Bijlage Jaarstukken 2025

Samen met netwerkpartners en de gemeenschap initiëren we projecten rondom dementie.

29

• 2025

•

2025

• 2025

afgerond voor inwoners met hoog valrisico en is er 1 groep gestart, met doorloop in 2026. In samenwerking met gemeente Woensdrecht hebben we 3 fysiotherapeuten gecertificeerd voor Otago, waarmee nu in totaal 5 aanbieders de Otago interventie mogen aanbieden. Hiernaast hebben we tijdens de week van de valpreventie via social media-aandacht besteed aan de valrisicotesten. Welzijn op Recept: we hebben in 2025 ingezet op het formaliseren van de aanpak. Samen met de welzijnscoaches en huisartsen is er een startbijeenkomst geweest en zijn er afspraken gemaakt. De eerste verwijzingen via deze nieuwe aanpak zijn gedaan. We organiseerden diverse activiteiten gericht op het verbeteren van de vitaliteit van inwoners. Voor de jeugd startte de gemeente bijvoorbeeld de samenwerking met Playing for Succes, een buitenschoolse voorziening voor kinderen met sociaal-emotionele ondersteuningsvragen. Op de locatie bij KozakkenBoys in Werkendam combineren we pedagogische begeleiding met sport en bewegen. De sportcoaches verzorgen de lessen gericht op o.a. samenwerken, omgaan met emoties en het oplossen van conflicten. In 2025 zijn meerdere lessenreeksen van tien weken succesvol afgerond. In het kader van ‘uniek sporten’ hebben we een lessenreeks verzorgd van 5 lessen voor rolstoelsporten. 15 deelnemers maakten enthousiast gebruik van deze lessen.

Zij maakten kennis met verschillende rolstoelsporten én

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan?

•

•

We geven vorm aan een digitaal platform (Actief in Altena) waarop inwoners ons sporten beweegaanbod kunnen vinden. 2025

•

•

We geven uitvoering aan het jaarplan Vitaal Platteland met daarin verder onderzoek naar en ontwikkeling van een netwerk van vitaliteitcentra, de RegioDeal Brede Welvaart, implementatie van gezondheidsbeleid binnen het instrumentarium van de Omgevingswet en het versterken van een gezonde leefomgeving met o.a. groene ontmoetingsplekken.

2025

De adviseur gezonde fysieke leefomgeving adviseert (pro)actief in lopende uitvoeringsbeleids- en participatieve processen.

• Doorlopend

30

leerden slimme handigheden over hoe technisch om te gaan met hun rolstoel. In 2025 hebben we vanuit de OKO-aanpak vijf ouderavonden georganiseerd (17 februari: het puberbrein; 3 juni drugs; 16 sept. mentale gezondheid (voor kerken); 30 september: sexting; 11 november: mentale gezondheid). In augustus is een online communicatiecampagne gericht op ouders gestart. Met de 4 VO-scholen hebben we een reglement opgesteld en ingevoerd over het omgaan met middelengebruik op school. Verder is er een gezamenlijke activiteitenkalender opgesteld met activiteiten voor jongeren of gezinnen aangeboden door het jongerenwerk, de buurtsportcoaches en OKO. We hebben verschillende vrijetijdsactiviteiten georganiseerd zoals een game je fit event, een bootcamp voor gezinnen en een muziekband workshop. We financieren mentale weerbaarheidstrainingen (LEV) voor groep 7 en 8 van de basisscholen. In het kader van een Rookvrije Generatie zijn we in gesprek geweest met tennisverenigingen, dorpshuizen en het team HR (t.b.v. het gemeentehuis) als stap om te komen tot een Rookvrije Generatie. In totaal werden er met 15 verenigingen gesprekken gevoerd, waarvan er inmiddels 5 rookvrij zijn geworden. Er zijn 3 kick-off bijeenkomsten geweest om het platform Actief in Altena te promoten en tegelijkertijd in gesprek te gaan met verenigingen over ontmoeting en beweging. Dit waren goede bijeenkomsten, waar een aantal

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan? verenigingen heeft aangegeven ontmoeting en beweging ook mogelijk te maken voor inwoners met een lichamelijke of mentale beperking (uniek sporten). Daarnaast verwijzen we zoveel mogelijk door naar beweegaanbod, zoals na afloop van de training Vallen Verleden Tijd (valpreventie).

.

•

We geven uitvoering aan het vitaliteitsbeleid van gemeente Altena

•

We hebben met GGZ Breburg afspraken over de inzet van preventie in de gemeente. Het aanbod sluit zo veel mogelijk aan bij de vragen die er zijn en is daardoor flexibel. Ook kunnen inwoners gebruik maken van het aanbod in andere gemeente. Daarnaast ondersteunen we de Hartenbrigade, het Buurtplein en KIEMuur.

•

We hebben een animatiefilm ontwikkeld over ''blijven meedoen'' ondanks ziekte of beperking. Deze film is vertoond tijdens de kick-off bijeenkomsten en zal op sociale media getoond worden. In april hebben we het certificaat dementievriendelijke gemeente ontvangen van Alzheimer Nederland. In juni en september zijn de eerste wegwijspaden voor inwoners met geheugenproblemen geopend in Wijk en Aalburg resp. Woudrichem. Hiermee helpen we deze inwoners om actief te blijven meedoen. We hebben in dezelfde kernen twee bijeenkomsten over dementie georganiseerd voor omwonenden, mantelzorgers en winkeliers. Met het Alzheimer cafe hebben we een bijeenkomst georganiseerd over de Wmo en de dementievriendelijke gemeente. De pilot met een verkorte route voor de

Doorlopend

31

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan? aanvraag van een aantal Wmo-voorzieningen via casemanagers dementie is met een positief resultaat afgerond. Met de zorginstellingen is afgesproken om deze snellere en klantvriendelijkere werkwijze te formaliseren. •

•

•

32

Het platform Actief in Altena ging begin 2025 live. Op dit platform kunnen inwoners divers aanbod vinden van sport -en cultuurverenigingen uit Altena. Inmiddels is het aantal aanbieders dat is aangesloten gegroeid van 38 (augustus) naar 57. Er zijn meer dan 250 activiteiten online. Hiernaast wordt het platform gebruikt om initiatieven en projecten van de gemeente te promoten, bijvoorbeeld valpreventie, een kennissessie vrijwilligersbeleid en steunregelingen voor minima. In juli is besloten over de locaties van de vitaliteitscentra Landgoed Kraaiveld en Park Veldzicht en in het najaar zijn de plannen toegelicht aan de Raad. Eind 2025 is een voorstel opgesteld om richting te geven aan het vervolg. Tegelijk is gestart met de volgende fase, waarin ontwerp, marktconsultatie en verdiepend onderzoek worden gecombineerd met de samenwerking binnen de Regio Deal. In samenwerking met partners is een overeenkomst gesloten om de uitvoering mogelijk te maken, waarbij de Regiodeal zorgt voor een stevige impuls in de verdere ontwikkeling. In 2025 heeft de adviseur gezonde leefomgeving uitvoering gegeven aan de ZonMw-subsidie Gezonde Leefomgeving. Deze functie draagt bij

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan? aan het structureel verankeren van gezondheid in beleid en gebiedsontwikkeling. De adviseur was actief betrokken bij de omgevingstafel, diverse gebiedsprocessen en beleidsontwikkeling. Ook is een inventarisatie uitgevoerd op basis van de 3-30-300-regel voor een groene en gezonde leefomgeving. In het najaar zijn gesprekken gevoerd met de GGD en andere gemeenten om kennis en ervaringen uit te wisselen en verdere samenwerking te verkennen. De inhoudelijke verantwoording van de subsidie is in september opgeleverd. •

33

Vanuit de programmalijn Vitale Organisatie geven we uitvoering aan het vitaliteitsbeleid (in programma 6).

2.3 Beleidsindicatoren Altena

Nederland

614,1

850,2

Jongeren (12-21 jaar) met een delict voor de rechter (2023)

1

1

Kinderen tot 18 jaar in uitkeringsgezin (%) (2024)

3

6

Werkloze jongeren 16-22 jaar (%) (2024)

1

2

Netto arbeidsparticipatie (2025)

76,4

73,2

Personen met een bijstandsuitkering (per 10.000 inwoners) (2025)

126,0

281,2

Lopende re-integratievoorzieningen (per 10.000 inwoners van 15-64 jaar) (2024)

148,0

203,1

Altena

Nederland

Jongeren met jeugdhulp (% van alle jongeren tot 18 jaar) (2024)

13,5

14,0

Jongeren met jeugdbescherming (% van alle jongeren tot 18 jaar) (2024) Jongeren met jeugdreclassering (% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar) (2024) Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo (per 10.000 inwoners) (2025)

0,9

1,0

0,2

0,4

590

660

Banen (per 1.000 inwoners van 15-74 jaar) (2024)

Bron: https://www.waarstaatjegemeente.nl d.d. 14 april 2026

34

2.4 Financieel overzicht 02. Altena Samenredzaam (bedragen x € 1.000)

Realisatie 2024

Begroting 2025

Lasten Baten

69.606 N 21.308 V

voor wijziging 68.760 N 15.857 V

Saldo programma

48.298 N

Mutaties reserves Resultaat van lasten en baten

Begroting 2025

Realisatie 2025

Verschil

75.984 N 22.000 V

76.241 N 21.800 V

257 N 200 N

52.903 N

53.984 N

54.441 N

457 N

804 V

351 V

623 V

723 V

101 V

47.493 N

52.553 N

53.361 N

53.717 N

356 N

na wijziging

Verschillenanalyse Afwijking x V/N € 1.000

Omschrijving 2. Altena Samenredzaam 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie

277 N

Aan de lastenkant is sprake van een nadeel van € 0,6 miljoen. De hogere uitgaven komen vooral door meer inhuur, vanwege extra benodigde capaciteit voor de opvang van Oekraïense ontheemden en door hogere kosten voor overige goederen en diensten, onder andere door onvoorziene gebeurtenissen bij de exploitatie van opvanglocaties. Aan de batenkant is sprake van € 0,2 miljoen meer baten door extra ontvangsten uit het terugvorderen van onterecht verstrekte uitkeringen en door aanvullende Rijksmiddelen via de SISA-afrekening. Per saldo is voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen sprake van een nadeel van € 0,4 miljoen. Van twee accommodaties is een naverrekening ontvangen voor beheer en exploitatie over periode 2023-2024. Hiermee was in de Begroting 2025 geen rekening gehouden. Er is minder geld uitgegeven aan uitvoering van het preventief jeugdbeleid. Dit heeft verschillende oorzaken. Zo heeft het consultatiebureau van de GGD minder gezinnen bereikt dan ze had gewild en waren er in 2025 minder jongvolwassenen die meededen aan de Entree-opleiding (opleiding voor 23-plussers zonder diploma of werk). Diverse kleine verschillen. 6.21 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo

403 N

71 N

97 V

100 V 16 V

Diverse kleine verschillen.

16 V

6.22 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd Diverse kleine verschillen.

8 V 8 V

6.23 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal Hogere doorbelasting salarissen.

74 N 74 N

35

Afwijking x V/N € 1.000

Omschrijving 6.3 – Inkomensregelingen

75 V

De Altenabon is gestart in oktober 2025, het budget in 2025 is daardoor niet volledig tot besteding gekomen. De aanvraagperiode voor de Altenabon 2025 duurt tot en met maart 2026. Daarnaast is de Altenabon tot een jaar na activering geldig, waardoor de besteding van de Altenabon 2025 ook nog in 2026 en een deel van 2027 kan plaatsvinden. Het aantal verstrekte uitkeringen op grond van de Participatiewet (inkomensvoorzieningen) is lager uitgevallen dan was geraamd. Dit betekent dat minder inwoners dan verwacht een beroep hebben gedaan op deze voorziening. Hierdoor vallen de daadwerkelijke uitgaven lager uit dan in de prognose was opgenomen. In het kader van de tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers heeft een afdracht aan het Rijk plaatsgevonden die niet was voorzien. Uitgaven voor bewindvoering en sociaal medische indicatie zijn meer toegenomen dan was voorzien. Diverse kleine verschillen. 6.4 - WSW en beschut werk

77 V

164 V

87 N 109 N 30 V 92 N

Doorbetaling eenmalig ontvangen middelen compensatie medewerkers sociaal ontwikkelbedrijf € 108.000. Hiertegenover staat ook een ontvangst op taakveld 0.7 en heeft per saldo geen effect op het jaarrekeningresultaat 2025. Zie ook de toelichting bij taakveld 0.7. 6.5 – Arbeidsparticipatie

92 N

34 N

Diverse kleine verschillen.

34 N

6.60- Hulpmiddelen en diensten (Wmo)

81 V

Door ontstane vertraging bij de aannemer in de realisatie van een woningaanpassing in het kader van de Wmo vindt deze niet meer in 2025, maar in 2026 plaats. Hierdoor is in 2025 het budget niet volledig benut. Diverse kleine verschillen. 6.711 – Huishoudelijke hulp (Wmo)

62 V

19 V 61 N

Het aantal Wmo‑voorzieningen voor Hulp bij het Huishouden is hoger uitgevallen dan in de begroting was voorzien. Meer inwoners dan verwacht hebben gebruik gemaakt van deze ondersteuning. 6.712 – Begeleiding (Wmo)

61 N

115 N

Binnen de Wmo‑voorziening Begeleiding is in 2025 voor € 35.000 meer aan maatwerkondersteuning geleverd en heeft voor een bedrag van € 80.000 een aantal zorgtrajecten langer gelopen. Het gaat hierbij om individuele, specifieke vormen van ondersteuning die niet binnen de standaardvoorzieningen vallen. De uitgaven hebben onder andere betrekking op de inzet van een hulphond, thuiszorg voor een pasgeboren baby en logeerzorg.

36

115 N

Afwijking x V/N € 1.000 650 N

Omschrijving 6.752 - Jeugdhulp ambulant regionaal In 2025 is de zorg binnen dit onderdeel zwaarder geworden dan we hadden gedacht en via bijstellingen hadden begroot. Het aantal mensen dat zorg krijgt is ongeveer gelijk gebleven. Wel hebben we vaker speciale afspraken gemaakt met zorgaanbieders die geen contract hebben. Voor deze speciale afspraken betalen we meestal meer. 6.762 - Jeugdhulp met verblijf regionaal

650 N

41 N

Diverse kleine verschillen.

41 N

6.763 - Jeugdhulp met verblijf landelijk

388 V

In het begin van het jaar is er zorg in deze categorie gedeclareerd. Dat bleek onterecht omdat deze betrekking had op jeugdhulp ambulant regionaal. Dit is aangepast. 6.791 - PGB Wmo

388 V

39 V

Diverse kleine verschillen.

39 V

6.792 - PGB Jeugd

48 V

Diverse kleine verschillen.

48 V

6.811 – Beschermd wonen (Wmo)

15 N

Diverse kleine verschillen.

15 N

6.821 - Jeugdbescherming

37 N

Diverse kleine verschillen.

37 N

6.822 - Jeugdreclassering

35 V

Diverse kleine verschillen.

35 V

6.91 - Coördinatie en beleid Wmo

3 N

Diverse kleine verschillen.

3 N

6.92 - Coördinatie en beleid Jeugd

139 V

Lagere doorbelasting salarissen. Diverse kleine verschillen.

164 V 25 N

7.1 - Volksgezondheid

115 V

In december 2025 is aan het hospice een subsidie van € 95.000 toegekend. Voor dit bedrag was geen dekking in de begroting opgenomen. Binnen het programma GALA/IZA stond nog een taakstelling van € 66.000 open. Die taakstelling is in 2025 ingevuld door bepaalde werkzaamheden van interne jeugdconsulenten (kortdurende ondersteuning) te financieren uit IZA-middelen. Daardoor zijn er minder uren ten laste van dit taakveld gebracht dan oorspronkelijk was begroot. Dit leidt tot een voordeel bij de urenbesteding. Dat voordeel moet worden betrokken bij het nadeel van € 66.000 dat op dit taakveld ontstaat Verklaring post

37

161 N

Afwijking x V/N € 1.000

Omschrijving 43800: In 2025 zijn verschillende activiteiten uitgevoerd rond vitaliteit van medewerkers, maar niet alle geplande onderdelen konden dat jaar worden opgepakt. Voor een aantal activiteiten zijn afspraken gemaakt om deze in 2026 alsnog uit te voeren. Daardoor is in 2025 een bedrag van € 102.000 niet besteed. Dit bedrag wordt overgeheveld naar 2026 zodat de afgesproken vitaliteitsactiviteiten in 2026 kunnen worden uitgevoerd. De preventiemedewerker OKO is per 1 juni uit dienst gegaan. Diens taken zijn grotendeels intern belegd. Hiermee is een deel van de begrote personeelskosten niet ingezet. Voorgesteld wordt om een bedrag van € 55.000 naar 2026 over te hevelen. Daarnaast was sprake van lagere uitvoeringskosten op een aantal onderdelen die door derden worden uitgevoerd (Kids United; Chris en Voorkom weerbaarheidstrainingen groep 7/8). Door de zorgvuldigheid die nodig was in het besluitvormingsproces over de Vitaliteitscentra, en om voldoende ruimte te geven aan de kaderstellende rol van de raad, konden in 2025 niet alle geplande activiteiten worden uitgevoerd. Daarnaast zorgde de vertraging in de beschikkingen van de Regio Deal voor extra uitstel. De activiteiten die hierdoor niet zijn opgepakt, worden in 2026 uitgevoerd. De niet-bestede middelen binnen het programma Vitaliteit worden daarom overgeheveld naar 2026. Diverse kleine verschillen.

87 V

68 V

121 V

Mutaties reserves programma 2 0.10 - Mutaties reserves

101 V

Er is voor € 53.000 meer onttrokken uit de reserve opvang huisvesting bijzondere doelgroepen dan begroot als gevolg van niet begrote kosten voor diverse zaken in het kader van asielopvang. Daarnaast is hier een onttrekking van € 48.000 verantwoord die abusievelijk is begroot op de mutaties onttrekking reserve programma 6. Eindtotaal

101 V

356 N

38

Programma 3. Veelzijdig Altena Portefeuillehouder

Thema

Wethouder Van Ooijen

Kansengelijkheid

Wethouder Sheikkariem

Gezond leven

Wethouder Van Ooijen

Visie op Werken in Altena 2023 -2026

Wethouder Van Hunnik

Natuur, landschap en water en Gebiedsgerichte Aanpak groen blauw (NPLG) Gebiedsgerichte aanpak groenblauw (NPLG), waaronder agrarische sector

Wethouder Schipper Wethouder Tanis

Bedrijventerreinen

Wethouder Tanis

Maritiem

Wethouder Van Hunnik

Cultuur en cultuurhistorie*

Wethouder Schipper

Recreatie en toerisme

Wethouder Sheikkariem

Strategisch accommodatie-/ vastgoedbeleid

* Burgemeester Lichtenberg: Oorlogsmuseum

3.1 Beleid Kansengelijkheid Doorstroomcoaches (Wet van school naar duurzaam werk) De wet Van school naar duurzaam werk treedt per 1 januari 2026 in werking. In 2025 is gewerkt aan de voorbereiding en implementatie van deze wet. Met de wetswijziging wordt de doelgroep van de doorstroomcoaches uitgebreid van jongeren van 16 tot en met 23 jaar naar jongeren van 16 tot en met 27 jaar. Daarnaast is in 2025 ingezet op de doorontwikkeling van de functie doorstroomcoach. De rol verschuift van een voornamelijk regisserende functie naar een meer coachende rol, gericht op het begeleiden en ondersteunen van jongeren tot 27 jaar in de overgang van school naar werk. De verbreding van de doelgroep en de gewijzigde rol leiden tot een toename van de taken van de doorstroomcoaches en vragen om intensievere regionale samenwerking met gemeenten, de arbeidsmarktregio en werk en inkomen. De wetswijziging en de bijbehorende beleidskeuzes zijn opgenomen in het nieuwe regionaal programmaplan Voortijdig Schoolverlaten (VSV). Bijdrage Gemeenschappelijke Regeling Regionaal Bureau Leren (RBL) De gemeente Altena heeft de leerplichtadministratie ondergebracht bij het Regionaal Bureau Leren (RBL). Hierdoor kunnen de leerplichtambtenaren zich primair richten op de uitvoering van de Leerplichtwet en de bijbehorende zorg voor kinderen en jongeren.

Daarnaast zorgt deze samenwerking voor een eenduidige leerplichtadministratie binnen de regio West-Brabant, wat de

39

verantwoording richting het ministerie vereenvoudigt. Een nadere toelichting op de bijdrage aan het RBL is opgenomen in de paragraaf RBL bij de gemeenschappelijke regelingen. Uitvoering Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) In 2024 is het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) voor de gemeente Altena herijkt en is ook gestart met de uitvoering van het IHP. In 2025 is gewerkt aan de realisatie van het Multi Functionele Accommodatie (MFA) Hart van Almkerk, de brede scholen in Genderen en in Wijk en Aalburg. Deze drie gebouwen zullen in 2026 worden opgeleverd en in gebruik genomen. Voor de nieuwbouw van de Oranje Nassauschool in Veen wordt gewacht op de afronding van het planologische traject van De Engh. Voor integraal kindcentrum Het Baken in Werkendam is het definitief ontwerp afgerond en is gestart met de voorbereiding van de aanbesteding van de aannemer die in 2026 zal worden uitgezet. In 2025 zijn de businesscases voor de vernieuwbouw van basisschool De Halm, de uitbreiding van basisschool De Morgenster in Sleeuwijk en de nieuwbouw van basisschool Eben Haezer in Woudrichem afgerond. Na vaststelling door het college zullen deze projecten in 2026 worden opgestart. In 2025 is ook gestart met het onderzoek naar de toekomst van de huisvesting van de VO-scholen in de gemeente Altena.

Leerlingenvervoer In 2025 is het leerlingenvervoer in Altena verder geprofessionaliseerd via een verbeterd aanvraagproces, monitoring, beleidsactualisatie en een nieuwe aanbesteding – terwijl de focus op zelfredzaamheid, efficiëntie en samenwerking verder is versterkt.

Gezond leven Combinatiefunctionarissen In het begrotingsjaar 2025 zijn we gestart met het stapsgewijs afbouwen van de inzet van buurtsportcoaches tijdens onderwijstijd, conform het afbouwvoorstel van de denktank Onderwijs. De daadwerkelijke uitvoering verloopt volgens planning. De afbouw van uren wordt conform planning in 2026 afgerond, waardoor de buurtsportcoaches inmiddels breder worden ingezet binnen Vitaal Leven en het programma Vitaliteit. De inzet is gekoppeld aan de bestaande beleidsdoelen en ambities in Beleidskader Vitaal Leven en programma Vitaliteit, waardoor de beschikbare capaciteit optimaal wordt benut en bijdraagt aan de beoogde maatschappelijke impact. De buurtsportcoaches worden momenteel meer ingezet voor bijvoorbeeld ouderen, inwoners met een beperking en jeugd met bewegingsachterstanden. Visie op Werken in Altena In 2025 zijn we gestart met de evaluatie van de Visie op Werken. Deze evaluatie is Q1 2026 gereed. Onderdeel hiervan is de evaluatie van de uitvoeringsagenda. Het Cofinancieringsfonds en de Economische Adviesraad Altena maken hier onderdeel van uit. Het resultaat kan als input dienen voor de actualisatie van de Visie op Werken. Daarnaast wordt momenteel ook de Detailhandelsvisie geëvalueerd, deze evaluatie is begin Q2 2026 gereed zijn en vormt de input voor het Omgevingsprogramma Detailhandel.

40

In 2025 is met behulp van het cofinancieringsfonds onderzoek gedaan naar mogelijkheden voor een Energiehub op de bedrijventerreinen in Werkendam. Daarnaast is er vanuit het cofinancieringsfonds in 2025 bijgedragen aan Werkend Altena (zie doelenboom) en zijn er subsidies uitgekeerd voor een project rondom verbeterde mest en een innovatieve kas in Altena. De positieve ervaringen met de BIZ Business Parken Werkendam vormen een opmaat naar de opzet van een BIZ voor de Rietdijk. Samen met de ondernemers op de Rietdijk zijn we in 2025 gestart met de voorbereidingen hiervoor. Dit wordt in 2026 nader uitgewerkt. In 2025 hebben we de samenwerking met het Ondernemershuis voortgezet met onder andere een goed bezochte en goed ontvangen themabijeenkomst over bedrijventerreinen in Altena. Gebiedsgerichte Aanpak groenblauw, waaronder agrarische sector In april 2025 heeft het samenwerkingsverband (een afvaardiging van het gebiedsteam Polder van de Toekomst) de subsidieaanvraag gedaan voor de SIG (Samenwerking integrale Gebiedsontwikkeling). De aanvraag betreft 4 maatregelenpakketten/pilotprojecten: landinrichting 2.0, mestmaatregelen, gemend bedrijf 2.0 en biodiversiteitsmaatregelen. De gemeente Altena is beoogd penvoerder. De adviescommissie heeft positief geadviseerd. Door achterstand bij de uitvoerder van deze Europese regeling is er geen beschikking afgegeven in 2025.

Een beschikking wordt verwacht per Q2 2026. Eind 2025 is de verantwoording van de provinciale GGA-subsidie 2023-2024 opgeleverd en ingediend bij de provincie met het verzoek tot vaststelling. Bedrijventerreinen en Maritiem Eind 2025 is de regionale programmering voor bedrijventerreinen afgerond. Een lang traject waarin we de belangen van Altena in de regio hebben ingebracht. Al onze projecten zijn in verschillende fasen in de regionale programmering opgenomen. SRBT Giessen in de ‘afrondingfase’ en in ‘opstartfase’ Veense Steeg Zuid plus een kleine contourcorrectie van 1,5 hectare in Aalburg. Daarnaast zijn in de ‘onderzoeksfase’ Werkendam Noord en de Derde haven opgenomen. De regionale programmeringsafspraken worden jaarlijks geëvalueerd en geactualiseerd. In 2025 hebben we het Programmakader voor de havens in Werkendam (toekomstvisie) uitgewerkt. Het programmakader wordt in het eerste kwartaal van 2026 aan de gemeenteraad ter besluitvorming worden aangeboden. In 2025 heeft het bestuur van Werkendam Maritime Industries bekend gemaakt te stoppen met de Maritieme Campus. (RIB Beëindiging Maritieme Campus). Het ROB heeft voorbereidende werkzaamheden voor de realisatie van de insteekhaven uitgevoerd en het onderzoek naar de derde haven is gecontinueerd met onder meer het opzetten van een businesscase waarin de nadruk ligt op financiën, stikstof en ruimte voor de rivier.

Begin 2026 verwachten we duidelijkheid over de haalbaarheid. Na de marktconsultatie van begin 2025 hebben we een uitvraag gedaan bij marktpartijen om de voorzieningen voor walstroom te realiseren (RIB Marktconsultatie walstroom). We zijn met Enexis in gesprek over hiervoor benodigde verzwaring van het stroomnet. Door de bekende druk bij Enexis is het nu moeilijk inschatten wanneer dit beschikbaar is.

41

Cultuur(historie), recreatie en toerisme

Nieuw beleid Het Toekomstperspectief op Kunst, Cultuur, Recreatie en Toerisme 2025-2040 is vastgesteld. De beschikbaar gestelde middelen vanaf 2026 voor de VVV en musea zijn verwerkt/doorvertaald naar subsidies/regelingen voor de VVV en voor de musea. Ook de Uitvoeringsagenda Kerkenvisie 20252028 is vastgesteld. De projecten die hierin zijn benoemd, dragen bij aan het beter benutten van kerkgebouwen, het behouden van cultuurhistorische waarden en het bevorderen van samenwerking. Vestingagenda De Huiskamer van de Vesting heeft huisvesting gevonden en het Visserijmuseum heeft een haalbaarheidsstudie gedaan naar een nieuwe invulling voor het Arsenaal. Zij hebben een nieuw museaal concept ontwikkeld genaamd Museum de Rivier. De gemeente onderschrijft de doorontwikkeling naar het nieuwe museale concept en heeft besloten om een borgstelling af te geven voor de lening die het Visserijmuseum nodig heeft, zo kunnen zij starten met de realisatiefase. Uitvoeringsagenda Erfgoed Onder de ambitie ‘Beschermen’ is het toezicht op de monumenten aangescherpt en hebben de bouwinspecteurs bijscholing gevolgd op dit onderwerp. Ook is de concept kwaliteitsatlas verder aangevuld met cultuurhistorisch waardevolle panden, waaronder ook de brugpijlers uit de Koude Oorlog in de grienden van Sleeuwijk.

Onder de ambitie ‘Verbinden’ is onder andere verkend of een meer duurzame maatschappelijke invulling van de gevangenpoort haalbaar is. Dit wordt vervolgd in 2026. Ten behoeve van de ambitie ‘Vieren’ heeft het oorlogsmuseum met onze hulp tijdelijk (tot halverwege 2027) de deuren geopend in het voormalige gemeentehuis van Wijk en Aalburg. In de zoektocht naar een definitieve locatie is er samen met het oorlogsmuseum een verkenning uitgevoerd naar diverse locaties in het oosten van de gemeente. Daarnaast zijn de laatste twee projecten van de pilot QRfgoed – de molenfietstocht en de podcast over de Biesbosch – gelanceerd. Hierdoor zijn er nu in totaal 3 van de 9 thema's uit de Erfgoedvisie beleefbaar gemaakt met een route. Bestemmingsmanagement Binnen het project Bestemmingsmanagement in de Biesboschregio is fase 1 (de nulmeting) bijna afgerond en fase 2 opgestart. In deze fase is de vraag- en aanbodanalyse afgerond en zijn inwoners bevraagd als onderdeel van het druk- en draagkrachtonderzoek. In 2026 wordt fase 2 afgerond. De resultaten van beide fasen vormen de basis voor afspraken met alle stakeholders over de toekomst van de Biesboschregio. Muziekwijzer In 2025 is ingezet op de doorontwikkeling van Muziekwijzer Altena. Zo is het aantal scholen dat deelneemt aan Muziekwijzer verder uitgebreid.

Drie nieuwe scholen zijn begonnen met het programma, daarmee kwam het totale aantal scholen dat in 2025 meedeed uit op 21. Ook zijn nieuwe muziekaanbieders betrokken voor de uitvoering van de lessen. Daarmee is het aanbod uitgebreid en is de diversiteit van het programma verbeterd. Nu is er keuze uit nog meer verschillende instrumenten en muziekstijlen. Ook hebben er vorig jaar twee bijeenkomsten specifiek

42

voor muziekverenigingen plaatsgevonden, waarbij zij zijn geïnformeerd over het onderwijsprogramma. In vervolg daarop hebben meerdere gesprekken plaatsgevonden tussen een vereniging en een school die zijn gefaciliteerd en begeleid door de cultuurcoaches. Strategisch a

c commodatie

-/vastgoedbeleid

Strategisch accommodatiebeleid Er wordt gewerkt aan een nieuw strategisch accommodatiebeleid voor de gemeente Altena. Hierin staat hoe we onze maatschappelijke accommodaties zoals sporthallen en dorpshuizen willen inzetten, onderhouden en financieel beheersbaar houden. In 2025 is in dit kader een SWOT-analyse aan de raad gepresenteerd. Voortvloeiend uit deze SWOT-analyse zijn er drie speerpunten geselecteerd: Een algemeen beleidskader voor maatschappelijke accommodaties (als aanvulling op het reeds bestaande Strategische vastgoedbeleid uit 2021), businesscases voor renovatie of vervanging van sporthallen en een zwemvisie voor de zwembaden in Altena. Deze zaken zijn ook in 2025 opgestart. De zwemvisie levert een integrale analyse op van de huidige en toekomstige zwembehoefte in Altena, inclusief vraag‑ en aanbodontwikkeling, bezetting, tarieven, exploitatie en maatschappelijke wensen, gebaseerd op data, benchmarks en participatie van inwoners en stakeholders. Deze analyse kan gebruikt worden ter onderbouwing (en eventueel bijstelling) van toekomstige beleidskeuzes. Naast bovengenoemde speerpunten wordt er voor een aantal dorpshuizen een maatwerkonderzoek doorlopen. Inzet is een optimale bezetting en waar mogelijk kostenreductie of het verhogen van inkomsten om zo het exploitatietekort te drukken.

Sportvelden Als onderdeel van de meerjareninvesteringsplanning (MIP) Sportvelden vervingen we in 2025 twee kunstgrasvelden, namelijk bij vv Altena en de Kozakken Boys. Beide velden zijn vervangen voor hoogwaardige velden met een milieuvriendelijk alternatief voor de infill. Tevens zijn we de voorbereidingen gestart voor de renovatieprojecten in 2026, om ruim op tijd met de aanbestedingen te kunnen starten. Voorbereidingen sportpark Almkerk-Nieuwendijk De dorpsstrategie bevat de ontwikkeling van een nieuw sportpark Almkerk-Nieuwendijk, waar de buitensportverenigingen en evenementenstichtingen uit Almkerk en Nieuwendijk worden samengebracht. Het zoekgebied ligt ten zuidwesten van Almkerk. We hebben de eerdere businesscase van Synarchis (2022) geactualiseerd, inclusief de effecten van bevolkingsgroei. Deze vormt de basis voor het programma van eisen. Daarnaast is een projectopdracht vastgesteld om de voorbereiding van het project te starten. Verduurzaming In 2025 zijn het Tavenu in Nieuwendijk en de BuBeClu in Wijk en Aalburg verduurzaamd. Daarnaast zijn bij verschillende accommodaties (bijvoorbeeld sporthal De Jager in Giessen) duurzaamheidsmaatregelen genomen die binnen 5 jaar terugverdiend worden. Toegankelijkheid Er is gestart met het beter fysiek toegankelijk maken van MFA Het Vlechtwerk, MFA De Dussenaar,

43

sporthal De Jager en sporthal De Crosser. Hiermee wordt de betreedbaarheid en bruikbaarheid van de openbare gebouwen verbeterd. De werkzaamheden zullen in Q1 van 2026 worden afgerond. Beheer en exploitatie In 2025 is de schoonmaak voor ons gemeentelijk maatschappelijk vastgoed aanbesteed, zijn wij voor al ons maatschappelijk vastgoed overgegaan naar een digitaal verhuursysteem en is waar mogelijk een digitaal toegangscontrolesysteem bij de locaties aangebracht. Sporthal en dorpshuis d'Alburcht In 2025 is gestart met de uitbreiding, verduurzaming en renovatie d’Alburcht in Wijk en Aalburg. De werkzaamheden zullen in 2026 worden afgerond. Streekarchief In 2025 is verder gewerkt aan het versterken van de samenwerking met het Streekarchief voor het Land van Heusden en Altena. Het streekarchief vervult een essentiële rol in het borgen van cultuurhistorisch erfgoed en het toegankelijk maken van archiefmateriaal voor inwoners, onderzoekers en maatschappelijke partners. In lijn met de afspraken in de begroting is ingezet op het actualiseren van digitale ontsluiting, het verbeteren van publieksdiensten en het faciliteren van educatieve projecten gericht op lokaal erfgoed. In 2026 wordt de samenwerking verder geconcretiseerd door gezamenlijke projecten rondom duurzame archivering, digitale toegankelijkheid en het vergroten van de zichtbaarheid van het archief in de regio.

Bibliotheek Vanwege de Tweede Kamerverkiezingen is de aangekondigde vaststelling van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) uitgesteld. In december 2025 zijn de stukken voor besluitvorming naar de Tweede Kamer gestuurd. Het is nog niet duidelijk wanneer het wetvoorstel behandeld wordt. In deze wetswijziging wordt onder andere een zwaardere zorgplicht voor gemeenten opgenomen. Iedere inwoner moet binnen een redelijke afstand toegang hebben tot een volwaardige openbare bibliotheek. Vanwege de Tweede Kamerverkiezingen is de aangekondigde vaststelling van de Wet stelsel openbare bibliotheken (Wsob) uitgesteld. In december 2025 zijn de stukken voor besluitvorming naar de Tweede Kamer gestuurd. Naar verwachting wordt de wet in 2026 vlak voor of na het zomerreces in de Tweede Kamer behandeld, afhankelijk van de agenda van de Kamer. De meest waarschijnlijke ingangsdatum is 1 januari 2027. In de wetswijziging wordt onder andere een zwaardere zorgplicht voor gemeenten opgenomen. Iedere inwoner moet binnen een redelijke afstand toegang hebben tot een volwaardige openbare bibliotheek. Ter voorbereiding op de voorgenomen wetswijziging zijn in 2025 de bestaande vestigingen in Werkendam en Aalburg uitgebreid, zodat Altena voldoet aan de eisen.

Hierbij is gebruik gemaakt van de decentralisatieuitkering die door het Rijk beschikbaar is gesteld ter voorbereiding op de vernieuwde Wsob.

44

3.2 Doelenbomen Veelzijdig Altena Doelstelling is behaald / Op koers om doelstelling te behalen. Bijsturing nodig om doelstelling te behalen. Nog geen actie ondernomen of forse bijsturing nodig om doelstelling te behalen.

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan?

Kansengelijkheid We zetten de middelen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) in om de achterstanden op sociaalemotioneel gebied, die in het onderwijs ontstaan zijn door corona, te verminderen.

•

We investeren in het verbeteren van de mentale belastbaarheid en weerbaarheid van kinderen en jongeren. De afgelopen periode zijn hiervoor diverse interventies ingezet die gecontinueerd en/of geïntensiveerd worden.

•

De methode MAZL die zich richt op het verminderen van ziekteverzuim is in juni 2025 op meer dan de helft van de basisscholen in Altena geïmplementeerd.

•

De restmiddelen vanuit het NPO zetten we tot en met schooljaar 2024-2025 in samenspraak met onderwijs en kinderopvang daar in waar nodig.

45

2022-2025

•

Met de beschikbare middelen hebben we samen met scholen, opvang, zorg en andere partners initiatieven kunnen opzetten om de ontwikkeling van leerlingen op verschillende vlakken te versterken. Het collectieve trainingsaanbod mentale weerbaarheid en sociale vaardigheden wordt voortgezet.

•

De pilot MAZL in het basisonderwijs liep oorspronkelijk tot juni 2025 en werd bekostigd met tijdelijke middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO), waarvan de bestedingstermijn halverwege 2025 af is gelopen. Vanwege de positieve ervaringen hebben we de interventie verlengd tot eind 2026.

•

Het NPO-bestedingsplan is in overleg met het onderwijs en de kinderopvang opgesteld, met als doel breed draagvlak in de sectoren. Doordat sommige kosten lager uitvielen dan begroot, ontstond ruimte voor extra initiatieven, zoals

Wat willen we bereiken?

We verbinden onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp door de preventieve aanpak verder door te voeren. We werken samen op basis van relatie en vertrouwen. We werken samen rondom het kind en we innoveren en monitoren op het snijvlak tussen onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp.

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan? een vervolgbijeenkomst 'Inclusiever Altena' over samenwerking tussen zorg, onderwijs en kinderopvang. De NPO-bestedingstermijn is eind juli geëindigd. De evaluatie van de NPOperiode werd in Q4 opgeleverd aan de gemeenteraad. Scholen doen regelmatig een beroep op de verbindingsfunctionarissen, en laten weten dat de samenwerking als prettig en waardevol wordt ervaren. De verbindingsfunctionarissen sluiten aan bij zorgoverleggen op school, zijn sparringpartner van de intern begeleider, leerkracht en directie en creëren korte lijnen tussen onderwijs, jeugdhulp en gemeente.

•

De verbindingsfunctionarissen onderwijs en jeugdhulp hebben korte lijnen met de scholen om mee te denken over passende ondersteuning voor een kind. De verbindingsfunctionarissen sluiten standaard aan bij zorgoverleggen op school en denken mee wanneer er problemen zijn rondom een kind. Ze informeren, adviseren en verwijzen door waar nodig is.

2024-2026

•

•

We werken aan een warme overdracht tussen kinderopvang en basisschool en tussen basisschool en voortgezet onderwijs.

Doorlopend

•

De input vanuit het werkveld voor de eerste evaluatie van het overdrachtsformulier kinderopvang–primair onderwijs is in 2025 opgehaald. De verwerking van deze input heeft in 2025 nog niet plaatsgevonden. Op basis van de uitkomsten worden verbeteringen aan het overdrachtsformulier doorgevoerd en blijft het gebruik ervan actief gestimuleerd.

•

In schooljaar 2024-2025 experimenteren we voor het tweede schooljaar met een onderwijszorgarrangement bij SBO De Akker waarbij onderwijs- en jeugdhulpondersteuning door 1 hulpverlener in de klas wordt geboden. De OZA wordt tussentijds en aan het einde van het schooljaar inhoudelijk geëvalueerd om

2024-2025

•

De pilot OZA De Akker liep oorspronkelijk af aan het einde van schooljaar 2024-2025. In samenwerking met SBO De Akker en zorgaanbieder De Schutse werd een evaluatie van de twee pilotjaren opgesteld. De ervaringen zijn positief, waardoor is besloten de pilot in ieder geval te verlengen tot 1 januari 2027.

46

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan?

inzicht te krijgen in de effecten. Daarnaast voeren we twee keer per jaar overleg over het proces waarin de werkwijzen rondom de pilot en financiën worden besproken. •

We starten met de proof of concept (PoC) waarbij Sterke Lokale Teams (SLT), bestaande uit een netwerk van professionals vanuit het brede gemeentelijk sociaal domein, de sociale basis en de gespecialiseerde jeugdhulp, zorgen voor een preventieve, effectieve en efficiënte uitvoering en coördinatie van de (jeugd)hulp.

2025-2027

•

De PoC is op 1 januari 2025 van start gegaan in de kernen Hank en Wijk en Aalburg. Zie programma 2.

•

We continueren de samenwerking met het onderwijs en de samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs voor meer inclusief onderwijs.

Doorlopend

•

De partijen in de onderwijsregio (gemeenten Altena, Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Molenlanden, Vijfheerenlanden, West-Betuwe en de samenwerkingsverbanden voor het primair onderwijs (Driegang en Berséba) en het voortgezet onderwijs (Munio en RefSVO) hebben een regionale projectleider aangesteld voor begeleiding en ondersteuning ten aanzien van het thema inclusief onderwijs. De programmalijnen waar in 2025 aan gewerkt zijn: onderwijshuisvesting, onderwijs-jeugdhulp, preventie, thuiszitters/arbeidsmarkttoeleiding en leerlingenvervoer. We vernieuwden afspraken over pilot om jeugdhulp in de klas op speciale onderwijsvoorzieningen te organiseren. Met het samenwerkingsverband Langstraat PO en VO hebben we ambtelijke en bestuurlijke overleggen gehad. Daarnaast waren er gebiedsgerichte overleggen met het onderwijs

47

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan? waarin inclusief thuisnabij onderwijs centraal stond.

We bieden kinderen een zo goed mogelijke start op de basisschool, waarbij het onderwijs en de kinderopvang gefaciliteerd is om onderwijsachterstanden zo goed mogelijk aan te pakken. We laten de educatieve partners met elkaar samenwerken om aanbod en voorzieningen te verbinden.

•

We hebben een preventief collectief trainingsaanbod dat is gericht op het bevorderen van de mentale weerbaarheid en sociale vaardigheden van leerlingen in het PO en VO.

Doorlopend

•

•

Peuters met een indicatie starten op 2,5jarige leeftijd met voorschoolse educatie (VE) en nemen 16 uur per week deel. We verbeteren de toeleiding en het bereik van het VE-aanbod. Gezamenlijk met de JGZ en de kinderopvangorganisaties stellen we een centrale werkwijze en procedure vast rondom het indiceren en toeleiden van doelgroeppeuters. We werken o.a. met uniforme formulieren en maken gebruik van de Peutermonitor om zicht te krijgen op het bereik en de reden van indicatie. Daarnaast is er een casuïstiek overleg van 0-5 jaar waar de betrokken professionals aan één tafel zitten. We zorgen samen met de kinderopvang en de basisscholen voor een doorgaande zorgen leerlijn, zowel in overdracht van voornaar vroegschool, als in ontwikkeling en zorg.

2022-2025

In 2025 is het bestaande Onderwijskansenbeleid geëvalueerd en herijkt. Dit traject is uitgevoerd in samenwerking met adviesbureau Innovatie Nul13 en de betrokken partners. In meerdere werksessies zijn de thema’s uit het huidige beleidskader besproken en waar nodig aangescherpt of aangevuld. Dit heeft geresulteerd in een definitief concept Onderwijskansenbeleid 2026-2030, dat beter aansluit bij actuele ontwikkelingen en de behoeften van de doelgroep en samenwerkingspartners binnen de gemeente. Bestuurlijke besluitvorming hierover heeft in 2025 nog niet plaatsgevonden.

•

•

48

2025

In 2025 hebben bijna alle scholen (PO, VO en SBO) subsidie aangevraagd voor het organiseren van een collectief preventief cursusaanbod gericht op de mentale weerbaarheid en sociale vaardigheden van leerlingen. De scholen hebben de subsidie o.a. ingezet voor faalangstreductietraining, SoVa (sociale vaardigheden) en KIES (Kind in een Echtscheidingssituatie) training.

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? •

•

•

Goede, duurzame en toekomstbestendige onderwijshuisvesting waar schoolbesturen eigentijds onderwijs kunnen verzorgen in een veilige, uitdagende leeromgeving waar de leerling centraal staat. Huisvesting die een multifunctionele rol in het dorp of de wijk mogelijk maakt door samenwerking met kinderopvang en andere maatschappelijke partners die een rol kunnen spelen in de ontwikkeling van een kind.

Planning

We financieren de Taalklas waar leerlingen in de basisschoolleeftijd die de Nederlandse taal nog niet machtig zijn intensief taalonderwijs krijgen. We hebben een focus op taal. Daarvoor zetten we onder andere de BibliotheekCultuurpuntAltena in met BoekStart, Bibliotheek op school en kinderopvang en de Voorleesexpress. We werken aan zicht op bereik, kwaliteit en opbrengsten. Hiervoor gebruiken we de Peutermonitor.

•

We houden de gemeenteraad op de hoogte van de stand van zaken van de uitvoering van het IHP.

doorlopend

•

Uitvoering IHP: Dat wil zeggen nieuwbouw Hart van Almkerk, nieuwbouw basisschool Het Fundament, wordt brede school, nieuwbouw basisschool Henri Dunant, wordt brede school, nieuwbouw Oranje Nassauschool, uitbreiding kindcentrum Het Baken en uitwerken businesscases voor nieuwe projecten.

2026

Status

Wat hebben we gedaan? •

We hebben in 2025 twee Taalklassen in de kernen Werkendam en Almkerk gefinancierd. Daarnaast hebben we middelen beschikbaar gesteld voor ambulante begeleiding voor leerlingen die vanuit de Taalklas instromen in het regulier primair onderwijs. Dit zorgt voor een soepele overgang en zachte landing. Eind 2025 hebben gesprekken plaatsgevonden met De Stroming voor het openen van een derde Taalklas in 2026.

•

In oktober is de gemeenteraad bijgepraat over de voortgang van de diverse lopende onderwijshuisvestingsprojecten en businesscases.

• 2028

• 2027

• 2025

49

Ook in 2025 is uitvoering gegeven aan Integraal Huisvestingsplan Onderwijs: Er is hard gewerkt aan de bouw van Het Hart van Almkerk, brede school Het Fundament en brede school Henri Dunant. In 2025 hebben deze drie gebouwen het hoogste punt bereikt en zullen in 2026 worden opgeleverd. Het is niet gelukt om in 2025 het planologische traject voor het nieuwbouwproject De Eng af te ronden en daarom was het ook niet mogelijk het planologische traject voor de brede school Oranje Nassauschool op te starten. Voor integraal kindcentrum Het Baken is het definitief ontwerp vastgesteld en is gestart met de voorbereiding van de aanbesteding van de aannemer.

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan? •

• We verbeteren de samenwerking tussen onderwijs, gemeente en bedrijfsleven.

•

We geven uitvoering aan de actie-agenda 'van Onderwijs naar Arbeidsmarkt'.

•

We faciliteren de kopgroep 'van onderwijs naar arbeidsmarkt' met bijbehorende werkgroepen.

•

•

De businesscases voor vernieuwbouw van basisschool De Halm, nieuwbouw van basisschool Eben Haezer en uitbreiding van basisschool De Morgenster zijn in 2025 afgerond. In 2025 is gestart met het onderzoek naar de toekomstige huisvesting van de VO-scholen. In Q1 2025 is de actieagenda Onderwijsarbeidsmarkt vastgesteld door het college.

2025 Q1

•

Doorlopend

•

Als gemeente zijn we onderdeel van de werkgroep 'Altena Kennispoort', voorheen de kopgroep 'Van Onderwijs naar Arbeidsmarkt'. Er wordt duurzaam samengewerkt tussen het onderwijs, ondernemers en de gemeente.

We ondersteunen en faciliteren een onderwijs en arbeidsmarkt evenement.

Q2

•

De ontwikkelingen van de maritieme campus Werkendam worden benut en de samenwerking met het I-lab Gorinchem voor 2025 is vastgelegd.

2025

In maart heeft het onderwijs-arbeidsmarkt evenement 'Werkend Altena' plaatsgevonden in Fort Altena. Het evenement werd druk bezocht door onder meer scholieren en werkzoekenden. Het evenement is door de werkgroep 'Altena Kennispoort' geëvalueerd.

•

Er werd door diverse doelgroepen gebruik gemaakt van de activiteiten op de maritieme campus, o.a. door basisschoolleerlingen, studenten en medewerkers van ondernemers. WMI heeft aangegeven dat zij, na het stopzetten van de maritieme campus, de werksafari’s vanuit de ondernemersvereniging blijven continueren. We leverden in 2025 ook een financiële bijdrage aan het I-lab Gorinchem. Deze bijdrage onderstreept ons commitment om innovatieve

50

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan? initiatieven in de regio te ondersteunen en te stimuleren.

•

We zoeken proactief aansluiting bij regionale initiatieven in onze eigen arbeidsmarktregio West-Brabant en buurgemeenten die hierbuiten vallen (bijvoorbeeld Waalwijk en Gorinchem).

Doorlopend

•

In de arbeidsmarktregio West-Brabant wordt sinds dit jaar uitvoering gegeven aan de meerjarenagenda. Onze gemeente werd vertegenwoordigd in verschillende werkgroepen. Er zijn projectvoorstellen in de regio opgehaald ten behoeve van de samenwerking van onderwijs, ondernemers en overheid.

Gezond leven We koesteren het sportieve karakter van Altena, door sportverenigingen te ondersteunen en in te zetten op meer sportmogelijkheden in de buitenruimte.

•

Vanaf het 3e kwartaal 2025 komen, conform de afbouw bewegingsonderwijs, uren beschikbaar van onze buurtsportcoaches. We zetten onze buurtsportcoaches en verenigingsondersteuners (breder) in om onze beleidsdoelstellingen voor Vitaal Leven vanuit het programma Vitaliteit te realiseren

Q4 2026

•

De afbouw verloopt zoals gepland. De capaciteit wordt ingezet binnen programma Vitaliteit.

•

We geven uitvoering aan het herijkte sportakkoord waarbij we sport- en beweegaanbieders betrekken, door budget open te stellen om initiatieven te ondersteunen die aantoonbaar bijdragen aan de ambities van het Sportakkoord.

Q4 2026

•

Het budget voor initiatieven van inwoners/organisaties is gekoppeld aan een subsidieregeling van programma Vitaliteit. Budget werd onder andere besteed aan de Nationale Wandel Uitdaging, het sportcafé i.s.m. de Sportraad Altena, materialen voor gezondheidsmarkten en de promotie van platform Actief in Altena. Hiernaast werd een subsidie verleend voor een rolstoellift om één van de voetbalkantines toegankelijker te maken.

51

Wat willen we bereiken?

We willen investeren in het verhogen van de kwaliteit en toegankelijkheid van bestaande sportlocaties en in het verduurzamen van de gemeentelijke accommodaties.

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

•

Met behulp van het digitaal platform Actief in Altena ondersteunen we sportverenigingen en andere aanbieders om sport- en beweegaanbod beter bekend te maken. Vanaf het 1e kwartaal 2025 is het ondersteuningsaanbod voor sportaanbieders zichtbaar.

Doorlopend

•

•

In het 1e kwartaal 2025 gaan we eenduidige samenwerkingsafspraken maken over de financieringsmogelijkheden en subsidies met de (buiten)zwembaden.

Q1 2025

•

We geven uitvoering aan de meerjaren investeringsplanning voor de sportvelden. De veldvervangingen die in 2025 op de planning staan worden tijdens de zomerstop uitgevoerd.

2028

Status

Wat hebben we gedaan? Actief in Altena is sinds begin 2025 live, heeft 57 aangesloten aanbieders en meer dan 250 activiteiten. Ook promoot de gemeente er projecten zoals valpreventie en regelingen voor minima. Daarnaast is het culturele aanbod in Altena aan het platform toegevoegd.

De eenduidige samenwerkingsafspraken en werkwijze rondom de subsidies van de buitenzwembaden hangen samen met het strategisch onderzoek maatschappelijk vastgoed (zwemvisie). Samen met de stichtingen werd al wel een concept opgesteld voor het toekomstige werkproces. Dit biedt een belangrijke basis voor latere besluitvorming. In de zomer van 2025 vervingen we twee kunstgrassportvelden.

Economie en ondernemen We verkrijgen duidelijkheid in toekomstige ontwikkellocaties voor de vestiging van bedrijven in Altena

•

We participeren actief in de herijking van de provinciale behoefteprognose en de daarop gebaseerde regionale afspraken.

Q2 2025

•

De herijking van de programmering bedrijventerreinen is in de regio afgerond. Voor Altena zijn alle relevante projecten in de programmering opgenomen.

We onderzoeken of andere locaties op termijn verder kunnen worden uitgebreid.

Q3

•

Af en toe komt er een kleiner initiatief (<0,5 hectare) voor uitbreiding voorbij. Dit wordt, indien gewenst als contourcorrectie opgepakt.

52

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

•

Op basis van de gebiedsvisie voor Werkendam Noord wordt een definitieve locatiekeuze voor het bedrijventerrein gemaakt die nader wordt uitgewerkt.

Q4

•

We ronden het onderzoek naar herstructureringsmogelijkheden af

Er wordt duidelijkheid verkregen over de haalbaarheid van het plan voor de insteekhaven

•

We geven uitvoering aan het raadsbesluit over het haalbaarheidsonderzoek

We willen een vervolgstap zetten in het verkrijgen van inzicht in de haalbaarheid van de derde haven

•

We bepalen de rol en scope van de gemeente in de maritieme campus.

•

Status

Wat hebben we gedaan? •

De gebiedsvisie Werkendam Noord is afgerond. We pakken samen met de provincie het onderzoek naar Werkendam Zuid (Kop van Brabant) op. We verwachten dit onderzoek in 2026 af te ronden.

•

Het onderzoek naar herstructureringsmogelijkheden wordt in 2026 afgerond. We hebben hiervoor kwantitatieve hectaren aangedragen in de provinciale behoefteraming (zie voorgaand).

2025

•

Het Regionaal Ontwikkel Bedrijf heeft het project uitgewerkt in een projectorganisatie en projectplan. Daarnaast heeft het ROB een deel van de gronden/gebouwen verworven die nodig zijn voor realisatie Insteekhaven. Ook zijn de nodige afspraken gemaakt, onderzoeken uitgevoerd en zijn de plannen meer in detail uitgewerkt. 2026 zal een Omgevingsprogramma worden opgesteld.

Afhankelijk van de uitkomsten van het BO MIRT (of de havenontwikkeling weer op de MIRT agenda komt) gaan we het MIRT onderzoek actualiseren t.b.v. de MIRT verkenning.

2025 en verder

•

In 2025 zijn we verder gegaan met het onderzoeken naar de mogelijkheid voor een derde haven. We verwachten dit in 2026 af te ronden.

In 2024 is een besluit genomen over de wijze van participatie in de maritieme campus. In 2025 en de komende jaren wordt de uitvoering van dit besluit gecontinueerd.

2025

•

De huidige vorm van de Maritieme Campus is door WMI beëindigd (RIB beëindiging Maritieme Campus).

Q4

53

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan?

Natuur, landschap en water Kernkwaliteiten van ons waardevolle landschap beschermen.

Behoud en vergroten van biodiversiteit.

•

In het kader van het op te stellen beleid ten aanzien van groen, natuur en landschap brengen we de kwaliteiten van ons landschap in beeld en houden we gelijktijdig onze ‘Regeling kwaliteitsverbetering van het landschap Altena’ tegen het licht.

2025

•

In het uitvoeringsproces voor de Gebiedsgerichte aanpak (GGA) voor het gebiedsprogramma voor het NPLG volgen we deze beschermende lijn.

2025

•

We gaan, samen met Waterschap Rivierenland, concreet aan de slag met de realisatie van ecologische verbindingszones tussen natuurgebieden.

54

2025 en verder

•

In het programmakader van het omgevingsprogramma groen, natuur en landschap zijn de uitgangspunten vastgelegd voor het omgevingsprogramma. Landschappelijke kernkwaliteiten zijn hierin meegenomen. De regeling Kwaliteitsverbetering landschap 2019 sluit niet volledig aan op het actuele provinciale kader. Bestuurlijke besluitvorming over herpositionering wordt voorbereid. Parallel aan de herpositionering van de regeling Kwaliteitsverbetering landschap is het Landschapsinvesteringsfonds (LIF) als uitvoeringsinstrument ingericht. De fondspositie loopt op door bijdragen uit ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied. In 2025 is gestart met de inrichting van een gemeentelijke opdrachtgevers- en uitvoeringsstructuur en de voorbereiding van een meerjarige Uitvoeringsagenda LIF, waarmee middelen planmatig worden ingezet voor fysieke en zichtbare landschapskwaliteit en provinciale verantwoording wordt geborgd.

•

De uitvoering van het gebiedsgerichte uitvoeringsproces verloopt volgens planning. We volgen een beschermende lijn waarbij landschap en biodiversiteit centraal staan. De samenwerkingsovereenkomst met Waterschap Rivierenland voor gezamenlijke realisatie van ecologische verbindingszones is beëindigd, doordat het waterschap geen

•

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan? subsidie meer ontvangt voor deze opgave. De gemeente Altena zet de realisatie van ecologische verbindingszones zelfstandig voort. Hiervoor is een grondverwerver ingezet om de EVZ Pompveld-Struikwaard te realiseren. Parallel wordt bezien welke vervolgstappen nodig zijn voor overige verbindingen. De voortgang stagneert door beperkte grondmobiliteit, wat de realisatie van ecologische verbindingszones (EVZ’s) bemoeilijkt. We zetten in op versnelling via intensieve samenwerking, kavelruil en inzet van grondinstrumenten. Binnen het project Polder van de Toekomst doen we in de SIG-aanvraag (Samenwerking Integrale gebiedsontwikkeling) expliciet een subsidieaanvraag voor de realisatie van EVZ’s.

•

Natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen krijgen concrete invulling in ons beleid duurzaam bouwen en laten we integraal meenemen bij ruimtelijke ontwikkelingen.

Q4 2025 doorlopend

•

Klimaatadaptatie heeft een prominente plek op de agenda van de gemeente Altena. Ter ondersteuning is een externe expert aangetrokken om hieraan concreet invulling te geven. Hoewel het ecologische aspect van klimaatadaptatie momenteel nog beperkt is belegd, wordt hierop formatief geacteerd. Dit zorgt ervoor dat het ecologische component in de toekomst weer stevig verankerd is binnen het beleid.

•

We geven uitvoering aan de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie.

2025

•

Als actie vanuit de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie wordt gewerkt aan duurzaam bouwbeleid. Hierin worden de gemeentelijke kaders geschetst voor klimaatadaptatie en

55

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan? natuurinclusiviteit bij ruimtelijke ontwikkelingen.

Binnen de GGA voor het gebiedsprogramma voor het NPLG nemen we als doelen het behoud en het vergroten van biodiversiteit mee.

2025 en verder

•

Op basis van de uitvoeringsagenda voeren wij projecten klimaatadaptief uit. Voor een deel van deze projecten zetten wij hierbij de aangevraagde en verleende subsidies (impulsregeling en provinciale bijdrage) in. Deze subsidieaanvragen zijn 100% gehonoreerd en wachten op uitvoering van de projecten.

•

Het Rijk heeft het programma NPLG en de bijbehorende financiering geschrapt. Door de val van het kabinet is nog meer onzekerheid over (co)financiering van natuur en behoud en herstel van biodiversiteit. Provincie Noord-Brabant zet hier wel op in, maar in 12 andere GGA-gebieden. Parallel daaraan is de gemeente in 2025 gestart met de ontwikkeling van nieuw omgevingsprogramma groen, natuur en landschap waarin biodiversiteit nadrukkelijk wordt meegenomen. Het programmakader is in concept uitgewerkt. In 2026 volgt het participatietraject voor het programmakader en wordt het omgevingsprogramma verder uitgewerkt. Ook binnen het Integraal Beheer Kader krijgt biodiversiteit structureel aandacht.

In 2025 zijn 16 keukentafelgesprekken gehouden. In 2025 zijn 5 casustafels georganiseerd om ondernemers op weg te helpen met hun ideeën.

Gebiedsgerichte Aanpak groenblauw, waaronder agrarische sector Beter inzicht verwerven in de vraagstukken en uitdagingen van onze agrarische sector.

•

Organiseren van keukentafelgesprekken

2025

•

•

Organiseren van casustafels vraaggestuurd vanuit de sector

2025

•

56

Wat willen we bereiken?

We faciliteren de agrarische sector (onder andere ruimte voor duurzame agrarische bedrijfsontwikkeling, perspectief blijvers en stoppers, kavelruil, Altena als experimenteergebied).

De belangen en kansen van Altena stevig positioneren in het gebiedsprogramma dat provincie Noord-Brabant moet indienen voor het NPLG.

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

•

Vanuit het GGA-gebiedsteam wordt samen met de onafhankelijke gebiedscoördinator de uitvoeringsagenda ‘Polder van de toekomst’ geïmplementeerd en wordt uitvoering gegeven aan twee tot drie concrete projecten (die de kwaliteit van water lucht en bodem waar nodig verbeteren)

2025 en verder

•

We werken met alle gebiedspartners aan de uitvoeringsagenda ‘Polder van de Toekomst'. De opgeleverde opgavenanalyse heeft de belangen en uitdagingen op kaart gezet (zie filmpje). Eind april 2025 is een subsidieaanvraag (SIG) ingediend. Deelnemende partijen dragen bij in deze cofinancieringsregeling. Verwachte (vertraagde) toekenning is in Q2 2026 voor uitvoering t/m 2028.

•

We halen gericht ruimtelijke belemmeringen in de eigen regelgeving weg (Omgevingsplan Altena), ook in samenwerking met andere overheden. Ervaringen uit het ondersteuningsnetwerk voor agrarische ondernemers (bestaande uit o.a. keukentafelgesprekken agrarisch adviseur, de casustafel, informatiebijeenkomsten en seminars) bieden hiervoor concrete aanknopingspunten.

2025 en verder

•

Het bouwen aan het Omgevingsplan loopt tot 2031. Daarbij wordt een vorm van participatie met belanghebbenden gehanteerd de wijze waarop is nog niet bekend. De ervaringen uit het ondersteuningsnetwerk kunnen later worden meegenomen bij de participatie rond het omgevingsplan.

•

We verkennen de mogelijkheid om via het grondbeleid de doelen te realiseren op het gebied van duurzame agrarische bedrijfsontwikkeling.

2025

•

Eind 2025 is een aantal duurzaamheidscriteria vastgesteld voor de pacht van 2026; ondernemers die grond pachten moeten aan minimaal 1 duurzaamheidscriterium voldoen. Mogelijkheden om bestaande landbouwgronden onder te brengen in een centrale administratieve registratie worden nader onderzocht.

•

We participeren proactief in GGA's en gebiedsprogramma NPLG en zetten Altena en de belangen van ons landelijk gebied op de kaart aan regionale overlegtafels zoals van de Regio West-Brabant, SRBT en het ruimtelijk voorstel.

2025

•

Door veranderde omstandigheden bij het Rijk en de provincie (zie hiervoor) werken we ook in regioverband samen op het thema landelijk gebied. (SRBT, Baroniesamenwerkingen VNG).

57

Status

Wat hebben we gedaan?

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

•

2025

•

2025 en verder

•

•

We blijven ons belang inbrengen bij zowel de M50 en P10. We sluiten twee wekelijks aan bij het overleg van de P10. We blijven de samenwerking met het waterschap versterken door gezamenlijk op te trekken in de gebiedsgerichte samenwerking (o.a. door de verschillende projecten die samen met de gebiedspartijen op het gebied van water, bodem, natuur, landbouw en klimaat opgestart gaan worden).

Status

Wat hebben we gedaan? We participeren in P10 verband, brengen daar belangen van Altena in en halen kennis op van andere plattelandsgemeenten Onderdeel van de gebiedsgerichte samenwerking is de actieve samenwerking met Waterschap Rivierenland. Voorbeelden hiervan zijn de samenwerking in het gebiedsproces ‘Polder van de toekomst’, de gezamenlijke indiening van de SIG-aanvraag en de Brabantse Waterdag georganiseerd door het Waterschap.