24-03-2021 Infosessie ROM Provincie Utrecht (jaarplan)
Tekst van het document
De provincie is van oudsher een dienstverlenende economie en onder het thema ‘Software is eating the world’ zijn in de afgelopen tien jaar zeer veel organisaties getransformeerd naar digitaal dienstverlenende organisaties (smart services).
•
Er zijn heel veel startups, scaleups en innovatieve MKB-bedrijven die als smart services-ondernemingen kunnen worden gekenschetst. Deze startende ondernemers combineren allemaal digitale technologie met specifieke domeinkennis; van smart energy tot smart building en van smart mobility tot smart health.
•
Veel grote ICT-consultancy bedrijven zitten in de regio. Niet alleen de bestaande partijen (zoals Atos en CapGemini), maar ook jongere, vaak innovatieve ICT-consultancies zoals Conclusion, Xebia en Viqtor Davis.
•
Er zitten veel softwarebedrijven in de regio die softwareoplossingen bieden. Deze ondernemingen lijken steeds meer op smartservicebedrijven.
•
Hilversum is de plek in Nederland voor Media. Media is de sector die digitaal vooroploopt in de wereld en waar veel R&D nodig is voor het oplossen voor technische vraagstukken en ethische vragen (o.a. bias). Bovendien is de mediasector van oudsher internationaal georiënteerd en is er capaciteit om op te schalen.
•
Utrecht is dé Gaming-Hub van Nederland met veel startende bedrijven die gevestigd zijn in Dutch Game Garden, maar ook e-sports bedrijven als Team Liquid.
Er is echter een grote mismatch tussen de grote kracht en de reputatie van Utrecht op dit gebied. Deze grote kracht van de regio is nauwelijks bekend. Zelfs ondernemers en ambtenaren uit de regio weten onvoldoende dat de regio landelijk koploper is, laat staan dat buitenstaanders dit goed weten. Veel van de landelijke events zijn in Amsterdam en onderling weten ondernemers elkaar op dit terrein ook beperkt te vinden. Ook is Amsterdam een veel grotere magneet voor buitenlands digitaal talent. Er is een unieke kans om de regio te verbinden op dit thema. Omdat software steeds belangrijker is geworden, lijken veel koplopers in de dienstensector inmiddels veel op softwarebedrijven. De onderliggende thema’s zijn grotendeels dezelfde. Ze worstelen allemaal met het verkrijgen van talent, het schalen van de onderneming, het realiseren van nieuwe business- en verdienmodellen, het ontwikkelen van de software, het neerzetten van de ICT-architectuur, et cetera. Juist op deze thema’s kunnen we Utrecht breed op de kaart zetten in Nederland. Daarbij zien we verregaande samenwerking met initiatieven als Utrecht Tech Community om samen ecosystemen te bouwen. 73
Jaarplan 2021
Binnen het grotere digitale geheel zijn er enkele speerpunten waarop separaat consortia gerealiseerd worden (met partners). Denk aan aandachtsgebieden als AI en sectoren als Media, Gaming en Geodata. Inmiddels is duidelijk dat de ROM rondom AI de Regionale AI Hub gaat organiseren met als belangrijke speerpunten Health, Media, Gaming en Smart Government.
B.3 Sustainability De uitdagingen op het gebied van duurzaamheid zijn enorm. Deze transitie vergt grote veranderingen. Gebruikers moeten zich anders gaan gedragen en bestaande leveranciers moeten nieuwe producten leveren. Voor nieuwe, innovatieve bedrijfjes liggen er grote kansen. Maar vaak ontbreken de markten of de juiste verdienmodellen. De overheid heeft hier een grote verantwoordelijkheid om innovatie aan te jagen en mogelijk te maken. Voor Utrecht zijn er als landelijk leider op dit thema grote kansen en grootschalige transitiefondsen zijn nodig om de juiste prikkels te geven aan bestaande en nieuwe partijen. Ook hier zullen we opgavegericht nieuwe ecosystemen bij elkaar brengen. Denk aan ecosystemen als: •
Circulair bouwen en wonen
•
Smart energy grids (green energy, grid technology & clean tech)
•
Future and green mobility
•
Future Food (responsible consumption and production)
•
Klimaatadaptatie (geocluster en water, weercluster met KNMI)
Met elk van deze ecosystemen gaan we eerst integrale plannen maken om innovatie fors aan te jagen. Denk aan het creëren van nieuwe verdienmodellen, het realiseren van transitiefondsen, het opzetten van proeflocaties en fieldlabs, het opzetten van innovatie-ecosystemen, het binnenhalen van subsidies, et cetera. Er zijn veel bedrijven en organisaties in de regio die zich aan deze toekomst willen verbinden. Denk aan Rabobank, Triodos, FrieslandCampina, RHDV, Green Business Club, MVO Nederland, NCVN (milieuspecialisten), Sustainalize en Waterschap HDSR. Vooral daar waar er sprake is van innovatieve technologie en het gericht helpen (o.a. met een proefopstelling, met de werving van de eerste klanten) zal de ROM een rol oppakken. Voor 2021 ligt de focus daarmee op het realiseren van Impact. Wij voorzien in 2021 nog geen nieuwe, groene campussen, nieuwe incubators of nieuwe investeringsfondsen gericht op duurzame ondernemers. Natuurlijk zullen we wel investeren in duurzame ondernemingen via onze bestaande fondsen en zullen we met ons Internationaliseringsteam proactief trachten ondernemingen die ons duurzame ecosysteem versterken te acquireren.
De ROM zal haar intelligentie en netwerkkracht op het gebied van duurzaamheid ook gebruiken om duurzame ondernemers en overheden in contact te brengen en om te kijken of er proeflocaties mogelijk zijn en of de overheid kan optreden als eerste klant. 74
Bijlage C: Economic Board Utrecht In de Utrechtse regio gaan welvaart en welzijn hand in hand. De Economic Board Utrecht faciliteert de Board en zorgt er mede voor dat de regio Utrecht haar sterke concurrentiepositie behoud en een groene, slimme en gezonde regio blijft. Dit geeft de regio een sleutelpositie in de grote transities waar we als samenleving voor staan: o.a. digitale transformatie, duurzaamheid, gezondheid en voeding, en (behoud van) talent. De urgentie om deze maatschappelijke vraagstukken centraal te stellen om de economie te bevorderen is onverminderd groot. Door de komst van de ROM Regio Utrecht is dit verstevigd en wordt executiekracht gekoppeld aan de strategische netwerk-, denk- en lobbykracht van de EBU. De EBU, die in het eerste kwartaal van 2021 vormgegeven wordt, is een proactief gezaghebbend (triple helix-) netwerk dat richting, koers en visie voor de lange termijn bepaalt. Deze EBU zal bestaan uit CEO’s of leden van Raden van Bestuur, aangevuld met bestuurders vanuit kennisinstellingen en overheden uit de regio Utrecht die zowel nationaal als internationaal erkend en herkend worden op de missie van de regio Utrecht en een groot en relevant netwerk hebben. Van deze vertegenwoordigers wordt verwacht dat zij met hun netwerk zorgen dat plannen op rijksniveau en in Brussel ruimte gaan bieden voor de ambities van de regio.
Dit kunnen grote werkgevers zijn of organisaties die een grote rol spelen in de maatschappelijke transities, waarbij zij zich proactief verbinden aan de maatschappelijke opgaven. Ook is een hoge mate van diversiteit en complementariteit t.o.v. andere boardleden gewenst, waarbij gekeken wordt naar een evenwichtige regionale spreiding. De EBU is het aangewezen platform (en label) waar boegbeelden vanuit alle relevante publieke en private triple- (of quadruple-) netwerken en ecosystemen in de regio Utrecht elkaar ontmoeten. Hier worden kennis en inzichten gedeeld en ontstaan visies op en gedachten over het oppakken van strategische economische uitdagingen in de regio Utrecht. De ROM Regio Utrecht levert diensten aan de EBU ter ondersteuning van o.a. de volgende activiteiten: •
Faciliteren van de EBU en het Utrechtse netwerk op strategisch, tactisch en operationeel niveau;
•
Formuleren van de lange termijn (economisch en innovatie) strategie van de regio Utrecht;
•
Gevraagd en ongevraagd adviseren over de strategische richting en uitwerking. Het proactief agenderen van eventuele belemmeringen en besluitvorming ten positieve beïnvloeden;
•
Communicatie-uitingen; door stakeholders en (landelijke) media wordt de EBU gezien als een belangrijke en gezaghebbende afzender en partner (versterken lobbykracht);
75
Jaarplan 2021
•
Faciliteren van netwerkbijeenkomsten, zoals: •
Boardmeetings (4x/jaar, vanaf het einde van kwartaal 1);
•
Utrecht Region Get Connected jaarcongres (oktober 2021);
•
Young Board Utrecht & Alumni Board Utrecht (2e helft van 2021);
•
Het Utrecht Diner (doelgroep: top-250 van de regio Utrecht).
Bijlage D: SWOT-analyse Regio Hieronder staat een regionale omgevingsanalyse in de vorm van een SWOT. Deze SWOT analyse komt uit het rapport ‘Focus op een Vitale en Duurzame Economie 20202027’ en is de economische visie van de provincie Utrecht voor de komende zeven jaar. Deze SWOT is aangevuld met het rapport van Stam (2020) over het ondernemende en innovatieve ecosysteem in de regio. Deze omgevingsanalyse is zeker niet compleet, maar geeft wel op hoofdlijnen de grote economische kansen en uitdagingen de regio weer waar de ROM een belangrijke rol in kan betekenen. Denk aan:
76
•
Activeren van sterke clusters
•
Zorgen voor sterkere samenwerking in ecosystemen
•
Aanjagen private R&D
•
Organiseren van leiderschap en visie
•
Aanbieden van financiering voor innovatie
•
Verbeteren van zichtbaarheid en lobby van de regio
Tabel: SWOT-analyse regionale economie
Sterke punten
Zwakke punten
•
Brede economische basis met sterke vestigingsplaatsfactoren (o.a. bereikbaarheid, talent) en enkele sterke clusters.
•
Geen synergie tussen bedrijven in de regio, beperkte samenwerking.
•
Sterke kennisbasis en hoge R&D uitgaven in de publieke sector.
•
Laag niveau private R&D.
•
Laag niveau innovatief MKB.
•
Ernstige arbeidsmarkttekorten.
•
Ontbrekend leiderschap en netwerken.
•
Ontbrekende financiering voor startups, scaleups en innovatief MKB.
•
Beperkte zichtbaarheid en lobby; waar staat de regio voor?
•
Een talentvolle, hoogopgeleide, jonge beroepsbevolking.
Kansen
Bedreigingen
•
Activeren van sterke clusters (o.a. media, health).
•
Mondiale groeivertraging en toenemend protectionisme.
•
Matching van doeners (industrie, logistiek, agrofood) met denkers (ICT, Universiteiten).
•
•
Groeiende urgentie in op-, om- en bijscholing.
Zonder samenwerking kan economische structuurversterking en maatschappelijke opgaven niet worden gerealiseerd.
•
Hoge woningprijzen drukken lage en middeninkomens weg uit de regio.
77
Jaarplan 2021
Colofon
Jaarplan 2021 ROM Regio Utrecht Ontwerp: doorendoor ontwerp, Amersfoort Eindredactie: Schrijf-Schrijf, Utrecht
78
Vliegende start ‘Sinds de start in april 2020 is de ROM al heel actief geweest. De ROM helpt al veel bedrijven innoveren en investeren, maar helpt ze ook met de Coronaoverbruggingslening (COL-regeling) van het ministerie EZK. Door deze actieve rol versterken we het toekomstige verdienvermogen van de regio en creëren we de banen van de toekomst. De economie van de regio is één van de sterkste van Nederland en de EU en dat willen we behouden. We hebben al ruim 80 bedrijven geholpen aan in totaal ruim €15 miljoen aan leningen, waarmee 660 banen behouden zijn. En dat allemaal in het eerste jaar. Een vliegende start die veel vertrouwen geeft voor 2021!’
Robert Strijk (gedeputeerde Economie Provincie Utrecht)
www.romutrechtregion.nl