24-03-2021 Infosessie ROM Provincie Utrecht (jaarplan)

Financiering; dit wordt o.a. door de ROM zelf aangeboden, maar er zijn meer VC’s. De ROM zal ondernemers ook helpen met het investeerbaar maken van proposities en deze te begeleiden naar de juiste financiers.

•

Vaardigheden; Diverse incubation en acceleration-programma’s in de regio helpen startups en scaleups met de ondernemende, managerial en leidende vaardigheden. De ROM zal daarnaast een Investment Ready Programma (IRP) initiëren, waar ondernemers netwerk, kennis en vaardigheden ontvangen. Waar bestaande programma’s ontbreken zal de ROM deze met partners initiëren. Daarbij hechten we er waarde aan om versnippering tegen te gaan en een eenduidige vindbaarheid voor de ondernemer na te streven.

Recent onderzoek (Stam, 2020) laat zien dat het Utrechtse ecosysteem uitblinkt in fysieke infrastructuur (en bereikbaarheid) en beschikbaarheid van talent in de regio. Maar er zijn ook uitdagingen. Regionaal leiderschap en regionale netwerken moeten verder ontwikkeld worden. Deze elementen zijn van belang omdat zij voor richting en collectieve actie zorgen. Ook de private R&D-investeringen blijven achter en moeten worden ontwikkeld. 37

Jaarplan 2021

De ROM wil ervoor zorgen dat er in de regio Utrecht een ecosysteem ontstaat waardoor startups, scaleups en innovatief MKB de benodigde steun ervaren. Nog te veel startups, scaleups en innovatieve MKB’ers weten investeerders, subsidies, kennis of netwerken onvoldoende te vinden. Hierdoor blijven kansen voor innovatie en groei onbenut. Voor startups betekent dit onder meer dat er een dekkend systeem van incubators en programma’s bestaat in de regio. De ROM zal programma’s, zoals een Investor Readiness Programma, incubators of een scaleup programma bij partners ondersteunen of samen met partners ontwikkelen. Dat zal in de regel gebeuren in nauwe samenwerking met andere ontwikkelmaatschappijen of met ervaren professionele partijen in of buiten de regio. Ook willen we soms specifieke ondersteuning gaan organiseren voor specifieke doelgroepen. Zo hebben biotech en biobased startups veel hulp nodig in de vroege fase, vanwege de risico’s die samenhangen met uitgaven aan labruimte.​ De ROM is een proactieve en betrokken maatschappelijk investeerder met als doelstelling de toegang tot kapitaal voor innovatieve Utrechtse bedrijven in alle levensfasen te vergroten. De ROM investeert in de grote transitiesectoren die van belang zijn voor de economie van morgen; digital, health en sustainability.

Om de financieringen voor deze bedrijven te realiseren, werkt de ROM samen met vele partners binnen en buiten de regio. Via een groot netwerk met private investeerders zorgen we dat ook meer privaat kapitaal zijn weg vindt naar onze regio en samen zorgen we voor een grotere financiële draagkracht om de innovatieve bedrijven in de regio te financieren. De ROM investeert vanuit twee fondsen: het POC-fonds en het Participatiefonds. Het POC-fonds is echt gericht op de eerste fase van ondernemerschap met een Technology Readiness Level (TRL) van 4-6. Het POC-fonds investeert in innovatieve bedrijven vanaf de proof-of-concept-fase om de bedrijven in de gelegenheid te stellen hun product uit te ontwikkelen. Investeringen vanuit het POC-fonds zijn maximaal € 250k. Doel is om bedrijven verder te helpen groeien. Het Participatiefonds is gericht op bedrijven in een wat verdere groeifase (fase 2 en 3) en een wat hoger TRL, namelijk 7-9. Het Participatiefonds verstrekt converteerbare leningen en/of aandelenkapitaal met een maximum investeringsbedrag van € 2,5 miljoen. Uitgangspunt van de ROM is om niet individueel te investeren, maar altijd samen met één of meerdere private investeerders in een consortium. Ook beheert de ROM de coronaoverbruggingsleningen (COL-fonds) uit de regio Utrecht. Deze leningen zijn verstrekt aan bedrijven uit de regio die door Covid een cashflow probleem hadden.

De financieringen hebben dan ook een tijdelijk karakter en moeten na een aflossingsvrije periode van 1 jaar in 3 jaar afgelost worden.

4.2 Activiteiten Met betrekking tot Innovatie zal de ROM in 2021 diverse programma’s starten die zijn gericht op specifieke startups, scaleups en innovatief MKB. De volgende programma’s staan op de planning in 2021:

38

•

Investor Readiness Program (Q1 2021) ​ 

•

Health Innovation Program (Q3 2021)

•

Scaleup Program (met externe partners en Startup Utrecht, Q3 2021) ​ 

•

The establishment of BioHub for health and sustainability​ (optional)

Naast deze uitgebreide innovatieprogramma’s denken we ook over het aanbieden van een aantal standaarddiensten die ondernemers helpen met innovatie en groei. Er zijn diverse subsidies beschikbaar om ondernemers te helpen met innovatie, maar die weten regionale ondernemers lang niet altijd te vinden. Deze kennis kunnen de ROM en partners ontsluiten. Het is duidelijk dat databases als Treebute ons veel inzicht geven in de R&D-kracht van de regio (patenten, publicaties). Op de langere termijn zal het team werken aan producten die de bestaande ecosystemen van investeerders en ondernemers verder ondersteunen, zoals innovatie- en groeivouchers rondom innovatieconsortia. Mogelijke producten zijn: •

Subsidie-advies

•

Innovatie en groeivouchers

•

Business Intelligence

In 2021 komt er veel op het Innovatieteam af. Verschillende programma’s moeten voor het eerst worden gedraaid met partners. Dit kost tijd en energie. Daarnaast worden nieuwe relevante innovatieprogramma’s ontwikkeld voor onze doelgroepen. Ook dit kost menskracht en middelen. Soms moeten deze middelen ook nog eerst worden verworven door specifieke subsidieaanvragen. Bovendien moet het innovatieteam onderzoeken welke standaardproducten en diensten we willen ontwikkelen in 2021 en deze in 2022 aanbieden. Dit onderzoeksproces vraagt tijd, menskracht en middelen. In 2021 moet er bovendien veel energie gestopt worden in het leren kennen van het netwerk van startups, scaleups en innovatief MKB. Daarvoor zullen we alle incubators, accelerators en broedplaatsen (publiek en corporate) periodiek bezoeken. Op basis van business intelligence geldt hetzelfde voor een selectie van startups, scaleups en innovatief MKB. In dat kader zullen we in 2021 met ongeveer 200 ondernemingen faceto-face spreken. Dit proces is tijdrovend, maar geeft de ROM wel een diep inzicht in de behoefte van ondernemers. Ook zal de ROM veel tijd en energie investeren in het Utrecht Science Park. Daar komt immers veel R&D en innovatie vandaan. Verder zal de ROM relevante events bezoeken en soms mede organiseren.

Congressen en evenementen zijn vaak bij uitstek de gelegenheden om de naamsbekendheid van de ROM fors te vergroten. Bovendien zijn dit zeer effectieve platformen om innovatieve ondernemers te ontmoeten en te spreken. Naarmate 2021 vordert (en Covid hopelijk naar de achtergrond verdwijnt) zullen de individuele bezoeken verminderen en zal de ROM zichtbaarder worden op evenementen en congressen.  

39

Jaarplan 2021

In 2021 wordt er ook een scouting-systeem opgezet. Tot slot zal het Innovatieteam een bijdrage moeten geven ons marketing- en brandingteam. In samenwerking met partners moet content gegenereerd worden. Dat kost tijd en energie. Lijst met activiteiten in 2021: •

Onderzoeken, opzetten en uitvoeren van diverse innovatieprogramma’s.

•

Onderzoeken behoeften t.a.v. standaardproducten en diensten.

•

Ondersteuning van Utrecht Science Park (Incl. UU, UMCU).

•

Bezoeken van incubators, accelerators en broedplaatsen.

•

Gesprekken met startups, scaleups en innovatief MKB.

•

Opzetten van de scouting.

•

Verwijzen van kansrijke ondernemingen naar de fondsen van de ROM.

•

Versterken van de private investeringen (m.n. corporate venturing).

Om succesvol te kunnen investeren is scouting en zorgen voor deal flow van cruciaal belang. Deze deal flow genereren we constant door: •

Nauwe contacten met het VC-landschap in Nederland.

•

Nauwe contacten met het ondernemende ecosysteem in de regio Utrecht (o.a. incubators, accelerators, Utrecht Holdings).

•

Grote bekendheid van de ROM Regio Utrecht bij onze doelgroep (ambitieuze, innovatieve ondernemers in de regio).

•

Actieve scouting van onze medewerkers bij Impact, Innoveren & International.

•

Figuur: de funnel van investeringen

Scouting is slechts een van de activiteiten die cruciaal is voor een succesvolle investeringen. Het proces bestaat meestal uit de volgende stappen na een succesvolle scouting

40

•

Screening en evaluatie

•

Uitvoeren due diligence

•

Finaliseren van de investering

•

Managen van de portefeuille

•

Exit

Funnel van de ROM Regio Utrecht Incubators & Accelerators We zullen actief samenwerken met alle incubators, accelerators en verzamelplekken in de regio Utrecht

Scouting

Incubators

Accelerators

Ecosysteem

Branding

Ecosysteem Ontwikkeling Door actief het ecosystem te ontwikellen i.s.m. partners uit de regio Utrecht werken we aan het beter ontdekken van ondernemend talent zodat Utrecht het ondernemende ecosysteem van NL wordt.

Scouting Daar waar geen goede ecosystemen zijn zullen we meer energie en tijd moeten stoppen in het scouten. Dat wil zeggen aanwezig zijn op de juiste conferenties en plekken; virtueel en fysiek.

250-500 (100%) AANMELDING 50-150 (20-30%) ANALYSE TEAM

Branding & Marketing Door te zorgen voor bekendheid en een goede internet presence en ondersteuning zijn we vindbaar voor al het ondernemende talent uit de regio.

10-25 (5-10%) IC VOORSTEL 5-10 (2-5%) INVESTERING

VC’s

Venture Capitalist

Funnel

Het is van cruciaal belang dat we in staat zijn om een network van bevriende VC’s op te bouwen.

De kwaliteit van de startups en scaleups waarin de ROM investeert wordt erg bepaald door de kwaliteit van input

Figuur: de funnel van investeringen

Naast deze primaire kerntaken om de dealflow te managen zijn er nog aanvullende taken zoals het aantrekken van nieuw kapitaal, het structureren van de funds en meten van prestaties. Tenslotte heeft de ROM ook een rol als verbinder binnen het investeringslandschap. De ROM helpt bedrijven met kapitaal en/of ondersteuning. Als de ROM dat niet (helemaal) kan, dan kunnen we de bedrijven verbinden met andere partijen binnen het investeringsecosysteem.

4.3 Prestaties In 2020 waren we vooral bezig met strategievorming, netwerk opbouwen, beoordelen van COL- en investeringsaanvragen en de voorbereiding voor een vliegende start met een aantal programma’s vanaf januari. ​ Onze innovatie-KPI’s voor 2021 zijn: •

2x IRP Utrecht houden met totaal 15-20 deelnemende bedrijven​ 

•

2x nieuwe versie IRP​ 

•

2 bedrijven per IRP succesvol doorgeleid naar onze fondsen

•

1-2 bedrijven werven voor Business Innovation Program Food

•

New Business Innovation Health Program started​ 41

Jaarplan 2021

Het POC-fonds wil de economische ontwikkeling in de regio ondersteunen door te investeren in bedrijven in de zeer vroege fase. Daarvoor wil het POCfonds de komende 3 jaar 20 investeringen doen. Om dat te halen zal het POCfonds in 2021 7-10 investeringen moeten doen, waarbij uitgegaan wordt van een gemiddelde investeringsgrootte van € 200-250k (een totale investering van € 1.5-2 miljoen). Daarnaast wil het POC-fonds nog € 50-100k per investering uitlokken van private investeerders. Dat komt neer op € 500k-1 miljoen aan extra kapitaal dat beschikbaar komt voor deze ondernemingen. Dat zijn ambitieuze doelstellingen voor het eerste jaar van het POC-fonds, zeker omdat het POC-team bij de start van het jaar nog niet compleet zal zijn. Dat betekent dus ook dat de processen zo efficiënt mogelijk zullen moeten worden ingericht, zodat het team de aandacht kan besteden aan het vinden van voldoende investeringsmogelijkheden. Bovendien zal naar mate de portefeuille aan bedrijven in beheer groeit ook steeds meer tijd besteed moeten worden aan begeleiding en monitoring van de bestaande portefeuille. Het is de ambitie van de ROM om in 2021 tenminste 4 investeringen te doen in het Participatiefonds. Met een gemiddelde investeringsgrootte van € 750k komt dat neer op € 3 miljoen vanuit het Participatiefonds.

Daarnaast wordt gemikt op € 1-2 miljoen additioneel aan private investeringen per investering, wat neerkomt op € 4-8 miljoen privaat kapitaal dat beschikbaar komt voor de ontwikkeling van deze bedrijven. Ook dit zijn ambitieuze doelen voor de fase van ontwikkeling waarin de ROM zich bevindt. Met een gevulde pijplijn en een aantal ingewerkte teamleden wordt er alles aan gedaan om snel de eerste transacties te kunnen doen. Ook voor het Participatiefonds geldt dat het beheer van bestaande investeringen een steeds groter tijdsbeslag zal leggen naar mate het fonds meer (succesvolle) investeringen doet. Binnen het COL-fonds staat op dit moment ruim € 16 miljoen uit aan overbruggingsleningen in de provincie. De ROM voert hierover het beheer voor EZK. Het is op dit moment de verwachting dat de COL nog een keer verlengd wordt. Dit betekent dat er naar verwachting ook in 2021 extra aanvragen beoordeeld zullen moeten worden en dat deze ondernemingen in beheer komen. Gezien het risicovolle karakter van (een deel van) deze leningen, zal ook tijd besteed moeten worden aan (kortstondige) betalingsachterstanden, wanbetalingen en faillissementen binnen de COL-portefeuille. Het is desondanks de ambitie van de ROM om alle leningen netjes afgelost te zien worden. Dit kan niet tegen alle kosten.

Soms zullen we ervoor moeten kiezen om niet de uiterste contractuele en juridische mogelijkheden te benutten, omdat de kosten dan de potentiële baten zullen overschrijden of het niet in het belang van het voortbestaan van de onderneming is. Voor het beheer van de COLportefeuille wordt een beheerder ingezet. Dit alles hangt ook af van wat er met Covid gebeurt – mogelijk komt er alsnog iets soortgelijks als de COL als alles weer erger wordt en moet de ROM daar extra op inzetten. 42

Grote betekenis ‘De oprichting van de ROM geeft de economie in de regio Utrecht een enorme impuls. We hebben een regio met veel ondernemers met innovatieve ideeën. De ROM helpt deze ondernemers met hun kennis, expertise, netwerk en financiële ondersteuning. Daarnaast heeft de ROM al grote betekenis gehad in deze coronacrisis, door ondernemers financieel te ondersteunen met de Coronaoverbruggingsleningen. Als regio Utrecht zijn we erg blij met de komst van de ROM.’

Sander Jansen (wethouder Economie Zeist)

43

Jaarplan 2021

5. International

44

Het team International heeft een dubbele opdracht: ‘Foreign Investments’ en ‘Trade’. Bij Foreign Investments gaat het om bedrijven die zich in de regio willen vestigen. Bij Trade gaat het erom om bedrijven uit de regio Utrecht zo goed mogelijk te helpen bij hun internationale groeiambities. Voor beide takken geldt dat het utiliseren van een internationaal netwerk van partnerorganisaties cruciaal is voor een goede effectieve ondersteuning van de regio. Team International is het go-to team in de regio Utrecht op het gebied van internationale bedrijvigheid. Enerzijds door bedrijven te ondersteunen bij export en anderzijds door het aantrekken en behouden van buitenlandse bedrijven. Er zijn drie duidelijke trends waarneembaar voor Internationalisatie: Naast Foreign Investments krijgt ook Trade steeds meer aandacht. 4. Er is steeds meer focus op nabije afzetmarkten (Europa). Door corona is er meer aandacht voor kortere toevoerlijnen en is reshoring een belangrijk thema geworden. 5. Er is een verschuiving van een reactieve landenbenadering naar een proactieve sectorbenadering waar we specifiek onze speerpuntsectoren versterken.

5.1 Opdracht en impact ​ e opdracht van Foreign Investments is het promoten van de economische D mogelijkheden van de regio in het buitenland en het aantrekken en behouden van innovatieve bedrijven naar en in de regio Utrecht. Met name bedrijven die passen in de Regionaal Economische Agenda en een aanvulling vormen op het ecosysteem en bijdragen aan een beter vestigingsklimaat. We houden rekening met de veranderende politieke en verhoudingen, zoals Brexit en de handelsoorlog China/VS en stemmen onze acquisitieactiviteiten hierop af. De keuze voor landen ligt niet vast. Met steeds betere business intelligence houden we landen en markten doorlopend in de gaten en zullen we focus verleggen als daar aanleiding voor is. We gaan onze acquisitieactiviteiten in de komende jaren meer richten op onze speerpuntsectoren (sectorale aanpak) en zoeken pas daarbij de landen en regio’s waar de beste kansen liggen. Voor 2021 zijn dit de volgende landen: •

Europa; Duitsland (Zuid-Duitsland en Noordrijn-Westfalen), UK (Brexit)

•

Noord-Amerika: Verenigde Staten & Canada

•

Azië: China (Guangdong, Hong Kong), Japan, India en Taiwan

Het spiegelbeeld van Foreign Investments is Trade. Hierbij ligt de focus niet op het binnenhalen en ondersteunen van buitenlandse bedrijven om de regio te versterken maar op het maximaal ondersteunen van bedrijven uit de regio bij hun internationaliseringsambities. Over het algemeen blijken de internationale barrières groot te zijn. Taal, cultuur, wetgeving en het gebrek aan een netwerk zijn grote blokkades. 45

Jaarplan 2021

​Binnen Trade zijn er de volgende doelgroepen te onderscheiden: Startups & scaleups. Zij hebben vaak behoefte aan algemene informatie over zakendoen in het buitenland. Ze willen graag ideeën en concepten testen op andere markten met potentiële partners en klanten.

1.

2. Innovatief MKB. Deze groep heeft vaak uiteenlopende behoeften zoals vergroten afzetmarkt, agenten in andere landen, kortere supply lines en goedkopere en betere productie. 3. Corporates. Deze groep heeft behoefte aan contact met kleinere, wendbare, innovatieve spelers. Soms ook aan een introductie van een bestuurder bij een andere overheid of bedrijfstop in het buitenland. Tot dit segment rekenen we ook de kennisinstituten. ​ Startups, scaleups en het innovatief MKB hebben vooral behoefte aan contacten, expertise (coaching, sectorstudies, instrumentarium), matchmaking, events en missies. Corporates hebben over het algemeen voldoende resources om geheel op eigen kracht buitenlandse markten te betreden. Maar ook corporates willen graag gebruik maken van onze netwerken en missies/events. De kennisinstituten zijn ook een goede aanvulling voor ons bedrijfsleven vanwege hun contacten en kennis. De diensten van Trade zijn maximaal toegesneden op de verschillende behoeften van onze klanten in het traject van de ambitie om internationaal zaken te gaan doen tot aan het ‘maken van de deal’ in het buitenland. Het klantcontact van Trade is sterk vraaggericht ingesteld. Op basis van continue uitvraag worden activiteiten georganiseerd en producten gerealiseerd waardoor ze de grootste kans hebben om te voorzien in de behoefte.

Vooral aan die bedrijven die hun eerste stappen zetten/of net hebben gezet op de internationaliseringsladder hebben we veel te bieden. In 2020 hebben we al veel bedrijven opgespoord met (latente) internationale ambities. In 2021 zetten we die zoektocht voort om de meeste exporterende bedrijven in onze kernsectoren met naam en toenaam te kennen. Vervolgens gaan we ze benaderen. Ook willen we nog beter in kaart hebben welke buitenlandse markten de meeste actie geven. Onze speerpunten in 2021 zijn:

46

•

Europa: Duitsland, Nordics, Frankrijk, UK

•

Cities of opportunity met aantrekkelijke marktkansen en hoge slagingskans voor Nederlandse ondernemers •

Londen, Manchester

•

München, Berlijn, Düsseldorf

•

Parijs, Lyon

•

Ontwikkeling toolkit met Trade-instrumenten

•

Ontwikkeling sectorale softlanding Hub2Hub programma’s in samenwerking met een buitenlandse regio

5.2 Activiteiten Acquisitie van internationale bedrijven staat centraal bij Foreign Investments. Onze acquisitie-aanpak is gebaseerd op de volgende vier pijlers: 1.

We werken volgens een strak acquisitieproces met steeds meer aandacht voor strategische acquisitie.

2. We houden contact samen met de in regio gevestigde grote internationale bedrijven. 3. We werken nauw samen met intermediairs en de nationale en internationale netwerken. 4. We ontwikkelen onze digitale dienstverlening. Een duidelijk acquisitieproces We onderscheiden in onze aanpak drie vormen van acquisitie. Elk van deze vormen kent zijn eigen processen en procedures. Hier zien we een transitie van reactieve vormen van acquisitie naar meer proactieve en strategische vormen van acquisitie. •

Strategische acquisitie is gericht op een specifiek buitenlands bedrijf die een aanvulling is op de speerpuntsectoren en het profiel van de regio. Het gaat hier om tijds- en arbeidsintensieve lange termijn trajecten. Samenwerking met het Invest-in-Holland netwerk en andere regionale netwerkpartners is hierin van groot belang.

•

Proactieve acquisitie is het versterken van de speerpuntsectoren door speerpuntsectoren breed te benaderen. Hiervoor nemen we o.a. deel aan relevante missies, beurzen, congressen en onderhouden we actief contact met de NFIA-kantoren in het buitenland.

•

Reactieve acquisitie is gericht op de follow up van binnenkomende leads direct of via partnerorganisatie. Wij voeren de reactieve-acquisitie uit voor de hele regio en werken hierin nauw samen met de gemeentelijke accountmanagers.

Accountmanagementnetwerken We onderhouden relatie met regionale en landelijke intermediairs, banken, makelaars, advocatenkantoren en overige relevante serviceproviders en informeren onze relaties over onze propositie en campagnes. Daarnaast houden we internationaal contacten met het NFIA-, NBSO- en innovatie attaché netwerk en ambassades in het buitenland alsook met Invest-in-Holland (IiH). We informeren deze relaties over onze proposities en campagnes. Iedere activiteit in het buitenland wordt in samenwerking met deze netwerken georganiseerd. Accountmanagement buitenlandse bedrijven Via het Investor Relation Programma (IR) onderhouden wij contact met de in de regio gevestigde buitenlandse bedrijven. Om vroegtijdig signalen op te vangen 47

Jaarplan 2021

over het vestigingsklimaat en verhuizing of uitbreiding van het bedrijf. Het IRprogramma zorgt gemiddeld voor 20% van het investeringsvolume van buitenlandse bedrijven in de regio. Bovendien is de doorlooptijd van deze IR-projecten korter dan nieuwe projecten. Digitale dienstverlening Wij willen voor onze bedrijven en partners digitaal ook goed bereikbaar zijn en onze diensten/producten digitaal kunnen aanbieden. Denk aan een digitale samenwerkingsruimte waarin de prospects een infopakketje op maat krijgen en ‘live’ met je samenwerken of het organiseren van digitale bezoeken (virtual tours).​​ Ook voor Trade maken we gebruik van een strak proces bij de ondersteuning van ondernemingen met een internationale groei- en exportambitie. Dit proces lijkt op het Foreign Investment-proces, maar is op deelpunten echt anders. Dit proces begint met het identificeren van ondernemers met een exportambitie en het stimuleren van exportambities. Daarna helpen wij hen deze ambities verder te vertalen naar concrete plannen. In een derde stap helpen we de ondernemer om concreet de eerste stapjes in een land te zetten. Tenslotte helpen we de ondernemer, waar dat kan, in een zacht bedje.

5.3 Prestaties Team International heeft als doel het aantal banen in de regio (gecreëerd door buitenlandse bedrijven en door toegenomen export van Nederlandse bedrijven) te verhogen naar 1.000 in 2023. Deze ambitie zullen we nog niet in 2021 waar kunnen maken. De belangrijkste KPI’s voor 2021 zijn: Invest

48

•

> 20 buitenlandse bedrijven of instituten dat zich vestigt in de regio Utrecht of uitbreidt en daarbij actief is begeleid door ROM Regio Utrecht.

•

> 40 miljoen investeringsvolume van de buitenlandse bedrijven die zich vestigen of uitbreiden in de Utrecht Region.

•

> 700 arbeidsplaatsen dat maximaal binnen drie jaar na het moment van vestiging is gerealiseerd.

•

> 21 Investor Relation-bezoeken en > 100 short visits aan buitenlandse bedrijven in de regio.

•

4 Campagnes Utrecht Region om internationale bekendheid te vergroten i.s.m. Utrecht Marketing in buitenlandse regio.

•

2 Sectorale softlanding Hub2Hub programma’s i.s.m. een buitenlandse regio.

Trade •

> 75 Trade Relation-gesprekken.

•

> 90 bedrijven deelgenomen aan (digitale) informatiebijeenkomsten.

•

> 20 bedrijven deelgenomen aan exporttrainingen/programma’s.

•

> 60 bedrijven deelgenomen aan (digitale) handelsmissies.

•

Trade Toolkit ontworpen en geïmplementeerd.

•

> 2 Sectorale softlanding Hub2Hub programma’s met buitenlandse regio.

•

Klanttevredenheid dienstverlening > 8.0.

•

Trade Thermometer ontworpen en geïmplementeerd.

49

Jaarplan 2021

6. Marketing & Communicatie

50

Marketing & Communicatie ondersteunt de organisatie bij het uitvoeren van haar kernactiviteiten. De volgende hoofdactiviteiten van Marketing & Communicatie dragen hieraan bij: 1.

Creëren van zichtbaarheid en herkenbaarheid van de ROM richting de doelgroepen in de regio Utrecht.

2. Zorgen voor zichtbaarheid en gedragenheid bij de Triple Helix-partners in de regio Utrecht. 3. Genereren van leads door middel van interessante content.

6.1 Opdracht en Impact Een heldere merkstrategie en positionering van de ROM is cruciaal voor het creëren van zichtbaarheid en herkenbaarheid richting de ondernemers, Aan de hand hiervan werkt Marketing & Communicatie aan een duidelijk en consistent beeld van het merk ROM dat richting de doelgroep wordt gecommuniceerd. Deze is onder te verdelen in een primaire doelgroep (startups, scaleups en het innovatief MKB in de regio Utrecht) en een secundaire doelgroep (samenwerkingspartners, (lokale) overheden, incubators, accelerators, venture capitalists/angels en de top-75 corporates). Voor de derde hoofdactiviteit, leadgeneratie door middel van het vergaren van klantdata, is een funnel uitgewerkt. Dat is gedaan aan de hand van het STDC-raamwerk (See, Think, Do, Care). De impact die we hiermee willen maken is het aanleveren van kwalitatieve leads aan de verschillende teams die verantwoordelijk zijn voor de kernactiviteiten van de ROM. In 2021 staat de digitale aanwezigheid centraal in onze aanpak. Op het moment van schrijven is het nog niet zeker hoelang corona nog duurt, maar in onze plannen gaan we ervan uit dat de meeste events in 2021 online zijn en veel producten dat ook moeten zijn. Dat betekent dat we fors moeten investeren in digitale content en digitale producten. Ook moeten we in 2021 werken aan onze bekendheid. De ROM is als nieuwkomer nog vrij onbekend in de regio.

Door slimme, gerichte marketing zullen we ervoor zorgen dat alle ambitieuze en innovatieve ondernemers en de belangrijkste Triple Helix-partners ons allemaal kennen. Daarvoor heeft de ROM drie websites. De belangrijkste daarvan is de ROM Regio Utrecht-website waar al onze (digitale) producten staan die ook naar onze CRMsystemen leiden. Daarnaast zal de ROM voor de EBU de EBU-website nieuwe stijl beheren waar de Regionaal Economische Agenda en de EBU worden gepresenteerd. En tenslotte is de ROM ook partner van de Utrecht Region-website waar de regio wordt gepresenteerd aan buitenstaanders. Hier wordt het verhaal van de regio verteld. Dit is vooral van belang voor onze lobby en voor het aantrekken van buitenlandse investeerders. Met Utrecht Marketing zijn afspraken gemaakt over de dienstverlening van Utrecht Marketing aan de ROM en vice versa (de ROM levert content aan, ontvangt internationale branding en leads). Hoewel de wereld steeds digitaler wordt, is de wereld niet alleen digitaal. Fysiek contact blijft belangrijk. Zodra corona zich terugtrekt (in ons basisscenario na de 51

Jaarplan 2021

zomer), zullen fysieke bijeenkomsten en events weer terugkomen. Enkele events zullen door de ROM worden georganiseerd (zoals het Get Connected-event). Bij andere events zal de ROM als sponsor of contentpartner optreden om zichtbaarheid te vergroten en waarde toe te voegen aan communities. Ook zal een deel van de materialen nog fysiek zijn. Denk aan ROMflyers bij broedplaatsen en incubators, ROM-banners bij evenementen en ROM-tombstones bij investeringen. Ook zullen we elk kwartaal een rapportage maken die we breed zullen verspreiden.

6.2 Activiteiten De input van de marketingfunnel bestaat uit alle ondernemingen in de regio Utrecht. In nauwe samenwerking met het Business Intelligence-team worden inzichten verkregen in deze data. De gedachte hierachter is dat we eerst alle ondernemingen in kaart moeten brengen, voordat we kunnen beoordelen of een onderneming binnen onze potentiële doelgroep valt. De marketing- en communicatieactiviteiten zijn aan de hand van het STDCraamwerk per fase verder uitgewerkt. Fase 1. See (bekendheid creëren) In deze fase komen de ondernemers voor het eerst in aanraking met de ROM. Ze zien een bericht via een van onze socialmedia-kanalen (Twitter, LinkedIn), bekijken een billboard op straat, horen via-via over de ROM en surfen naar onze website. Om deze bekendheid te creëren zullen we verschillende campagnes opzetten en aantrekkelijke content delen via onze kanalen. Denk aan een campagne gericht op het innovatief MKB voor ons POC-fonds en een campagne voor ons Participatiefonds bij scaleups. Relevante KPI’s zijn o.a. het aantal likes op social media, het bezoek van de website en het aantal views van video’s. Fase 2. Think (overwegen) In deze fase brengen website bezoekers meer tijd door op de website en hebben ze meer interesses in relevante downloads en de ROM Utrecht-nieuwsbrief.

Om bezoekers iets langer aan ons te binden zullen we vooral aantrekkelijke content genereren (nieuwsbrief, whitepapers, blogs, artikelen, video’s). Relevante KPI’s zijn de tijd op website, de bezoekdiepte, het aantal downloads en het aantal nieuwsbrief-inschrijvingen. In deze fase ontstaat ook een diepere relatie met de ondernemer. Fase 3. Do (interesse) In deze fase is een ondernemer echt geïnteresseerd in de achterliggende producten, kennis en ervaring van de ROM. Dat betekent dat er ook fysiek een overdracht plaatsvindt naar de verschillende productspecialisten bij Impact, Innoveren, Investeren en International. Deze handover staat ook in ons CRM-systeem. Om dit te stimuleren sturen we nieuwsbrieven en hebben we diverse interessante digitale toolkits op onze website (o.a. quickscan). Fase 4. Care (binding) In deze fase wordt de ondernemer ook echt ambassadeur van de ROM. Het is belangrijk om de relatie warm te houden. Dit doen we door contact te houden met ondernemers via accountmanagement, door testimonials te verzamelen en door communities op te zetten. Relevante KPI’s zijn NPS (Net promotor score), reviews/klanttevredenheid, aantal bezoeken aan events/webinars en aantal contactmomenten. Het contact met de ROM kan op twee manieren

52

verlopen. Het kan zijn dat de ondernemer klant is geworden bij de ROM en een van onze producten heeft afgenomen (o.a. investering, innovatietraject, internationalisatietraject, deelname impact community). Daarna blijven we contact houden via mail, nieuwsbrieven en relatiemanagement. Het kan ook zijn dat de ondernemer geen klant is geworden bij de ROM. Ook dan zullen we warm contact blijven houden. Hoewel corona de wereld van evenementen en congressen radicaal veranderd heeft, gaan we er in ons basisscenario van uit dat na de zomer van 2021 er weer grotere evenementen gehouden gaan worden. Tot die tijd zullen we vooral online meetings houden en zullen we wellicht virtuele communities opstarten. Daarnaast zullen de verschillende eenheden ook grote en kleine events organiseren. Daar zal altijd enige hulp van marketing & communicatie bij nodig zijn. Voor International is het organiseren van (virtuele) missies en congressen core business. Ook Impact zal vele verschillende bijeenkomsten organiseren. We verwachten daar gemiddeld vier bijeenkomsten per jaar te organiseren per ecosysteem. Deze kwartaalmeetings zullen niet groot zijn, maar soms is een iets groter event nodig om het ecosysteem wat meer op de kaart te zetten. Ook bij Innovatie & Investeringen zullen er soms grotere events worden georganiseerd.

Denk aan een meeting waarin we een prijs geven aan diverse/ vrouwelijk startups of een groot diner waar startups investeerders kunnen ontmoeten.

6.3 Prestaties Eén van de grote voordelen van een digitale infrastructuur is dat prestaties eenvoudig te meten zijn. In de onderstaande tabel staan onze strategische KPI’s:

Maatstaf (KPI)

Doel

See (Bekendheid) - Aantal volgers op social media (Twitter / LinkedIn) - Aantal berichten op social media (Twitter / LinkedIn) - Aantal likes / delen per bericht - Aantal websitebezoekers

1500/2000 100/100 p.m. > 10 2000 p.m.

Think (Overwegen) - Terugkerend websitebezoek - Gemiddelde duur websitebezoek

15% per maand 3,5 minuten

Do (bevestigde interesse) - Conversiepercentage contactopnames

1,5%

Care (binding) - Gemiddelde beoordeling (klanttevredenheid)

8

53

Jaarplan 2021

7. Begroting

54

No Money, No Mission

55

Jaarplan 2021

7.1 Inleiding Zoals eerder gemeld zijn de drie kernactiviteiten van de ROM: •

Impact

•

Innoveren & Investeren

•

Internationaliseren

Deze eenheden worden uit de centrale middelen gefinancierd, maar hebben deels eigen financieringsstromen. Denk aan de EFRO- en COL-middelen die zijn bestemd voor investeren. Voor het eerste jaar hebben we ervoor gekozen om geen integrale begroting voor elke afdeling op te stellen. De financieringsstromen uit de exploitatiebijdragen zijn ter dekking van de drie genoemde activiteiten. In de tabel op de pagina, hiernaast staat de begroting voor 2021. In de begroting is ook een post EBU-nieuwe stijl opgenomen. Dit is de 300k aan begroting voor de EBU. Daar zal de EBU de secretaris voor werven, zelfstandig een aantal activiteiten ontplooien (zoals de jaarlijkse Get Connected), een opdracht uitzetten op aanvullende economische gebieden (arbeidsmarktbeleid, bedrijventerreinbeleid) en een kleine fee voor diensten aan de ROM betalen voor geleverde diensten (marketing, facilities). In de bijlage staat meer over de activiteiten van de EBU.

56

Tabel: Begroting 2021 (incl. EBU nieuwe stijl) Opbrengsten

Totaal

Impact

Investeren

International

EC Board

Exploitatiebijdrage

€ 3.675.000

€ 854.192

EBU/ROM inkomsten

€ 1.600.000

€ 1.300.000

Efro

€ 495.000

€ 495.000

COL

€ 350.000

€ 350.000

Overige inkomsten

€ 615.000

€ 358.333

€ 43.333

€ 213.333

Totaal Opbrengsten

€ 6.735.000

€ 2.512.526

€ 1.866.404

€ 2.056.070

€ 300.000

€ 978.071

€ 1.842.737 € 300.000

Kosten Personeel

€ 4.705.000

70%

€ 1.836.844

€ 1.349.483

€ 1.418.673

€ 100.000

Events

€ 344.000

5%

€ 45.000

€ 55.000

€ 244.000

€-

ICT

€ 294.000

4%

€ 102.488

€ 85.388

€ 106.124

€-

Facilities

€ 200.000

3%

€ 82.951

€ 57.987

€ 59.061

€-

Marketing

€ 185.000

3%

€ 61.667

€ 61.667

€ 61.667

€-

Advies en toezicht

€ 590.000

9%

€ 318.575

€ 179.880

€ 91.545

€-

Out of pocket

€ 417.000

6%

€ 65.000

€ 77.000

€ 75.000

€ 200.000

Totaal Kosten

€ 6.735.000

€ 2.512.526

€ 1.866.404

€ 2.056.070

€ 300.000

Resultaat

€0

€0

€0

€0

€0

57

Jaarplan 2021

7.2 Toelichting op begrote opbrengsten De jaarlijkse exploitatiebijdragen van de aandeelhouders worden via een subsidie of bijdrage ontvangen en zijn bedoeld om alle drie de activiteiten te financieren. Kanttekening daarbij is dat exploitatiebijdragen niet voor de financiering zijn van participaties en leningen. De opbrengsten van International (ad EUR 1,3 miljoen) zijn de niet-geïndexeerde bijdragen van de provincie Utrecht, Gemeente Utrecht en Gemeente Amersfoort ter financiering van de activiteiten en medewerkers die zijn overgenomen van de provincie en genoemde gemeentes (Trade en Invest).

Regio Amersfoort U16

HU ROC

Ministerie EZK

UMCU

UU

Gemeente Hilversum

Gemeente Amersfoort

Provincie Utrecht

Gemeente Utrecht

Figuur: Belangrijkste bijdragen partners

Door de fusie van de ROM met de oude Stichting EBU worden ook de EBU-opbrengsten

58

over 2021 in de geconsolideerde begroting opgenomen. Een aantal aandeelhouders van de ROM en de kennisinstellingen verstrekken zowel een bijdrage aan de ROM als de EBU. De U16-inkomsten zijn de inkomsten van de kleinere gemeenten. Daarvan draagt een aantal gemeenten per inwoner een euro af. Deze opbrengsten zijn voorzichtigheidshalve alleen begroot voor de gemeentes die hebben toegezegd deze bijdrage te willen storten. De beheersvergoeding voor de COL is een vast percentage over de totale lening ontvangen van EZK en begroot op 350k. Overige opbrengsten zijn opbrengsten begroot uit projectsubsidies en aantal kleinere opbrengsten uit doorbelastingen. Omdat we een positief resultaat van 200k verwachten over 2020 hebben we dit resultaat meegenomen in de begrote opbrengsten over 2021. Dit omdat deze opstartkosten juist ook nodig zijn in 2021 voor ontwikkeling- en aanschafkosten.

7.3 Toelichting op begrote kosten De begrote kosten voor personeel bestaan uit kosten voor medewerkers in loondienst én de flexibele schil. Gedurende 2021 worden en nog eens twaalf medewerkers aangenomen die gemiddeld negen maanden meelopen in de begrote kosten. De algemene kosten bestaan merendeels uit advies- en projectkosten en ICT. Daarnaast gaat het om een aantal vaste kosten (huisvesting, facilities). De activiteiten die de ROM verricht zijn voor het merendeel btw-vrijgesteld, wat betekent dat de betaalde btw niet aftrekbaar is. Daarom zijn alle gerapporteerde kosten inclusief btw begroot. De afdelingen Marketing & Communicatie, Business Intelligence en de staf (ICT, financiën, HR, facilities) werken voor de drie primaire teams en de EBU. Van de drie primaire teams is het team Investeren het kleinst (29%) gevolgd door het team International (32%) en dan het team Impact (39%). Het is een geconsolideerde begroting. Hierbij hebben we de stafdiensten (marketing, BI, ICT etc.) volledig toegerekend aan de primaire teams. De overhead is overigens beperkt (21,5%).

59

Jaarplan 2021

7.4 Toelichting op investeringen De ROM streeft naar 7-10 investeringen vanuit het POC-fonds en 4 investeringen vanuit het Participatiefonds. Onderstaande tabel geeft de mutaties van deze fondsen weer. Daarbij moet opgemerkt worden dat we hierbij geen rekening hebben gehouden met de versterking van het Fondsvermogen in 2021. Het ministerie van EZK is bereid om 15 miljoen te investeren in het Fondsvermogen van het Participatiefonds, mits er matching is vanuit de regio. De regio heeft aangegeven dit te willen matchen, maar is nog bezig met de exacte bedragen en de onderlinge verdeling van de regionale investering. Deze ontwikkelingen zien er positief uit. Tabel: Ontwikkeling Fondsvermogen 2021 POC

Participatiefonds

Saldo 1-01-21

€

675.000

€ 23.300.000

Aanvulling fondsgelden

€

675.000

€ 1.300.000

Investeringen

€ -1.250.000

€ -3.000.000

Rente/dividend

€

40.000

€

50.000

Waardering

€

-

Negatieve rente

€

-

€

-110.000

Saldo 31-12-21

€

140.000

€ 21.540.000

Het COL-fonds wordt gedragen door EZK, waar ook het risico ligt. Gelden ontvangen uit aflossing gaan direct naar EZK en zo ook de afwaarderingen leningen. Hoe groot de afbreuk is op deze risicovolle leningen is mede afhankelijk van het verdere verloop van de corona, landelijk wordt ingeschat op een afwaardering van 25%.

60

Tabel: Ontwikkeling Vermogen COL 2021 saldo 1-01-20

€ 21.600.000

verstrekt 2020

€ -16.800.000

uitstaande leningen

€ 16.800.000

1-01-21

€ 4.800.000

verstrekken 2021

€ -3.000.000

€ 3.000.000

aflossing

€ 3.000.000

€ -3.000.000

rente afdracht EZK

€ 600.000 € -5.400.000

defaults 31-12-21

€ -4.000.000 €-

€ 12.800.000

61

Jaarplan 2021

7.5 Risico’s Natuurlijk zijn er ook bij elke organisatie ook risico’s. Dit kunnen financiële en operationele risico’s zijn. In het onderstaande tabel zijn de belangrijkste risico’s voor 2021 geïdentificeerd, is per risico de kans en impact bepaald en zijn er mitigerende acties gedefinieerd. De grootste risico’s hebben te maken met het aanpakken van de grotere structurele tekortkomingen in de regio zoals achterblijvende private R&D en het gebrek aan samenwerking. Het wegwerken van deze strategische zwaktes kan meer tijd kosten dan verwacht. Tabel: Risico’s en mitigerende maatregelen

Beschrijving

1

Aanjagen van private R&D is lastiger dan verwacht. Veel corporates en MKB’ers uit de regio zijn niet gewend om significant te investeren in meer fundamentele R&D en innovatie.

Kans

M

Impact

M

Mitigerende acties

• • •

• • •

2

3

62

Door een langzame realisatie van de samenwerking in de regio kost het veel tijd om goede kansrijke voorstellen op te werken en de lobby daaromheen op tijd te organiseren.

M

Er zijn hoge verwachtingen van de ROM. ‘De ROM is de Haarlemmer olie van de regio.’ Vooral de vraag naar business development is groot. Maar ook met de ROM blijft de regionale business development-capaciteit beperkt. Zeker voor hele grote voorstellen (groeifonds).

M

M

• •

•

M

•

•

•

Opzetten EBU nieuwe stijl om juist grote corporates bij de regio te betrekken. Spreken met de top-75 corporates en groot MKB over R&D en innovatie. Bouwen van consortia t.b.v. grote subsidieaanvragen zodat private middelen worden aangevuld met publieke middelen. Aanjagen van private investeringen van klein MKB door innovatievouchers. Inspiratie van ondernemers door inhoudelijke sessies op thema’s. Aanbieden van innovatieprogramma’s aan MKB.

Samenwerking opzetten met duidelijke verantwoordelijken. Tegengaan versnippering in de regio. Ontwikkelen en investeren vergen beiden schaalgrootte. Kiezen voor beperkt aantal consortia/projecten met maximale slagkracht.

Duidelijk managen van verwachtingen. - Onze ROM bestaat nog kort. - Onze ROM is nog steeds klein. - Onze ROM heeft geen subsidies. - Onze ROM is een hefboom. Duidelijke stage-gate-methodiek om kwaliteit en kans van voorstellen te beoordelen en inzet te bepalen. Beperkt grote (> 100 miljoen) voorstellen oppakken of alleen in dedicated taskforces met extra middelen.

Beschrijving

4

Kans

Impact

De negatieve rente zorgt voor langdurig te lage rendementen op de investeringsportefeuille

M/H

Als corona langer duurt blijven de internationale ambities van organisaties langer op een laag pitje.

M

6

Als corona langer duurt kost het meer tijd om ecosystemen en consortia te bouwen.

M

M/L

•

Gebruik maken van digitale manieren om samenwerking te faciliteren.

7

Door corona kost het ons meer tijd om een effectieve organisatie op te bouwen.

M

M/L

• •

Investeren in online events en meetings. Waar nodig gebruik maken van gespecialiseerde freelancers.

8

De bereidheid om bij te dragen aan de ROM brokkelt af bij enkele regionale overheden omdat de toegevoegde waarde van de ROM niet duidelijk is en gemeenten beperkte middelen hebben.

L

H

•

Plannen van zichtbare en tastbare successen in 2021. Hearts & Mindscampagne om waarde/ rol ROM uit te leggen. In onze begroting zijn we conservatief en nemen we niet alle regionale spelers mee.

9

De exacte financiële en dienstverleningsafspraken (SLA) tussen de nieuwe EBU stichting en de ROM zijn nog niet definitief.

M

L

•

Discussie met publieke aandeelhouders loopt.

10

Er zijn nog significante opstartkosten te maken in 2021. Bijvoorbeeld rond ICT en de administratieve organisatie. Deze kosten zijn zo goed mogelijk ingeschat door experts, maar kunnen tegenvallen.

M

L

• •

Constante monitoren van de kosten. Taakstellende uitgavenplafond waar mogelijk.

5

M/L

Mitigerende acties

• •

M/L

• • •

• •

Kijken naar andere mogelijkheden voor Treasury zoals schatkistbankieren. Bepalen impact op lange termijn.

Medewerkers Internationaal inzetten op andere gebieden. Plannen maken voor 2022 en verder. Zoveel mogelijk diensten (o.a. factchecks) digitaal.

63

Jaarplan 2021

Bijlages

64

Literatuurlijst De belangrijkste rapporten die zijn meegenomen in dit jaarplan zijn: •

EBU, Mid Term Review EBU, april 2018

•

Panteia, Kapitaalmarktonderzoek MKB-regio Utrecht, juni 2019

•

Provincie Utrecht, Focus op een Vitale en Duurzame Economie 2020-2027, april 2020

•

PWC, Kansen in een topregio, maart 2018

•

Regio Utrecht, Regionale Economische Agenda 2020-2027, november 2019

•

Regio Utrecht, Businessplan ROM, september 2019

•

Stam. E, Verdiepende analyse Ecosysteem Startups en Scaleups Regio Utrecht, juli 2020

Daarnaast zijn er nog diverse essays, beleidsplannen en voorstellen relevant in de discussie. Maar deze zijn niet allemaal meegenomen in deze analyses.

65

Jaarplan 2021

Bijlage A: De Impact van Covid In preparing for action I have always found that plans are useless, but planning is indispensable Dwight D. Eisenhower

Op het moment van schrijven zitten we midden in de tweede golf van de coronacrisis en is het lastig om te bepalen hoelang deze crisis zal duren en wat de exacte gevolgen zullen zijn. Daarom hebben we hieronder op hoofdlijnen drie verschillende scenario’s uitgewerkt. In het eerste scenario (Covid light) zal Covid na Kerst langzaam uitdoven en volgt er geen derde golf meer. Restricties blijven gelden, maar vaccins komen in het eerste kwartaal van 2021 beschikbaar en rond april kunnen beperkingen in de samenleving vanwege de lockdown worden opgeheven. In dit scenario wordt de economie in de winter weer opgestart en gaan aan het einde van de winter (maart) steeds meer sectoren helemaal open zoals de horeca en de reisbranche.

66

•

De lente wordt ‘ouderwets’ en fysieke meetings met ondernemers en klanten zijn weer mogelijk. Maar terug naar het oude ritme zal het niet worden: Covid-19 heeft blijvende impact op de manier waarop wij werken en blijvend impact op het functioneren van het ecosysteem als geheel. Digitaal werken is echter normaal geworden. Medewerkers werken ook na Covid vaker thuis dan voorheen. Meer events zijn online only geworden. Ook digitale mixdagen zijn normaal waarbij medewerkers op kantoor komen maar daar enkele uren digitaal vergaderen. Ondernemers verwachten dit ook van de ROM. Korte efficiënte virtuele meetings gaan samen met wat langere fysieke bijeenkomsten voor netwerkvorming en het delen van ideeën.

•

Innovatie krijgt na de crisis een boost. Ondernemers en uitvinders hebben door Covid de tijd gekregen om fundamenteel na te denken en met nieuwe oplossingen te komen. De disruptie veroorzaakt door Covid heeft invloed gehad op gedrag van consumenten, waardoor kansen voor innovatie en nieuwe businessmodellen een boost krijgen. Dit leidt tot grote kansen in de tweede helft van 2021.

•

We ontkomen er niet aan. Voor veel startups en scaleups was 2020 een verloren jaar waarin de verwachte omzetten niet zijn gehaald. Voor de COL-portefeuille betekent dit dat een kwart van de leningen moeten worden afgeschreven, maar ook dat een groot deel van deze bedrijven

strategisch levensvatbaar zijn. Dit biedt enorme investeringskansen vanaf winter en voorjaar. •

Door Covid zijn verschillende subsidiepotten opengesteld voor goede Triple-Helix-samenwerkingen. Voor Impact betekent dit dat het van belang is om, met partners, goede plannen te maken en die in het tweede kwartaal in te dienen. Gelukkig kunnen fysieke bijeenkomsten en events weer georganiseerd worden in de winter en lente. De ROM kan i.s.m. de secretaris de EBU fysiek opstarten alsmede verschillende councils en consortia.

•

De internationale ambities van bedrijven zullen in 2021 op een lager pitje komen. Door Covid zijn verschillende plannen uitgesteld en het duurt tot eind 2021 voordat we weer grote investeringen zien. Bovendien heeft Covid geleid tot meer focus op korte ketens; meer Europa, minder Azië. Een uitzondering daarop zijn de digitale bedrijven die juist wel gegroeid zijn in de crisis. Zij willen graag hun software en services exporteren en kijken daar ook naar digitale mogelijkheden.

•

Medewerkers zijn weer blij om op kantoor te komen. De ROM wordt steeds meer een team waar samenwerking leuk is en waar kennisdeling heel natuurlijk komt.

In het tweede scenario (Covid basic) zal Covid nog de hele winter en een deel van het voorjaar bij ons blijven met verschillende golven van opleving. Pas aan het eind van het voorjaar wordt het rustiger en worden de grote restricties afgebouwd. Maar totdat een groot deel van de bevolking wordt ingeënt aan het einde van de zomer en in het begin van de herfst blijven restricties van kracht. In dit scenario gaan pas aan het einde van de lente (juni) steeds meer sectoren helemaal open zoals de horeca en de reisbranche. Tot die tijd is het kwakkelen en zal de overheid blijven investeren in deze sectoren. Ook andere sectoren zoals bouw en huizenverkoop worden in toenemende mate geraakt worden. Covid treft steeds meer ondernemers en hoewel de overheid actief blijft investeren zal het consumentenvertrouwen afnemen met gevolgen voor ondernemers. Vooral ondernemers met kortlopende contracten en beperkte financiële buffers hebben het moeilijk. •

Ouderwetse fysieke meetings met ondernemers en klanten worden pas in april weer langzaam mogelijk. Digitaal werken is de hele winter de norm. Medewerkers werken ook na Covid vaker thuis dan voorheen. Meer events zijn online only geworden. Ook digitale mixdagen zijn normaal waarbij medewerkers op kantoor komen maar daar enkele uren digitaal vergaderen. Ondernemers verwachten ook na Covid digitale dienstverlening van de ROM. De ROM zal versneld moeten investeren in digitale processen en producten. Denk aan lead generation via websites, SEO-optimalisatie, digitale meetings en events, digitale fact checks, digitale analyses van bedrijven. Korte efficiënte virtuele meetings gaan in de zomer samen met wat langere fysieke bijeenkomsten voor netwerkvorming en het delen van ideeën.

67

Jaarplan 2021

68

•

Innovatie krijgt na de crisis in de herfst een significante boost. Ondernemers en uitvinders hebben door Covid de tijd gekregen om fundamenteel na te denken en met nieuwe oplossingen te komen. Scouting is belangrijk in de lente en zomer. Dit leidt tot grote kansen laat in de 2e helft van 2021.

•

Tegelijkertijd moeten we de ondernemers die tijdens de crisis weten te innoveren weten te scouten en helpen ontwikkelen waar mogelijk. Voor deze koplopers die op het hoogtepunt van de disruptie juist groeien moeten we alles op alles zetten om de voorsprong uit te bouwen zodat ze een aanzuigende werking hebben.

•

In dit scenario zijn 2020 en de eerste helft van 2021 verloren jaren voor startups en scaleups. Voor de COL-portefeuille betekent dit dat bijna de helft van de leningen moeten worden afgeschreven, maar dat een deel van deze bedrijven strategisch wel levensvatbaar zijn. Dit biedt investeringskansen vanaf winter en voorjaar.

•

Door Covid zijn verschillende subsidiepotten opengesteld voor goede Triple-Helix-samenwerkingen. Voor Impact betekent dit dat het van belang is om, met partners, goede plannen te maken en die in het tweede kwartaal in te dienen. De opstart van de EBU, de verschillende councils en consortia is lastig omdat bijeenkomsten niet fysiek gestart zullen worden. Nagedacht wordt over het organiseren van virtuele communities die digitaal kennis delen en samenwerken. Er worden plannen gemaakt om deze digitale virtuele platformen een boost te geven. Denk aan aansprekende sprekers.

•

De internationale ambities van bedrijven zullen pas begin 2022 worden opgestart. Azië komt pas eind 2022 weer op de radar. Wel komen er specifieke proposities voor digitale bedrijven die in Europa en de VS willen groeien.

•

Medewerkers hebben het moeilijk. Het thuiswerken duurt wel heel lang. Het is moeilijk om een team te vormen en medewerkers hebben geen gevoel dat ze ergens bij horen. Ze missen een sense of purpose; een gezamenlijk doel. Ze missen de fysieke gesprekken met collega’s en ondernemers. Er moet actief geïnvesteerd worden om mensen erbij te houden. Het is lastig om een nieuw team te maken met een andere cultuur (ondernemend, innovatief) dat de coolste ROM van Nederland neerzet. Daar moeten andere digitale communicatiemiddelen en producten voor worden bedacht.

•

Deze tijd vraagt om digitale zichtbaarheid. Wij zullen digitaal zeer zichtbaar zijn. Daarnaast moeten we ook zichtbaar zijn bij onze stakeholders. Daar zullen we plannen voor moeten maken voor Digitale proposities en producten – die blijvende waarde hebben, ook na de Covid-19 crisis.

In het derde scenario (massive Covid) zal Covid het hele jaar 2021 bij ons blijven met verschillende golven van opleving. Pas in de tweede helft van 2021 wordt begonnen met grootschalig inenten. In dit scenario gaan sommige sectoren in 2021 niet volledig open zoals de horeca en de reisbranche. De hele economie wordt geraakt in 2021. Alle ondernemers hebben het moeilijk. De overheid blijft fors investeren, maar kan niet tegenhouden dat er een forse recessie is in 2021. •

Ouderwetse fysieke meetings met ondernemers en klanten zijn het hele jaar niet mogelijk. Digitaal werken is de norm. Ondernemers verwachten ook na Covid digitale dienstverlening van de ROM. De ROM zal een digital-first organisatie moeten zijn.

•

Hoewel ondernemers en uitvinders door Covid de tijd hebben om met nieuwe oplossingen te komen houden ze dit voor zichzelf. In 2021 gebeurt er weinig. De witte raven zullen nog zeldzamer zijn, en het beperkt aantal innovatieve ondernemers zal nog meer moeite moeten doen om binnen een imperfect ecosysteem succesvol te zijn.

•

Ook 2021 is een verloren jaar voor startups en scaleups. Voor de COLportefeuille betekent dit dat meer driekwart van de leningen moeten worden afgeschreven. Voor 2021 zijn de investeringskansen beperkt, maar vanaf 2022 zijn er grote investeringskansen.

•

Door Covid komen er in 2021 veel additionele subsidiepotten voor goede Triple-Helix-samenwerkingen en ondernemers beschikbaar. Kennis hiervan is key. Voor Impact betekent dit dat het van belang is om, met partners, goede plannen te maken en die in het tweede kwartaal in te dienen. Lobby is daarbij cruciaal. De opstart van de EBU, de verschillende councils en consortia is lastig. Virtuele communities zijn de norm.

•

De internationale ambities van bedrijven zullen pas eind 2022 worden opgestart. Azië komt pas eind 2023 weer op de radar. Wel komen er specifieke proposities voor digitale bedrijven die in Europa en de VS willen groeien.

•

Medewerkers hebben het erg moeilijk. Thuiswerken duurt te lang.

•

Deze tijd vraagt om digitale zichtbaarheid. Wij zullen digitaal zeer zichtbaar zijn. Daarnaast moeten we ook zichtbaar zijn bij onze stakeholders.

Belangrijkste conclusies: 1.

Verandering is blijvend: Covid-crisis heeft blijvende invloed op gedrag van mensen en het functioneren van de samenleving.

2. Blijvende verandering: nog meer inzetten op digitale dienstverlening vanuit ROM.

69

Jaarplan 2021

3. In geval van Covid basic en massive Covid is het van belang de witte raven te spotten en te helpen in het imperfecte ecosysteem: straalt te veel uit dat er niets gebeurt, terwijl er in tijden van crisis ondernemers zijn die wel floreren! 4. In onze plannen en budgetten gaan we uit van het basisscenario. Tabel: Overzicht van Covid in verschillende scenario’s

Impact

Covid Basic

Massive Covid

Covid tot eind maart

Covid tot eind juni

Covid heel 2021

•

•

Vooral virtuele en kleinere fysieke bijeenkomsten tot de zomer

•

Virtuele communities zijn de norm

•

•

Grote bijeenkomsten weer vanaf september

Grote additionele subsidiestromen

Kan vanaf maart weer fysiek bijeenkomen

Innoveren

•

Boost vanaf de zomer

•

Boost in de herfst

Blijft beperkt in 2021

Investeren

•

Beperkte afschrijvingen COL

•

•

•

Goede investeringsmogelijkheden in zomer

Significante COL-afschrijvingen

Grootschalige COL-afschrijvingen

•

Goede investeringsmogelijkheden in herfst/ winter

•

Investeringskansen beperkt en vooral in digital & health

•

Vooral Europa

•

•

Beperkte pijplijn

Internationale ambities 2021 op laag pitje

•

Investeren in thuiswerken

•

•

Digitale middelen zijn de norm

Mogelijke grote impact op welzijn medewerkers

International

Medewerkers & Organisatie

70

Covid Light

•

Meer focus op Europa.

•

Vraag vanuit specifieke sectoren

•

Investeren in digitale zichtbaarheid

Bijlage B: Onze transities nader bekeken In het Jaarplan zijn de taken van de ROM besproken. Deze taken worden allemaal ingezet om de regionale economie en samenleving van 2040 vorm te geven. Daarbij zijn er drie grote transformaties gaande; de digitale transformatie, de duurzaamheidstransformatie en de zorgtransformatie. Om ervoor te zorgen dat er synergie is tussen onze activiteitenplannen (impact, innoveren, investeren en internationaliseren) voor de aandachtsgebieden health, digital en sustainability, maken we jaarlijks ook ROM-brede plannen. Voor 2021 hebben we nog geen uitgebreide plannen. Wel hebben we al de onderstaande prioriteiten gedefinieerd per sector.

B.1 Health Er ligt een enorme kans voor de regio in het verbinden van de verschillende activiteiten en organisaties in de gezondheidsregio. Daardoor kunnen we versnippering van initiatieven tegengaan, de hiaten opvullen van wat er ontbreekt voor gezondheidsR&D, en krachtiger lobbyen in Den Haag en EU. Dit betekent dat we moeten investeren in de juiste samenwerkingsstructuren waarbij we vaak kunnen voortbouwen op bestaande structuren. In een aantal gevallen, waar de resultaten dat staven, zullen we incidentele financiering van benodigde infrastructuur en business development structureel moeten maken. Via onze afdeling Impact zullen we met de stakeholders een of meerdere roadmaps opstellen. Bovendien helpen deze roadmaps ons om de diverse initiatieven en ambities binnen de regio aan elkaar te koppelen om deze zo kansrijk als mogelijk te presenteren voor zowel nationale als Europese subsidietrajecten. Binnen de Utrechtse regio geven de kennisinstellingen aan op welke kennisclusters zij zich concentreren. Dat zijn: One Health, Regenerative Medicine & Stem cells, Personalized Medicine & Health en Healthcare innovation. Daarmee willen we nieuwe verkenningen opstarten op gebieden die onder deze thema’s vallen, zoals; Organoids, Vaccins, 3D-bioprinting, RegmedXB, Nutrition & Health, AI in Surgery and Robotics.

Dit zijn startende innovatie-ecosystemen met veel innovaties en koplopers die we kunnen versterken. Deze innovatie-ecosystemen zijn geïdentificeerd via business intelligence en beoordeeld op de sterkte van dit kennisgebied ten opzichte van andere innovatieecosystemen op mondiale schaal. In de onderstaande figuur staat een mooi voorbeeld van een datagedreven aanpak van economische structuurversterking. Door een combinatie van data over patenten, publicaties en startende bedrijven weten we goed in welke innovatie-ecosystemen we leidend zijn; soms in Nederland, soms in Europa, maar soms ook wereldwijd. Door deze intelligente aanpak creëren we niet alleen veel meer focus in onze economische aanpak en profilering, maar kunnen we ook beter het verhaal vertellen in Den Haag en Brussel om Europese en nationale investeringen naar de regio te brengen. De link naar Wageningen op het terrein van voedsel en gezondheid is ook voor het thema sustainability van belang.

71

Jaarplan 2021

Figuur: Datagedreven aanpak in het identificeren van potentiele groeiclusters

De enorme kracht van de regio op dit gebied betekent dat er grote mogelijkheden zijn om nieuwe business in de regio te creëren als we er, samen met UU, UMCU en USP, maar ook Utrecht Inc., voor zorgen dat het innovatieproces zo soepel mogelijk loopt. In de komende tijd zullen we dan ook veel energie steken in het op elkaar aansluiten van bestaande business development-actoren om te zorgen dat eventuele gaten in het proces van het begeleiden van pre-starters naar een startup worden overbrugd. Het kan soms zijn dat innovaties in health andere competenties en ingrediënten vraagt. Denk bijvoorbeeld aan specifieke laboratoriumruimte die nodig is, specifieke kennis van IP en kennis van accreditatie en reglementen. Bestaande knelpunten zullen structureel opgelost moeten worden om daadwerkelijk succes te kunnen hebben. Denk aan de zeer beperkte beschikbaarheid van laboratoriumruimte in de regio. Vanzelfsprekend zal de ROM zich samen met de overige regionale stakeholders inspannen om relevante maatschappelijke projecten op het gebied van gezondheid te initiëren. Voor de ROM zal participatie in maatschappelijke projecten hand in hand moeten gaan met een structurele impact en met economische perspectieven. Ook zullen we actief op zoek gaan naar R&D-intensieve ondernemingen om naar onze regio te halen en deze actief te versterken.

Dit vergt actieve samenwerking met de buitenkantoren van het NFIA. Denk bijvoorbeeld aan het voorzien van de buitenkantoren van een factsheet Organoids met argumentatie waarom bedrijven naar Nederland en Utrecht gaan, aangevuld met een leadlijst. We blijven als ROM Regio Utrecht een voorloper in het aantrekken van life sciences & health-bedrijven door ons commitment om ook in de periode 2021-2023 samen met NFIA, IQ en Amsterdam het Invest in Holland life sciences & health cluster te trekken. We zullen samen ook fors moeten investeren in de profilering van Utrecht Regio als hotspot voor Health Tech en Health R&D.

72

B.2 Digital Op het thema digital is Utrecht een van de koplopers in Nederland. De stad Utrecht is na Amsterdam het sterkste cluster van Nederland, maar met Hilversum en Amersfoort erbij is het even groot en sterk als Amsterdam. Daarbij heeft de regio een aantal sterke troeven: •