voor de toekomst, ook voor andere kwetsbare groepen zoals

zzp-er uit het netwerk Steenbreek Amersfoort ingezet om in de wijken

statushouders en mensen met een verstandelijke, psychische of lichamelijke

‘rond te scharrelen’ en kansen te vinden en benutten. Dit bleek een

beperking. Daarnaast ligt er voor de verschillende beleidsterreinen én cultuur

belangrijke en effectieve manier te zijn omdat pas wanneer je je echt in

een mooie uitdaging om beter samen te werken en een gezamenlijke visie te

de wijk begeeft, je kansen tegen komt.

ontwikkelen met integraal beleid. Daaruit ontstaan nieuwe activiteiten zoals: 2.4.7.7 Duurzame Stad De raakvlakken met de Duurzame Stad bestaan uit: • Belang van een duurzaam gezond leefklimaat • Aandacht voor het tegengaan van tweedeling bij bijvoorbeeld de energietransitie.

• Steenbreek voor de kleine beurs: met vrijwilligers op pad om mensen met een kleine beurs te helpen met tuinieren. De ontvanger helpt waar mogelijk mee. • Het starten van een logeertuin. Waar planten uit tuinen van eigenaren met een ruime beurs tijdelijk worden geplant om hergebruikt te worden in tuinen van mensen met een kleine beurs. Draagt bij aan circulaire economie. • Tussen de betrokkenen onderling ontstaat een sociaal netwerk, dat ook op

We besteden aandacht aan kansengelijkheid en inclusie bij de energietransitie,

andere momenten in te zetten is. Via dit netwerk wordt doorverwezen naar

om ervoor te zorgen dat bijdragen aan een duurzame wereld niet alleen een zaak

instanties in de buurt zoals de burenhulpdienst/Indebuurt033/wijkteam.

is van de mensen in een betere sociaal economische positie. Iedereen moet naar

• Mensen met afstand tot de arbeidsmarkt worden via re-integratieproject

vermogen kunnen bijdragen aan duurzaamheid en we kunnen niet verwachten

betrokken bij de grotere klussen. Zo leren zij over aanleg en onderhoud

dat dat voor alle inwoners op dezelfde wijze kan.

van tuinen. Deze kennis benutten zij weer bij eigen klussen in verwaarloosde tuinen.

47

Onze aanpak

Terug naar de inhoudsopgave

Onze organisatiestructuur en samenwerking

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

3

Onze organisatiestructuur en samenwerking

3.1

Toegang tot ondersteuning en zorg voor inwoners

Altijd aan het juiste adres Mensen met een (hulp)vraag kunnen zich op diverse plekken in de wijk melden.

Inwoners moeten ondersteuning en hulp ervaren als onderdeel van hun

En op diverse plekken kan een (hulpvraag) worden gesignaleerd: op school, op

omgeving. Daarom organiseren we advies, ondersteuning en zorg dichtbij

straat, het consultatiebureau of een buitenkast. De plek of ingang die wordt

inwoners. De eerste kring van inwoners bestaat uit familie, vrienden, buren,

gekozen, mag geen invloed hebben op de wijze waarop de vraag wordt

collega’s. Daaromheen hebben zij de organisaties of netwerken waar de meeste

beantwoord of doorgeleid. Professionals in de wijk of in stedelijke netwerken

mensen sowieso al komen zoals consultatiebureau, school, werk, verenigingen,

hebben een eenduidige werkwijze; zij kunnen allen de vraag samen met de

etc. Ondersteuning en zorg in de wijken of stad sluiten daarbij aan: sociaal werk,

inwoner(s) helder krijgen, en helpen inwoners de weg te vinden naar de juiste

huisarts, wijkteams, schuldhulpverlening, vrijwilligers en gemeente. Maar ook

plek, bij voorkeur met een ‘warme overdracht’.

ziekenhuis, zorgaanbieders, veiligheidspartners en Artikel 1 Midden Nederland. Bij de formele partners in de basis van de piramide (Indebuurt033, Stadsring51, Zichtbaarheid voor inwoners

Werk, Inkomen en Zorg en Stichting Wijkteams Amersfoort) komt een groot deel

De basisinfrastructuur in de wijk en de samenwerking tussen professionals

van de vragen over ondersteuning en zorg binnen. Zij voeren waar nodig samen

moeten zichtbaar en bekend zijn bij inwoners. Inwoners moeten weten dat zij

de triage uit en staan in verbinding met netwerken in de stad. Zo zorgen we

met hun vragen of zorgen terecht kunnen bij de informatiewinkels en

ervoor dat niemand van het kastje naar de muur wordt gestuurd, en dat iedereen

informatiepunten, of dat zij hun zorgen kunnen delen met de wijkteams.

snel en adequaat het passende antwoord krijgt op de (hulp)vraag.

Hiervoor werken wijkteams, sociaal werk en ook huisartsen en jeugdgezondheidszorg nauw samen.

De toegang tot individuele zorgvoorzieningen is belegd bij een beperkt aantal organisaties met verwijzingsbevoegdheid. Dit zijn de Stichting Wijkteams

Voor inwoners die zich niet gemakkelijk op eigen initiatief (kunnen) melden, is de

Amersfoort, de huisartsen in Amersfoort en de jeugdgezondheidszorg GGDrU.

aanwezigheid van professionals op ‘vindplaatsen’ essentieel: plekken in de wijk

Tussen partijen en gemeenten worden in aanvulling op de wet waar nodig

waar inwoners als vanzelfsprekend komen of elkaar ontmoeten. Scholen vormen

nadere afspraken gemaakt over samenwerking en de wijze waarop verwijzingen

een belangrijke vindplaats en zijn daarom ook ‘werkplaats’: ondersteuning en

plaatsvinden.

zorg kan er ter plekke worden geboden.

49

Onze organisatiestructuur en samenwerking

Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

Onafhankelijke cliëntondersteuning

gevraagd en ongevraagd advies aan de gemeente op het gebied van Werk en

Iedere inwoner heeft recht op onafhankelijke cliëntondersteuning. Deze taak en

Inkomen. Ook signaleert en bespreekt de Cliëntenraad problemen uit de praktijk.

de voorlichting erover zijn in Amersfoort belegd bij Indebuurt033. Cliëntondersteuners helpen bij een aanvraag, een gesprek met zorgverleners,

Ervaringsdeskundigen en andere belangenbehartigers

bemiddeling of bieden andere begeleiding binnen het sociaal domein en de

Naast genoemde formele overlegstructuren zijn wij structureel in contact met

wet- en regelgeving. Via de medewerkers van de informatiewinkels van

groepen ervaringsdeskundigen, naasten en belangenorganisaties. De input van

Indebuurt033 kan deze ondersteuning worden geboden.

ervaringsdeskundigen draagt bij aan beter beleid en betere uitvoering, aansluitend op wat inwoners nodig hebben. Een zelfde bijdrage krijgt de

3.2

Inwonerparticipatie

gemeente ook van belangenbehartigers. Daarom worden bij ontwikkelingen in

Ons beleid en werkwijzen worden beter dankzij de inbreng van inwoners en

beleid en uitvoering ervaringsdeskundigen en/of belangenorganisaties

ervaringsdeskundigen. De beleving en ervaringsdeskundigheid van inwoners zijn

betrokken. Onder meer doen wij dit bij de uitvoering van beleid op het gebied

waardevol en moeten goed tot hun recht komen. In Amersfoort hanteren wij

van toegankelijkheid, diversiteit en psychische kwetsbaarheid.

voor inwonersparticipatie een eigen model: Denktank Inclusieve Stad. Cliëntenraden van partnerorganisaties Denktank Inclusieve Stad: advies en signalering

Amersfoort heeft ook de Cliëntenraad WSW (wet sociale werkvoorziening) die

Gevraagd en ongevraagd advies geven aan de gemeente (college en

namens de betrokken medewerkers meedenkt en advies geeft. Ook

gemeenteraad) over onderwerpen op het gebied van het Sociaal Domein en de

zorgaanbieders en andere partners kennen cliëntenraden, wiens adviezen van

Inclusieve Stad. De ogen en oren van de gemeente in de stad voor signalen op het

belang zijn. Zij worden bij de relevante onderwerpen betrokken en geraadpleegd.

terrein van het Sociaal Domein en de Inclusieve Stad. Signalen ontvangen, actief ervaringen ophalen, etc.

3.3

Lokale aansturing en samenwerking

De Denktank bestaat uit een vaste kern (adviesraad) en een ‘flexibele schil’ van

De wijze waarop wij de uitvoering van informatie, advies, ondersteuning en zorg

mensen die meedenken, expertise of ervaringsdeskundigheid hebben, hun

lokaal organiseren is gebaseerd op de doelen en de leidende principes. De

netwerken kunnen betrekken en een rol kunnen spelen in het ophalen van

piramide van ondersteuning en zorg is daarbij leidend. Een groot deel van de

signalen uit de samenleving.

uitvoering vindt lokaal plaats, in samenwerking met lokale partners, zowel formeel als informeel.

Cliëntenraad Werk en Inkomen De Cliëntenraad Werk en Inkomen Amersfoort komt op voor de belangen van mensen met een laag inkomen in de gemeente Amersfoort. De raad geeft

50

Onze organisatiestructuur en samenwerking

‘Er is veel gezegd over werken in de wijk. Maar wat als je op stedelijk niveau werkt?’ Terug naar de inhoudsopgave

Amersfoort Inclusieve Stad | Beleidskader 2021-2026

Functies die lokaal georganiseerd zijn:

3.3.1 Samen werken

• Gemeenschapsvorming en support

Het is een gezamenlijk doel om inwoners sneller op de juiste plek te helpen, en

• (vroeg)Signalering en presentie

door de juiste mensen. Formele en informele organisaties trekken al veel samen

• Informatie en advies

op. Toch blijft ‘betere samenwerking’ een veel genoemde wens. Dit gaat niet om

• Ontmoeting

meer contact, overleg of afstemming, maar om beter contact, overleg en

• Jongerenwerk en kinderwerk

afstemming waarbij de inwoner met diens (hulp)vraag centraal staat. Het gaat

• Ondersteuning van vrijwilligerswerk en mantelzorg

om vertrouwen tussen organisaties en professionals, samen leren, ons open tot

• Dagactiviteiten en arbeidsintegratie

elkaar verhouden en beseffen dat we onze maatschappelijke doelen alleen halen

• Ondersteuning bij hulpvragen: cliëntondersteuning, sociaal juridische

door samen te werken met alle partijen die nodig zijn om inwoners goede

hulpverlening, ondersteuningsgroepen, ondersteuning door wijkteams

ondersteuning en zorg te bieden. Dat kan ook een out-of-the-box-aanpak buiten

en POH

de gebaande paden betekenen.