Eind concept Woonvisie
Tekst van het document
1.
Onze ambitie is om in 2046 over een CO₂-neutrale woningvoorraad te beschikken.
2.
We zetten in op maatregelen die direct rendement opleveren: eerst optimaal isoleren, daarna aanleg/toepassing van duurzame warmtebronnen. Met woningcorporaties maken we hierover concrete prestatieafspraken. Woningeigenaren gaan we beter bewustmaken en informeren.
3.
We stellen een Warmte Transitievisie op waarin we aangeven welke wijken als eerst aan de beurt komen voor een alternatieve warmtevoorziening.
4.
Waar mogelijk willen we bestaande woningen ook levensloopgeschikter maken. Maar primair zetten we in op levensloopgeschikte nieuwbouw.
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
24
Prognose ontwikkeling woonzorgbehoefte in Gemeente Altena
6 Wonen met zorg
Figuur 7: Gemeente Altena. Ontwikkeling woonzorgbehoefte ouderen (2020-2040) versus huidig aanbod
3.500 Mensen met een zorgvraag blijven steeds langer zelfstandig wonen. Dat geldt niet alleen voor ouderen (in absolute zin de grootste groep zorgvragers), maar ook voor mensen met een verstandelijke beperking en mensen met psychiatrische problematiek. Wij
3.000
willen hierop actief inspelen samen met onze partners. Initiatieven willen we actief
2.000
oppakken en faciliteren, mits ze passen bij de opgave. Daarbij gaan wij uit van inclusieve
1.500
wijken en kernen, met een goede mix van woonvormen en bewoners. Om deze opgave
1.000
voortvarend op te pakken, willen we stevig doorpakken in het Platform Wonen Welzijn
500
Zorg.
0
Onze woningvoorraad moet hierop worden aangepast. En er blijft een groep mensen met een zware zorgvraag bestaan. Zij doen een beroep op de verpleeghuiscapaciteit of een beschermd wonen-voorziening.
530
2.500
470
261 165 315 2020
hoofdstuk gaan we in op de woningbehoefte van mensen met een (middel)zware zorgvraag.
6.1
Ouderen met een zorgvraag
860
1.110
1.370
2020
2025
2030
Aanbod
410
460
1.670
1.910
2035
2040
Vraag
Geclusterd wonen
Eerder in deze woonvisie is de woningbehoefte van de mensen met een lichte zorgvraag ter sprake gekomen. Voor hen volstaat vaak een levensloopgeschikte woning. In dit
310 280
250 220
380 330
24 uurs-zorg SOM
24 uurs-zorg PG
Bron: Companen (2021). Figuur 8: Gemeente Altena. Huidig aanbod aan geclusterd wonen en 24 uurs zorg voor ouderen naar kern (2021)
Almkerk Werkendam
Zelfstandig wonen voor ouderen met middelzware zorgvraag Voor veel oudere huishoudens volstaat een zelfstandige woning, mogelijk met enkele fysieke aanpassingen. Maar er is ook een groep ouderen met een zwaardere zorgvraag, maar die nog steeds zelfstandig woont. Het zijn ouderen met somatische en/of beginnende psychogeriatrische klachten (dementie), in de figuur rechts respectievelijk
Woudrichem Wijk en Aalburg Sleeuwijk Nieuwendijk
SOM en PG. De prognose is dat deze doelgroep de komende tien jaar toeneemt met
Dussen
ongeveer 510 huishoudens in de gemeente Altena (van 860 in 2020 naar 1.370
Hank
huishoudens in 2030). Een deel van hen zal niet willen verhuizen en blijft (ook met
Andel Genderen 0
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
50
Geclusterd wonen Bron: Companen (2021).
100 24-uurszorg SOM
150 24-uurszorg PG 25
200
gezondheidsklachten) in de huidige (reguliere) woning wonen. Maar een deel van hen
voorziet in de (lokale) behoefte, maar ook
zal overwegen om te verhuizen naar een levensloopgeschikte woning met professionele
of de beoogde locatie past bij de mogelijk-
zorg nabij, als dit woningaanbod voorhanden is. Hoe beter nieuwe wooninitiatieven
heden die de woonomgeving biedt.
aansluiten op de woonwensen en zorgbehoefte van deze doelgroep, hoe groter de
Bazalt Wonen BW heeft een woon-zorgvisie in ontwikkeling. Hierin gaat zij na hoe zij de woon-zorgvoorzieningen op een zorgintensievere manier in kan zetten. Wij zoeken daarin de samenwerking.
groep ouderen dat een verhuizing zal overwegen. Daarbij kan het gaan om levensloop-
Ouderen met een zware zorgvraag
geschikte woningen in of nabij een zorgsteunpunt (zoals een verpleeghuis), maar het
Alleen ouderen met een zware zorgvraag (meestal psychogeriatrisch, soms somatisch)
kan ook gaan om het eerdere genoemde hofjeswonen (zie hoofdstuk 2). Deze woningen
komen nog in aanmerking voor intramurale zorg. Doordat het aantal ouderen de
kunnen zowel inspelen op de vraag van ouderen met als zonder zorgvraag. Bazalt
komende jaren in de gemeente zal toenemen (en dan met name de ‘oudere ouderen’),
Wonen heeft aangegeven hierover graag in gesprek te gaan.
zal ook de groep ouderen met een zware zorgvraag toenemen. We verwachten dat de behoefte aan 24-uurs zorg in Altena de komende tien jaar met 240 plaatsen zal
Voor het realiseren van woonvormen voor ouderen met een middelmatige tot zware
toenemen (vooral ouderen met dementie, PG). Hiervoor zullen we in gesprek gaan met
zorgvraag is een bepaalde schaalgrootte nodig, zeker als aanvullende zorg nabij moet
zowel de zorgaanbieders als het zorgkantoor.
zitten. Een groot deel van deze woonzorgopgave zal in de grote kernen terecht komen
Op dit moment bevindt de verpleeghuiscapaciteit voor ouderen zich met name in
(Almkerk, Werkendam, Wijk en Aalburg, Woudrichem). Met name rondom de
Almkerk, Werkendam en Wijk en Aalburg. De komende jaren willen we als gemeente
bestaande zorginfrastructuur (verpleeghuizen, kleinschalige woonzorgvormen) liggen
ruimte bieden aan ontwikkelende partijen om woonzorgaanbod te creëren, passend bij
goede mogelijkheden om nieuwe woonvormen voor ouderen te realiseren. De
de lokale behoefte in de gemeente Altena. Dat kan via nieuwbouw en door aanpassing
bestaande zorginfrastructuur kan dan een centrumfunctie hebben voor de omliggende
van bestaand zorgvastgoed. In verschillende appartementencomplexen is al een
woningen. Maar ook in de kernen met iets minder voorzieningen is het mogelijk zijn om
ontmoetingsruimte aanwezig; een belangrijke functie, waardoor een complex ook
met een middelzware zorgvraag te kunnen wonen. Ook voor deze middelgrote kernen
geschikt kan zijn als woonvorm voor ouderen met zware zorg.
liggen er kansen om het woonzorgaanbod uit te breiden.
Een deel van de ouderen heeft tijdelijk intensieve zorg nodig, maar heeft nog geen
In de kleinste kernen is nieuwbouw van woonzorgvastgoed lastig te realiseren. Het
behoefte aan een permanente verpleeghuiszorg. In dergelijke gevallen zou een
aantal zorgvragers is vaak te beperkt om een programma gevuld te krijgen en een deel
tussenvoorziening (waarbij ouderen dichtbij huis tijdelijk intensieve zorg kunnen
van de zorgvragers zal eerder opteren voor een kern met meer voorzieningen. In de
ontvangen) uitkomst kunnen bieden. Nader onderzoek is nodig naar de omvang van
kleinste kernen zetten we vooral in op het vergroten van het aanbod aan
deze vraag naar tijdelijke intensieve zorg en of met de huidige nieuwe woonvormen en
levensloopgeschikte woningen in combinatie met het beter organiseren van de
woon-zorgcomplexen voldoende ingespeeld kan worden op deze behoefte.
thuiszorg.
Daarnaast is het belangrijk om zelfstandig wonende ouderen met een (middel)zware
Om goed te kunnen beoordelen of nieuwe woonzorginitiatieven passen bij onze
zorgvraag beter te informeren en bewust te maken, zodat ze tijdig nadenken over hun
ambities de woonwensen van zorgvragers, willen we nieuwe initiatieven toetsen aan
toekomstige woonsituatie. Vaak gaan ouderen pas laat op zoek naar andere
enkele criteria. Daarbij kijken we onder andere naar de mate waarin een initiatief
woonruimte. Door de wachtlijst kan men er vaak niet direct terecht. Daardoor blijven veel ouderen met een zware zorgvraag lang in hun huidige ruime grondgebonden
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
26
woning wonen. We willen als gemeente, samen met onze partners sterker inzetten op
Prognose ontwikkeling woonzorgbehoefte in Gemeente Altena
het stimuleren van tijdige doorstroming van oudere zorgvragers. Daarnaast willen wij ruimte geven voor mensen om vooruitlopend op een situatie
Figuur 9: Gemeente Altena. Ontwikkeling woonzorgbehoefte mensen met verstandelijke beperking (2020 - 2040) versus huidig aanbod
waarin mantelzorg noodzakelijk is, een prémantelzorgwoning te realiseren. De
400
voorwaarden hiervoor werken we uit in een nader op te stellen beleidsnotitie.
350 300
Onze keuzes: • Realiseren woonvormen voor ouderen met zorgvraag, toetsingskader voor initiateven opstellen • Ouderen bewust maken over toekomstige woonsituatie, doorstroming stimuleren • Onderzoek naar behoefte tijdelijke tussenvoorzieningen • We stellen beleid op voor de realisatie van mantelzorgwoningen
250
20
30
40
50
50
310
310
310
310
300
2020
2025
2030
2035
2040
23
200
150 100
224
50 0
6.2
2020
Mensen met een verstandelijke beperking
Aanbod Ook mensen met een verstandelijke beperking wonen langer zelfstandig. De
Vraag Geclusterd wonen
Gespikkeld wonen
verwachting is dat behoefte aan geclusterde en gespikkelde woonvormen voor deze zorgdoelgroep in Altena de komende tien jaar met ongeveer 20 woningen/plaatsen zal toenemen. Het huidige woningaanbod (247 woningen/plaatsen) ligt aanzienlijk lager dan de huidige en toekomstige vraag. Hierbij geldt wel dat een deel van de doelgroep zorg aan huis ontvangt. We vinden het belangrijk dat deze mensen in de eigen kern een woning kunnen vinden die past bij hun zorgvraag en woonwensen. Er lijkt behoefte aan uitbreiding van het zelfstandige woningaanbod. Hierbij kan het ook
Bron: Companen (2021). Tabel 3:
Gemeente Altena. Ontwikkeling woonzorgbehoefte mensen met psychiatrische problematiek en/of Maatschappelijke Opvang Huidig aanbod Vraag Beschermd Wonen / Maatschappelijke opvang 5 plaatsen 60 plaatsen Uitstroom BW / MO (zelfstandig wonen) 1 woning 17 woningen (jaarlijks) Bron: Companen (2021).
gaan om een hybride woonvorm; een zelfstandig appartement met eigen woonkamer, slaapkamer, badkamer en keuken, maar met tevens de aanwezigheid van een gemeenschappelijke eet- en ontmoetingsruimte.
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
27
Mensen met een verstandelijke beperking hebben met name behoefte aan een
hoeven geen grote woningen te zijn. Voor deze doelgroep is vooral betaalbaarheid van
betaalbare (huur)woning van 50 tot 60 m², liefst in de nabijheid van voorzieningen. Voor
belang. Een belangrijk aandachtspunt is de spreiding van doelgroepen over alle
mensen met een lichamelijke beperking is het van belang dat woonruimte drempelvrij
wijken/kernen om de draagkracht van de omgeving niet te overbelasten. Samen met de
en rolstoeltoegankelijk is. Er zijn goede ervaringen met gemengde woonvormen
woningcorporaties maken we nadere afspraken om voldoende huurwoningen voor deze
(huurders mét en zonder zorgvraag). Men helpt elkaar op basis van wederkerigheid.
doelgroep te beschikbaar te hebben.
Mogelijk kunnen dergelijke woonvormen ook in Altena ontstaan. Zo’n woonvorm vraagt
Daarnaast is het belangrijk om voldoende kleinschalig aanbod van Beschermd Wonen in
wel om enige schaalgrootte.
onze gemeente te hebben. Op basis van de regionale rekenmethodiek kunnen we een inschatting maken van de hoeveelheid intramurale plekken die in Altena nodig zijn
Onze keuzes: • Uitbreiden voorraad geclusterde/gespikkelde woonvormen
(gebaseerd op circa 720 actieve cliënten, met ongeveer 200 Wlz). Die opgave zou indicatief neerkomen op circa 60 cliënten. Samen met regiogemeenten willen we onderzoeken hoe het aanbod aan Beschermd Wonen uitgebreid kan worden. Ook de
6.3
Maatschappelijke opvang en psychiatrische problematiek
Vanaf 2022 worden alle gemeenten (niet alleen de centrumgemeente) verantwoordelijk voor het aanbod van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Op dit moment
financiële en maatschappelijke consequenties moeten hierbij in beeld worden gebracht. Onze keuzes: • Afspraken met corporaties over beschikbaarheid woningen voor uitstroom • Regionaal onderzoeken uitbreiding kleinschalig aanbod BW
is de gemeente Breda centrumgemeente. Deze afstand is voor veel cliënten uit Altena te groot. Er is wel een Beschermd Wonen-locatie in Sleeuwijk, inclusief ambulante zorg. Niettemin blijft de huisvestingsopgave voor Beschermd Wonen een aandachtspunt.
6.4
Een prettige woonomgeving
Het is zaak dat er voldoende zelfstandige woonruimte is voor de uitstroom vanuit
Voorzieningen bereikbaar, toegankelijke woonomgeving
Beschermd Wonen en de Maatschappelijke Opvang: goedkope sociale huurwoningen,
Ook de woonomgeving moet ingericht zijn op de groeiende groep zelfstandig wonende
in de buurt van het sociale netwerk, voorzieningen en goede bereikbaarheid ten
zorgvragers. De bereikbaarheid van voorzieningen een belangrijk aandachtspunt.
opzichte van werk of dagbesteding. Op regionaal niveau is een globale berekening
Daarbij gaat het om winkel- en zorgvoorzieningen, maar ook om ontmoetingsplekken.
gemaakt van hoeveel woningen per jaar daarvoor nodig zijn in de regio Breda en
Hierdoor kan een deel van de zorgvraag zelfs uitgesteld worden.
omgeving. De meeste woningen zijn nodig in Breda. Voor de gemeente Altena wordt de
Verder is het belangrijk dat de fysieke woonomgeving voldoende toegankelijk is voor
jaarlijks benodigde hoeveelheid woningen ingeschat op 17 woningen. Deze vallen
ouderen en mensen met een lichamelijke beperking (hoogte trottoirs, steile hellingen
binnen de afgesproken huisvesting van 20% voor bijzondere doelgroepen. Samen met
en bruggetjes). In het ontwerp of de herinrichting van openbare ruimte kunnen hiervoor
de woningcorporaties staan we aan de lat om aan de opgave voor voldoende woningen
belangenorganisaties of adviescommissies betrokken worden.
te voldoen. Dat vraagt dus nadrukkelijk om de toevoeging van extra woningen. Dat
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
28
6.5
De opgave samengevat: wat gaan we doen
Signalering en begeleiding voor zelfstandig wonende zorgvragers Voor mensen met een verstandelijke beperking of psychiatrische problematiek is het belangrijk dat er voldoende goede woonbegeleiding is. Het gaat daarbij om ambulante
1.
zorg, praktische ondersteuning bij het zelfstandig (leren) wonen en vroegtijdig signale-
2.
ren als iemand niet (meer) goed voor zichzelf kan zorgen in een zelfstandige woning. Van belang is ook een goede dagbesteding en het opbouwen van een sociaal netwerk. Voor een goede ambulante zorg en begeleiding bij het leren zelfstandig te wonen, trekken gemeente, woningcorporaties en zorg- en welzijnsaanbieders samen op. Ook is het belangrijk om aandacht te hebben voor een evenwichtige spreiding van kwetsbare huishoudens over de gemeente en kernen. Onze keuzes: • Bereikbaarheid voorzieningen en ontmoetingsplekken cruciaal • Voldoende, goede begeleiding voor zelfstandig wonende zorgvragers
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
3. 4. 5.
6.
7.
We willen voldoende woonzorgaanbod bieden zodat zorgvragers uit Altena zolang mogelijk in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen. We voorzien een eventuele uitbreidingsopgave in met name grotere kernen (in verband met schaalgrootte). In middelgrote kernen liggen kansen om het woonzorgaanbod uit te breiden: zelfstandige woonvormen met zorg nabij, en kleinschalige intramurale voorzieningen. Ook in de kleine kernen moet het mogelijk zijn om met een lichte zorgvraag zelfstandig te kunnen wonen: ruimte voor levensloopgeschikte woningen. Voor mensen met een verstandelijke beperking, psychiatrische problematiek en uitstroom van maatschappelijke opvang willen we voldoende betaalbare huurwoningen bieden (afspraken met corporaties). De woonomgeving (zowel sociaal als fysiek) moet voldoende zijn toegerust op het langer zelfstandig wonen van mensen met een zorgvraag. Aandacht voor spreiding over wijken bij toewijzing van huisvesting, goede begeleiding en tijdige signalering. Goede samenwerking is onontbeerlijk. Als gemeente nemen we het voortouw om periodiek met elkaar in overleg te treden (via het Platform Wonen Welzijn Zorg) om knelpunten weg te nemen en de woningbouwopgaven te realiseren.
29
7 Leefbare en vitale kernen
7.2
Vitaliteit kleine kernen
Een ander aandachtspunt is de leefbaarheid en vitaliteit van met name de kleine kernen.
7.1
Voldoende draagkracht in wijken en kernen
Voor veel inwoners is de aanwezigheid van voorzieningen, zoals winkels, scholen, ontmoetingsplekken, kerken en het verengingsleven, belangrijk.
Onze inwoners zijn verknocht aan hun eigen kern en woonomgeving. Maar er zijn ook
En dat verschilt per kern. Er zijn kernen met een zeer uitgebreid voorzieningenniveau,
zorgen over de leefbaarheid; zowel fysiek als sociaal. Corporaties hebben zich de
maar er zijn ook dorpen waar het aanbod beperkt is. Diverse voorzieningen staan onder
afgelopen jaren steeds meer moeten richten op het huisvesten van mensen met de
druk als gevolg van vergrijzing, internetaankopen en steeds verdere schaalvergroting.
laagste inkomens en mensen met een kwetsbare achtergrond (mensen met een
Meer woningen bouwen is geen garantie dat het huidige voorzieningenniveau in stand
zorgvraag, statushouders, spoedzoekers). Zij doen hun best om tot een goede spreiding
blijft. Wel kan woningbouw (ook al gaat het soms maar om een beperkt aantal) een
van deze kwetsbare huishoudens over kernen en wijken te komen, zodat er een
bijdrage leveren aan de levendigheid en dynamiek in een kern, doordat er een starter
gevarieerde bevolkingssamenstelling en voldoende draagkracht in de wijk blijft. Dit is
of jong gezin kan vestigen. Daarom is het van belang dat er in elke kern ruimte blijft voor
eenvoudiger gezegd dan gedaan. Woningcorporaties zijn bij toewijzing afhankelijk van
woningbouw. Daarnaast zullen we samen met bewoners en ondernemers moeten
het vrijkomend woningaanbod en de goedkopere huurwoningen staan vaak in een
kijken hoe je voorzieningen op een creatieve manier open kunt houden. De sterke
buurt waar al relatief veel huishoudens met lage inkomens wonen. De draagkracht in
sociale cohesie en betrokkenheid van inwoners bij de eigen kern is daarin een krachtig
deze wijken is beperkt. Hoewel de problematiek in Altena niet te vergelijken is met de
wapen. Ook werken aan vitale kernen doen we samen. Bijvoorbeeld in:
problemen in steden, zijn er wel degelijk aandachtspunten, bijvoorbeeld in buurten
•
onze wijze van kerngericht werken;
waar sociale huurwoningen een hoge mutatiegraad kennen en waar tuinonderhoud
•
samenwerkingsafspraken met de in onze kernen werkzame corporaties.
onvoldoende is. Het leveren van maatwerk bij de toewijzing kan daarbij helpen. Ook het behoud van middeninkomens zorgt voor de nodige sterke schouders in deze buurten. Tegelijkertijd is het belangrijk om bij nieuwbouw te streven naar gevarieerde wijken,
Onze keuzes: • Vitaliteit: in elke kern ruimte voor woningbouw • In samenwerking creatief omgaan met voorzieningen
met een mix aan woningtypen, eigendom en prijsklassen, waardoor we ook een goede mix in de bevolkingssamenstelling nastreven. We werken hieraan in nauwe samenhang met Kerngericht Werken. Onze keuzes: • Aandacht voor draagkracht in wijken en kernen, maatwerk bij toewijzing huurwoningen • Goede mix, gevarieerde wijken en kernen
7.3
Groene woonomgeving
Leefbaarheid houdt ook in dat er voldoende groen en ruimte is in en om onze kernen. Het uitgestrekte buitengebied is daarin onze kracht. Maar binnen onze kernen is er soms ruimte voor verbetering. Voldoende groen in onze kernen wordt steeds belangrijker als vorm van klimaatadaptatie, zoals voor het afvoeren van overtollig regenwater bij hevige regenbuiten en het voorkomen van hittestress tijdens warme dagen. Een groene
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
30
woonomgeving is ook van belang in het kader van een goede biodiversiteit en heeft een positief effect op de fysieke en geestelijke gezondheid van mensen. Daarom moeten we zorgvuldig omgaan met onze bestaande groene plekken in de kernen. Als er bij herstructurering of nieuwbouw kansen liggen om groen en natuurzones te versterken, dan benutten we die. Bij nieuwbouwplannen komt voldoende ruimte voor openbaar groen, speelplekken en ontmoetingsplekken. De Nota Kwaliteitsverbetering Landschap biedt aanknopingspunten voor de uitwerking. Om de ontwikkelingen naar de toekomst toe te kunnen volgen, monitoren we de leefbaarheid in kernen periodiek. We doen dat op basis van objectieve cijfers, maar ook door het gesprek met betrokkenen en professionals uit elke kern. Onze keuzes: • Voldoende ruimte voor openbaar groen, speelplekken en ontmoetingsplekken • Leefbaarheid monitoren, in gesprek met stakeholders
7.4 1.
De opgave samengevat: wat gaan we doen We streven naar een zorgvuldige en evenwichtige spreiding van kwetsbare huishoudens over onze wijken, kernen en gemeente. Er moet een goede balans zijn tussen sterke schouders en mensen die wat ondersteuning nodig hebben op wijkniveau.
2.
Samen met bewoners doen we wat mogelijk is om onze kernen (groot en klein) leefbaar en vitaal te houden. Woningbouw kan daar een bijdrage in leveren, maar vormt geen garantie om bestaande voorzieningen in stand te houden.
3.
Zowel bestaande als nieuwe woonlocaties moeten over voldoende (openbaar) groen beschikken. Dit is van belang in het kader van klimaatadaptatie, maar ook het behoud van ons karakteristieke woonmilieu. Ook moeten woningbouwlocaties rekening houden met voldoende speel- en ontmoetingsmogelijkheden.
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
31
8 Bijzondere doelgroepen Het merendeel van de woningzoekenden in onze gemeente is op zoek naar een zelfstandige koop- of huurwoning. Maar zowel landelijk als op lokaal niveau neemt de groep die geen standaard woonwens of zoekprofiel heeft toe. In veel gevallen gaat het om een behoefte aan tijdelijke woonruimte, omdat men slechts voor beperkte tijd in Nederland verblijft, of omdat men vanuit de tijdelijke woonsituatie op zoek gaat naar een permanente woonoplossing. In ons woonbeleid hebben we oog voor deze bijzondere doelgroepen.
8.1
Spoedzoekers
De afgelopen jaren is het aantal mensen dat met spoed op zoek is naar een betaalbaar onderkomen sterk toegenomen. Het gaat om mensen die te maken hebben gekregen met een verbroken relatie of echtscheiding, maar ook mensen bij wie het inkomen plotseling is veranderd als gevolg van het verlies van een baan. Deze mensen hebben doorgaans niet de tijd om via de reguliere weg (inschrijving bij Woongaard) aan een betaalbare woning te komen. Een deel komt in aanmerking voor urgentie (en daarmee voorrang op het toegewezen krijgen van een sociale huurwoning), bijvoorbeeld bij woningbrand, huiselijk geweld of door medische redenen. Maar voor een deel van de spoedzoekers is dat niet het geval (bijvoorbeeld inkomensverlies of echtscheiding). Het is niet wenselijk om de urgentieregeling verder op te rekken. We willen voorkomen dat daarmee de zoektijd voor reguliere woningzoekenden op gaat lopen. Wel is het belangrijk dat er tijdelijke oplossingen komen voor deze groep spoedzoekers. Hierbij denken we aan de realisatie van pauzewoningen, waar spoedzoekers voor een tijdelijke duur (bijvoorbeeld twee jaar) kunnen wonen met de afspraak dat de spoedzoeker op zoek gaat naar een
Onze keuzes: • Realisatie pauzewoningen onderzoeken
8.2
Arbeidsmigranten
Arbeidsmigranten werken voor een korte of langere periode in Nederland. In de afgelopen jaren is het aantal inwoners met een Poolse nationaliteit in Werkendam en Wijk en Aalburg verdubbeld. In Werkendam zijn deze inwoners veelal werkzaam in de scheepvaart. In Wijk en Aalburg werkt men voornamelijk in de bloemen-/plantensector. De vraag naar huisvesting is groter dan het aanbod. Dit kan er toe leiden dat arbeidsmigranten gehuisvest worden in reguliere woningen zonder de benodigde vergunningen, met soms ook overlast voor omwonenden tot gevolg. Uit recent regionaal onderzoek kwam naar voren dat de voorkeur wordt gegeven aan een grootschalige woonvorm dichtbij de werkplek. Wij hebben in 2020 beleidsregels voor de huisvesting van arbeidsmigranten opgesteld, gericht op mensen die tijdelijk in Nederland verblijven (short- en midstay). Daarin is aangegeven op welke locaties huisvesting voor arbeidsmigranten al dan niet toegestaan is. Daarnaast hebben we kaders geformuleerd over de kwaliteit van de huisvesting (SNF gecertificeerd), het woon- en leefklimaat voor de arbeidsmigrant, de uitstraling op de omgeving, exploitatie en het beheer van de huisvesting. Op basis van deze beleidsregels toetsen we nieuwe aanvragen voor huisvesting gericht op arbeidsmigranten.
Daarmee creëren we fatsoenlijke huisvesting voor deze doelgroep en voorkomen we leefbaarheidsproblemen, zowel voor arbeidsmigranten als omwonenden. Arbeidsmigranten die langer in onze gemeente blijven wonen, zien wij als regulier woningzoekenden. Onze keuzes: • Nieuwe aanvragen huisvesting arbeidsmigranten toetsen aan beleidsregels
permanente woonoplossing (in de koop- of huursector).
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
32
8.3
Statushouders
Asielzoekers met een verblijfsvergunning gaan deel uitmaken van de Nederlandse maatschappij. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) wijst een aantal vergunninghouders per jaar toe aan de gemeente. Wij zijn verantwoordelijk voor hen passende woonruimte voor deze doelgroep. De Rijksoverheid bepaalt elk half jaar het aantal statushouders dat de gemeente moeten huisvesten. Voor 2021 is de taakstelling ten opzichte van de afgelopen jaren sterk toegenomen. Dit komt vooral door een inhaalslag die gemaakt wordt bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) om opgelopen achterstanden weg te werken. Met de woningcorporaties is afgesproken dat maximaal 20% van de toe te wijzen sociale huurwoningen aan urgente doelgroepen (waaronder statushouders) wordt toegewezen (aandeel per corporatie naar rato van hun totale voorraad). Met de corporaties monitoren we of dit voldoende is. Indien nodig gaan we met elkaar in gesprek over aanvullende maatregelen. Onze keuzes: • Afspraken met corporaties over huisvesting statushouders monitoren
8.4 1.
De opgave samengevat: wat gaan we doen We verkennen samen met de woningcorporaties de mogelijkheden voor tijdelijke huisvesting (gericht op spoedzoekers die niet in aanmerking komen voor urgentie).
2.
Arbeidsmigranten zijn van cruciaal belang voor onze economie. Fatsoenlijke huisvesting is van groot belang. De kaders hiervoor hebben we vastgelegd in onze gemeentelijke beleidsnotitie huisvesting arbeidsmigranten.
3.
Voor de eerstkomende tijd moeten we rekening houden met een verhoogde taakstelling als het gaat om statushouders. Deze huisvestingsopgave zal primair landen in de sociale huursector. We vinden het daarin belangrijk dat de taakstelling niet leidt tot een substantiële toename van de actieve zoektijd voor reguliere woningzoekenden.
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
33
Bijlage I: Speerpunten per kern
Voor de kleine kernen (Babyloniënbroek, Drongelen, Meeuwen, Oudendijk, Uitwijk, Uppel en Waardhuizen) hebben we één gezamenlijke kwantitatieve richting benoemd. Nog meer dan in de andere kernen van Altena geldt dat hier flexibiliteit en maatwerk
De komende vijf jaar willen we minimaal 1.220 woningen toevoegen om te voorzien in
geboden moet worden. Uiteraard is het wel van belang dat er - waar mogelijk - ruimte
de verwachte woningbehoefte. Liefst nog iets meer, zodat we ook de huidige druk op
geboden wordt voor woningbouw in alle kleine kernen.
de woningmarkt kunnen verminderen én rekening houden met het aantal vestigers dat naar onze gemeente verhuist. Voor de lange termijn (t/m 2030) reikt onze ambitie nog verder (+3.000 woningen). De woningbehoefte verschilt per kern. De omvang van de
Tabel 8.1: Richtinggevende woningbouwopgave per kern 2021 t/m 2025 Huidige plancapaciteit
woningbehoefte hangt deels af van de lokale demografische trends (geboorte, sterfte,
Woningbehoefte
(hard en zacht)
Tekort / overschot
gezinsverdunning), deels van de aantrekkingskracht die kernen hebben, zowel op huis-
Werkendam
235
245
+10
houdens vanuit andere kernen van Altena als op huishoudens van andere gemeenten.
Wijk en Aalburg
175
260
+85
In dit hoofdstuk geven we de speerpunten per kern weer als het gaat om de toekomstige
Woudrichem
130
172
+42
woningbouwopgave.
Sleeuwijk
100
163
+63
Veen
85
101
+16
Almkerk
85
59
-26
Nieuwendijk
70
51
-19
Kwantitatieve woningbouwopgave In tabel 8.1 hebben we de totale gemeentelijke woningbouwopgave vertaald naar een
Hank
70
11
-59
opgave per kern.. De grootste behoefte is te verwachten in de grotere kernen met de
Andel
55
129
+74
meeste voorzieningen. Deze prognose in de woningbehoefte per kern geeft een
Genderen
50
65
+15
duidelijke richting aan, maar is zeker niet in beton gegoten. Om goed in te kunnen spelen
Dussen
40
84
+44
op de woningvraag is een zekere mate van flexibiliteit nodig. Dit houdt in dat als er zich
Rijswijk
35
65
+30
een plan aandient dat meer woningen omvat dan de verwachte behoefte in een kern,
Giessen
35
71
+36
we als gemeente mogelijk alsnog meewerken aan een plan. Er kunnen namelijk goede
Eethen
25
35
+10
Kleine kernen
30
63
+33
Totaal 1.220 Bron: Gemeente Altena (Peildatum: 1-4-2021).
1.574
+354
redenen zijn om zo’n plan toch door te laten gaan. Bijvoorbeeld omdat daarmee ook een deel van de behoefte van andere, nabijgelegen kernen wordt ingevuld, of omdat daarmee leegstaand agrarisch vastgoed kan worden getransformeerd tot woonruimte. Of omdat het plan van hoge kwaliteit is, ruimtelijke knelpunten oplost of een zeer gewenste toevoeging aan de bestaande voorraad is (woonvormen die er nu nog niet zijn). We sturen op kwaliteit, op basis daarvan kunnen we goede argumenten hebben om mee te werken aan een plan dat in een ruimere opgave voorziet dan de geïnventariseerde behoefte.
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
34
Almkerk
Huidige situatie In Almkerk wonen ongeveer 3.700 inwoners. Er wonen relatief veel tweepersoonshuishoudens in de kern. Dat zijn ouderen, maar ook jonge tweeverdieners (forenzen die in de loop der jaren in de kern zijn komen wonen). De huidige voorraad ligt op 1.450 woningen. Ongeveer 60% van de woningvoorraad zijn koopwoningen; iets minder dan gemiddeld in de gemeente. Het aandeel sociale huurwoningen ligt met 30% iets hoger dan gemiddeld. Almkerk is een hechte kern met relatief veel voorzieningen (waaronder een bioscoop en het gemeentehuis van Altena) en een actief verenigingsleven.
Woningbouwopgave Voor de komende vijf jaar is er behoefte aan ongeveer 85 woningen. De plancapaciteit ligt in deze periode op ongeveer 60 woningen. De vraag richt zich met name op grondgebonden koopwoningen in het betaalbare en middeldure segment, vooral gericht op de startersdoelgroep. Daarnaast is er (vooral onder senioren) behoefte aan levensloopgeschikte huurwoningen; vooral in de sociale huur, maar ook in de middeldure huur. In de eerste plaats gaat het daarbij om appartementen (met name dichtbij voorzieningen), maar het is ook mogelijk om een deel van deze behoefte als kleine grondgebonden woning te realiseren.
Huidige situatie Er wonen ongeveer 2.470 mensen in Andel. De leeftijdsen huishoudenssamenstelling komt redelijk overeen met het gemeentelijk gemiddelde; de groep 45 tot 65 jarigen is het grootst en er wonen relatief veel gezinnen met kinderen. De huidige voorraad ligt op 970 woningen en wordt sterk gedomineerd door grondgebonden koopwoningen. Er is slechts een klein percentage appartementen. Het aandeel sociale huur is er iets lager dan gemiddeld. Andel ligt in een aantrekkelijk landelijk gebied, waar in lintbebouwing en op (agrarische) erven wordt gewoond en gewerkt. De kern ligt aan de N322 en vlakbij de N267, maar ligt wat minder gunstig ten opzichte van de snelweg dan sommige andere kernen.
Woningbouwopgave Voor de komende vijf jaar is er behoefte aan ongeveer 55 woningen. De plancapaciteit ligt in deze periode op ongeveer 130 woningen. De vraag richt zich met name op betaalbare grondgebonden koopwoningen gericht op starters. Daarnaast is er enige behoefte aan levensloopgeschikte koopwoningen onder senioren. Daarbij kan het zowel om een appartement (maar dan wel in de buurt van het centrum) als een kleine grondgebonden woning gaan. Er is een beperkte vraag naar huurwoningen. Met name onder senioren die kleiner willen wonen in een levensloopgeschikte woning.
Huidige situatie Babyloniënbroek is van oorsprong een agrarisch lint in het midden van het open komgebied van Altena. De inbedding in het open landelijke gebied met weidse uitzichten en doorkijkjes geven het dorp haar identiteit. Er is geen echt dorpshart. Wel liggen er in een het lint vlak bij elkaar enkele voorzieningen, zoals een dorpshuis en de basisschool. Het dorp bestaat uit ongeveer 415 inwoners. Het aandeel gezinnen met kinderen is er iets hoger dan gemiddeld. De huidige voorraad ligt op 160 woningen en bestaat vrijwel uitsluitend uit grondgebonden koopwoningen.
Woningbouwopgave De behoefte aan woningen is vergelijkbaar met het huidige aanbod en richt zich sterk op grondgebonden koopwoningen. Het licht voor de hand om eventuele nieuwe ontwikkelingen op de erven langs het lint plaats te laten vinden. Ook transformatie van bestaande erven tot nieuwe wooneenheden behoort tot de mogelijkheden. De vraag richt zich met name op gezinnen. In beperkte mate kan er iets toegevoegd worden voor starters of senioren die levensloopgeschikter wonen, al lijken (met name voor de laatste categorie) iets grotere kernen met meer voorzieningen meer voor de hand te liggen.
Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
2021 - 2025 + + + +++ ++ + +++ ++ ++ ++ + 85
Andel
Babyloniënbroek
Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
2021 - 2025 +
+ + ++ + + +
55
2021 - 2025 Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
+ + + +
30* *Totale behoefte kleine kernen
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
35
Drongelen
Huidige situatie Drongelen is een kleine kern van ongeveer 415 inwoners, gelegen aan de Bergsche Maas aan de zuidkant van de gemeente. Het dorp bestaat uit een driehoek van straten (Kruisstraat, Gansoyen, Burgemeester Van der Schansstraat). De groep 45 tot 65 jarigen is wat groter dan gemiddeld, terwijl het aandeel 65-plussers juist wat lager is. Er wonen iets meer huishoudens zonder kinderen dan gemiddeld in de gemeente. De huidige voorraad ligt op 165 woningen en bestaat uitsluitend uit eengezinswoningen en is sterk koopgeoriënteerd. Toch bestaat een klein deel van de woningvoorraad uit sociale huur.
Woningbouwopgave De behoefte aan woningen richt zich met name op grondgebonden koopwoningen, zowel in het goedkopere als duurdere segment. Wel richten woningbouwplannen zich vaak op ruimere (en daardoor ook duurdere) koopwoningen. Met name de ontwikkeling van betaalbare koop vraagt dus om extra aandacht. Op zeer kleine schaal is er enige vraag naar levensloopgeschikte koop, al overwegen veel ouderen om bij behoefte aan een aangepaste woning te verhuizen naar een kern met meer voorzieningen.
2021 - 2025 Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
+ + + +
30* *Totale behoefte kleine kernen
Dussen
Eethen
Huidige situatie Dussen is een kern van ongeveer 2.470 en wordt als een aantrekkelijke woonkern gezien, mede door de ligging (niet ver van de A27), de historische bebouwingslinten, het Kasteel en een dorpshart met diverse (basis)voorzieningen. Het aandeel 65-plussers ligt iets hoger dan het gemiddeld in de gemeente. De huidige voorraad ligt op 1.040 woningen en bestaat voor ongeveer 90% uit eengezinswoningen. De verhouding koop-huur is vergelijkbaar met het gemeentelijke beeld. Dit betekent dat ongeveer 75% van de voorraad uit koopwoningen bestaat.
Woningbouwopgave Er is in de komende vijf jaar behoefte aan ongeveer 40 woningen. De vraag richt zich sterk op koopwoningen. In eerste instantie grondgebonden woningen, maar ook kleinere levensloopgeschikte woningen. Daarnaast is er enige vraag naar levensloopgeschikte huurwoningen. Met name onder starters en senioren is er behoefte aan uitbreiding van hun woningaanbod. Senioren geven de voorkeur aan een levensloopgeschikte woning in de buurt van het dorpshart.
Huidige situatie Op 1 januari 2020 woonden ongeveer 835 inwoners in Eethen. Het aandeel 45 tot 65 jarigen en 25 tot 45 jarigen is er iets hoger dan gemiddeld in de gemeente. Het aandeel 65-plussers ligt juist iets lager. De huidige voorraad ligt op 345 woningen en bestaat vrijwel geheel uit eengezinskoopwoningen. Het aandeel sociale huur ligt wat lager dan gemiddeld in de gemeente. Het is een klein dorp met relatief weinig openbaar groen. Wel is dorp relatief ruim opgezet met diepe tuinen en enkele weitjes. Daardoor voelt het dorp wel ‘groen’ aan.
Woningbouwopgave De verwachte behoefte ligt voor de komende vijf jaar op ongeveer 25 woningen. De plancapaciteit is groter; ongeveer 35 woningen. De vraag richt zich op grondgebonden koopwoningen. Omdat er al veel plannen zijn voor duurdere koopwoningen, is er met name aandacht nodig voor meer betaalbare koopwoningen, vooral voor starters. De vraag naar huurwoningen richt zich met name op levensloopgeschikte woningen voor senioren, zowel in de sociale huur als middeldure huur.
2021 - 2025 Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
+
+ ++ + + ++ + 40
2021 - 2025 +
+ + ++ + +
25
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
36
Genderen
Giessen
Hank
Huidige situatie Genderen is een groen en compact woondorp met ongeveer 1.730 inwoners. De kwaliteit en identiteit van Genderen ligt langs de Kerkstraat en Hoofdstraat. Daaromheen zijn enkele woonwijkjes ontstaan. In het westelijk deel van het dorp is een duidelijke groenstructuur aanwezig. Het aandeel 65-plussers is iets lager dan gemiddeld in de gemeente. De huidige voorraad ligt op 670 woningen en bestaat voor ongeveer 90% uit eengezinswoningen. Het aandeel koopwoningen is met ongeveer 75% iets hoger dan gemiddeld, maar de kern beschikt ook over een substantieel aandeel sociale huur en een klein deel particuliere huur.
Woningbouwopgave
Huidige situatie Giessen vormt samen met Rijswijk een dubbelkern, ontstaan vanuit een tweetal lintdorpen langs de Maasdijk. Beide dorpen hebben een agrarische achtergrond en kennen veel bedrijvigheid. Giessen ligt in een landelijk gebied, waar in bebouwingslinten en op (agrarische) erven wordt gewoond en gewerkt. Ook de uiterwaarden worden door bewoners ervaren als ‘dorpse ruimte’. Het aandeel jonge gezinnen met kinderen is in Giessen wat hoger dan gemiddeld. Het aandeel 65-plussers ligt juist wat lager. De huidige voorraad ligt op 625 woningen. De samenstelling is redelijk vergelijkbaar met het gemiddelde in de gemeente; ongeveer tweederde is koopwoning en 90% is een eengezinswoning.
Woningbouwopgave De woningbehoefte voor de komende vijf jaar ligt op ongeveer 35 woningen. De plancapaciteit ligt op 70 woningen. De vraag richt zich op zowel op koopwoningen (vooral grondgebonden) als huurwoningen. Maar de huidige plancapaciteit voorziet vooral in koopwoningen in het middeldure en dure segment. Realisatie van betaalbare woningen (zowel huur als koop) zitten nog relatief weinig in de huidige plannen. In en rond het dorp liggen kansen voor transformatie en verdichting van erven Rondom enkele bebouwingslinten liggen mogelijkheden voor kleinschalige woningbouwprojecten.
Huidige situatie In Hank woonden op 1 januari 2020 ongeveer 4.310 inwoners. Het dorp ligt pal aan de A27 en grenst aan de Biesbosch. Het dorp beschikt over diverse winkels en maatschappelijke voorzieningen. Daardoor is de kern ook aantrekkelijk voor senioren die in de buurt van voorzieningen willen wonen; het aandeel 50- en 65-plussers is wat hoger dan gemiddeld in de gemeente. De huidige voorraad ligt op 1.645 woningen. De verdeling koop – sociale huur is vergelijkbaar met het gemeentelijke beeld; ongeveer tweederde koop en ongeveer 20% sociale huur. De woningvoorraad bestaat voornamelijk uit eengezinswoningen (91%).
Woningbouwopgave Voor de komende jaren is behoefte aan ongeveer 70 woningen. De plancapaciteit blijft hierbij achter. Er is veel vraag naar eengezinskoopwoningen, maar in de huidige plannen worden vooral veel duurdere koopwoningen voorzien. Er is vooral aandacht nodig voor betaalbare en middeldure koopwoningen. Er is ook veel vraag naar levensloopgeschikte woningen voor senioren; in de eerste plaats sociale huur, maar in beperkte mate ook levensloopgeschikte koop.
De woningbehoefte ligt de komende vijf jaar op ongeveer 50 woningen. De huidige plancapaciteit ligt op 65 woningen. Er is met name vraag aan koopwoningen, maar er is op beperkte schaal ook vraag naar sociale huur en middeldure huur, met name onder senioren die levensloopgeschikt willen wonen. In de koop richt de vraag zich in de eerste plaats op betaalbare, grondgebonden woningen voor starters, maar er is ook vraag naar ruimere koopwoningen voor gezinnen. En ook in de koopsector is vraag naar levensloopgeschikt wonen voor senioren. Hierbij zal het doorgaans wat vaker om een grondgebonden woning gaan dan om een appartement. Hierbij liggen wellicht ook mogelijkheden voor transformatie of verdichting van erven tot woonruimte.
2021 - 2025 Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
+ + + ++ + + + + + 50
2021 - 2025 + + ++ + ++ + +
35
Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
2021 - 2025 +
++ ++ +++ ++ + + + 70
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
37
Meeuwen
Huidige situatie Meeuwen is een compact dorpje van ongeveer 715 inwoners. De kwaliteit en identiteit van Meeuwen ligt langs de centrale dorpsstraat. Daaromheen zijn enkele woonwijkjes ontstaan. Daarnaast zijn het kasteel en de witte molen bepalend voor de identiteit, hoewel deze enigszins los van het dorp liggen. Het aandeel gezinnen met kinderen is wat hoger dan gemiddeld in de gemeente. De huidige voorraad ligt op 285 woningen en bestaat vrijwel geheel uit eengezinswoningen. Ook het aandeel koopwoningen (80%) is hoger dan gemiddeld in de gemeente.
Woningbouwopgave De woningbehoefte richt zich voornamelijk op grondgebonden koopwoningen, zowel in het goedkope, middeldure als dure segment. Huidige plannen richten zich vaak op ruime (en daarmee de wat duurdere) eengezinswoningen. Het aanbod aan betaalbare en middeldure koopwoningen blijft daarbij wat achter. Er is daarnaast beperkte vraag naar levensloopgeschikte huurwoningen (sociaal en/of middeldure huur). Op verschillende plekken in Meeuwen liggen kansen voor kleinschalige ontwikkeling door verdichting in de linten of herbestemming van bestaande erven.
Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
2021 - 2025 + + +
+ + +
30* *Totale behoefte kleine kernen
Nieuwendijk
Oudendijk
Huidige situatie In Nieuwendijk woonden op 1 januari 2020 ongeveer 3.670 inwoners. In het oude hart van Nieuwendijk bevindt zich een aantal detailhandelsvoorzieningen. Veel maatschappelijke voorzieningen, zoals de school en het MFA liggen centraal in het dorp. Nieuwendijk ligt pal tegen de snelweg A27 aan. Door het open agrarische gebied, de ligging aan de snelweg en de Bakkerskil ligt de dorpse ruimte vrij nauw om het dorp. Behoud van de rust, ruimte en waardevolle afwisseling (open/dicht) staan hier voorop. De huidige voorraad ligt op 1.575 woningen. Net als in veel andere kernen wordt de woningvoorraad gedomineerd door eengezinswoningen. Het aandeel sociale huurwoningen is met 34% relatief hoog.
Huidige situatie Oudendijk is een klein dorp (lintbebouwing) direct grenzend aan Woudrichem. Op 1 januari 2020 woonden er ongeveer 355 inwoners in het dorp. Er wonen relatief veel gezinnen met kinderen. Het aandeel 65-plussers is wat lager dan gemiddeld. De huidige voorraad ligt op 135 woningen en bestaat volledig uit eengezinswoningen. Het gaat daarbij vrijwel uitsluitend om koopwoningen, afgezien van enkele particuliere huurwoningen. Door de smalle straat en aanwezigheid van de school kent het dorp al een relatief hoge verkeers- en parkeerdruk.
Woningbouwopgave De woningbehoefte ligt de komende jaren op 70 woningen. De kwalitatieve vraag is gevarieerd. De nadruk ligt op grondgebonden koopwoningen in meerdere prijsklassen. Maar er is ook een duidelijke behoefte aan levensloopgeschikte huurwoningen, met name in de sociale huur. De huidige plannen richten zich echter vooral op (middel)dure koopwoningen en middeldure huur. De vraag naar betaalbare koop en sociale huur wordt in de plannen nog onvoldoende bediend. Er zijn niet veel mogelijkheden voor herstructureringen rondom de voorzieningen. Daarom zoeken we naar ruimte voor kleinschalige uitbreidingen met groen aan de westzijde van het dorp. Ook herontwikkeling van erven in de oude bebouwingslinten is mogelijk. Woningbouwopgave De kwantitatieve behoefte in Oudendijk is zeer beperkt. Er is ruimte om op kleine schaal enkele woningen toe te voegen, indien de vraag past binnen de huidige (landelijke) structuur van het dorp; de nadruk ligt op grondgebonden woningen en passend binnen de huidige lintbebouwing. Daarbij zal het vrijwel uitsluitend om koopwoningen gaan.
Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
2021 - 2025 + + +++ ++ + ++ ++ + + + 70
2021 - 2025 Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
+ + + +
30* *Totale behoefte kleine kernen
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
38
Rijswijk
Huidige situatie Rijswijk vormt samen met Giessen een dubbelkern, ontstaan vanuit een tweetal lintdorpen langs de Maasdijk. Beide dorpen hebben een agrarische achtergrond en kennen veel bedrijvigheid. Rijswijk ligt in een landelijk gebied, waar in bebouwingslinten en op (agrarische) erven wordt gewoond en gewerkt. Ook de uiterwaarden worden door bewoners ervaren als ‘dorpse ruimte’. Het aandeel 65-plussers is wat hoger dan gemiddeld. De huidige voorraad ligt op 740 woningen en bestaat voor ruim 90% uit grondgebonden woningen. Het aandeel koopwoningen (62%) ligt wat lager dan gemiddeld in Altena. Het aandeel sociale huur is met 33% juist wat hoger.
Woningbouwopgave Er is behoefte aan ongeveer 35 woningen de komende vijf jaar. De grootste vraag is naar grondgebonden koopwoning (in meerdere prijssegmenten). Maar de huidige plancapaciteit lijkt al redelijk in dit segment te voorzien. Daarnaast is er ook vraag aan huurwoningen, met name levensloopgeschikte woningen (zowel sociaal als middeldure huur).
2021 - 2025 Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
+ + + + + + +
35
Sleeuwijk
Uitwijk
Huidige situatie Sleeuwijk is een goed bereikbaar voorzieningendorp. De kracht zit hem in de voorzieningen, de ligging aan de snelweg, de nabijheid van Gorinchem (veerpont) en het rustige groene karakter van het dorp. Sleeuwijk is aantrekkelijk voor de huidige bewoners, maar ook voor mensen van buitenaf. De bevolkingssamenstelling is redelijk vergelijkbaar met het gemeentelijk gemiddelde. Wel is het aantal 65-plussers wat hoger en het aantal jongeren tot 15 jaar wat lager dan gemiddeld. De huidige voorraad ligt op 2.340 woningen en wordt sterk gedomineerd door eengezinswoningen, maar er is ook een deel appartementen (11%), vergelijkbaar met het gemeentelijke beeld. Het aandeel koop is iets hoger dan gemiddeld in Altena.
Woningbouwopgave Er is de komende vijf jaar behoefte aan 75 tot 95 woningen. Er is behoefte aan een mix van huur- en koopwoningen. De vraag richt zich in eerste instantie op grondgebonden woningen, maar er is ook een substantiële vraag naar appartementen, zowel onder senioren als starters. Er zijn al veel plannen die ook redelijk goed inspelen op deze gevarieerde vraag. Wel lijkt er een overaanbod aan plannen voor dure grondgebonden koop te zijn en lijkt er juist nog veel ruimte te zijn voor extra plannen voor middeldure koop.
Huidige situatie Uitwijk is een historisch dorpje, ontstaan langs de Alm. Het dorp van ongeveer 400 inwoners bestaat uit een kleine oude kern en een aantal boerderijlinten. Langs de Langstraat, Pompstraat, Smidstraat en Uitwijksdijkje staan meerdere historische en cultuurhistorisch waardevolle boerderijpanden. Het aandeel jongeren (met name tot 15 jaar) is lager dan gemiddeld. Het aandeel 45 tot 65 jarigen is juist iets groter dan gemiddeld. De huidige voorraad ligt op 135 woningen en bestaat vrijwel geheel uit grondgebonden woningen. Dat zijn voornamelijk koopwoningen, het aandeel sociale huur is relatief laag.
Woningbouwopgave De woningbehoefte richt zich met name op grondgebonden koopwoningen met name gericht op gezinnen. In beperkte mate zijn er wellicht mogelijkheden voor woningen voor starters of senioren, bijvoorbeeld via inbreiding of transformatie aan de historische dorpslinten. Daarbij zal het voornamelijk gaan om betaalbare koop of (in beperkte mate) middeldure huur.
Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
2021 - 2025 + + ++ ++ ++ +++ + + + + 75 - 95
2021 - 2025 Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
+ + + +
30* *Totale behoefte kleine kernen
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
39
Uppel
Huidige situatie Uppel is met 260 inwoners een van de kleinste dorpen van de gemeente. Uppel bestaat nog altijd uit lintbebouwing. Het vormt een belangrijke lokale verkeersverbinding tussen Dussen, Almkerk en Sleeuwijk. De bebouwingslinten van Uppel kennen een aaneenschakeling van erven met een groot aantal beeldbepalende gebouwen. Uppel ligt in zijn geheel in de Nieuwe Hollandse Waterlinie en veel van de randen van het dorp worden als waardevol gezien. Het aandeel gezinnen met kinderen is hoog, het aandeel 65-plussers relatief laag. De huidige voorraad ligt op 100 woningen en bestaat nagenoeg geheel uit grondgebonden koopwoningen,
Woningbouwopgave De vraag naar woningen is beperkt. De vraag zal met name afkomstig zijn van gezinnen die op zoek zijn naar een (vrijstaande) woning in een landelijke omgeving. Daarnaast liggen er mogelijkheden voor hergebruik van erven voor wonen. Dit kan in beperkte mate enige vraag van starters (betaalbare koop) creëren die in de kern willen blijven wonen waar ze vandaan komen. Ouderen zullen eerder opteren voor een kern met meer voorzieningen.
2021 - 2025 Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
+ + + +
30* *Totale behoefte kleine kernen
Veen
Waardhuizen
Huidige situatie Veen is een ondernemend dorp. Van oorsprong is Veen sterk verbonden met agrarische bedrijvigheid, maar ook handel heeft altijd een belangrijke rol gespeeld. Veen kent geen winkelcentrum, maar wel een supermarkt en enkele andere winkels. Veen ligt in een bijzonder dynamisch landelijk gebied, waar in bebouwingslinten en op (agrarische) erven wordt gewoond en gewerkt. De dorpse ruimte bevat het hele gebied rondom het dorp en de bebouwingslinten. Er wonen relatief veel jonge gezinnen met kinderen. Het aandeel 65-plussers ligt duidelijk lager dan gemiddeld. De huidige voorraad ligt op 1.120 woningen en komt redelijk overeen met het gemeentelijke beeld: het merendeel is een eengezinswoning (88%) en ongeveer tweederde is een koopwoning (69%).
Woningbouwopgave Er is behoefte aan ongeveer 85 woningen. De vraag richt zich met name op grondgebonden koopwoningen (in meerdere prijsklassen), maar de huidige plancapaciteit richt zich vooral op dure koop. Aandacht is gevraagd voor goedkope en middeldure koopwoningen. Daarnaast is er behoefte aan levensloopgeschikte woningen in de huur (sociaal en middelduur). Gezien de jonge leeftijdsbouw van de kern ligt het voor de hand om potentiële nieuwbouw in dit segment zowel voor jongeren als ouderen inzetbaar te maken.
Huidige situatie Waardhuizen is een historisch dorpje, ontstaan op donken (hogere plekken zoals rivierduinen) langs de Alm. Waardhuizen bestaat uit één langgerekt boerderijlint met meerdere historisch waardevolle gebouwen. Door de ligging in het landelijke gebied en de open lintstructuur komt het dorp groen over, maar er is feitelijk niet bijzonder veel openbaar groen aanwezig. Het aandeel jonge gezinnen is relatief hoog, het aandeel ouderen juist laag. De huidige voorraad ligt op 100 woningen en bestaat voornamelijk uit grondgebonden koopwoningen.
Woningbouwopgave De woningbehoefte lijkt beperkt. De vraag richt zich met name op gezinnen die ruim willen wonen in een landelijke omgeving. Zij zoeken een ruime, grondgebonden koopwoning. In beperkte mate zijn er kansen voor starters (betaalbare koop) of om een hofje voor ouderen te creëren, bijvoorbeeld via herinrichting van bestaande erven.
Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
2021 - 2025 + + + ++ ++ + ++ ++ + + + + 85
2021 - 2025 Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
+ + + +
30* *Totale behoefte kleine kernen
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
40
Werkendam
Wijk en Aalburg
Woudrichem
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
Huidige situatie Werkendam is de grootste kern van de gemeente Altena, met de meeste voorzieningen. De kern heeft een van de grootste binnenhavens van Nederland. Werkendam kent een duidelijk centrum, dat afgelopen jaren door herinrichting een sterke verbeterslag heeft ondergaan. Ook beschikt Werkendam over veel maatschappelijke voorzieningen en sportcomplexen. Het aandeel jonge gezinnen met kinderen is iets hoger dan gemiddeld. De huidige voorraad ligt op 4335 woningen en bestaat (net als in andere kernen) voornamelijk uit grondgebonden koopwoningen, maar het aandeel appartementen (14%) en sociale huur (29%) ligt wel wat hoger dan gemiddeld in de gemeente.
Woningbouwopgave De woningbehoefte ligt op ongeveer 235 woningen in de komende jaren. Er is een duidelijke vraag naar appartementen; afkomstig van senioren die levensloopgeschikt willen wonen, maar ook starters. De huidige plancapaciteit richt zich met name op middeldure huur en dure koopappartementen, terwijl er ook behoefte is aan sociale huur en goedkope koopappartementen. Daarnaast is er behoefte aan grondgebonden koopwoningen, gericht op starters en gezinnen. Er is vraag in elke prijscategorie, maar de huidige plannen richten zich vooral op dure koop. Ook hier is aandacht nodig voor betaalbare en middeldure koop.
Huidige situatie Wijk en Aalburg is een dubbelkern aan de Afgedamde Maas, die vanuit de agrarische linten geleidelijk aan elkaar gegroeid is. Daarom bestaat het dorp uit een stelsel van lintbebouwingen, met daartussen kleinere woonwijkjes. Door nieuwbouw en verplaatsingen zijn nu twee duidelijke voorzieningenclusters ontstaan. Rond de Markt en de Galerij bevindt zich het winkelcentrum. Hier heeft afgelopen jaren enige vermenging plaatsgevonden met zorgwoningen. De huidige voorraad ligt op 2.425 woningen. Het aandeel appartementen is in deze kern (18%) ook hoger dan gemiddeld in Altena. Het aandeel koopwoningen (71%) is vergelijkbaar met het gemiddelde.
Woningbouwopgave De woningbehoefte ligt de komende jaren op 175 woningen. De kwalitatieve vraag richt zich op verschillende segmenten. De grootste vraag zit bij de grondgebonden koopwoningen (in alle prijsklassen), maar de meeste bestaande plannen richten zich ook op dit segment. Daarnaast is er ook veel vraag naar appartementen (in de eerste plaats huur, maar ook koop). De plancapaciteit blijft hier nog bij achter. Dit segment is in eerste instantie gewenst door senioren, maar daarnaast ook door starters. Een teken dat met name de groep kleine 1+2-persoonshuishoudens zal toenemen, waar ook toekomstig woningaanbod op moet inspelen.
Huidige situatie In Woudrichem wonen ongeveer 4.680 inwoners. Kenmerkend is de historische vesting met vestingwerken en oude bebouwingslinten. Na de Tweede Wereldoorlog zijn daar, enigszins los van de vesting, naoorlogse planmatige woonwijken aan toegevoegd. De meeste en dagelijkse voorzieningen, liggen grotendeels rondom Het Rond. Het dorp kent een gevarieerd woningaanbod, inclusief appartementen voor kleine huishoudens rondom Het Rond. Het aandeel oudere huishoudens ligt wat hoger dan gemiddeld. De huidige voorraad ligt op 1.870 woningen en bestaat (net als in andere kernen) voornamelijk uit grondgebonden koopwoningen, maar het aandeel appartementen (18%) en sociale huur (33%) ligt wel wat hoger dan gemiddeld in de gemeente.
Woningbouwopgave De verwachte behoefte ligt rond de 130 woningen. De kwalitatieve vraag is gevarieerd. Door de groeiende groep 1+2-persoonshuishoudens (zowel starters als senioren) is er behoefte aan huur- en koopappartementen. Deels voorzien huidige plannen hier al in. De vraag naar middeldure huurappartementen wordt in de plannen nog beperkt voorzien. Net als elders in Altena is er ook behoefte aan grondgebonden koopwoningen, gericht op starters en gezinnen. Met name de vraag naar goedkope en middeldure koopwoningen wordt in de huidige plannen nog onvoldoende voorzien.
Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
Huur
EGW
MGW
Koop
EGW
MGW
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
2021 - 2025 + ++ + +++ +++ + +++ ++ + +++ + + 235
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
2021 - 2025 + ++ + + ++ + ++ +++ ++ ++ + + 175
< €752 €752-€1.000 > €1.000 < €752 €752-€1.000 > €1.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000 < €250.000 €250.000 - €350.000 > €350.000
2021 - 2025 + + + ++ ++ + ++ +++ ++ ++ + + 130
41
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
42
Bijlage II: Nadere toelichting vraag en aanbod wonen met zorg Wonen met zorg voor ouderen
de leeftijd, hoe vaker een oudere gebruik maakt van relatief zware zorg; de verdeling
Om een goed beeld te kunnen krijgen van vraag en aanbod naar wonen met zorg, maken
over de zorgtreden van 85-plussers ziet er dan ook heel anders uit dan van de groep 65-
we onderscheid naar verschillende zorgdoelgroepen en woonvormen. De grootste
75-jarigen. Onderstaande grafiek toont de verdeling over zorgtreden van verschillende
groep betreft ouderen met een zorgvraag. Als gevolg van de vergrijzing zullen zij ook het
leeftijdsgroepen.
sterkst in omvang toenemen de komende jaren. Hoewel ieder persoon verschillend is, geldt in grote lijnen dat naarmate men ouder wordt, de kans toeneemt dat men behoefte heeft aan een bepaalde mate van zorg. Demografie in combinatie met zorgzwaarte per leeftijdsklasse zijn daarom belangrijke bronnen om de toekomstige vraag naar wonen met zorg te bepalen. We sluiten hiervoor aan bij het Zorgtredenmodel van de NZa2. In dit model worden alle ouderen ingedeeld in een ‘zorgtrede’ die weergeeft wat het zwaarste type zorg is waar zij gebruik van maken. Hoe hoger
Figuur: Verdeling zorgvraag in zorgtreden, naar leeftijd (landelijk beeld)
100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 65-74 jarigen
75-84 jarigen
85+’ers
zorgtrede 1
zorgtrede 2
zorgtrede 3
zorgtrede 4
zorgtrede 5
zorgtrede 6
Bron: NZA, Monitor Zorg voor ouderen (2018).
2 Nederlandse Zorgautoriteit, Monitor Zorg voor Ouderen 2018.
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
43
Wanneer we bovenstaande cijfers combineren met de bevolkingsprognose voor de
Toekomstige behoefte naar woonvorm voor ouderen
gemeente Altena kunnen we een prognose berekenen voor de toekomstige omvang van
Nu we inzicht hebben in de omvang van het aantal zorgbehoevende ouderen in de
de verschillende zorgtreden in de gemeente.
gemeente Altena, kunnen we een prognose maken van de toekomstige behoefte aan verschillende vormen van wonen met zorg (regulier wonen, geclusterd wonen, 24-uurs