Eind concept Woonvisie
Tekst van het document
Tabel: Gemeente Altena. Ontwikkeling zorgvraag 65-plussers naar zorgtrede (aantal personen) 2020 - 2040 2020 2025 2030 2035 2040
zorg PG en Somatisch). Hierbij hebben we ook diverse trends verwerkt als het gaat om de behoefte aan wonen met zorg. Een van die trends is dat door verbeterde domotica
Zorgtrede 1
2.730
2.990
3.300
3.600
3.660
ook een deel van de mensen met een zware zorgvraag (dementie) nog lang zelfstandig
Zorgtrede 2
5.760
6.470
7.180
7.790
8.020
kan wonen. Daardoor zal de behoefte aan 24-uurs zorg wat afnemen ten faveure van de
Zorgtrede 3
380
460
530
600
650
vraag naar zelfstandige, geclusterde woonvormen. Een tweede trend is dat de vraag
Zorgtrede 4
580
710
820
930
1.000
Zorgtrede 5
1.110
1.390
1.630
1.920
2.120
naar geclusterde woonvormen niet alleen afkomstig is van ouderen met een middel-
Zorgtrede 6 (SOM)
260
320
380
480
540
Zorgtrede 6 (PG)
290
360
440
550
620
vinden het comfort van een beschutte omgeving met zorg nabij belangrijker dan het zo
Totaal 11.110 12.700 14.280 Bron: NZa 2018, CIZ databank, Provincie Noord-Brabant (2020).
15.870
16.610
lang mogelijk in hun huidige woning blijven wonen. Deze trend is bijvoorbeeld te zien
zware zorgvraag, maar ook steeds vaker van ouderen met een lichte zorgvraag. Zij
op plekken waar een aantrekkelijke concept van wonen in een hofje is gerealiseerd. Daarmee kan een extra vraag naar deze woonvorm worden opgewekt.
Ouderen in zorgtrede 6 wonen doorgaans in een verpleeghuis (of krijgen Wlz-zorg thuis via een Volledig Pakket Thuis). Landelijk gaat het om 6% van de 65+‘ers, in Altena ligt dat percentage iets lager (5,0%). De overige ouderen wonen volgens de definitie van de NZa ‘thuis’ (dit kan echter ook een geclusterde woonvorm zijn speciaal voor ouderen). Hoe hoger de zorgtrede, hoe groter de kans dat een oudere ervoor kiest om in een geclusterde woonvorm te gaan wonen. Bij zorgtrede 1 en 2 zal doorgaans 10 tot 15%
Figuur: Gemeente Altena. Verwachte ontwikkeling behoefte wonen met zorg ouderen (2020 2040)* 12.000 10.000 8.000
van de 65-plussers behoefte aan een geclusterde woonvorm hebben, bij zorgtrede 3,4 of 5 ligt dat percentage op 20% tot 40% van de 65-plussers. Hierbij moet worden
6.000
opgemerkt dat het om ouderen gaat die een zorgvraag kennen waarbij een bepaalde
4.000
woonvorm zeer wenselijk (en eigenlijk noodzakelijk is), maar dat het in de praktijk vaak niet zo hoeft te zijn dat ouderen met een zekere zorgvraag al in een aangepaste woning wonen. Een deel van de ouderen met een zware zorgvraag woont nog altijd in een zelfstandige woning. Dat kan het gevolg zijn van te weinig passend woningaanbod, maar ook een wens van de zorgvrager zelf.
2.000
240 220 860
310 260 1.110
370 310 1.370
460 370 1.670
530 410 1.910
6.260
6.880
7.500
7.710
5.710
2020
2025
2030
2035
2040
0
Regulier wonen
Geclusterd wonen
24-uurszorg SOM
24-uurszorg PG
*Regulier en geclusterd (aantal woningen), 24 uurs zorg (aantal plaatsen).
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
44
•
Bij de behoefte aan regulier wonen gaat het in de praktijk om zelfstandige
Huidig aanbod wonen met zorg voor ouderen in Altena
woningen met fysieke aanpassingen (in meer of mindere mate levensloopgeschikte
In de eerste maanden van 2021 is op basis van aangeleverde informatie van zorg-
woningen). Gelet op de huidige zorgvraag van ouderen, zouden op dit moment zo’n
aanbieders een inventarisatie gemaakt van het huidige woonzorgaanbod in de
5.170 huishoudens in de gemeente hier behoefte aan hebben. De praktijk is dat
gemeente Altena.
veel ouderen met een lichte zorgvraag nog in een onaangepaste woning wonen. De behoefte aan deze woningen neemt de komende tien jaar met ongeveer +970
Tabel:
woningen toe. •
Bij geclusterd wonen gaat het om aanleunwoningen of specifieke senioren-
geschikt
terd
24 uurs
24 uurs
woningen/
woningen. Door clustering van meerdere woningen bij elkaar ontstaat een gevolg
wonen*
wonen
zorg SOM
zorg PG
plaatsen
van beschutting en gemeenschapszin, soms zelfs fysiek in de vorm van een
Werkendam
206
42
21
50
319
gemeenschappelijke tuin (hofjeswonen) of ontmoetingsruimte. Op dit moment
Almkerk
39
70
53
61
223
Wijk en Aalburg
104
52
32
188
Nieuwendijk
87
36
15
138
Sleeuwijk
39
64
20
123
Woudrichem
20
49
20
110
waarbij ook veel nieuwe initiatieven ontstaan, met name omdat een dergelijke
Dussen
34
21
19
74
woonvorm voor ouderen een alternatief kan zijn als men niet meer in de eigen
Veen
56
woning kan wonen, maar toch wel zo zelfstandig mogelijk wil blijven wonen.
Hank
18
Vergeleken bij de zelfstandige woonvormen is de vraag naar 24-uurs zorg beperkt.
Andel
9
Dat komt omdat alleen de ouderen met de zwaarste zorgvraag hiervoor in
Rijswijk
28
aanmerking komen. Doordat het aantal oudere ouderen (85-plussers) de komende
Genderen
5
Waardhuizen
4
4
Uitwijk
3
3
Eethen
3
3
Giessen
1
1
kennen ongeveer 860 huishoudens een zorgvraag waarvoor een dergelijke woonvorm gewenst is. Deze behoefte neemt de komende jaren toe (+510 woningen tot 2030). Het betreft een woonvorm waar veel senioren in geïnteresseerd zijn en
•
Gemeente Altena. Huidig aanbod wonen met zorg voor ouderen (naar woonvorm en kern) 2021 Levensloop GeclusTotaal
jaren toeneemt, zal de vraag naar 24-uurs zorg ook toenemen, zij het minder sterk dan de vraag naar zelfstandige woonvormen. Vooral de vraag naar 24-uurs zorg voor ouderen met psychogeriatrische klachten (dementie) zal toenemen (+130 plaatsen in de komende tien jaar). Voor ouderen met zware somatische klachten zal die behoefte iets lager liggen (+110 plaatsen in de komende tien jaar). De ontwikkeling van de vraag naar wonen met zorg hebben we hiervoor uitgedrukt in
21
56 12
1
25
56
17
19
45 28
21
26
Totaal 656 315 165 261 1.397 * Het aanbod aan levensloopgeschikte woningen betreft enkel het levensloopgeschikte woningbezit van woningcorporaties. Er is geen inzicht in welke aanpassingen particuliere woningeigenaren in koopwoningen hebben aangebracht.
de groei van het aantal woningen/plaatsen. De invulling van deze vraag kan echter op verschillende manieren worden ingevuld; door de bouw van nieuwe, aangepaste
Uit het overzicht komt naar voren dat Werkendam, Almkerk en Wijk en Aalburg over
woningen/plaatsen, maar ook door het bieden van zorg aan huis.
het grootste aanbod aan woonzorgvormen voor ouderen beschikken.
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
45
•
De voorraad levensloopgeschikte woningen (656 woningen) is aanzienlijk lager dan
Figuur: Gemeente Altena. Ontwikkeling indicatiestelling doelgroep VG 2015 - 2020
de huidige vraag. Maar de verwachting is dat de werkelijke voorraad levensloop-
90
geschikte woningen hoger ligt, omdat ook in de koop een aanzienlijk deel als
80 70
levensloopgeschikt is gebouwd of daartoe aangepast. •
60
De voorraad aan geclusterde woonvormen (315 woningen) ligt ook lager dan de
50
verwachte vraag op basis van de zorgzwaarte van ouderen (1.380 huishoudens).
40
Waarschijnlijk zal een groot deel van deze ouderen met een middelzware zorgvraag
30
nu nog in een reguliere woning wonen. Maar in de praktijk zal de voorraad levens-
20
loopgeschikte woning voor veel zorgvragers ook afdoende zijn om te voorzien in
10 0
de vraag naar geclusterde woonvormen. Als we die meerekenen bij het aanbod
VG 1
VG 2
VG 3
VG 4
VG 5
VG 6
VG 7
VG 8
(SG)LVG
dan bestaat de voorraad geclusterde woonvormen op ongeveer 1.015 woningen. 2015
Ook dan resteert er een opgave om het woningaanbod in Altena beter aan te laten
•
2017
2018
2019
2020
sluiten bij de woonzorgbehoefte van ouderen. Ook omdat deze woonzorgvraag de
Ook voor de mensen met een verstandelijke beperking geldt dat de zorgzwaarte een
komende jaren nog sterk zal toenemen.
bepalende factor is in de gewenste woonvorm. We maken hierbij onderscheid naar drie
Het aanbod aan 24-uurszorg plekken voor ouderen met somatische klachten (165)
woonvormen:
ligt iets lager dan op basis van de zorgvraag nodig zou zijn (220 plaatsen). Mogelijk
•
dat een deel van de ouderen nog steeds in een zelfstandige woonsituatie woont (mogelijk met VPT). Wellicht kan daarmee ook de vraag naar de toekomst toe •
2016
Groepswonen/instellingszorg. Betreft een onzelfstandige woonruimte; er is 24 uur per dag begeleiding aanwezig.
•
Geclusterd wonen: Begeleid wonen in een accommodatie van de zorgaanbieder;
(deels) worden opgelost.
mensen wonen samen met andere cliënten in hetzelfde pand of complex, maar
Het aanbod aan 24-uurs zorg voor ouderen met psychogeriatrische klachten ligt
hebben een zelfstandige wooneenheid / studio; er is 24 uur per dag begeleiding
redelijk in lijn met de huidige behoefte. Maar de vraag zal naar de toekomst toe verder toenemen. Hier ligt dus nog een huisvestingsopgave.
oproepbaar. •
Gespikkeld wonen: Begeleid wonen in een zelfstandige woning/appartement/studio, verspreid in een complex of in een wijk. De woning wordt (onder-)verhuurd
Wonen met zorg voor mensen met verstandelijke beperking De afgelopen jaren is het aantal zorgindicaties in Altena toegenomen van 265 (2015)
door zorgaanbieder; er is 24 uur per dag begeleiding oproepbaar. De cliënt kan terugvallen op een steunpunt in de wijk.
naar 335 (2020). De verwachting is dat het aantal indicaties nog wat zal toenemen,
Voor de meeste VG-cliënten met een indicatie zal een zekere mate van clustering/-
omdat er steeds vaker wordt gekeken naar mogelijkheden om deze doelgroep te
groepswonen gewenst zijn. Gespikkeld wonen is van toepassing op VG 1 en 2 en in
huisvesten in de buurt waar men vandaan komt, dichtbij ouders en hun sociale netwerk.
beperkte mate VG 3 en 6.
Dit is uiteraard ook een wens van de doelgroep zelf.
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
46
Toekomstige behoefte naar woonvorm voor mensen met verstandelijke beperking
Tabel:
De verwachting is dat de vraag naar geclusterde woonvormen redelijk constant zal
Gemeente Altena. Huidig aanbod wonen met zorg voor mensen met verstandelijke beperking (naar woonvorm en kern) 2021 Totaal
blijven (ongeveer 310 plaatsen). Tot deze vraag behoort ook de behoefte aan groepswonen.
Groepswonen
Maar met name de vraag naar een redelijk zelfstandige woonvorm (met begeleiding
Wijk en Aalburg
oproepbaar) zal toenemen; van 20 woningen (2020) naar 40 woningen (2030).
Sleeuwijk
Geclusterd
Gespikkeld
woningen/
wonen
wonen
plaatsen
58
6
64
49
23
72
23
23
12
20
Woudrichem
15
15
Dussen
20
20
Nieuwendijk Figuur: Gemeente Altena. Verwachte ontwikkeling behoefte wonen met zorg mensen met verstandelijke beperking (2020 - 2040)
400 350 300
20
30
50
40
50
Werkendam
8
Almkerk
8
Andel
8
8 8
Overig
250
Totaal
73
151
17
17
23
247
200 150
310
310
310
310
300
100
Het huidige woningaanbod is beduidend lager dan de vraag op basis van de indicatiestelling in Altena. Maar net als voor de doelgroep ouderen geldt dat een deel
50
van de zorgvragers wellicht thuis zorg ontvangt. Dat neemt niet weg dat er een
0 2020
2025 Geclusterd wonen
2030
2035
2040
Gespikkeld wonen
Huidig aanbod wonen met zorg mensen met verstandelijke beperking in Altena Op dit moment zijn er 247 plaatsen voor mensen met een verstandelijke beperking in de gemeente. Het gaat daarbij met name om groepswonen/geclusterd wonen. Het grootste aanbod is te vinden in Wijk en Aalburg en Sleeuwijk, op afstand gevolgd door Woudrichem, Werkendam en Dussen. Het aanbod aan geclusterde woningen is wat groter dan plaatsen voor groepswonen.
uitbreidingsopgave geldt als het om geclusterde of gespikkelde woonvormen gaat. Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Het is van belang voldoende woningen beschikbaar te hebben om de uitstroom uit Beschermd Wonen en de doorstroom uit de Maatschappelijke Opvang op te kunnen vangen. Op regionaal niveau is een globale berekening gemaakt hoeveel woningen per jaar hiervoor nodig zijn in de regio Breda en omgeving. De meeste woningen zijn nodig in stad Breda. Voor de gemeente Altena wordt de jaarlijks benodigde hoeveelheid woningen ingeschat op 17 woningen. Daarnaast kunnen we op basis van dezelfde rekenmethodiek een inschatting maken van de hoeveelheid intramurale plekken die in Altena nodig zijn (gebaseerd op circa 720 actieve cliënten, met ongeveer 200 Wlz). Die opgave zou indicatief neerkomen op circa 60 cliënten.
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
47
Woningcorporaties staan aan de lat om aan de opgave voor voldoende woningen te voldoen, maar dat vraagt nadrukkelijk om de toevoeging van extra woningen. Belangrijk aandachtspunt is de spreiding van doelgroepen over alle wijken/kernen om de draagkracht van de omgeving niet te overbelasten. Huidig aanbod Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang in Altena Op dit moment zijn er ongeveer 6 plaatsen voor mensen met psychiatrische problematiek of behoefte aan Maatschappelijke Opvang in de gemeente. Het aanbod concentreert zich in Sleeuwijk. Tabel:
Gemeente Altena. Huidig aanbod Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang (naar woonvorm en kern) 2021 Beschermd Geclusterd Zelfstandig Totaal Wonen
wonen
in de wijk
Maatsch.
woningen/
(GGZ)
(GGZ)
(GGZ)
Opvang
plaatsen
5
5
1
1
1
1
6
6
Sleeuwijk
5
Overig Totaal
1959.100 | Woonvisie 2021 - 2025
5
48