Bijlage Jaarstukken 2025

Jaarrekening 2025

Inhoudsopgave 2

JAARVERSLAG Hoofdstuk 1 Programma’s 1. Programma 1 Inwoner en Bestuur 2. Programma 2 Altena Samenredzaam 3. Programma 3 Veelzijdig Altena 4. Programma 4 Duurzaam Altena 5. Programma 5 Bereikbaar Altena 6. Programma 6 Financiën • Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien • Overhead • Vennootschapsbelasting

3 15 39 66 82 95 102 104 105

Hoofdstuk 2 Paragrafen 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Openbaarheidsparagraaf Woo 7. Verbonden partijen 8. Grondbeleid

106 116 127 136 139 153 155 178

JAARREKENING

182

Balans per 31 december 2025 Overzicht baten en lasten Overzicht incidentele baten en lasten Toelichtingen − Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling − Toelichting op de balans per 31 december 2025 − WNT-verantwoording − Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves − Analyse begrotingsrechtmatigheid ex art 28 BBV − Overzicht restantkredieten − SiSa-verantwoording 2025 − Overzicht baten, lasten en saldo per taakveld 2025 − Overzicht saldo baten en lasten per taakveld en programma 2025 − Rechtmatigheidsverantwoording − Controleverklaring

183 187 188

1

192 199 218 220 221 227 229 236 239 242 PM

2

Portefeuillehouder

Thema

Wethouder Van Ooijen

Uitnodigend bestuur en kerngericht werken*

Burgemeester Lichtenberg

Sterke speler, in de regio en daarbuiten**

Burgemeester Lichtenberg

Veiligheid, ondermijning en drugscriminaliteit

Burgemeester Lichtenberg

Media

* Wethouder Sheikkariem: dienstverleningsagenda. ** Wethouder Tanis: verstedelijkingsakkoord

1.1

Beleid

Veiligheid Binnen het thema Veiligheid is het belangrijk om naast de prioriteiten ook in te spelen op de actualiteit. In 2025 is dit gedaan met onder andere: • De landelijke campagne Denk Vooruit, er is gestart met het weerbaarder maken van onze organisatie en samenleving. De verdere uitwerking hiervan vindt plaats in 2026. • Jeugdoverlast, er is verder uitwerking gegeven aan het 7-stappenmodel samen met partners zoals politie en Halt. • diverse controles uitgevoerd door het Altena Interventieteam (AIT) en het Baronie interventieteam (BIT). Het BIT is onder andere actief geweest in het havengebied van Werkendam. Er zijn geen ondermijnende zaken aangetroffen bij de controles. Daarnaast is er geïnvesteerd op de samenwerking met partners in het werkveld en ingespeeld op acute lokale casuïstiek. Onder andere casuïstiek met personen met onbegrepen gedrag, op radicalisering en op het gebied van openbare orde. Sterke speler in de regio en daarbuiten In het jaar 2025 hebben we geïnvesteerd in de doorontwikkeling van de samenwerking in de regio in de Baronie-samenwerking, de Regio West-Brabant en de Stedelijke Regio Breda Tilburg (SRBT). Hierbij hebben we ingezet op de onderwerpen die voor onze gemeente belangrijk zijn, zoals maritieme maintenance, vitaal buitengebied, wonen en mobiliteit. De stappen die hierin zijn gezet, zijn hieronder in de doelenboom toegelicht.

80 jaar bevrijding In 2025 was het tachtig jaar geleden dat Altena werd bevrijd. Met partners en comités uit de samenleving is gewerkt aan Altenabrede activiteiten, zoals twee grote concerten en een tocht met historische voertuigen. Daarnaast is in Wijk en Aalburg het Oorlogsmuseum gestart.

3

Serviceformules dienstverlening, procesmanagement en procesoptimalisatie In 2025 is een implementatieplan vastgesteld om procesmanagement verder in de organisatie te verankeren. Door meer procesgericht te werken verankeren we de serviceformules in onze manier van werken en kunnen we hier beter op sturen. In het implementatieplan zijn diverse acties opgenomen, die zich enerzijds richten op de aansturing van de werkprocessen en anderzijds op de inrichting en uitvoering hiervan. In 2025 is de basis gelegd voor het eigenaarschap en het beheren van informatie en gegevens in deze werkprocessen. Ook is het proces voor bestuurlijke besluitvorming verbeterd. Er is meer aandacht voor goede afstemming binnen de organisatie, onder meer met de teams Financiën, Communicatie en Juridische Zaken. Ook de bestuurlijke afstemming is versterkt, onder andere door de portefeuillehoudersoverleggen duidelijker te positioneren en effectiever te maken.

4

1.2 Doelenbomen Inwoner en bestuur Doelstelling is behaald / Op koers om doelstelling te behalen. Bijsturing nodig om doelstelling te behalen. Nog geen actie ondernomen of forse bijsturing nodig om doelstelling te behalen.

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan?

Uitnodigend bestuur en kerngericht werken De samenleving (inwoners, politiek, organisatie en maatschappelijke partners) werkt gezamenlijk aan maatschappelijke opgaven.

We werken verder aan bestuurlijke vernieuwing (Uitnodigend Bestuur) en het kerngericht werken in Altena. In 2025 ligt de nadruk op het verbreden van deze houding en werkwijze in het DNA van het gemeentebestuur en de hele organisatie. We maken het concreet door onder meer scholing, inbedding in beleidsprocessen en het etaleren van leerzame voorbeelden op ons participatieplatform “Aan de Slag”.

5

Doorlopend

De inzet in 2025 was gericht op het verder verbreden en verdiepen van deze werkwijze binnen het gemeentebestuur en de ambtelijke organisatie, met als doel participatie beter structureel te verankeren in de organisatie. In de afgelopen jaren hebben we hiervoor al een basis gelegd. In 2025 hebben we dit verder uitgebreid door: • het realiseren van gerichte informatiebijeenkomsten aan collega’s, • het adviseren van het bestuur en directie bij het toepassen van deze uitgangspunten • en het delen van praktijkvoorbeelden op het participatieplatform ‘Aan de Slag’. De verwachting was dat we in 2025 ook konden starten met de ontwikkeling van een beleidsvisie op inwonersparticipatie en de voorbereiding van een participatieverordening. In december 2025 is er een tijdelijke projectleider participatie aangesteld die hiermee in 2026 aan de slag gaat. In dat kader zal dan ook de notitie ‘Bestuurlijke vernieuwing in actie’ tegen het licht worden gehouden. Een ander belangrijk resultaat in 2025 betreft het opstellen van samenwerkingsafspraken met de dorpsraden binnen Altena. Dit proces is gezamenlijk

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan? vormgegeven in een werkgroep bestaande uit vertegenwoordigers van de dorpsraden en leden van het managementteam. Doelstelling was het versterken van de samenwerking door het verduidelijken van rollen, verantwoordelijkheden en wederzijdse verwachtingen. De samenwerkingsafspraken zijn aanvullend op de notitie ‘Bestuurlijke vernieuwing in actie’. Met deze activiteiten is in 2025 een inhoudelijke en procesmatige basis gelegd voor verdere beleidsontwikkeling en kaderstelling op het gebied van inwonersparticipatie in de daaropvolgende jaren.

Burgers en bedrijven, belanghebbenden, buurten en bestuur zijn tevreden over de dienstverlening van de gemeente Altena.

We monitoren de dienstverlening op verschillende niveaus. We meten de klanttevredenheid (kwantitatief) en verzamelen feedback van inwoners (kwalitatief) om gerichte verbeteringen door te voeren en de dienstverlening passend te maken.

2024-2026

Het leveren van diensten naar tevredenheid is het resultaat van een zorgvuldig samenspel tussen de deskundigheid en vaardigheden van medewerkers, effectieve samenwerking binnen de organisatie, en de inzet van ondersteunende systemen en processen. Binnen de organisatie wordt hier actief op ingezet. Er is een heldere visie op procesmanagement ontwikkeld, en de rol van kwartiermaker is belegd om duurzame verbetering en verankering van processen te realiseren. 2025 is het eerste volledige jaar waarin we de klantervaring hebben gemeten over Fixi en telefonie. Daarnaast zijn er 2 nieuwe onderzoeken opgestart, proces “huwelijken en geregistreerd partnerschap” en de “website”. De resultaten zijn opgenomen in paragraaf 1.3.

6

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan?

Sterke speler, in de regio en daarbuiten Er komen themateams binnen de Baroniesamenwerking.

•

We dragen actief bij aan de verdere professionalisering van de samenwerking in de Baronie-regio. Dit komt voort uit de verkenning die in 2021 is gedaan naar de mogelijkheden. In onze bijdrage houden we oog voor de samenhang met de samenwerking in de regio West-Brabant (RWB) en op de schaal van de stedelijke regio Breda Tilburg (SRBT).

2023-2026

•

We leveren onze bijdrage aan de doorontwikkeling van de Baroniesamenwerking. De burgemeester van Altena is bestuurlijk opdrachtgever van het proces van versterking van de samenwerking in de Baronie. In december 2025 is regionaal besloten over de de samenwerkingsvorm (Gemeenschappelijke Regeling) en de inhoud van de samenwerking (Kernagenda). De collectieve thema's waarmee gestart wordt, zijn bepaald. Dit zijn wonen, mobiliteit, bedrijventerreinen, duurzaamheid en veiligheid. De verschuiving van taken tussen samenwerkingsverbanden (RWB-SRBT) is hierin meegenomen.

•

We maken regionale en bovenregionale samenwerkingsafspraken om aan de beschikbaarheid en de verbetering van de zorgfuncties invulling te geven. Dit komt voort uit de resolutie Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) van de VNG, vanuit het besef dat goede (boven)regionale samenwerking voor bepaalde zorgfuncties nodig is.

2023-2025

•

In het kader van het opdrachtgeverschap voor zorgfuncties in de jeugdzorg, zijn meerdere inkoopopdrachten en inkoopdocumenten afgerond. Voor vrijwel alle zorgvormen starten nog dit jaar of begin aankomend jaar inkooptrajecten. Naast het inkopen wordt intensief samengewerkt aan ontwikkelopgaven die voortkomen uit de Regiovisie WBO Jeugd. Door de grote ambtelijke capaciteit die nodig is voor de inkooptrajecten, zijn er opnieuw prioriteiten gesteld in de inhoudelijke ontwikkelopgaven. Mede daardoor is de ontwikkeling van een nieuwe Gemeenschappelijke Regeling voor de jeugdhulpregio uitgesteld.

7

Wat willen we bereiken?

Actieve bijdrage in de Regio West-Brabant (RWB).

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

•

In de Baronie blijven wij actief samenwerken en ons aandeel leveren aan de opgave voor het opvangen en huisvesten van Oekraïense ontheemden, asielzoekers en statushouders. Met elkaar gaan we kijken naar bijbehorende thema's als structurele huisvesting, onderwijs, zorg en werk en inkomen.

2023-2025

•

•

De samenwerking in de RWB is belangrijk voor het realiseren van onze inhoudelijke doelen op het gebied van economie, arbeidsmarkt, mobiliteit en ruimte. Bestuurlijk zijn we de komende periode vertegenwoordigd in het Strategisch Beraad (portefeuille economische sector High Tech Maintenance). Daarnaast leveren we een bijdrage aan de speerpunten mobiliteit, circulaire economie en vitaal buitengebied. Dit alles ondersteund door betrokkenheid in ambtelijke overleggen en werkgroepen. Verder zijn we betrokken bij het aanbrengen van de focus in de samenwerking van de RWB.

2023-2026

De focus van de samenwerking van de colleges van de 16 gemeenten in Regio West‐Brabant (RWB), is verschoven naar de nieuwe economie. In aanvulling op de actuele ruimtelijke-economische thema’s, die inmiddels worden behartigd door SRBT/Baronie. De focus op de nieuwe economie omvat de programma’s: • Circulaire regio • Plantaardige regio • Innovatieve regio. Een samenwerking tussen overheid, onderwijs en ondernemers hierin is noodzakelijk. Met de nieuwe regionale economische agenda kiezen we positie richting de provincies, het Rijk en Europa.

8

Status

Wat hebben we gedaan? We werken actief samen in Baronie verband en leveren onze bijdrage aan de opvang en huisvesting van Oekraïnse ontheemden en statushouders op basis van de districtelijke governance. We trekken als district gezamelijk op bij deze opgave. Gezamelijk worden de verschillende thema's als huisvesting, onderwijs, zorg en werk en inkomen besproken. Meer hierover onder programma 2.

Met de keuze voor bovenstaande programma’s en de verschuiving van mobiliteit/ruimtelijke economie richting Baronie/SRBT, is de rol van de gemeente Altena in het Strategisch Beraad van de RWB vervallen. Bestuurlijk zijn wij vertegenwoordigd de drie kopgroepen die voor ieder programma zijn ingesteld.

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? •

Verstedelijkingsakkoord

Planning

9

Wat hebben we gedaan? De bestuurlijke ambities in RWB verband zijn vastgelegd in de Strategische Agenda en de begroting 2025. Het RWB Werkplan Nieuwe Economie 2025-2026 is een operationele uitwerking van de Strategische Agenda en vormt het eerste deel van het actieprogramma 2024-2028 “West-Brabant in transitie naar een nieuwe economie.” Het RWB Werkplan Nieuwe Economie 2025-2026 is in 2025 vastgesteld. Gemeente Altena participeert hierin actief zodat wij onze lokale doelen mede hierdoor kunnen realiseren.

Het actieprogramma van de RWB wordt nog herijkt voor de periode 2023-2027. We zijn betrokken bij de keuzes die daarin gemaakt worden.

In het najaar van 2022 is de met de gemeenten in de regio Breda – Tilburg opgestelde verstedelijkingsstrategie vastgesteld. De inhoud van deze strategie is verwerkt in de reeds vastgestelde en ondertekende ‘woondeal'. In deze ‘woondeal’ maken we in 2023 op regionale schaal met de provincie afspraken over woningbouw. Verder wordt de verstedelijkingstrategie uitgewerkt in een ontwikkelstrategie die aan de gemeenteraden voor een procedure van wensen en bedenkingen zal worden aangeboden.

Status

Afgerond

Het Convenant voor de Regiodeal “West-Brabants Welvaren” is op 26 september 2024 getekend. We zijn betrokken bij de uitvoering en aanvraag vanuit de programma's Circulair Voedselsysteem en Vitaliteit met verschillende projecten die hiermee een extra (financiële) impuls krijgen. De indiening van de subsidiebeschikking op regionaal niveau en daarmee het daadwerkelijk verkrijgen van middelen voor de projecten in Altena is afgerond. Verdere toelichting in programma 2 en programma 4. Afgerond.

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

We delen kennis en ervaring met vergelijkbare gemeenten

Wij nemen actief deel in de landelijke netwerken, zoals P10, M50, J42 en VNG. Daar maken we gebruik van de kennis en ervaring van anderen, maar brengen we ook in wat we in Altena leren en ontwikkelen.

2023-2026

Status

Wat hebben we gedaan? Aan de diverse bijeenkomsten wordt doorlopend deelgenomen. In 2025 is ambtelijk geïnventariseerd uit welke werkgroepen van P10 en M50 we meer rendement kunnen halen voor onze lokale ambities. Dit wordt vervolgd in 2026. Gemeente Altena heeft in 2025 namens de jeugdhulpregio ambtelijk deelgenomen aan het VNGnetwerk van jeugdhulpregio's. Deze deelname is inmiddels gestopt.

Veiligheid, ondermijning en drugscriminaliteit Altena is een veilige plek om te wonen, te werken en deel te nemen aan het maatschappelijke leven.

•

Uitrollen buurtpreventieteams kernen

•

Versterken gemeentelijke crisisorganisatie

2022-2026

•

In 2025 zijn twee van de vijf kernen, volledig zelfstandig operationeel. In 2025 hebben de buurtpreventieteams actief bijgedragen aan de veiligheid en leefbaarheid in de kernen. Door zelfstandig te surveilleren maar ook in gezamenlijke acties met gemeente en politie, zoals tijdens de donkere dagen of ondersteuning bij bijvoorbeeld vermissingen. In totaal zijn bijna 3.500 mensen lid van de whatsappgroepen en zijn bijna 130 personen betrokken bij het organiseren en beheren van de whatsapp- en surveillerende groepen.

•

Voor de bevolkingszorgorganisatie is een afstofsessie georganiseerd, gericht op het opnieuw scherp neerzetten van het nut en de noodzaak. Er is voortgebouwd op de ingezette lijn om de gemeentelijke crisisorganisatie toekomstbestendig en slagvaardig te maken. Een belangrijke stap hierin was het aanbrengen van een duidelijke scheiding tussen gemeentelijke

•

10

Wat willen we bereiken?

Er komt een stevige aanpak op het gebied van ondermijning. Acute en niet-acute zorg voor de doelgroep 0 – 100+ jaar verbeterd.

We leggen meer focus op de mogelijkheden, maar ook op de gevaren van digitale veiligheid.

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Inbedden Brabantse Norm Weerbare Overheid

Afgerond

•

Verkenning invulling regionaal crisisinterventieteam.

2024-2025

•

Conceptvorm crisisinterventieteam bekend.

Opstellen actieplan ‘digitale veiligheid en maatschappelijke onrust’

2024-2025

11

Status

Wat hebben we gedaan? crisisbeheersing en bevolkingszorg, vastgelegd in een geactualiseerd werkproces. Hiermee is meer helderheid gecreëerd in scenario's, taken, rollen en verantwoordelijkheden. In het geval van een langdurige crisis is dit noodzakelijk. Niet alleen onze inwoners dienen weerbaar te zijn, wij zelf ook. • De bevolkingszorg-organisatie is op de peildatum eind 2025 volledig bemenst. • De vakbekwaamheid van sleutelfunctionarissen binnen bevolkingszorg is op peil gebracht door een actieve deelname aan opleidingen en trainingen van Veiligheidsregio Midden- en West- Brabant. • Tot slot is gestart met de voorbereiding voor een integrale oefening in juni 2026, waarin samenwerking en afstemming wordt getest en geëvalueerd. Afgerond. Per 1 juli is het Crisis Interventie Team gestart in een learning by doing- fase. Per 1 januari 2026 is deze proefperiode ten einde en is het Crisis Interventie Team operationeel. De inzet wordt gemonitord en bijgestuurd binnen de Gemeenschappelijke Regeling GIA. Op 8 april 2025 heeft het college het Actieplan Digitale Veiligheid en Maatschappelijke onrust gemeente Altena 2024-2026 vastgesteld en de gemeenteraad hierover geïnformeerd. Het opstellen is afgerond. In 2025 is als doelgroep het MKB opgepakt zoals het actieplan is verwoord.

1.3 Beleidsindicatoren Absolute aantallen in Altena

Altena

Nederland

Verwijzingen Halt (per 1.000 jongeren) (2025)

15

10

Geweldsmisdrijven (per 1.000 inwoners) (2025)

2,6

4,6

4,2

5,7

Diefstallen uit woning (aantal per 1.000 inwoners) (2025)

1,3

1,2

Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners) (2025)

0,4

2,1

Vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en gezag (per 1.000 inwoners) (2025)

Bron: https://www.waarstaatjegemeente.nl/ d.d. 14 april 2026

Resultaten KlantContactmonitor 2025 is het eerste volledige jaar waarin we de klantervaring hebben gemeten over de afhandeling van meldingen openbare ruimte en het telefonisch contact. Telefonie Met een respons van 7,1% ( N1= 1696) wordt de klanttevredenheid gewaardeerd met een 7,8. Deze score is gelijk gebleven t.o.v. 2024. De respons is lager dan bij het andere onderzoek, omdat de uitnodiging hiervoor per sms gaat in plaats van email. Landelijk ligt de gemiddelde respons bij sms tussen de 5 en 10%. Omdat het volume groot is zijn de resultaten representatief. De telefonische bereikbaarheid is onlangs opnieuw onder de aandacht gebracht. In het laatste kwartaal van 2025 is de score een 8,0. Meldingen Openbare Ruimte Met een respons van 25% (N=1579) is de klanttevredenheid op dit proces in 2025 beoordeeld met een 6,6. Dit is een stijging van 0,2 ten opzichte van 2024, mogelijk dankzij doorgevoerde verbeteringen, met gerichte aandacht voor de kwaliteit van informatie bij afhandeling van een melding. Over het hele jaar zijn 12.742 meldingen Openbare Ruimte afgehandeld.

In 2025 zijn we gestart met onderzoek naar klantervaring op het kanaal Website en in het proces “Huwelijken en geregistreerd partnerschap”. - Website: op de website hebben we in 2025 in totaal 304 reacties ontvangen. De gemiddelde beoordeling is 3,5 (op schaal van 5). Op basis van de reacties wordt de informatievoorziening, indien mogelijk, aangepast. Dit proces is doorlopend. - Huwelijk en geregistreerd partnerschap: Met een respons van 14,45 % ( N= 25) wordt de klanttevredenheid gewaardeerd met een 8,0. Dit onderzoek loopt nog te kort om hier conclusies aan te kunnen verbinden.

1

N = het aantal reacties in een betreffende periode voor een specifiek onderzoek.

12

1.4 Financieel overzicht 1. Inwoner en Bestuur (bedragen x € 1.000)

Realisatie 2024

Begroting Begroting 2025 2025 voor na wijziging wijziging

Realisatie 2025

Verschil

Lasten

14.836 N

14.282 N

14.902 N

15.886 N

985 N

Baten

2.887 V

2.791 V

2.797 V

3.143 V

346 V

Saldo programma

11.949 N

11.490 N

12.105 N

12.743 N

639 N

Mutaties reserves

391 V

45 V

45 V

45 V

-

11.558 N

11.445 N

12.060 N

12.699 N

639 N

Resultaat van lasten en baten

Afwijking x V/N € 1.000

Omschrijving 1. Inwoner & Bestuur 0.1 - Bestuur

908 N

Het budget voor het raadsonderzoek Nieuwe Banne is in 2025 niet volledig benut, omdat het onderzoek niet in 2025 kon worden afgerond (€ 30.000 V). Daarnaast zijn de uitgaven voor de Jongerenraad lager uitgevallen door minder activiteiten in 2025 en waren er minder kernbezoeken door de raad (€ 23.000 V). Tot slot zijn er nog enkele kleinere verschillen, die per saldo leiden tot een voordeel van € 12.000. In 2025 is een extra storting gedaan in de voorziening pensioenverplichtingen. Aanleiding hiervoor is dat uit extern onderzoek is gebleken dat de bestaande voorziening lager was dan nodig om de toekomstige pensioenverplichtingen volledig te kunnen dekken. De extra storting is gedaan om de voorziening op orde te brengen, mede in het licht van de overgang van deze pensioenverplichtingen naar het ABP. Diverse kleine verschillen. 0.2 - Burgerzaken

65 V

986 N

13 V 146 V

In 2025 is sprake van lagere lasten door minder aanvragen voor paspoorten en identiteitskaarten en daardoor minder kosten in het tweede deel van het jaar. Diverse kleine verschillen. 0.3 - Beheer overige gebouwen en gronden

85 V 61 V 234 V

Hogere lasten voor de aan- en verkoop van grond bedragen € 96.000. Deze bestaan grotendeels uit uitgaven voor het bouwrijp maken van grond ten behoeve van de aanleg van nutsvoorzieningen (€ 96.000 N). Voor extern advies en voor proces- en gerechtskosten is geen beroep op het beschikbare budget gedaan (€ 34.000 V). Hogere baten door enkele incidentele grondverkopen (€ 94.000). Voor een bedrag van € 39.000 zijn kosten die samenhangen met grondverkopen

13

130 V

Afwijking x V/N € 1.000

Omschrijving doorberekend aan de koper. De opbrengsten zijn verder € 65.000 hoger door hogere huurtarieven bij nieuwe contracten en doordat meer grond in pacht is uitgeven. Samen met enkele kleinere afwijkingen is per saldo sprake van hogere opbrengsten van € 130.000. Het budget van € 146.000 voor beheer overige gebouwen en gronden is in 2025 niet volledig benut. Tegenover deze onderschrijding staat een deel van de overschrijding bij de werkzaamheden aan ‘t Buitenhof (zie de toelichting in programma 3, onder taakveld 5.2). Diverse kleine verschillen. 1.1 - Crisisbeheersing en brandweer

106 V

2 N 33 N

Diverse kleine verschillen.

33 N

1.2 - Openbare orde en veiligheid

66 N

De uitgaven met betrekking tot de jaarwisseling drukken in twee opzichten op het betreffende begrotingsjaar. Enerzijds worden in het nieuwe jaar de kosten verwerkt die voortvloeien uit de afgelopen jaarwisseling, zoals het wegslepen van achtergelaten objecten, herstel- en schoonmaakwerkzaamheden in de openbare ruimte. Anderzijds worden in hetzelfde jaar ook de voorbereidingskosten voor de komende jaarwisseling gemaakt. Dit betreft onder meer de inzet van cameratoezicht, preventieve maatregelen en overige voorbereidingen gericht op het waarborgen van de openbare orde en veiligheid. Diverse kleine verschillen. 7.5 - Begraafplaatsen en crematoria

143 N

77 V 11 N

Door vergrijzing binnen de begraafploeg is de inzetbaarheid van medewerkers afgenomen, waardoor minder productie kon worden geleverd. Om het werk toch te kunnen uitvoeren, is extra externe capaciteit ingehuurd. Hogere legesopbrengsten grafrechten.

70 N

54 V

Diverse kleine verschillen.

5 V

Mutaties reserves programma 1 0.10 - Mutaties reserves

- V

Diverse kleine verschillen.

- V

Eindtotaal

639 N

14

Programma 2. Altena Samenredzaam Portefeuillehouder

Thema

Wethouder Van Hunnik

Bestaanszekerheid

Wethouder Van Ooijen

Kansengelijkheid

Wethouder Sheikkarriem

Gezond leven

2.1 Beleid Nieuwe taakvelden op de begroting Met ingang van 2025 zijn de voorgeschreven taakvelden voor de Wmo en de Jeugdwet veranderd. Dit betekent dat de financiële verantwoording van de kosten voor deze thema's afwijkt ten opzichte van de voorgaande jaren. Dit maakt een vergelijking tussen de jaren complex. Koers sociaal domein 2030 De gemeenteraad heeft het onderwerp Koers Sociaal Domein 2030 aangewezen als focusdossier en hiervoor een raadsopdracht vastgesteld. Het sociaal domein staat voor grote opgaven, zoals personeelstekorten en een toenemende zorgvraag door bevolkingsgroei en vergrijzing. Om zorg en ondersteuning toekomstbestendig en betaalbaar te houden, is een andere aanpak nodig. Landelijke programma’s zoals het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), de hervormingsagenda jeugd, Participatiewet in balans en het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming geven richting. De gemeenschappelijke lijn is een beweging naar preventie en passende ondersteuning: licht waar het kan, intensief waar het moet. In 2025 is onder begeleiding van een raadswerkgroep een verkenning uitgevoerd, met themasessies, een werkbezoek en een duidingsdebat. Deze input vormt de basis voor de Koers Sociaal Domein 2030, die begin 2026 aan de raad is voorgelegd voor vaststelling. Bestaanszekerheid Minimabeleid In 2025 is het minimabeleid geactualiseerd.

De Verordening Sociaal Domein is gewijzigd, onder meer op het gebied van inkomen, en vormt het kader voor het per 1 januari 2026 vastgestelde minimabeleid. Hiermee zijn de regelingen toegankelijker gemaakt om het makkelijker te maken de regelingen aan te vragen en daarmee het bereik van de doelgroep te vergroten. In de afgelopen jaren hebben we actief ingezet op het vergroten van het bereik van de minimaregelingen, waardoor het beschikbare budget onder druk is komen te staan. Om te voorkomen dat we in de toekomst met tekorten worden geconfronteerd, moeten we ervoor zorgen dat het beschikbare budget aan blijft sluiten bij het gebruik van de minimaregelingen in onze gemeente. Participatiewet De 'Participatiewet in Balans' is een wetsvoorstel dat op 30 september 2025 is vastgesteld door de Eerste Kamer. Het bestaat uit drie sporen. De wet is gericht op meer maatwerk, eenvoud en

15

vertrouwen in de uitvoering. Het doel is om inwoners beter te ondersteunen door regels te vereenvoudigen en professionals meer ruimte te geven. In 2025 zijn we gestart met spoor 1 om vanaf 2026 de wet te kunnen implementeren. Programma Bestaanszekerheid Programmaplan vastgesteld Op 25 maart 2025 heeft het college het programmaplan Bestaanszekerheid vastgesteld. Op 6 mei 2025 is het programmaplan tijdens de Altenaronde aan de raad gepresenteerd. Binnen het programma werken we aan de volgende strategische doelen: 1. Iedereen kan een voldoende en stabiel inkomen verwerven om in het levensonderhoud te voorzien en deel te nemen aan de samenleving. 2. We zijn er voor elkaar, maatschappelijk middenveld en inwoners, zodat iedereen zich gesteund voelt als het eens tegenzit. 3. De gemeente zorgt voor toegankelijke ondersteuning voor inwoners die tijdelijk niet in hun eigen inkomen kunnen voorzien, zodat zij daarna weer op eigen benen kunnen staan. Actieagenda armoedepreventie en -bestrijding In 2025 is de actieagenda armoedepreventie en -bestrijding afgerond. De beleidsdoelen zijn opgenomen in het programma Bestaanszekerheid. Altenabon Het minimabeleid is in 2025 uitgebreid met de Altenabon. Op de Internationale Dag voor de Uitroeiing van Armoede hebben 718 huishoudens de Altenabon ontvangen.

Daarnaast hebben huishoudens die de bon niet automatisch hebben ontvangen tot en met maart 2026 de mogelijkheid de Altenabon voor 2025 aan te vragen. Doorontwikkeling AlteNader Vanuit het samenwerkingsnetwerk AlteNader hebben in 2025 3 bijeenkomsten plaats gevonden waarbij professionals en vrijwilligers die zich inzetten voor het voorkomen en oplossen van armoede en schulden met elkaar te verbinden. Tijdens de bijeenkomsten heeft het netwerk elkaar beter leren kennen en meer inzicht gekregen in de hulp die we in Altena bieden. Daarnaast hebben we een gesloten pagina op het participatieplatform ‘Aan de slag’ in gebruik genomen, waar we hulpvraag en -aanbod bij elkaar brengen. Social Return On Investment (SROI) We hebben binnen de WMO Social Return On Investment (SROI) verankerd in de operationele en contractuele sfeer. Wmo Toekomstbestendigheid Wmo De toekomstbestendigheid van de Wmo sluit aan bij de leidende principes van de Koers Sociaal Domein 2030. We zijn gestart met het verkennen van niet ge-indiceerde dagbesteding en huishoudelijke ondersteuning. Er is een plan van aanpak vastgesteld om de pilot scootmobielpool voor 2 complexen uit te voeren.

16

Klein collectief vervoer (KCV) We zijn, vanuit het regionale samenwerkingsverband Deeltaxi, in relatie tot leerlingenvervoer, gestart met een onderzoek naar de mogelijkheid om vervoersstromen samen te brengen. Beschermd wonen en maatschappelijke opvang De samenwerking betreffende Beschermd Wonen is in 2025 bestendigd en er zijn voorbereidingen getroffen op het gebied van toeleiding van mensen naar Altena die terugkomen uit de instellingen. Projecten als Housing First en Onder de Pannen zijn klaargemaakt om uit te gaan voeren. GIA (Geweld In Afhankelijksheidsrelatie) Het Meldpunt Crisis Zorg is verder doorontwikkeld. In 2025 het Crisis Interventie Team (CIT) gestart, zodat er ook buiten kantoortijden hulpverlening is in crisissituaties. Schuldhulpverlening In 2024 heeft een aanbesteding plaatsgevonden voor schuldhulpverlening, waarvan de uitvoering in 2025 is gestart. Daarbij is er overgegaan van subsidie op een contract met Surplus voor de financiële begeleiding van inwoners die gebruik maken van schuldhulpverlening. MidZuid In opdracht van het algemeen bestuur heeft Berenschot in 2025 onderzoek gedaan naar toekomstscenario’s voor het ontwikkelbedrijf MidZuid binnen de Dongemondgemeenten. Het besluit is genomen dat de gemeenten Altena en Geertruidenberg samen met de directie van MidZuid een verkenning starten naar verdere samenwerking op onderdelen van de Participatiewet.

De besluitvorming over huisvesting vindt plaats nadat bestuurlijke keuzes zijn gemaakt over de inhoudelijke koers en positionering van MidZuid. Programma Opvang en huisvesting bijzondere doelgroepen Statushouders In 2025 zijn er 57 statushouders gehuisvest, waarmee de taakstelling is behaald. Er is 2 keer gebruik gemaakt van de landelijke regeling Huisvesting Grote Gezinnen Vergunninghouders (HGGV) om een huurwoning geschikt te maken voor de huisvesting van een groot gezin. Ook is 1 keer gebruik gemaakt van de regeling stimuleren uitstroom vergunninghouders uit de asielopvang (HAR plus regeling). In 2025 is de uitvoeringsrichtlijn Inburgering vastgesteld. Er is een project gestart om de arbeidsparticipatie onder statushouders te verhogen, waarbij intensief samen is gewerkt met de arbeidsmarktregio. Van daaruit is er subsidie toegekend om een ervaringsdeskundige in te zetten om de arbeidsparticipatie te vergroten. Oekraïne De taakstelling voor Oekraïners is behaald, er worden 298 Oekraïners opgevangen in 5 gemeentelijke opvanglocaties. Het grootste deel van de Oekraïners werkt, leert de Nederlandse taal en kinderen volgen onderwijs. Vanaf oktober 2025 is landelijk de eigen bijdrage die Oekraïense ontheemden betalen aan de gemeente verhoogd.

17

Asiel Altena zet zich in om te voldoen aan de wettelijke verplichting om opvang van asielzoekers te realiseren. In 2025 is de zoektocht uitgebreid naar duurzame locaties waar diverse doelgroepen kunnen worden opgevangen en/of tijdelijk gehuisvest. Kansengelijkheid Aanpak terugdringen wachttijden Jeugdhulp In juli 2025 is, mede aan de hand van een motie vanuit de raad, de bestuursopdracht vastgesteld om de wachttijden bij OnS Altena voor jeugdigen en gezinnen terug te brengen en na te gaan hoe de wachttijden kunnen worden teruggebracht naar de wettelijke termijn van acht weken. Er is een taskforce gestart die stuurt op 21 interventies en acties op drie categorieën: werkprocessen die bijdragen aan snellere dienstverlening, sterkere bemensing van het team, en betere aansturing door betere managementinformatie. Uit de eerste tussentijdse evaluatie van de effecten bleek dat de wachttijden zijn verkort en de caseload van medewerkers sterk is toegenomen. Verloop door de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (Wet DBA) en ziekte hadden impact op de capaciteit van het team. De opdracht loopt door tot juli 2026 en zal worden afgerond met een eindevaluatie die ook aan de raad wordt voorgelegd. Onderzoek Rekenkamer jeugdhulp In november 2025 presenteerde de Rekenkamer haar rapport ‘Worstelen met jeugdhulp’ aan de Raad.

Tussen november 2024 en november 2025 werkte de organisatie mee aan dit onderzoek. Het onderzoek heeft bijgedragen aan het reflecteren op de uitvoering van jeugdhulp en de samenwerking binnen het sociaal domein. De veranderplannen die de gemeente Altena heeft ingezet, sluiten aan bij de aanbevelingen uit het rapport over jeugdhulp. Prijsontwikkelingen De jaarlijkse indexatie van tarieven voor ingekochte jeugdhulp was in 2025 uitzonderlijk hoog. De gemiddelde indexatie was 5,19%. Vanwege de Algemene Maatregel van Bestuur Reële Prijzen Jeugd en contractafspraken is het onontkoombaar om de tarieven bij te stellen aan de hand van prijsontwikkelingen. Informatie die van grote invloed is op de prijs (met name CAO-loonstijging), werd pas in het eerste kwartaal van 2025 bekend. Daardoor was bijstellen bij de Eerste Bestuursrapportage noodzakelijk. Proof of concept Stevig Lokaal Team In januari werd gestart met een ‘proof of concept’ (hierna: POC) uit, waarin de principes van een Stevig Lokaal Team worden beproefd in de praktijk. In een Stevig Lokaal Team wordt ondersteuning bij sociale vraagstukken aangeboden zonder dat daar een verwijzing voor nodig is. Deze ontwikkeling komt terug in meerdere landelijke akkoorden om de zorg en het sociaal domein te hervormen. In Altena wordt gestart met een Stevig Lokaal Team voor opvoed- en opgroeiondersteuning aan jeugdigen en gezinnen.

Dat gebeurt in samenwerking met lokale en regionale partners, volgens de regiovisie en strategie West--Brabant Oost Jeugd. Het doel van de ‘proof of concept’ is om op kleine schaal ervaringen op te doen die gebruikt kunnen worden bij de inrichting van het Stevig Lokaal Team per 1 januari 2027 in de hele gemeente. In 2025 liep de proef in de kernen Wijk en Aalburg en Hank. Aan het eind van het jaar besloot het college de proef in 2026

18

uit te breiden met een derde dorpskern (Woudrichem). De evaluatie van de proof of concept in 2025 is gedeeld in het eerste kwartaal van 2026. Gezond Leven Programma Vitaliteit Het programma Vitaliteit wordt grotendeels gefinancierd met rijksmiddelen, met name vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze middelen maken de inzet op preventieve gezondheid mogelijk. Dankzij de integrale programmastructuur is ook aanvullende financiering aangetrokken, zoals via de Regio Deal en ZonMW. We werken aan vijf strategische doelstellingen, waarvan de uitvoering in 2025 hieronder wordt toegelicht. Gezondheid staat centraal in de fysieke en sociale leefomgeving In 2025 hebben we stevig ingezet op het versterken van gezondheid via de fysieke en sociale leefomgeving. De inzet van de adviseur Gezonde Fysieke Leefomgeving zorgt ervoor dat gezondheid structureel wordt meegewogen in ruimtelijke keuzes. Er wordt verkend hoe deze verbindende rol op een haalbare en passende wijze binnen de organisatie geborgd kan worden, zodat gezondheid blijvend aandacht krijgt binnen het fysieke domein. Daarnaast is de eerste onderzoeksfase afgerond voor de ontwikkeling van twee vitaliteitscentra. Deze centra, gekoppeld aan de Regio Deal ‘West Brabants Welvaren’, dragen bij aan een gezonde en veerkrachtige gemeenschap.

In samenwerking met partners binnen de Regio Deal is een overeenkomst gesloten en is de eerste subsidie toegekend, waarmee een stevige impuls is gegeven aan de volgende fase van de realisatie. We zetten in op de sociale basis en zetten meer in op preventie en gezonde leefstijl In 2025 is de samenwerking met maatschappelijke partners zoals sportverenigingen, sportscholen, de bibliotheek, Surplus en Thebe Extra verder geïntensiveerd. We spraken met sportverenigingen over het vormen van sportcommunities en verkenden de rol van kunst en cultuur in gezondheid. In verschillende kernen organiseerden we gezondheidsmarkten, waar we inwoners en maatschappelijke partners samenbrengen en zo de sociale basis versterken. We stimuleren jong en oud om meer te sporten en bewegen Sport en beweging zijn essentieel voor gezond opgroeien en vitaal ouder worden. In 2025 hebben we sport en bewegen actief gestimuleerd voor alle leeftijden. Sportcoaches dragen hieraan bij met hun maatschappelijke inzet in de leefomgeving. We zetten stevig in op Uniek Sporten door aangepaste sport- en beweegdeelname te stimuleren. Het nieuwe platform Actief in Altena biedt inwoners én verenigingen één centrale plek voor sport-, beweeg- en cultuuraanbod. Samenwerken aan een vitale plattelandsgemeente Vitale verenigingen en actieve netwerken van inwoners zijn van grote waarde voor een vitale plattelandsgemeente.

In 2025 hebben we hierin geïnvesteerd door de gemeente dementievriendelijker te maken, met als resultaat het certificaat ‘Dementievriendelijke Gemeente’ van Alzheimer Nederland. Daarnaast ondersteunen we (sport)verenigingen bij thema’s als vrijwilligerswerving, het creëren van een veilige en gezonde omgeving én bij initiatieven op het

19

gebied van vitaliteit. Ook binnen onze eigen organisatie zetten we in op vitale medewerkers, door het stimuleren van een gezonde, actieve en duurzame werkomgeving. Tussenevaluatie Beleidskader Vitaal Leven 2023-2026 We voerden in 2025 een tussenevaluatie uit van het beleidskader Vitaal Leven vanuit het programma Vitaliteit. Deze tussenevaluatie was toegezegd aan de gemeenteraad en is met de gemeenteraad gedeeld op 28 augustus en vervolgens op 9 september behandeld tijdens de Altenaronde. In de evaluatie kijken we terug op de jaren 2023 en 2024. De effecten van dit beleid zijn binnen deze korte periode nog niet zichtbaar, maar deze eerste fase vormt een belangrijke bouwsteen binnen de lange termijnaanpak gericht op preventie. Het draagt bij aan de opgave om toe te werken naar een gezonde generatie in 2040. Koningsspelen in nieuwe stijl De gemeente stapte in 2025 succesvol over op een nieuwe, decentrale werkwijze voor de Koningsspelen. Het initiatief ligt nu nadrukkelijker bij de scholen, terwijl de gemeente vooral ondersteunt en verbindt. Deze aanpak past beter bij de verantwoordelijkheid van het onderwijs en biedt meer ruimte voor samenwerking met lokale sportverenigingen en andere organisaties.

In 2025 zagen we de gewenste effecten al ontstaan: scholen organiseren de Koningsspelen of een alternatieve sportdag zelfstandig en laagdrempelig in hun eigen omgeving, vaak in samenwerking met sportaanbieders. Verenigingen stellen bijvoorbeeld hun accommodaties beschikbaar en/of verzorgden lesaanbod. De sportcoaches en verenigingsondersteuners blijven hierbij faciliteren, waardoor kinderen dichtbij huis kunnen kennismaken met een breed en passend sportaanbod.

20

2.2 Doelenbomen Altena Samenredzaam Doelstelling is behaald / Op koers om doelstelling te behalen. Bijsturing nodig om doelstelling te behalen. Nog geen actie ondernomen of forse bijsturing nodig om doelstelling te behalen.

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan?

Sociaal domein We werken informatie-gestuurd. We monitoren en evalueren op basis van data de impact van ons beleid en hebben daarbij een passend instrument waarmee zowel de raad als de gemeentelijke organisatie kunnen sturen binnen het sociaal domein.

Door middel van een inwonersbudget (vervolgtraject Maatschappelijke Agenda) willen we de samenwerking tussen de inwoners en de gemeente versterken. Dit experiment omtrent burgerparticipatie gaat om vertrouwen, eigenaarschap, regie, gelijkwaardigheid en transparantie.

•

We leveren frequente rapportages op aan de stakeholders, zodat er bij het constateren van afwijkingen en bijzonderheden kan worden besloten aan welke knoppen gedraaid moet worden. • We leveren een scherpe analyse die niet eenmalig is, maar een continue activiteit. • We intensiveren ons partnerschap met regiogemeenten, externe verwijzers zoals artsen en jeugdbeschermers, en zorgaanbieders. • We benchmarken onze gegevens met de andere omliggende gemeenten en de P10 en M50 gemeenten. We geven in 2025 geen uitvoering aan het inwonersbudget maar onderzoeken dat jaar of en hoe we het inwonersbudget vanuit bestaande middelen kunnen financieren.

21

2025

In november 2025 is de monitor sociaal domein aangeboden voor de eerste helft van 2025 en uiterlijk in Q2 2026 wordt de monitor over heel 2025 opgeleverd. In 2025 is de informatiebasis verder versterkt, onder andere doordat ons eigen datawarehouse verder is gevuld met relevante gegevens.

2025

In 2025 is de derde editie van het inwonersbudget uitgevoerd. 11 ideeën wonnen hun ingediende budget en zijn gestart met de uitvoering. In 2025 is besloten het fysieke domein toe te voegen aan het inwonersbudget richting 2026. In 2026 wordt het inwonersbudget verbreed met ideeën uit het fysieke domein. Dit hangt samen met de beschikbare middelen voor Groene Ontmoetingsplekken,

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan? waardoor er extra ruimte ontstaat voor initiatieven die bijdragen aan een groene, uitnodigende en verbindende leefomgeving.

Bestaanszekerheid We proberen financiële problemen bij onze inwoners te voorkomen. We pakken schuldenproblematiek vroegtijdig aan en we voorkomen dat een inwoner terugvalt en opnieuw schulden maakt.

•

•

•

Zoveel mogelijk inwoners doen mee in de samenleving en doen dit bij voorkeur via betaald werk. We ondersteunen onze inwoners bij het vinden en behouden van betaald werk.

•

•

•

We verbeteren de toeleiding van inwoners naar passende ondersteuning, we zetten activiteiten op om financiële vaardigheden van inwoners te ontwikkelen en zetten in op interne (afdelingen gemeente) en externe (partijen) signalering van financiële problemen. We ontwikkelen Vroeg Eropaf en de inzet van ervaringsdeskundigen verder door en we verbeteren de ketensamenwerking en de monitoring van casussen. We zetten in op het verbeteren van financiële vaardigheden van inwoners tijdens een hulpverleningstraject en bieden goede nazorg.

2025

We geven uitvoering aan de samenwerkingsovereenkomst tussen MidZuid en de gemeente Altena. We sluiten meer aan bij de samenwerking in de arbeidsmarktregio West-Brabant waar de gemeente Altena toe behoort. Met de vier Dongemond-gemeenten werken we verder aan de doorontwikkeling van MidZuid en vervolgen we het proces over de strategische visie van MidZuid.

2025

Met ingang van 2025 is schuldhulpverlening uitgevoerd volgens de nieuwe aanbesteding. Daarbij wordt samengewerkt met Surplus Welzijn en Kredietbank Nederland (KBNL) voor budgetcoaching, en de uitvoering van de problematische schuldhulpverlening. Er is meer aandacht voor het verbeteren van de financiële vaardigheden en het bieden van goede nazorg aan onze inwoners. In 2025 is de monitoring van Vroeg Eropaf doorontwikkeld.

In 2025 is samengewerkt met MidZuid conform de samenwerkingsovereenkomst. Het regionaal Werkcentrum West-Brabant is op 1 januari digitaal gestart. 2025 was een transitiejaar om te komen tot uniforme dienstverlening aan werkgevers, werkzoekenden en werkenden. In 2025 is besloten om de dienstverlening van het Werkcentrum aan te bieden in 3 subregio’s, namelijk in Dongemond, Brabantse Wal en in Hart van WestBrabant. Er is onderzoek gedaan naar toekomstscenario’s voor het ontwikkelbedrijf MidZuid binnen de

22

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan? Dongemondgemeenten. Er is besloten een verdere verkenning tussen Altena en Geertruidenberg uit te gaan werken.

We bereiken een groter deel van de inwoners die gebruik mogen maken van minimaregelingen.

We maken de Wmo toekomstbestendig

•

We sluiten zoveel mogelijk aan bij het welzijnswerk. Deze inzet loopt gelijk op en wordt afgestemd met de ontmoetingsplekken Sociale basis, waarbij we de personele en financiële inzet zo effectief mogelijk inzetten. Hierbij zal ook aandacht zijn voor het aansluiten bij bestaande activiteiten in de kern. Ondersteuning vanuit de GGZ en ervaringsdeskundigen wordt meegenomen.

•

Vernieuwd minimabeleid wordt voorbereid voor vaststelling.

•

We onderzoeken hoe we innovatie (zowel inhoudelijk als financieel) in kunnen zetten in de uitvoering van de Wmo.

•

We gaan de mogelijkheden onderzoeken om meer algemene voorzieningen in te richten (zoals een scootmobiel- en/of rolstoelpool, niet-geïndiceerde dagbesteding in de kernen

23

2025

Vanuit de GALA-middelen hebben we een deel van de bestaande ontmoetingsplekken versterkt en de ontmoetingsplekken uitgebreid. In de ontmoetingsplekken wordt gewerkt met ervaringsdeskundigen. Het doel van de ontmoetingsplekken is om inwoners bij elkaar te brengen. Onderwerpen bespreekbaar te maken en samen een netwerk op te bouwen waarbij gelijkwaardigheid en steun belangrijk zijn.

2025

2025

In 2025 is het minimabeleid geactualiseerd. De Verordening Sociaal Domein is gewijzigd, onder meer op het gebied van inkomen, en vormt het kader voor het per 1 januari 2026 vastgestelde minimabeleid. Hiermee zijn de regelingen toegankelijker gemaakt om het bereik van de doelgroep te vergroten. In 2025 zijn de voorbereidingen getroffen om aan de slag te kunnen gaan met een pilot Reablement. In 2025 is gewerkt om uitvoering te geven aan de motie ‘toegangsvrije dagbesteding’. Ter voorbereiding hebben we gesproken met maatschappelijke partners om te onderzoeken hoe we de dagbesteding anders vorm kunnen geven en meer in samenhang kunnen brengen met de lokale behoeften in de kernen. Dit in lijn met de leidende principes van de Koers Sociaal Domein.

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan? Er is een plan van aanpak vastgesteld in samenwerking met de partners t.b.v. een pilot deelscootmobielen voor 2 wooncomplexen.

We willen een bijdrage leveren aan het humane probleem rondom vluchtelingen opvang in Nederland en ons sterk maken voor iedereen die onze steun nodig heeft, ongeacht afkomst of verblijfsstatus.

We streven naar een inclusieve samenleving waarin men respect heeft voor elkaar, waarin iedereen mee kan doen en waarin niemand aan de zijlijn staat. In een inclusieve samenleving is er sprake van gelijkwaardigheid en heeft iedereen dezelfde rechten om zelfstandig mee te doen op alle terreinen van het leven. Dat kan alleen als men rekening met elkaar houdt en geen drempels opwerpt voor de ander om mee te kunnen doen.

•

We openen locatie(s) voor asielopvang.

•

We bieden intensieve begeleiding aan nieuwkomers na huisvesting in onze samenleving samen met woningbouwcorporaties en contractpartners

We vertalen de visie en agenda die is opgesteld in 2024 door naar een programma van concrete acties en activiteiten voor 2025.

2025

2025

2025

Altena voldoet niet aan de opgave voor asielopvang, maar blijft zich inzetten om volgens de wettelijke verplichting asielopvang in Altena mogelijk te maken. Dit proces wil het college zorgvuldig doorlopen gelet op de impact op onze lokale samenleving.

Gemeente, corporaties en vluchtelingenwerk werken nauw samen. Er worden informatiebijeenkomsten georganiseerd en de informatievoorziening naar nieuwkomers wordt geoptimaliseerd en gedigitaliseerd. We zetten actief in op het begeleiden van statushouders naar werk en participatie. De lokale inclusie agenda met daarbij het concrete actieplan is in Q2 2025 vastgesteld. Er is gestart met de uitvoering van het actieplan. We zijn bezig met het toegankelijk maken van een aantal van onze gemeentelijke accommodaties, er zijn verschillende bijeenkomsten en activiteiten geweest voor uniek sporten en we hebben voor de gemeenteraadsverkiezingen informatieavonden georganiseerd voor mensen met een licht verstandelijke beperking.

Kansengelijkheid Jeugdigen in Altena groeien zo gezond, kansrijk en zo gewoon mogelijk op.

We borgen de initiatieven en acties uit het preventief jeugdbeleid in de samenleving. De komende twee jaar ligt de focus op:

24

2025

In 2025 is ingezet op het borgen en doorontwikkelen van het bestaande preventieve jeugdaanbod. Kortdurende ondersteuning bleef laagdrempelig

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? •

•

•

Jeugdigen in Altena krijgen de juiste en beste hulp, zo dichtbij mogelijk.

Planning

25

Wat hebben we gedaan? beschikbaar via spreekuren bij de huisarts en op het gemeentehuis, waar jongeren en ouders terecht konden met hulpvragen. De samenwerking met stichting Buurtgezinnen is voortgezet en daarnaast is geïnvesteerd in de preventieve programma’s Stevig Ouderschap en Voorzorg. Ook is een eenjarige proef met stichting Babyspullen gestart, waarmee het aanbod voor jonge ouders verder is uitgebreid.

Mentale weerbaarheid. We zetten in op het bieden van kortdurende hulpverlening. De consulent kortdurende ondersteuning biedt vrij toegankelijke kortdurende ondersteuning in de vorm van een aantal gesprekken aan jongeren en / of ouders die een hulpvraag hebben. Opvoedondersteuning. We nemen deel aan de landelijke campagne Kansrijke Start. We vormen een lokale coalitie rondom het thema Kansrijke Start. We investeren in de preventieve interventies Voorzorg en Stevig Ouderschap, trajecten die zorg biedt aan kwetsbare (toekomstige) ouders met een minder makkelijke start. We continueren de pilot Buurtgezinnen, een preventieve interventie waarin hulpgezinnen gekoppeld worden aan steungezinnen. Vrijetijdsbesteding. We gaan aan de slag met het creëren van ontmoetingspunten voor jongeren. In 2024 zijn twee extra mobiele jongerenontmoetingsplekken aangeschaft. Er wordt gewerkt aan het plaatsen van beide units, zodat hier in 2025 gebruik van gemaakt kan worden. Daarnaast worden elk jaar door het jongerenwerk activiteiten georganiseerd voor verschillende doelgroepen waarin ontmoeting en talentontwikkeling centraal staan.

De komende jaren implementeren we de vastgestelde regiovisie op jeugdhulp in WBO, de landelijke Norm voor Opdrachtgeverschap Jeugd

Status

De lokale coalitie Kansrijke Start is actief gebleven. Samen met het kernteam is er gewerkt aan de acties die bijdragen aan de doelstellingen: het herkennen van kwetsbare situaties, het versterken van samenwerking en het vergroten van de zichtbaarheid van voorzieningen en interventies. Voor het thema opvoedondersteuning zijn workshops georganiseerd in co-creatie met ouders. Daarnaast is er gewerkt aan het realiseren van laagdrempelige ontmoetingsplekken voor ouders op het consultatiebureau en de kinderopvang. Regionaal is voor professionals de zorgpadentool van Pharos geïmplementeerd. In het kader van vrijetijdsbesteding organiseerden jongerenwerkers het hele jaar door activiteiten voor jongeren, gericht op ontmoeting en verbinding. Voor de jongerenontmoetingsplekken (JOP’s) is een geschikte locatie geselecteerd en zijn voorbereidingen gestart om de plaatsing te realiseren. 2025

Op basis van de Regiovisie WBO Jeugd zijn een strategieplan, regionale inkoopstrategie en diverse inkoopopdrachten vastgesteld. De focus ligt op het

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

en de Hervormingsagenda Jeugd. Daarvoor gaan we het volgende doen: • We maken regionale afspraken over een gezamenlijke strategie om de visie en landelijke convenanten te implementeren •

We richten een gemeenschappelijke regeling op, waarin we als regio samen de jeugdzorg zorgvuldig organiseren en professionaliseren

•

Met de Proof of Concept verwachten we een intensievere manier van samenwerken tussen de sociale basis, gemeentelijk sociaal domein en de jeugdhulpaanbieders, zodat meer ondersteuning binnen de sociale basis en het voorveld preventief geboden kan worden. Hierdoor blijft intensievere hulp beschikbaar voor inwoners die dat écht nodig hebben. De Proof of Concept zal plaatsvinden in de kernen Hank en Wijk en Aalburg en zal een select aantal ondersteuningsvragen gaan oppakken voor huishoudens met een jeugdige. Ook de veelvoorkomende vormen van jeugdhulp die voorheen niet vrij toegankelijk waren, worden opgenomen binnen de Proof of Concept. Dit gaat om het versterken van de weerbaarheid, vraagstukken voor relatie en scheiding, veiligheidsvraagstukken, ontwikkeling en opvoeding en mentale gezondheid. Ook wordt ondersteuning zoveel als mogelijk collectief aangeboden, zoals een cursus ‘hoe om te gaan met een scheiding’. Het doel voor

26

Status

Wat hebben we gedaan? vertalen van de visie en de landelijke akkoorden naar inkoopafspraken.

De tweede helft van 2025 heeft grotendeels in het teken gestaan van uitvoering van aanbestedingen. Deze moeten leiden tot nieuwe overeenkomsten met ingangsdatum 1 januari 2027. De aanbestedingen voor een Stevig Lokaal Team, Dagbesteding en dagbehandeling en Behandeling met verblijf worden met een dialooggerichte aanpak aanbesteed. Dit proces is in juli 2025 gestart, en wordt in juli 2026 afgerond. Via meerdere dialogen met potentiële aanbieders werken we de opdracht gezamenlijk verder uit. Dit past bij het uitgangspunt van strategisch partnerschap. Het past ook bij de overgang naar een taakgerichte opdracht.

Het inrichten van de gemeenschappelijke regeling is getemporiseerd. De proof of concept Stevig lokaal team (SLT) in Wijk en Aalburg en Hank heeft een goede start gemaakt. De teams weten bijna alle nieuwe hulpvragen van gezinnen in de twee dorpskernen zelfstandig te beantwoorden. De POC geeft inzicht in hoe we gezamenlijk de samenwerking kunnen verbeteren. Hier is ook ruimte voor tijdens deze periode van samen leren en ontwikkelen. Zo is direct een aanpassing doorgevoerd in de werkwijze van de praktijkondersteuners jeugd bij de huisartsen, waardoor inwoners minder vaak opnieuw hun verhaal hoeven te doen. Professionals geven aan dat ze beter zicht hebben op welke voorzieningen de gemeente en

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

•

Actieve bijdrage aan Jeugdhulpregio WBO conform regiovisie en strategieplan

•

Planning

de POC is om samen met stakeholders te beproeven in de praktijk wat werkt en wat niet, zodat de lering kan worden gebruikt om in 2027 toe te passen voor de inrichting van een Stevig Lokaal Team. Het doel van deze beweging is om te zorgen voor een meer preventieve, effectieve en efficiënte uitvoering en coördinatie van de (jeugd)hulp. We onderzoeken waar de landelijke Hervormingsagenda Jeugd vraagt om nieuw of aangepast beleid in Altena, en leggen als dat nodig is beleidsvoorstellen voor.

De gemeenten Altena, Breda, Drimmelen, Geertruidenberg en Oosterhout hebben zich in de Regio West-Brabant Oost (WBO) regionaal verbonden om gezamenlijk de niet vrij toegankelijke jeugdhulp in te kopen. In opdracht van deze vijf gemeenten voert Team WBO taken rondom de Inkoop- en Contractmanagement jeugdhulp (inkoop van niet vrij toegankelijke jeugdhulp, contractbeheer, voortgangsgesprekken, verantwoording en facturatie (monitoring)) voor de regio WBO uit. Team WBO heeft ook de taak om samen met de lokale gemeenten en jeugdhulpaanbieders de jeugdhulp af te bakenen en kwalitatief door te ontwikkelen. De verlening van hulp gaat niet via Regio WBO, maar vormt een driehoek tussen gemeente, jeugdhulpaanbieder en inwoner.

27

Status

Wat hebben we gedaan? andere hulporganisaties te bieden hebben. Het eerste collectieve aanbod voor opvoedondersteuning is van start gegaan. Het is nu nog te vroeg om effecten op verwijzingen naar specialistische hulp te zien. Een onderzoek naar wat de Hervormingsagenda Jeugd vraagt aan beleidsaanpassing in gemeente Altena is nog niet gedaan. Er is niet voldoende capaciteit voor uitvoering van alle ambities uit het preventief jeugdbeleid, regiovisie jeugd, inkoopstrategie en landelijke akkoorden. Onderdelen van de Hervormingsagenda Jeugd komen terug in de aanbestedingen en in de Proof of Concept.

2025

We leveren ambtelijke capaciteit in de regionale programmaorganisatie. Beleidsontwikkeling, inkooptrajecten en kwaliteitsbewaking gebeurt in regionale samenwerking. Er zijn afspraken gemaakt over de (tijdelijke) uitbreiding van de inzet gezien de orde van grootte van de opgaven. Er zijn niet voldoende vaste beleidsmedewerkers in dienst om de afgesproken inzet te leveren. Dit is opgevangen met tijdelijke inhuur.

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? •

Planning

Status

Wat hebben we gedaan? Het inrichten van de gemeenschappelijke regeling is getemporiseerd. De oprichting is beoogd in 2027 of 2028. Er zijn daarom in 2025 geen voorbereidingen gepleegd.

In 2025 vinden de voorbereidingen plaats om tot een gemeenschappelijke regeling (GR) te komen die de dienstverleningsovereenkomst (DVO) waar nu samenwerkingsafspraken in zijn opgenomen moet gaan vervangen. In 2025 zal ook een formeel zienswijzetraject met de gemeenteraad worden doorlopen om tot een GR te komen. Gezond leven

We streven ernaar het toonbeeld te zijn van een vitale plattelandsgemeente met gezonde en gelukkige inwoners. Iedere inwoner moet de kans krijgen om gezond en gelukkig oud te worden, waarbij zij zelf de regie hebben over hun fysieke, mentale en sociale uitdagingen. Om dit te realiseren richten we ons op een gezond lichaam, gezonde geest en een gezonde leefomgeving. Als gemeente willen we zelf het goede voorbeeld geven op het gebied van vitaliteit. Dit doen we door gezonde keuzes te integreren in ons beleid en onze werkwijze, en door onze eigen medewerkers te stimuleren om actief en gezond te leven. Het programma Vitaliteit heeft vijf strategische doelen: 1. 2.

Gezondheid staat centraal in onze fysieke en sociale leefomgeving We zetten in op het versterken van de sociale basis

•

•

•

We geven uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord en het beleidskader en uitvoeringsplan Vitaal Leven. Hiermee geven we ook uitvoering aan het sportakkoord, de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), plan van aanpak vitale jeugd en meerjarenplan dementie 2024-2026. We geven uitvoering aan de 5 ketenaanpakken zoals genoemd in het GALA, te weten Kansrijke Start, Valpreventie, Welzijn op Recept, Kind naar Gezonder Gewicht en de Gecombineerde Leefstijlinterventie (voor volwassenen). Waar nodig werken we de ketenaanpakken verder uit. We geven uitvoering aan projecten en initiatieven die bijdragen aan het verbeteren van de vitaliteit van onze inwoners, waaronder interventies gericht op mentale gezondheid, terugdringen van middelengebruik, rookvrije generatie en het bevorderen van een gezonde leefstijl (waaronder gezonde voeding).

28

2025

•

•

2025

•

2025

• •

Er is uitvoering gegeven aan de ketenaanpakken Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI), Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG), Kansrijke Start, Valpreventie en Welzijn op Recept. GLI: In 2025 hebben we gesprekken gevoerd om de samenwerking met samenwerkingsverband GLI ZHZ en de huisartsen te verbeteren. Daarnaast is er een startbijeenkomst georganiseerd om netwerkpartners met elkaar te verbinden op dit thema. In overleg met leefstijlcoach en buurtsportcoach is het beweegaanbod in kaart gebracht en is onderzoek gedaan naar een betere aansluiting van de buurtsportcoaches op het GLI-traject. KnGG: In 2025 is een lokaal plan van aanpak gemaakt. Daarnaast is met de werkgroep een jaarplan gemaakt van interventies die bijdragen aan de ketenaanpak. Kansrijke Start: de inhoud van deze aanpak is terug te lezen onder ‘Kansengelijkheid’. Valpreventie: In 2025 werden 7 cursussen ‘Vallen Verleden Tijd’ uitgevoerd met in totaal meer dan 80 deelnemers. Daarnaast is er 1 Otago groep

Wat willen we bereiken? 3. 4. 5.

Wat gaan we daarvoor doen?

Planning

Status

Wat hebben we gedaan?

We zetten in op preventie en gezonde leefstijl We stimuleren jong en oud om meer te sporten en te bewegen We staan samen voor een vitale plattelandsgemeente •

•

•

We gebruiken bestaande ontmoetingsplekken om de inwoners zo laagdrempelig mogelijk te ondersteunen en te stimuleren bij een gezond leven. Dit doen we bijvoorbeeld door bezoekers van ontmoetingsplekken aan te moedigen om bewegingsactiviteiten, zoals valpreventie en deelname aan sportverenigingen, te ondernemen. Om zelfredzaamheid van inwoners te versterken zetten we daar waar kan vrijwillige ouderenadviseurs en een welzijnscoach in. We besteden aandacht aan mentale gezondheid van de jeugd. Hierbij betrekken we maatschappelijke partners, waaronder de scholen. Daarnaast ondersteunen we kwetsbare inwoners, o.a. vanuit de Hartenbrigade, via het KIEM-uur.