Document · PDF

24-03-2021 Infosessie ROM Provincie Utrecht (jaarplan)

Overige evenementen 24 maart 2021, gemeente Amersfoort20.055 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Kiezen voor slagkracht

Jaarplan 2021 December 2020

Kiezen voor slagkracht

Jaarplan 2021 December 2020 3

Jaarplan 2021

Voorwoord 6 1. Samenvatting Doelstellingen 2021 2. Strategische verdieping 2.1 Het kader: de Regionaal Economische Agenda

10 12 13

2.2 Taken van de ROM

2.3 Ontwerpkeuzes ROM Regio Utrecht

2.4 Organisatiestructuur en besturing

2.5 Organisatiecultuur

2.6 Impact en prestatiemeting

2.7 Implementatie 2021

3. Impact

3.1 Opdracht en Impact

3.2 Activiteiten

3.3 Prestaties

4. Innoveren & Investeren

4.1 Opdracht en Impact

4.2 Activiteiten

4.3 Prestaties

5. International

5.1 Opdracht en impact

5.2 Activiteiten

5.3 Prestaties

6. Marketing & Communicatie

6.1 Opdracht en Impact

6.2 Activiteiten

6.3 Prestaties

7. Begroting

4 4

7.1 Inleiding

7.2 Toelichting op begrote opbrengsten

7.3 Toelichting op begrote kosten

7.4 Toelichting op investeringen

7.5 Risico’s

Literatuurlijst

Bijlage A: De Impact van Covid

Bijlage B: Onze transities nader bekeken

B.1 Health

B.2 Digital

B.3 Sustainability

Bijlage C: Economic Board Utrecht

Bijlage D: SWOT-analyse Regio

Colofon

Laagdrempelige toegangspoort ‘Voor Boombuilds is de ROM een laagdrempelige toegangspoort tot nationale en internationale kansen en kennis op gebied van relaties, financieringen en organisatie. Het heeft ons in contact gebracht met de grootste, en/of meeste innovatieve bedrijven in onze branche en instanties en onze ogen geopend voor innovaties vanuit de hele wereld. Voor onze groei is ondersteuning in financiering van groot belang, de ROM kan daarbij vanuit haar rol echt een katalysator zijn.’ Maurits van Hoogevest (Founder Building The New)

Jaarplan 2021

Voorwoord “Real change, enduring change, happens one step at a time.” Ruth Bader Ginsburg (1933-2020)

ROM Regio Utrecht (hierna de ROM) zag het licht in de zomer van het tumultueuze en uitdagende jaar 2020. We zijn een regionale ontwikkelingsen investeringsmaatschappij met een omzet van enkele miljoenen in een regio met een Bruto Regionaal Product (BRP) van meer dan tachtig miljard. De onverwachte komst van Covid-19 zorgde voor een extra uitdaging. Verschillende ondernemers kwamen in de problemen. Dat gold ook voor veel startups, scaleups en innovatieve MKB-bedrijven. Het bood ons wel de kans om direct ons bestaansrecht te bewijzen en de eerste resultaten te boeken. Zo zorgde de ROM, nog voor haar formele start en met de hulp van regionale partners, ervoor dat er in de regio bijna honderd Coronaoverbruggingsleningen zijn verstrekt. Daarnaast wisten we ondanks corona twintig internationale bedrijven naar de regio te halen. Dat leidde tot een investering van ruim 20 miljoen euro en meer dan zeshonderd voltijdsbanen. Directe economische impact, die ook van groot belang is voor de vitaliteit van de regio. Inmiddels zijn we bijna zes maanden bezig en krijgt de ROM steeds meer vorm. Het is duidelijk dat we in een enorme behoefte voorzien in een regio die barst van het ondernemend talent. Startups, scaleups en innovatief MKB weten de ROM nu al te vinden. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de meer dan honderdvijftig investeringsaanvragen.

Of de overweldigende belangstelling voor onze innovatieprogramma’s en internationaliseringsproposities. Ook de andere Triple Helix-partners - overheden en kennisinstellingen – slaan steeds vaker samen met ons de handen ineen om als regio gezamenlijk, met gedragen proposities, naar Den Haag en Brussel te gaan. De ROM is in de afgelopen maanden dus met open armen ontvangen door regionale ondernemers en partners. Dat vormt tegelijk een extra uitdaging voor 2021. Want hoewel we zo snel mogelijk onze toegevoegde waarde willen laten zien aan de regio en tastbare resultaten willen leveren, is 2021 ook een jaar van opbouw. Een jaar waarin de organisatie verder gestalte moet krijgen en we de ondernemers en partners in de regio beter willen leren kennen. Het managen van onze groei terwijl de winkel open is, vergt dus een heldere visie en een sterke executie. Hoewel de ROM nieuw is voor de regio, zijn veel taken dat niet. Ook in het verleden is in de regio samengewerkt op business development, het bouwen van consortia, de economische lobby en bij het aantrekken van internationale bedrijven. Ook ligt 6

er een mooie, ambitieuze en breed gedragen Regionale Economische Agenda. De fundamenten voor de ROM liggen er dus al. Met onze investeringsfondsen en extra ontwikkelingscapaciteit is de ROM vooral het ontbrekende puzzelstukje dat investeringen en innovaties in de regio nóg beter bij elkaar kan brengen. Het belang van een krachtige ROM is groot. De regionale ontwikkelingsmaatschappijen spelen inmiddels een belangrijke rol in het Nederlandse economische beleid. Er is een landelijk dekkend stelsel van ROM’s die zorgen voor uitvoeringskracht en binding met de regio’s. De ROM’s spelen inmiddels een belangrijke rol bij verschillende dossiers, zoals KIA’s, KIC’s, Regiodeals, MKB Deals, Groeifonds-aanvragen, de Recovery & Resilience Facility (EU), React-EU (EFRO), de MKB-samenwerkingsagenda en de IPO-herstelplannen. Het thema van dit eerste jaarplan van de ROM is niet zomaar ‘Kiezen voor slagkracht’. We zijn opgericht om de slagkracht van de regio te vergroten en de economie van 2040 mede vorm te geven. De ROM kan alleen significant en strategisch bijdragen aan de economische slagkracht van de regio als we de juiste keuzes kunnen maken en de samenwerking in de regio goed organiseren. Dat vraagt wat van de ROM, maar ook van onze partners. Het creëren van brede welvaart is iets wat we echt samen moeten doen. We moeten elkaar opzoeken en durven kiezen.

We moeten versnippering van taken in de regio tegengaan en krachten durven bundelen. We moeten inzien dat we samen veel meer kunnen bereiken dan alleen. Succes heeft vele vaderen. De ROM wil graag een van die vaderen zijn. Dit jaarplan kwam tot stand met behulp van vele medewerkers van de ROM. In verschillende werkgroepjes bespraken we de strategie en acties van de ROM. Waar liggen de kansen voor de regio? Hoe zorgen we voor integrale plannen op de gebieden health, digital en sustainability? Waar leggen we de prioriteiten? Al deze sessies van al onze medewerkers hebben uiteindelijk geleid tot dit gezamenlijke, gedragen plan. Omdat dit het eerste jaarplan is van de ROM, gaat het iets verder dan een traditioneel jaarplan dat in de regel alleen de geplande activiteiten en budgetten benoemt. Zo gaat hoofdstuk twee van dit document uitgebreid in op de strategische invulling van de rol van de ROM. Daarna gaan we in op de belangrijkste taken, activiteiten en prestaties van de ROM in 2021. Deze hoofdstukken vormen het hart van het jaarplan 2021. Tenslotte bespreken we in hoofdstuk zeven kort de consequenties van alle activiteiten en prestaties op de budgetten. 7

Jaarplan Jaarplan2021 2021

1. Samenvatting

Met de komst van de ROM naar de regio Utrecht ontstaat er meer slagkracht om de toekomstige economie vorm te geven. Een economie waarin duurzaamheid, digitalisering en gezondheid centraal staan. De ROM levert een bijdrage aan de brede welvaart door de strategische economische structuur van de regio duurzaam te versterken en het innovatief vermogen van de regio Utrecht te ontsluiten. Dit doen we door samen te werken met ondernemingen, kennisinstellingen, netwerken, incubators, investeerders, topsectoren en overheden aan het versterken van innovatieve ecosystemen. We willen de publiek-publieke, privaat-publieke en privaat-private samenwerking in de regio verder stimuleren. Daarbij dagen we onze partners uit om over hun grenzen heen te kijken. Over sectorgrenzen, over gemeentegrenzen en zelfs over de grenzen van de regio. Alleen zo kunnen we samen kansen pakken en innovatie realiseren. In 2020 is de ROM geboren en in 2021 bouwen we de organisatie verder uit. De ROM gaat van startup naar scaleup en zal alle uitdagingen tegenkomen die horen bij deze groeifase. In 2021 moet de ROM ook laten zien dat we waarde toevoegen aan de omgeving; dat er zichtbare successen gevierd kunnen worden. Tegelijkertijd moeten we ook eerlijk naar elkaar zijn. De ROM Regio Utrecht is pas eind 2021 op volle sterkte.

In het eerste halfjaar is er nog veel tijd en energie nodig om de teams, tools en processen in te richten. En het tweede halfjaar is nodig om goed op elkaar ingespeeld te raken. Niet alleen binnen de ROM, maar ook samen met de regionale, landelijke en internationale partners. Onze doelstellingen voor 2021 liggen in lijn met de doelstellingen van ontwikkelingsmaatschappijen elders in het land. Op het gebied van innoveren zullen we het komend jaar al diverse innovatie- en groeiprogramma’s draaien om startups, scaleups en het innovatief MKB te helpen. Daarnaast verwachten we in het komende jaar tussen de 10-15 investeringen te doen. Met het team International verwachten we dat tenminste 20 bedrijven of instituten zich in de regio gaan vestigen waardoor 700 extra arbeidsplaatsen worden gecreëerd. Tenslotte willen we aan de impact kant minstens 10 businessplannen indienen, willen we minimaal 6 ecosystemen ontwikkelen en willen we de eerste miljoenen aan investeringen naar de regio halen.

Jaarplan 2021

Doelstellingen 2021

Klanten • • • •

Onze klanten zijn tevreden over onze dienstverlening (waardering >8). Onze klanten kennen ons (>2000 volgers) en weten ons te vinden. (> 2000 websitebezoekers p.m.). De aandeelhouders zijn blij met de ROM en ervaren zichtbare resultaten.

Algemeen/organisatie • • •

•

De organisatie is succesvol neergezet en medewerkers ontwikkelen zich. De organisatie is de meest digitale en meest intelligente ROM van Nederland. Onze medewerkers voelen zich betrokken bij de ROM en zijn tevreden met hun werk en ontwikkelmogelijkheden. Er zijn aanvullende prestatie-indicatoren ontwikkeld die ook passen bij het thema brede welvaart.

Impact

ecosystemen georganiseerd (roadmaps en actieplannen).

> 10

business cases en innovatieprojecten ingediend.

Middelen naar de regio gehaald (uitgelokte private en publieke investeringen).

Innovatie & Investeringen

innovatie- en groeiprogramma’s.

> 30

deelnemende bedrijven.

7-10

investeringen in het POC-fonds. Dit betekent een totale investering van € 1.5-2 miljoen. Daarnaast wordt € 500k1 miljoen aan extra kapitaal uitgelokt voor deze ondernemingen.

investeringen te doen in het Participatiefonds. Dit betekent een totale investering van € 3 miljoen vanuit het Participatiefonds. Daarnaast wordt gemikt op € 4-8 miljoen additioneel aan privaat kapitaal.

International

> 20

buitenlandse bedrijven of instituten die zich vestigen in de regio Utrecht of uitbreiden en daarbij actief zijn begeleid door ROM Regio Utrecht.

> 40

miljoen investeringsvolume van de buitenlandse bedrijven die zich vestigen of uitbreiden in de regio.

> 700

arbeidsplaatsen die maximaal binnen drie jaar na het moment van vestiging zijn gerealiseerd.

> 75

Trade Relation-gesprekken.

> 90

bedrijven deelgenomen aan informatiebijeenkomsten.

Jaarplan 2021

2. Strategische verdieping

De regio Utrecht (provincie Utrecht en Gooi- en Vechtstreek) is één van de meest competitieve regio’s in Europa. Tot 2040 komen er ca. 165.000 inwoners in dit gebied bij. Dat maakt het tot één van de snelst groeiende regio’s van ons land. Deze groei gaat natuurlijk gepaard met grote uitdagingen. Hoe zorgen we voor een blijvend competitieve regio met hoogwaardige werkgelegenheid, die goed bereikbaar is en waar mensen gezond kunnen wonen en leven? De economie van vandaag ziet er heel anders uit dan die van tien jaar geleden. Geleidelijk en bijna onmerkbaar vinden er op dit moment diverse grote veranderingen plaats. Vooral op onze thema’s Sustainability, Health en Digital. Nu al zien we de contouren ontstaan van de economie van 2040. Door deze transformaties te omarmen kunnen we de regio opnieuw uitvinden. Ambitieuze en innovatieve ondernemers uit de regio zien mogelijkheden om nieuwe diensten en markten te ontwikkelen waarbij maatschappelijke opgaven (vraag) vaak hand in hand gaat met strategische economische structuurversterking (aanbod). De taak van de ROM is om ervoor te zorgen dat de regio in 2040 nog steeds uitblinkt in welzijn en welvaart. Een krachtige ROM is daarvoor een cruciaal, regionaal instituut, zoals de ervaringen rond Eindhoven (Brainport) en Zuid-Holland (IQ) laten zien.

De regio’s die al over een ROM beschikken vervullen op het gebied van nieuwe ontwikkelingen een sterk aanjagende functie. De ROM’s creëren banen en welvaart. Ze versterken de economie en steunen bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. In dit hoofdstuk gaan we eerst kort in op de Regionaal Economische Agenda. Deze wordt vertaald naar een aantal ontwerpcriteria voor de ROM en naar een concrete organisatie met een structuur, een besturing en een cultuur. Tenslotte gaan we kort in op de implementatie van deze organisatie.

2.1 Het kader: de Regionaal Economische Agenda De regio Utrecht heeft een gezonde en sterke economie. Dat blijkt uit verschillende rapporten over de regionale economie (zie literatuurlijst). Tegelijkertijd liggen er strategische opgaven om deze positie te behouden. De SWOT-analyse in de bijlage geeft daarvan een kernachtige samenvatting. Deze SWOT-analyse geeft ook richting aan de organisatie van de ROM. Het zal geen verbazing wekken dat de ROM de ambitie heeft om de regionale sterktes verder te versterken, de zwakten te verbeteren en de kansen te grijpen. Dat betekent dat de ROM de ambitie heeft om in de komende jaren samen met partners clusters te activeren, samenwerking aan te jagen, meer private R&D te stimuleren, innovatie aan te jagen, te investeren en waar nodig leiderschap te tonen. De eerste aanzet op al deze activiteiten zijn terug te vinden in dit jaarplan. Deze SWOT en andere analyses over de regio zijn gelukkig ook al vertaald naar een Regionale Economische Agenda (REA); een strategische agenda op hoofdlijnen. Deze agenda beschrijft drie strategische lijnen; 1) toekomstbestendige leefomgeving, 2) gezonde mensen en 3) waardevolle digitalisering. Deze agenda is vertaald naar concrete processen en procedures in al onze activiteiten.

Jaarplan 2021

In 2020 zijn er twee factoren bijgekomen waarmee rekening wordt gehouden bij het maken van tactische keuzes: de gevolgen van Covid-19 en de negatieve rente. Covid-19 heeft een enorme impact. Mensen en bedrijven hebben het moeilijk. Ondernemingen die in de kern gezond zijn, hebben hulp nodig. De internationaliseringsambities staan op een laag pitje en veel innovatieve ondernemers zien hun dromen in rook opgaan. Sommige sectoren (o.a. reisbranche, horeca, cultuur) zijn daarbij veel harder getroffen dan andere sectoren (o.a. webwinkels). De exacte gevolgen van Covid zijn nog niet helemaal duidelijk, maar het verloop ervan heeft hoe dan ook impact op de plannen van de ROM. Daarom hebben we drie verschillende scenario’s uitgewerkt. Een optimistisch scenario waarin het virus door de beschikbaarheid van sneltesten en vaccins vanaf april 2021 grotendeels onder controle is. Een basisscenario waarin het tot de zomer duurt voordat de vaccins voldoende zijn uitgerold om de benodigde bescherming te geven. En een pessimistisch scenario waarin Covid nog heel het jaar 2021 bij ons zal zijn. Daarnaast is er de negatieve rente, waardoor de ROM’s momenteel fors betalen voor de kaspositie. Op termijn kan dit impact hebben op de investeringsrendementen. Daarom wordt er op dit moment ook gekeken naar andere mogelijkheden, zoals schatkistbankieren.

Om significant en strategisch bij te dragen aan de economische slagkracht van de regio moet de ROM samenwerking in de regio goed kunnen organiseren en scherpe keuzes maken. Het maken van deze keuzes doen wij op drie verschillende wijzen. Ten eerste kijken we naar de Strategische lijnen uit de REA: In hoeverre dragen de ROM-activiteiten bij aan Gezond stedelijk Leven (GSL)? Draagt een activiteit bij aan één of zelfs meerdere van onze drie strategische lijnen (toekomstgerichte leefomgeving, gezonde mensen en waardevolle digitalisering)? Daarbij is een activiteit die op meerdere strategische lijnen scoort (zoals een MedTech-initiatief of de Gezond Stedelijk Leven Hub) belangrijker dan een activiteit die op slechts één strategische lijn scoort. Ten tweede kijken we naar de verwachte impact van onze activiteiten. Wij onderscheiden daarbij drie soorten impact: 2a

Directe economische impact.

Strategische economische impact.

Maatschappelijke impact.

Verschillende van onze activiteiten hebben directe impact. Denk aan internationale bedrijven die zich in de regio vestigen en onmiddellijk arbeidsplaatsen en investeringen opleveren. Of aan onze investeringen in startups, scaleups en innovatief MKB die direct tot arbeidsplaatsen leiden. Maar de echte toegevoegde waarde van de ROM is het op termijn mooier en sterker maken van de regionale samenleving en economie voor burgers en ondernemers. Strategische impact is veel belangrijker dan directe impact. Wat kunnen wij doen om op de lange termijn een onuitwisbaar, onmiskenbaar en sterk positieve invloed op de samenleving te hebben? Wij proberen dan te kiezen voor activiteiten waarbij maatschappelijke missies (brede welvaart) samengaan met strategische economische impact. Natuurlijk is een activiteit 14

die op termijn naar verwachting zorgt voor duizenden nieuwe (duurzame en gezonde) banen in de regio belangrijker dan een activiteit die zorgt voor slechts enkele banen. Ten derde kijken we bij onze prioritering ook naar kosten en baten. Welke kansen zijn er? Dat is belangrijk omdat de ROM beschikt over beperkte middelen. Willen we voor een echte hefboomwerking zorgen, dan moeten we onze resources inzetten op activiteiten die de meeste impact hebben tegen de laagste inspanning. Opgemerkt moet worden dat de exacte afweging anders kan zijn bij impact, investeren, innoveren en internationaliseren.

1. REGIONALE AGENDA

2. STRATEGY HOUSE

3. PRIORITERING

DIGITAAL

IMPACT

2/3

DIGITAAL

GEZOND

DUURZAAM

Gezond Stedelijk Leven

GEZOND Economische Structuurversterking

KOSTEN Strategische Economische Impact

Direct Economische Impact

Maatschappellijke Impact

Figuur: Afwegingskader ROM Regio Utrecht

2.2 Taken van de ROM De ROM heeft meerdere taken om de regionale welzijn en welvaart te versterken. Zo is de ROM een ontwikkelingsmaatschappij en investeringsmaatschappij in één. Een belangrijke taak is het organiseren van de Triple Helix-samenwerking (impact) om strategische middelen voor economische structuurversterking naar de regio te halen. De ROM kent de subsidiemogelijkheden, werkt samen met de regionale partijen en is in staat het verhaal van de regio te vertellen en daarvoor te lobbyen. De innovatietaak is vooral gericht op het realiseren van innovatie en groei bij startups, scaleups en innovatief MKB. Dit doet de ROM vooral door het aanbieden van kleine en grotere groei- en innovatieprogramma’s waarbij intensief wordt samengewerkt met het regionale ecosysteem. De investeringen van de ROM zijn gericht op het deelnemen in startups, scaleups en het innovatief MKB. Op de langere termijn is het ook denkbaar dat de ROM zogenaamde transformatiefondsen beheert. Bij het internationaliseren helpt de ROM om buitenlandse investeerders naar de regio te halen en regionale ondernemingen bij het exporteren. 15

Jaarplan 2021

In de onderstaande figuur staan de taken van de ROM schematisch in een logische volgorde weergegeven. Alle ROM-activiteiten hebben invloed op elkaar; het is een keten. Door grote middelen voor economische structuurversterking binnen te halen, ecosystemen te ontwikkelen en samenwerking te promoten (impact) ontstaat steeds meer innovatie in de regio. Deze innovatie leidt vervolgens tot meer investeringen doordat ondernemers groeien en innoveren. Door de toenemende groei stijgt vervolgens ook de internationaliseringsbehoefte van ondernemers. Het steeds sterkere innovatieecosysteem in de regio zorgt bovendien voor meer aantrekkingskracht van de regio voor buitenlandse ondernemers. Dit leidt weer tot meer economische structuurversterking.

IMPACT

· Verwerven van (grootschalige) middelen voor innovatie, R&D, economische structuurversterking en maatschappelijke opgaven.

INNOVEREN

· Aanbieden van innovatieen groeiprogramma’s voor startups, scaleups en innovatief MKB. · Aanbieden van transformatieprogramma’s (o.a. digital, sustainability) · Verstrekken van subsidies en innovatievouchers aan innovatief MKB.

INTERNATIONAL

INVESTEREN

· Verstrekken van risicodragend kapitaal voor nieuwe bedrijvigheid (startups, scaleups en innovatief MKB). · Verstrekken van fondsen om transities te realiseren (nieuwe financiële prikkels).

· Aantrekken van Internationale bedrijven t.b.v. de economische structuurversterking. · Ondersteunen van ondernemers uit de regio met internationale groeiambities.

Figuur: De taken van de ROM

In de figuur op de volgende pagina staan de vier kerntaken van de ROM geplot om de levenscyclus van de onderneming. Deze opsomming is niet compleet en niet volledig correct. Zo zijn onze fondsen ook bedoeld voor ambitieuze en innovatieve MKB’ers met nieuwe proposities. Maar deze figuur geeft wél inzicht in onze kernproposities en de typische doelgroepen. De diensten Innoveren en Investeren zijn vooral gericht op die ondernemers die vernieuwen en willen groeien. De diensten van International zijn vooral gericht op de wat grotere ondernemingen die toe zijn aan export. Maar het komt natuurlijk voor dat beginnende startups (‘born globals’) direct hun diensten aanbieden in het buitenland. De Impactdiensten zijn er juist op gericht om verschillende partijen bij elkaar te brengen en grensoverschrijdend samen innovaties te realiseren.

Omzet>15M €

Omzet >5M €

Omzet >2,5M €

Groei Stabilisatie Krimp

Omzet >1M €

Omzet <1M €

Pioniersfase 0-8 medewerkers

Organisatiefase 8-25 medewerkers

Managementfase 25-50 medewerkers

Investeren

POC FONDS

PARTICIPATIEFONDS

Innoveren

IRP Programma’s

ScaleUp Programma

Internationaliseren

Impact

Delegeerfase Volwassen fase 50-150 medewerkers > 150 medewerkers

TRANSITIEFONDS

Trade Programma’s

IMPACT PROGRAMMA’s (Ecosystemen, Consortia, Roadmaps, Subsidies)

Figuur: De ROM-kerntaken en de levensfase van de onderneming

Jaarplan 2021

2.3 Ontwerpkeuzes ROM Regio Utrecht Om de regionale economie van de toekomst vorm te geven, moet de ROM een professionele organisatie zijn die als hefboom voor de regio fungeert. Daarom hebben we een aantal strategische ontwerpkeuzes gemaakt. Deze zijn: 1. Keuze: De ROM is zelf ook digitaal, duurzaam en gezond Argumentatie: De ROM leeft de missies. We weten zelf welke uitdagingen de toekomst aan een organisatie stelt ten aanzien van digitalisering, duurzaamheid en gezondheid. De ROM snapt dat de wereld van morgen digitaal is. Om ondernemers te bereiken moeten we weten waar zij zich fysiek en virtueel begeven. Klanten verwachten digitale dienstverlening. De ROM wil ook een duurzame organisatie zijn die een gezonde werkplek biedt aan haar medewerkers met voldoende ontwikkelingsmogelijkheden zodat zij kunnen groeien en bloeien. People, Planet en Profit zijn voor ons allemaal van even grote waarde. 2. Keuze: De ROM is er voor de ondernemers Argumentatie: Veel van de grote regionale uitdagingen kunnen alleen samen met ondernemers worden opgelost. Het is daarom belangrijk dat de ROM de ondernemers kent en hun strategische uitdagingen begrijpt. Zo kunnen we de maatschappelijke agenda laten samengaan met de strategische agenda’s van de ondernemingen. 3.

Keuze: De ROM werkt zoveel mogelijk samen met partners in de regio Argumentatie: Het realiseren van grote ambities en maatschappelijke opgaven vergt actieve samenwerking tussen ondernemers, onderwijsinstellingen en overheden. Het grote belang van regionale samenwerking is ook fysiek zichtbaar op het kantoor van de ROM waar ook diverse samenwerkingspartners (EBU, OMU, Energiefonds Utrecht) gevestigd zullen zijn. We zien onszelf als onderdeel van een brede alliantie met een gezamenlijke missie. Met regionale partners ontwikkelen we gezamenlijke kennissessies en delen we business intelligentie. Onze accountmanagers hebben periodiek contact met accountmanagers bij onze partners (o.a. gemeenten, Utrecht Science Park) om informatie en netwerk te delen. 4. Keuze: De ROM werkt zoveel mogelijk samen met partners buiten de regio Argumentatie: De ROM is te klein om alle diensten zelf te ontwikkelen en te leveren. We werken daarom samen met vele nationale (o.a. NFIA, NL In Business) en Europese partners om innovatieve en effectieve diensten te ontsluiten naar onze doelgroepen. Het goed orkestreren van deze samenwerking is ook een kerntaak van de ROM. 5. Keuze: De ROM is intelligent Argumentatie: Een intelligente ROM kan de juiste besluiten nemen en kan partners op feiten overtuigen.

We koppelen daarvoor verschillende databases aan elkaar en verbinden deze harde informatie met zachte informatie uit ons CRMsysteem. Op basis van deze data informeren we onze partners, starten we nieuwe producten en programma’s en nemen we onze beslissingen. De ROM is daardoor ook 18

de ‘Rolodex van de regio’; wij weten wat er speelt bij de ondernemers. Het is juist deze netwerkrol die vaak gewaardeerd wordt door ondernemers die zoeken naar nieuwe kansen en nieuwe competenties. 6. Keuze: De ROM is actie- en resultaatgericht Argumentatie: De wereld is in flux. Het is soms lastig om te voorspellen wat werkt en wat niet. De ROM leert daarom door te doen. We zijn trots op het feit dat we zaken voor elkaar krijgen. Dat we denken, doen en waarmaken. Dit vergt proactieve, klantgerichte en daadkrachtige medewerkers die het verschil willen maken voor de ondernemers en de regio. 7. Keuze: De ROM is er voor de hele regio Argumentatie: De grenzen van de economie stoppen niet bij de grenzen van gemeenten en provincie. Economische structuurversterking vergt nadenken over grenzen heen. Daarbij heeft de ROM de ambitie om minimaal drie regionale assen te versterken; Utrecht-Hilversum, Utrecht-Amersfoort en Utrecht-VeenendaalWageningen. Door onze regionale samenwerking met een gedragen, gezamenlijke visie hebben we bovendien een luide stem die gehoord wordt in Den Haag en Brussel. Gezamenlijk vertegenwoordigen we 1,5 miljoen inwoners en bijna 200.000 ondernemers. Samen maken we een vuist. 8. Keuze: De ROM versterkt de brede welvaart Argumentatie: In tijden van transformatie gaan maatschappelijke missies hand in hand met strategische economieversterking.

Het doel van de ROM (economische ontwikkeling) past bij het brede welvaartsprincipe. In 2021 neemt de provincie het initiatief om een brede welvaartsmonitor voor de regio te ontwikkelen. Deze monitor wordt dan ook gebruikt om de impact van de ROM op de brede welvaart te kunnen meten. 9. Keuze: De ROM is zichtbaar. In de regio, in Den Haag en in Brussel Argumentatie: De ROM moet zichtbaar zijn bij alle doelgroepen. Dit is lastig in een wereld met steeds meer informatiedichtheid. Onze eerste doelgroep zijn de ongeveer 5.000 innovatieve en ambitieuze ondernemers in de regio. Onze tweede doelgroep zijn de regionale Triple Helix-partners (overheden, onderwijsinstellingen en corporates). Onze derde doelgroep zijn de bestuurders en beslissers in Den Haag en Brussel om de regionale agenda aan te laten sluiten bij de nationale en Europese agenda’s. Het vergroten van zichtbaarheid van de ROM vergt niet alleen veel kennis van de doelgroepen, maar ook van (digitale) marketing, branding, communicatie en lobby. 10. Keuze: De ROM omarmt en viert diversiteit Argumentatie: Onze maatschappij wordt steeds diverser. Talenten kunnen overal vandaan komen. Wij willen kansen geven aan verschillende talenten en streven een goede afspiegeling van de samenleving na. Deze diversiteit is belangrijk voor de ROM.

We willen niet alleen een sociale en betrokken organisatie zijn, maar ook effectief en innovatief. 19

Jaarplan 2021

Directie ROM

Marketing & Communcatie Staf & Secretariaat (HR, Finance, ICT) Intelligence

Impact

Innoveren & Investeren

International

DIGITAL

HEALTH

SUSTAINABILITY

Figuur: Organisatiestructuur ROM

2.4 Organisatiestructuur en besturing De gekozen organisatiestructuur is eenvoudig en transparant. De ROM heeft gekozen voor een functionele, productgerichte indeling met drie grote Teams; Impact, Innoveren & Investeren en International. Deze indeling zorgt voor maximale inhoudelijke kennis en efficiëntie. Elk team bedient een klantgroep die grotendeels verschilt van de andere teams (al is er soms enige overlap). Het team Impact is vooral gericht op het organiseren en laten functioneren van de Triple Helix. Bij andere regionale ontwikkelingsmaatschappijen wordt deze taak ‘Innovatie” of ‘Business Development’ genoemd. Het team Innoveren & Investeren is gericht op de ongeveer 5.000 startups, scaleups en innovatieve MKB’ers uit de regio en bedient deze klantgroep met innovatie- en groeiprogramma’s (Innoveren) en met diverse investeringsfondsen (Investeren). Hoofdtaak is het maximaal faciliteren van de groei van deze ambitieuze en innovatieve ondernemingen. Het team Internationaliseren is verantwoordelijk voor het binnenhalen van directe buitenlandse investeringen (Invest) en het ondersteunen van regionale ondernemers met exportambities (Trade). Ook is er een klein team Intelligence dat verantwoordelijk is voor de kwaliteit van de informatievoorziening en ervoor zorgt dat we als ROM de juiste beslissingen nemen.

Natuurlijk is er ook een Marketing & Communicatieteam dat zorgt voor maximale zichtbaarheid. Tot slot is er de centrale staf waarin de ondersteunende functies zitten; financiën, HR, ICT en secretariaat.

In de organisatiestructuur van de ROM is vastgelegd dat de primaire inrichting van de organisatie langs functionele lijnen loopt. Daarnaast wordt over drie thema’s periodiek overlegd. Dat zijn Digital, Health & Sustainability. Cross-functionele teams komen maandelijks bij elkaar om ervoor te zorgen dat de plannen van de verschillende functionele eenheden op elkaar zijn aangesloten, voldoen aan de behoefte van de klanten en passen bij de prioriteiten en plannen van de sector. Governance De ROM rapporteert aan haar Raad van Commissarissen (RvC) en de aandeelhouders. De RvC komt bijeen wanneer dat nodig is en ontvangt elk kwartaal een rapportage over de voortgang van de prestaties op alle onderdelen van de ROM. Belangrijke momenten zijn het bespreken van de jaarplannen (in de herfst) en het bespreken van het jaarverslag (lente). Dit jaarverslag en de jaarplannen worden ook gepresenteerd aan de aandeelhouders en aan de participantenraad (PR). Daarin zitten alle publieke stakeholders die subsidie verstrekken aan de ROM, maar geen aandeelhouder zijn van de ROM. De Economic Board Utrecht adviseert daarnaast periodiek over de Regionaal Economische Agenda. Deze agenda zet de strategische lijnen uit waarlangs de regio economisch stuurt op haar ambities. De EBU levert denk-, netwerk- en lobbykracht aan de regio.

De ROM ondersteunt de EBU bij het realiseren van de REA en informeert over de voortgang en eventuele barrières.

AvA ROM

EBU Board

Participantenraad ROM

RvC ROM

REA

ROM Regio Utrecht

Figuur: Verantwoordingsstructuur ROM

Het effectief laten werken van de Triple Helix is cruciaal voor de regionale economie. Alleen samen kunnen we de samenleving van de toekomst vormgeven en investeren in de benodigde veranderingen en innovaties. Het laten werken van de Triple Helix is ingewikkeld. Het vergt ondernemers die bereid zijn een stapje meer te zetten. Die bereid zijn hun maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen. En het vergt een overheid die juist bereid is soms een stapje terug te doen. Het laten werken van de Trpple Helix is een van de grootste uitdagingen waar de regio voor staat. Alleen zo kunnen we private R&D-investeringen aanjagen, publieke R&D omzetten in private groeiende ondernemingen, strategische privaat-publieke samenwerkingen aanjagen en er samen voor zorgen dat we substantiële middelen krijgen voor strategische vernieuwing.

Jaarplan 2021

50 200 1000 5000

Bedieningsconcept

Samenwerken

Intelligentie

Figuur: Samenwerken & klantrelaties

Om effectieve samenwerking in de regio vorm te geven, werken we langs drie lijnen: 1.

We hebben een helder en transparant bedieningsconcept waar we de top-200 ondernemingen in de regio minimaal een keer per jaar zien. Daarnaast hebben we digitaal contact met de top-1.000 ambitieuze en innovatieve ondernemers. Voor de kerndoelgroep van ongeveer 200 grotere ondernemingen hebben we duidelijke accountverantwoordelijken. We werken daarbij maximaal samen met accountmanagers in de gemeenten (we gaan ook samen op bezoek). We hebben duidelijke aanspreekpunten voor onze partners.

2. We delen onze kennis proactief met partners. Met overheidspartners zijn we al een business intelligentie-netwerk aan het neerzetten waar de ROM samenwerkt met provincie en gemeenten. Ook willen wij met partners periodieke kenniscafe’s organiseren over de regionale economie en trends in innovatie en ondernemerschap zodat we samen steeds beter elkaar vinden en dezelfde taal spreken. 3. We beschikken over slimme systemen en databases. Zo hebben we een up-to-date CRM-systeem waar al onze relaties en contactmomenten instaan. Ook beschikken wij over uitgebreide datasets waarbij we zachte informatie koppelen aan harde data over de regionale economie.

2.5 Organisatiecultuur Bij de omvang, de opdracht, de taken en verantwoordelijkheden en de ontwerpkeuzes van de ROM hoort ook een specifieke organisatiecultuur. Omdat de ROM slagkracht moet geven aan de regio, hebben we ook behoefte aan medewerkers met slagkracht. Onze medewerkers moeten dingen doen en zaken realiseren. Onze medewerkers zijn ook met hart en ziel betrokken bij de opgaves waar de regio voor staat. Die maatschappelijke en economische doelen staan dicht bij henzelf; ze doorvoelen de nut en noodzaak van de ROM (purpose). Het realiseren van ambitieuze dromen gaat niet 22

vanzelf. De ROM kan alleen succesvol zijn als we slim en effectief samenwerken. De medewerkers van ROM kunnen dan ook co-creëren; samen zaken realiseren. De ROM is weliswaar ondernemend en resultaatgericht, maar is ook wars van egotripperij. De ROM is een sociale onderneming. Openheid, eerlijkheid en gelijkwaardigheid zijn belangrijke pilaren in onze bedrijfsvoering omdat we alleen zo effectief kunnen samenwerken. Wederzijds respect levert het beste werk op. Verder heeft de ROM mensen nodig die zelf ook innovatief zijn. Net zoals onze klanten. Bovendien moeten onze activiteiten, producten en diensten veranderen. Wij kunnen niet stilstaan in een snel veranderende wereld. We hebben behoefte aan medewerkers die actief denken; kan dat niet anders of beter? Dit alles leidt tot de volgende set van twee kernwaarden: • •

Doen Samen

Deze visie is vertaald naar een aantal spelregels die ons helpen bij het maken van de juiste keuzes: 1.

Wij werken met hart en ziel aan een slimmere, duurzamere en gezondere regio. 2. Wij zijn ondernemend, proactief en mogen fouten maken. 3. Wij zijn ambitieus en resultaatgericht, maar nemen tijd voor reflectie. 4. Leuke en capabele mensen maken het verschil. 5. Alleen samen kunnen we grote dromen realiseren. 6. Wij zijn er voor de makers met ambitie en innovatiekracht. 7. We kennen de ondernemers en de (virtuele) plekken waar zij komen. Wij zijn daar ook. 8. Wij besluiten op inhoud en feiten. 9. Wij willen als mens en organisatie groeien door kennisdeling en kennisontwikkeling. 10. Wij zijn innovatief; we zijn de coolste en meest digitale ROM van Nederland.

Voor een fors deel is de ROM een nieuwe organisatie. Dat schept grote kansen om een nieuwe en gewenste organisatiecultuur neer te zetten die hoort bij een organisatie als de ROM met de bovenstaande kernwaarden. Dat is echter niet eenvoudig. Het beoordelen van teams en medewerkers op de concreet behaalde resultaten is voor sommige medewerkers een nieuwe uitdaging. Ook krijgen onze medewerkers veel vrijheid en verantwoordelijkheden. Ze zullen moeten leren hiermee om te gaan en dit om te zetten naar meer actie en innovatie. Medewerkers zullen eerst moeten ervaren dat fouten maken niet erg is. Dat kan en mag binnen de ROM. Dat geldt niet voor het niet nemen van verantwoordelijkheid en het accepteren van passiviteit op dossiers. Het neerzetten van de gewenste cultuur vergt onder meer leiderschap, coaching en het aantrekken van nieuwe medewerkers. Voor de werving betekent het dat we nieuwe 23

Jaarplan 2021

medewerkers zoeken die passen bij onze ideale cultuur. Zo smeden we van nieuwe en bestaande medewerkers samen één goed team.

2.6 Impact en prestatiemeting Zoals beschreven is de echte toegevoegde waarde van de ROM om de regionale samenleving en economie op termijn sterker en mooier te maken voor burgers en ondernemers. Maar helaas duurt het vaak een tijd voordat de effecten van structuurversterking meetbaar zijn. Bovendien zijn ze vervolgens lastig toe te wijzen aan één specifieke actie of partij. De ROM is transparant over resultaten, maar helaas zijn directe resultaten veel beter te meten dan strategische resultaten. In dit jaarplan stellen wij enkele KPI’s voor zoals deze ook gebruikelijk zijn bij de andere regionale ontwikkelingsmaatschappijen. Onze KPI’s worden in de komende hoofdstukken per taak verder toegelicht. In 2021 willen we samen met de verschillende regionale partners kijken naar een aanvullende set aan KPI’s die beter passen bij onze specifieke situatie. Omdat het doel van de ROM (strategische economische ontwikkeling) ingekaderd is binnen de voorwaarden van het brede welvaartsprincipe, zullen we in 2021 ook KPI’s formuleren die hierbij passen. De provincie neemt nu het initiatief om een brede welvaartsmonitor voor de regio te ontwikkelen. Deze monitor wordt gebruikt om de impact van de ROM op de brede welvaart te meten. Figuur: Van Input tot Impact

ROM TAKEN

Innoveren

Investeren

ROM ACTIVITEITEN

ROM OUTPUT

Accountmanagement ondernemers

Nieuwe startups

Innovatie en groeiprogramma’s

Nieuwe Scaleups

Innovatievouchers

Inovatieve MKB’s

Investeringen in ondernemingen

Investeringen (€) in ondernemingen

Afspraken en gesprekken met partners Projectvoorstellen geschreven Events & Zichtbare activiteiten Handelsmissies

International

Programma’s Producten Betrokken partijen Lobbygesprekken met overheden (NL, EU)

Impact

Triple Helix Meetings Clusters / Innovatieecosystemen Content, Page Views

Bedrijfsvestigingen en (€) in FDI Gecrëerde banen

ROM RESULTATEN

Groei BRP

Vestigingsklimaat

Werkgelegenheid

Innovatie

Nieuwe innovaties Uitgelokte Investeringen(€)

Exportstijging

Binnengehaalde cofinancieringen (€)

Verduurzaming

Ton stikstof bespaard Ton CO2 bespaard € in zorg bespaard

Zorg

Brede Welvaart

2.7 Implementatie 2021 Een organisatie laten groeien kost tijd. Mensen moeten worden aangenomen, de organisatie opgezet, de processen en procedures ingeregeld, de ICT ontwikkeld, et cetera. In 2020 is een deel van deze basis gerealiseerd, maar in 2021 moet nog heel veel gebeuren op organisatiegebied. Denk aan het verder opzetten van de ICTinfrastructuur (o.a. CRM-systemen, systemen voor fondsbeheer, urenregistraties), HR (o.a. functiebeschrijvingen, ontwikkel- en opleidingsplannen, werving & selectie), Financiën (o.a. AO, risicomanagement, inkoopbeleid) en cultuur (o.a. opleidingen, coaching). De verwachting is dat we pas medio 2021 kunnen zeggen dat de organisatie echt staat. Dan zijn de meeste mensen aangenomen, zitten ze in de juiste rol en functie en beschikken ze over de juiste tools (ICT en processen) om hun rol goed te kunnen uitvoeren. Maar dan is er nog geen ingespeeld team. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de ROM ook in het tweede deel van 2021 nog onder haar maximale capaciteit zit. Vooral rond het thema Impact moet er in 2021 veel gebeuren. De ROM bouwt een geheel nieuwe organisatie op, waarbij een deel van oude EBU-werkorganisatie wordt geïntegreerd. Ook gaan we leren om nog beter samen te werken met regionale partners. De ervaring leert dat het tijd kost voordat zulke multidisciplinaire teams volledig effectief zijn.

Voor ‘performing’ komt eerst ‘norming’ en ‘storming’. Tegelijkertijd is 2021 ook het jaar waarin we onze toegevoegde waarde moeten bewijzen. De winkel is open tijdens de verbouwing. De ROM levert in de loop van 2021 steeds meer producten en diensten die direct waarde genereren voor onze klanten en partners. Daarom staan er in het jaarplan ambitieuze KPI’s die in lijn zijn met die van de ontwikkelingsmaatschappijen in de andere regio’s. Daarboven bereiken wij in 2021 de volgende organisatiedoelen: Klanten •

Onze klanten zijn tevreden over onze dienstverlening (waardering >8).

•

De aandeelhouders zijn blij met de ROM en ervaren zichtbare resultaten.

Algemeen/organisatie •

De organisatie is succesvol neergezet en medewerkers ontwikkelen zich.

•

De organisatie is de meest digitale en meest intelligente ROM van Nederland.

•

Onze medewerkers voelen zich betrokken bij de ROM en zijn tevreden met hun werk en ontwikkelmogelijkheden.

•

Er zijn aanvullende prestatie-indicatoren ontwikkeld die passen bij het thema brede welvaart.

Jaarplan 2021

Professioneel Risicomanagement Het beheersen van risico’s is natuurlijk core business van de ROM Regio Utrecht. Het managen van risico’s is cruciaal in ons investeringsproces, maar het managen van de risico’s is ook belangrijk bij onze andere activiteiten. Denk maar eens aan de business development-processen bij Impact. Welke risico’s loopt de ROM bij het aanvragen en uitvoeren van projecten? Het is dus van belang dat de werkprocessen en risicobeheersingsprocessen goed beschreven zijn en dat er een set van beheersmaatregelen is ingevoerd met een groot aantal checks & balances. Niet alleen ten aanzien van de financiële risico’s, maar ook van andere operationele risico’s (reputatierisico’s, juridische risico’s, et cetera). Op dit ogenblik maakt de ROM natuurlijk al gebruikt van diverse risicomanagementprocedures rondom investeren en business development. In 2021 gaan we werken aan een integrale aanpak voor het risicomanagement gebaseerd op een consistent raamwerk.

Necessary fuel for a start-up ‘I look at ROM as a necessary fuel for a start-up to get on the right track. As a start-up, we crucially need pilot partnerships, introductions, and the right doors to open in order to create a sustainable company. Having regional and governmental help is not just ‘good to have’ but rather ‘must have’ to be successful in our ambitions.’ Dr. Jana Miniarikova (CEO and co-founder Scienticore) 27

Jaarplan Jaarplan2021 2021

3. Impact

Met het team Impact willen we steeds sterkere ecosystemen creëren in de regio, zorgen dat er steeds meer en steeds effectiever wordt samengewerkt, onderzoek en innovatie aanjagen en sterke clusters activeren. Deze samenwerking in ecosystemen is cruciaal voor het realiseren van economische structuurversterking en maatschappelijke opgaven. Juist hier liggen veel economische uitdagingen voor de regio, zo blijkt uit vele onderzoeksrapporten. Naast grote uitdagingen zijn er ook grote kansen voor de regio. Andere regionale ontwikkelingsmaatschappijen dragen uitermate succesvol bij aan de economische structuurversterking en vinden daarvoor een luisterend oor in Den Haag en Brussel. Proeffabrieken worden neergezet, living labs en fieldlabs worden gerealiseerd, grote (Europese) subsidies worden binnengehaald om in consortia samen te werken aan innovatieve doorbraken en transformatiefondsen van honderden miljoenen worden opgezet op gebieden als zorg en duurzaamheid. In de komende jaren zijn er ook voor onze regio grote kansen. Enerzijds omdat er structureel meer middelen naar innovatie en R&D-gaan, anderzijds omdat Covid voor verdere versterking van deze investeringsmiddelen zorgt. Het Nationaal Groeifonds is daar een mooi voorbeeld van. Het kabinet trekt de komende vijf jaar twintig miljard euro uit voor een investeringsfonds.

Dit fonds moet bijdragen aan de economische groei van Nederland. De miljarden moeten vooral ten goede komen aan de speerpunten: kennisontwikkeling, infrastructuur en onderzoek, en ontwikkeling & innovatie. Om effectief grensoverschrijdende samenwerkingen te realiseren moeten veel verschillende puzzelstukjes in elkaar vallen. De ROM heeft enkele puzzelstukjes, maar we zullen in de regio de puzzel samen moeten leggen. We gaan daarom met partners werken aan de volgende zaken: •

De Economic Board Utrecht wordt opnieuw opgezet met veel denk-, netwerk- en lobbykracht.

•

Het verhaal van de regio gaat luidkeels verteld worden binnen en buiten de regio. Niet alleen het verhaal waar de regio nu goed in is, maar ook het uitdagende vergezicht: hoe ziet de economie en maatschappij in 2040 eruit?

•

Het verhaal van de regio wordt geladen met zichtbare evenementen. Denk aan een Design Week die de reputatie en branding van de Brainport-regio versterkt.

•

De lobby in Den Haag en Brussel wordt versterkt zodat ook daar duidelijk is waar de regio voor staat en waarom bepaalde initiatieven juist in onze regio horen.

•

Ecosystemen en consortia worden opgezet om samen plannen te maken en voorstellen te schrijven. Betrokkenheid van private partijen is steeds vaker een voorwaarde voor overheidsinvesteringen.

•

De ROM investeert in gedegen kennis van subsidie-instrumenten en de harde en zachte criteria waarop voorstellen beoordeeld worden.

Jaarplan 2021

Voor de ROM is 2021 op het gebied van Impact een uitdagend jaar. Aan de ene kant liggen er juist nu grote kansen. Denk aan grote fondsen zoals het Nationaal Groeifonds, Europese fondsen (o.a. RRF) en alle duurzaamheidsfondsen. Daar komt nog eens bij dat onze rol als ROM steeds groter wordt. De ROM’s zijn inmiddels een belangrijke uitvoeringspartner voor EZK. Denk aan de regionale herstelplannen en het uitvoeren van het topsectoren beleid via KIA’s en KIC’s. Aan de andere kant is de ROM een team in opbouw dat het bovendien niet alleen kan. Het succesvol opbouwen van een impactcapaciteit in de regio is bovendien een kwestie van de lange adem. Het kost tijd voordat we dezelfde krachtige ecosystemen, verhalen en lobby hebben gebouwd als in andere regio’s. De impactactiviteit kent schaalvoordelen. In andere regio’s werken er soms vele tientallen (en soms zelfs honderden) business developers aan het bouwen van ecosystemen, het schrijven van voorstellen, het uitvoeren van projecten en programma’s, de marketing en de lobby. Het is daarom ook goed dat ook onze regio ervoor gekozen heeft om de werkorganisaties van de EBU en de ROM op dit gebied samen te voegen en zo te zorgen voor synergie en schaalvoordelen. Daarmee is er een goede basis voor verdere groei.

3.1 Opdracht en Impact Zoals gezegd wil de ROM een verbindende en organiserende rol spelen in de versterking van het ecosysteem. Juist omdat innovaties ontstaan als over de grenzen van de eigen sector of bedrijf heen wordt gekeken, smeden we (crosssectorale) samenwerkingsverbanden. De ROM wil ecosystemen aanjagen en (helpen) organiseren die strategisch van belang zijn, waar transformatie cruciaal is, waar maatschappelijke opgaven een rol spelen en waar investeringsvraag is. Als neutrale speler met een breed netwerk brengt de ROM de partijen bij elkaar, vormt het consortium, helpt bij het ontwikkelen van het projectplan en met de verkenning naar financieringsmogelijkheden. We zorgen voor de levensvatbaarheid van initiatieven. Het ultieme bewijs van levensvatbaarheid is dat we projecten neerzetten waarin ondernemers willen investeren en waarvan ze zelf de kar trekken. Daarnaast verkennen we de innovatiethema’s van de toekomst, organiseren we cross-sectorale innovatiebijeenkomsten en dragen we zorg voor individuele matchmaking tussen ondernemers onderling en tussen ondernemers en kennisinstellingen. Het overnemen van de oude EBU-werkorganisatie leidt niet alleen tot synergievoordelen, maar geeft de ROM ook een vliegende start op enkele dossiers. Toch is de ROM niet simpelweg een opvolger van de EBU. De ROM zal een aantal zaken echt anders gaan doen dan de oude EBU.

•

De ROM heeft meer slagkracht dan de oude EBU. De ROM kan ruwweg dubbel zoveel business development-capaciteit inzetten.

•

De ROM heeft een breder instrumentarium dan de oude EBU; ondernemers worden geholpen met innovatie, investeringen en internationalisatie.

•

De ROM zal diepe kennis hebben van subsidie- en financieringsmogelijkheden en de wijze van besluitvorming daarover.

•

Het doel van de ROM is strategische structuurversterking. Missies gaan hand in hand met groei en innovatie in de regio.

Tenslotte heeft de ROM een eenduidige en heldere methodiek waarop we ecosystemen analyseren en actieplannen en roadmaps maken. Zo’n gestructureerde aanpak heeft een aantal grote voordelen: 1.

Het leidt tot een gedeelde taal tussen de Triple Helix-partijen en een gedeeld beeld over de strategische kansen en bedreigingen in de regio. Ook biedt het mogelijkheden om ecosystemen met elkaar te vergelijken.

2. Het helpt ons om te besluiten waar de prioriteit op moet liggen en waar onze schaarse resources op moeten worden ingezet. 3. Het legt de verbinding tussen de Regionaal Economische Agenda en de concrete businessplannen en initiatieven die er worden uitgevoerd. Zo kunnen we naar een agile aanpak waarin we continue kunnen bijsturen. We starten met een methode die grotendeels dezelfde is als in Zuid-Holland. Deze methode is door IQ en Universiteit Utrecht ontwikkeld. We bekijken samen met onze partners of deze methode voor ons werkt en of we eventueel een aantal innovaties moeten doen om de methodiek beter bij ons te laten passen. Hierbij zullen we ook Universiteit Utrecht betrekken. In deze methodiek worden roadmaps gemaakt voor een aantal geselecteerde ecosystemen. Om een ecosysteem goed in kaart te brengen gebruikt de ROM per ecosysteem een council. In deze council zitten de leidende ondernemingen uit het ecosysteem aangevuld met een aantal relevante vertegenwoordigers uit onderwijs en overheid. Een council begint met formuleren van een of meerdere pakkende regionale opgaven voor 2030. De inspiratie daarvoor komt onder meer van de landelijke en Europese missies. Om deze regionale opgaven samen te realiseren is een groot aantal diverse activiteiten nodig.

De methode onderscheidt tien knoppen waaraan gedraaid kan worden om een ecosysteem te versterken; leiderschap, weten regelgeving, nieuwe kennis/R&D, talent, financiering, netwerken, marktvraag, intermediaire diensten, cultuur en infrastructuur. De ROM vertaalt de input van de councils naar concrete actieplannen en roadmaps per ecosysteem. Deze councils komen enkele keren per jaar bij elkaar. De ROM is verantwoordelijk voor het organiseren van de councils, het formuleren van de juiste opgaven en missies en het ontwikkelen van de regionale roadmaps. Maar de ROM heeft lang niet altijd een rol bij de uitvoering. Het zijn veelal ook andere partners die aan zet zijn in de roadmaps; denk aan initiatieven t.a.v. talentontwikkeling en infrastructuur. De ROM rapporteert slechts roadmaps en de voortgang van de projecten aan de EBU.

Jaarplan 2021

Human Capital Agenda

Regionaal Economische Agenda

Ecosysteem

Roadmap

Programs

Projects Consortia

Programs Projects Consortia

Programs

Projects Consortia

Consortia

Figuur: Van REA tot project

De REA geldt als input voor de roadmaps. Enkele belangrijke zaken zullen we terugzien in de roadmaps. Denk aan het strategisch willen versterken van de assen Amersfoort-Utrecht, Hilversum-Utrecht en Utrecht-Veenendaal-Wageningen (Food Valley). Andersom zien we dat de REA ook gevoed wordt door bottom-up ideeën uit de ecosystemen. Zo bestaat er binnen health en circulair bouwen het idee om de hele regio te zien als een groot testbed met verschillende kavels waar innovatieve ondernemers hun producten en ideeën op het gebied van zorg en duurzaamheid kunnen testen. De overheden kunnen hier transitiefondsen voor inzetten en zich als strategische koper sterk maken om deze transities te realiseren. Tot slot is het belangrijk om te melden dat de capaciteit van de regio is versterkt met de komst van de ROM, maar dat capaciteit altijd beperkt zal blijven. De ROM beschikt ook niet over middelen om uit te delen aan haar partners. Het model werkt alleen als alle partners samenwerken om grote investeringen naar de regio te halen. De ROM helpt in dat proces met business development-capaciteit, met kennis van financiële instrumenten en fondsen, met kennis van subsidie- en investeringsprogramma’s en met organisatiekracht. Maar de ROM kan pas middelen uitdelen in de regio als we deze, samen met haar partners, eerst elders hebben verworven.

Wil de ROM echt een hefboom voor de regio zijn, dan moeten we in staat zijn om deze vliegwielen op gang te brengen. 32

Economic Board Utrecht

ROM Utrecht Region

Triple Helix Partners

3.2 Activiteiten Idealiter ontwikkelt de ROM eerst een aantal ecosystemen om daarmee vervolgens samen actieplannen te maken. De ideeën die in deze ecosystemen zo ontstaan kunnen de EBU en de REA voeden en leiden tot nieuwe projecten en consortia. In 2021 moeten we echter pragmatisch zijn. Er zijn al veel plannen in de regio en er komen in 2021 grote investeringsprogramma’s die de regio grote kansen bieden. We zullen in 2021 ook zoveel mogelijk goede plannen moeten opwerken en indienen. In 2021 werken we dus langs twee lijnen: •

Een praktische, opportunistische lijn waarin we de bestaande plannen in de regio verzamelen, met onze partners de meest kansrijke plannen opwerken en deze indienen bij de best passende programma’s.

•

Een structurele lijn waarin we meehelpen met het opnieuw opzetten van de EBU en waarin we stapsgewijs per ecosysteem councils opzetten waarmee we actieplannen en roadmaps maken. Ook zullen we een aantal inhoudelijke sessies neerzetten om kennisdeling en innovatie te stimuleren.

Daarnaast gaat in 2021 energie naar het versterken van het team en de bijbehorende methodieken, processen en procedures en het integreren van de oude EBUmedewerkers. Tot slot komen er met de overgang van de EBU-werkorganisatie ook twee wat grotere projecten mee (vooral rondom objectgebonden financiering) en de data- en kennishub Gezond Stedelijk Leven. Deze projecten komen met additionele inkomsten, risico’s en verplichtingen. De onderstaande ecosystemen willen we in 2021 gaan organiseren. We zetten per ecosysteem een representatieve council op en gaan actieplannen ontwikkelen. Daarbij kijken we naar de lange termijn, maar natuurlijk ook naar de kansen op korte termijn. •

Digital (waardevolle digitalisering) •

Digitale Media

•

Software & Digital Services (o.a. AI Hub)

•

Health (gezonde mensen) •

Healthy & Sustainable Food

•

One Health

•

Health Transformation

•

Sustainability (toekomstgerichte leefomgeving)

•

Duurzaam Bouwen •

Smart Mobility 33

Jaarplan 2021

Daarnaast zijn er in de regio nog een aantal potentieel belangrijke ecosystemen. Hier zullen we onze methode gebruiken om eerst een vooronderzoek te doen om de potentie van deze ecosystemen te verkennen. Afhankelijk van deze uitkomst bepalen we of we kansen zien voor ecosysteemontwikkeling of consortiavorming voor specifieke projecten. Ecosystemen die we in 2021 in ieder geval verder onderzoeken zijn: het Geo-cluster, 3D-printing, Regenerative Medicine, MedTech, FinTech, Smart Energy Systems en Circulaire productie (maakindustrie). Welke activiteiten we exact uitvoeren om deze (opkomende) ecosystemen te laten groeien en bloeien is nu nog onduidelijk. Daarvoor zijn eerst de actieplannen nodig. Maar de onderstaande opsomming geeft mogelijke activiteiten weer. Individuele matchmaking Ondernemers waarderen ons grote en groeiende netwerk (inclusief dat van Investeren en International) en geven regelmatig aan juist daardoor met nieuwe partners tot nieuwe business te komen. Omdat de basis van ons werk de relatie is die we met veel ondernemers hebben, is matchmaking altijd een onderdeel van ons werk. Ook vanuit de netwerkbijeenkomsten die door onze partners georganiseerd worden, komen regelmatig leads die we verder helpen.

Organiseren van inhoudelijke bijeenkomsten De eerste aanzet tot het bij elkaar brengen van partijen op specifieke thema’s gebeurt vaak via het organiseren van inhoudelijke bijeenkomsten. Van thematische ontbijtsessies met ondernemers tot idee-cafés rondom bepaalde technologievelden. Op jaarbasis zijn wij medeorganisator van enkele tientallen van dergelijke bijeenkomsten. Uitvoeren van verkenningen In nauwe samenwerking met onze partners verkennen we stelselmatig nieuwe thema’s en de economische kansen voor onze regionale economie. Op basis daarvan komen we tot specifieke gerichte aanpakken. Denk aan verkenningen naar de regiospecifieke kansen op het gebied van AI. Aanwakkeren innovatieprogramma’s De ROM kijkt naar mogelijkheden om samen met partners, zoals de UU, HU, UMCU en Nyenrode, uitvoering te geven aan diverse ecosysteemversterkende innovatieprogramma’s. Indienen voor Europese programma’s Europese programma’s (EFRO, Horizon2020) zijn een goede manier om te komen tot financiering van consortia en innovatieprojecten die we aanjagen of voor individuele bedrijven met wie we samenwerken. Opzetten van open innovatiefaciliteiten Samenwerking tussen bedrijven en met kennisinstellingen komt in veel gevallen het beste tot zijn recht in een fysieke open innovatieomgeving met een duidelijke inhoudelijk technologische specialisatie.

De ROM kijkt of we fieldlabs en nieuwe open innovatiefaciliteiten kunnen starten.

Versterken van campusontwikkeling Campusontwikkeling wordt steeds belangrijker. Er zijn veel campussen in de regio die ambities hebben. Bijvoorbeeld het Utrecht Science Park (USP), het Mediapark, de Nyenrode Campus, de KNVB Campus, de SOMT University of Physiotherapy en de campusontwikkeling rondom FC Utrecht. De rol van de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (NOM) bij de campus in Groningen is een mooi voorbeeld van hoe een ontwikkelingsmaatschappij structureel kan bijdragen aan campusontwikkeling.

3.3 Prestaties Voor 2021 staat het gedegen opzetten van de Impacttak van de ROM centraal. Daarnaast zijn er verschillende grote investeringsfondsen beschikbaar. Het is belangrijk dat de regio haar strategische plannen indient. Centraal in de hoofdopdracht van Impact staat het aanjagen van consortia, gericht op nieuwe business. Dat vertaalt zich in de volgende prestaties voor 2021: •

Het opzetten van het team met bijbehorende methodieken en processen.

•

Het integreren van de EBU-werkorganisatie in de ROM.

•

Het organiseren van minimaal 6 ecosystemen en formuleren van roadmaps en actieplannen voor deze ecosystemen.

•

Het organiseren van minimaal 10 inhoudelijke bijeenkomsten op specifieke thema’s rondom zorg, duurzaamheid en digitalisering.

•

Het aanjagen van 10 business cases, verkenningen en innovatieprojecten.

•

Het realiseren van x miljoen aan uitgelokte private en publieke investeringen.

Gezien de brede pluriformiteit van activiteiten die we verrichten geven bovengenoemde KPI’s slechts een beperkte weergave van onze inzet op ecosysteemontwikkeling en de resultaten die we daarbij boeken. Ook zitten er beperkingen aan hoe we resultaten (in de tijd) meten. In 2021 besteden we serieus aandacht aan het ontwikkelen van een betere set prestatie-indicatoren.

Jaarplan 2021

4. Innoveren & Investeren

4.1 Opdracht en Impact Het team Innoveren & Investeren richt zich op onze doelgroep van ambitieuze en innovatieve ondernemers; startups, scaleups en innovatief MKB. Het doel is de groei van deze ondernemers zo goed mogelijk te faciliteren door te helpen met investeringen en met kennis. Het team richt zich op het begeleiden van de ontwikkeling van startende en vroege fase-ondernemingen en het innovatief MKB. Het team moet ervoor zorgen dat ondernemende ideeën in de regio zich kunnen ontwikkelen tot investeerbare bedrijven die antwoorden geven op de problemen van hun klanten met concrete producten. Daarbij ligt de focus op de eerste twee à drie fasen van ondernemerschap: 1.

De pioniersfase; van idee tot een nieuwe onderneming of een nieuw product. Grofweg de fase van 0 tot 8 medewerkers.

2. De organisatiefase; in deze fase (typisch van 8 tot 25 personen) moeten er steeds meer managementprocessen worden ontwikkeld en geïmplementeerd. De ondernemer wordt steeds meer manager. 3. De managementfase; deze fase van 25 tot 50 personen slurpt cash. Er komen steeds meer specialisten en de groei zorgt voor complexiteit en afstemmingsproblemen. Naast de ondersteuning voor startups en scaleups heeft het team Innoveren ook aandacht voor het innovatief MKB. Voor die ondernemers die een nieuw idee hebben en hun onderneming een nieuwe richting in willen sturen; een nieuw product en een nieuw businessmodel zoeken. Deze ambitieuze en innovatieve ondernemers hebben soms ondersteuning nodig bij het realiseren van de groei. Vaak hebben ondernemers tijdens de groei behoefte aan: •

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/9884078/1